Xem mã nguồn của Ánh Dương

{{other|ánh dương}}
{{Thông tin nhân vật
| honorific_prefix = [[Nhạc sĩ]]
| tên = Ánh Dương
| hình = Chan dung nhac si anh duong.jpg
| ghi chú hình = Chân dung cố nhạc sĩ Ánh Dương khi còn trẻ
| tên khai sinh = Lê Văn Dương
| ngày sinh = {{ngày sinh|1935|7|26}}
| nơi sinh = [[Quỳnh Phú|Sơn Hải]], [[Quỳnh Lưu (huyện)|Quỳnh Lưu]], [[Nghệ An]]
| ngày mất = {{ngày mất và tuổi|2022|11|8|1935|7|26|}}
| nơi mất = thành phố [[Vinh]], [[Nghệ An]]
| quốc tịch = {{VNM}}
| đảng phái = 
| công việc = [[nhạc sĩ]]
| module = {{Infobox 
 | labelstyle = width:100px;
 | child = yes
 | title = 
 | decat = yes 
| label1= Nơi cư trú
| data1= [[Nghệ An]]
| label2= Đào tạo
| data2= 
| label3 = Lĩnh vực hoạt động
| data3 = [[âm nhạc]]
| label4 = Học hàm
| data4 = 
| label5= Khen thưởng
| data5 = {{HCVN|Quân công|3|1|Khánh chiến|1|1|Chiến công|1|1|Chiến sĩ vẻ vang|1|1|}}
}}
| module6 = <div style="background-color:#ADD8E6;padding:4px;">
'''Giải thưởng'''</div>
'''[[Giải thưởng Nhà nước]] 2007'''<br> Văn học Nghệ thuật
| module2 = {{Infobox
 | child = yes
 | title = <div style="background-color:#ADD8E6;padding:4px;">
'''Sự nghiệp âm nhạc'''</div>
 | decat = yes
| label1 = Vai trò
| data1 = [[nhạc sĩ]]
| label2 = Nhạc cụ
| data2 = 
| label3 = Dòng nhạc
| data3 = [[nhạc đỏ]], [[giao hưởng]]
| label4 = Tác phẩm<br>nổi bật
| data4 = {{hlist|''[[Chào em cô gái Lam Hồng]]|Dốc lòng dốc sức giải phóng miền Nam|Hoa đào nở trên biên giới|Phu cham xy|Tượng đài chiến thắng''}}
| label5 = Giải thưởng
| data5 = 
}}
| honorific suffix = <div style="background-color:#ADD8E6;padding:4px;">
'''Thông tin cá nhân'''</div>
| module3 = {{Infobox
 | child = yes
 | title = <div style="background-color:#ADD8E6;padding:4px;">
'''Binh nghiệp'''</div>
| label1 = Thuộc
| data1 = {{quân hiệu icon|qdnd|tên=yes}}
| label2 = Quân chủng
| data2 = [[Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam|Tổng cục Chính trị]]
| label3 = Đơn vị
| data3 = Đoàn nghệ thuật Quân khu 4
| label4 = Quân hàm
| data4 = {{QH|trung tá}}
| label5 = Năm tại ngũ
| data5 = 1953 - 1989
}}
}}
'''Ánh Dương''' ([[26 tháng 7]] năm [[1935]] &ndash; [[8 tháng 11]] năm [[2022]]), là một nam [[nhạc sĩ]] Việt Nam. Tên khai sinh của ông là Lê Văn Dương. Ông rất được biết đến với các bài hát cách mạng như ''[[Chào em cô gái Lam Hồng]]''.<ref name=":0">{{Chú thích web|url=https://thanhnien.vn/post-1519644.html|tựa đề=Nhạc sĩ Ánh Dương - tác giả ca khúc 'Chào em cô gái Lam Hồng' - qua đời ở tuổi 88|ngày=2022-11-09|website=Báo Thanh Niên|ngôn ngữ=vi|ngày truy cập=2022-11-10}}</ref><ref name=":1">{{Chú thích web|url=https://tuoitre.vn/news-20221108211801622.htm|tựa đề=Vĩnh biệt nhạc sĩ Ánh Dương của 'Chào em cô gái Lam Hồng'|họ=|tên=|ngày=2022-11-08|website=Tuổi Trẻ Online|ngôn ngữ=vi|ngày truy cập=2022-11-10}}</ref><ref>{{Chú thích web|url=https://plo.vn/post-706938.html|tựa đề=Nhạc sĩ Ánh Dương - tác giả 'Chào em cô gái Lam Hồng' qua đời ở tuổi 88|ngày=2022-11-08|website=Báo Pháp Luật TP. Hồ Chí Minh|ngôn ngữ=vi|ngày truy cập=2022-11-19}}</ref><ref>{{Chú thích web|url=http://baoquankhu4.com.vn/chinh-tri/anh-duong-nhac-si-chien-si-da-tai.html|tựa đề=Vĩnh biệt Nhạc sĩ - Chiến sĩ Ánh Dương|ngày=2022-11-09|website=baoquankhu4.com.vn|ngôn ngữ=vi|ngày truy cập=2022-11-19}}</ref> Ông được tặng [[Giải thưởng Nhà nước]] về Văn học Nghệ thuật năm 2007.

== Tiểu sử ==
Nhạc sĩ Ánh Dương tên khai sinh là Lê Văn Dương. Ông sinh ngày 26 tháng 7 năm 1935, quê ở xã [[Quỳnh Phú|Sơn Hải]], huyện [[Quỳnh Lưu (huyện)|Quỳnh Lưu]] (nay là xã [[Quỳnh Phú, Nghệ An|Quỳnh Phú]]), tỉnh [[Nghệ An]]. Ông sớm tham gia hoạt động cách mạng và tham gia nghệ thuật. Năm 18 tuổi, ông nhập ngũ trong đợt tổng động viên phục vụ chiến trường [[Điện Biên Phủ (thành phố)|Điện Biên Phủ]], sau đó hoạt động âm nhạc chuyên nghiệp tại Đoàn Văn công Đại đoàn 325 và đã viết một số bài hát như ''Tạm biệt em'', ''Tiếng trống tòng quân''.<ref name=":0" /><ref name=":1" />

Năm [[1955]], ông chuyển về Đoàn Văn công [[Quân khu 4, Quân đội nhân dân Việt Nam|Quân khu 4]], vừa biểu diễn vừa sáng tác. Bài hát ''[[Chào em cô gái Lam Hồng]]'' được ông sáng tác vào mùa hè năm 1967 ở [[Can Lộc (huyện)|Can Lộc]], [[Hà Tĩnh (thành phố)|Hà Tĩnh]].<ref name=":0" /><ref name="vnexpress.net">{{Chú thích web|url=https://vnexpress.net/tac-gia-ca-khuc-chao-em-co-gai-lam-hong-qua-doi-4533672.html|tựa đề=Tác giả ca khúc 'Chào em cô gái Lam Hồng' qua đời|website=Báo điện tử VnExpress|ngôn ngữ=vi|ngày truy cập=2022-11-10}}</ref> Bài hát phổ biến qua chương trình ca nhạc của [[Đài Tiếng nói Việt Nam]], với giọng ca NSƯT [[Kiều Hưng]], sau này là NSND [[Trung Đức]].<ref name="vnexpress.net"/>

Thời gian 1975-1979, ông học tập tại Nhạc viện Hà Nội. Bản giao hưởng thơ: "''Tượng đài chiến thắng''" viết cho dàn nhạc hơi biểu diễn được sáng tác trong giai đoạn này. Tác phẩm được tặng Bằng khen Hội diễn Ca múa nhạc toàn quốc năm 1980 tại Hà Nội. Ông còn viết nhạc cho nhiều điệu múa như: "''Niềm vui của người Tày Hạy''" được giải thưởng âm nhạc cho múa trong Hội diễn Ca múa nhạc toàn quốc năm 1981; Balade cho hợp xưởng và dàn nhạc: "''Hồi Tưởng một đêm về Bác''" dựa trên bài thơ "''Đêm nay Bác không ngủ''" của Nhà thơ Minh Huệ.

Năm 1984, ông đảm nhận chỉ đạo nghệ thuật Đoàn nghệ thuật Quân khu 4, nhưng ông vẫn tiếp tục sáng tác. Ông đóng góp nhiều tiết mục cho đoàn như: "Hòa tấu dàn nhạc với giọng thơ Lệ Thanh", bài hát "Kỷ niệm Hàm Rồng".

Năm 1989, ông về nghỉ hưu với quân hàm Trung tá, nhưng vẫn đam mê sáng tác. Ông đã cho ra đời nhiều tác phẩm như một tổ khúc hợp xưởng với dàn nhạc giao hưởng. Tổ khúc gồm 4 chương, tiêu đề là ''Ơn nước nhớ Người''.

Ông qua đời tại nhà riêng ở thành phố [[Vinh]], tỉnh [[Nghệ An]] vào ngày 8 tháng 11 năm 2022, hưởng thọ 87 tuổi sau hai năm phải sống chung với tai biến<ref name="vnexpress.net"/> và được an táng tại nghĩa trang Đồng Dương, xã [[Nghi Xuân (xã)|Nghi Xuân]], huyện [[Nghi Lộc (huyện)|Nghi Lộc]], tỉnh Nghệ An.<ref name=":0" /><ref>{{Chú thích web|url=https://baohatinh.vn/ve-ha-tinh/nhac-si-anh-duong-tac-gia-ca-khuc-chao-em-co-gai-lam-hong-qua-doi/240010.htm|tựa đề=Nhạc sĩ Ánh Dương - tác giả ca khúc "Chào em cô gái Lam Hồng" qua đời|họ=baohatinh.vn|ngày=2022-11-08|website=Báo Hà Tĩnh|ngôn ngữ=vi|ngày truy cập=2022-11-10}}</ref>

== Tác phẩm ==
Danh sách bài hát do nhạc sĩ Ánh Dương sáng tác:

# [[Chào em cô gái Lam Hồng]]
# Tạm biệt em
# Tiếng tòng quân
# Dốc lòng dốc sức giải phóng miền Nam
# Hoa đào nở trên biên giới
# Phu cham xy

Ngoài ra, ông còn sáng tác thơ giao hưởng như ''Tượng đài chiến thắng.''

== Vinh danh ==
* Ông được tặng [[Giải thưởng Nhà nước (Việt Nam)|Giải thưởng Nhà nước năm 2007]] với bốn bài hát: ''[[Chào em cô gái Lam Hồng]], Dốc lòng dốc sức giải phóng miền Nam, Hoa đào nở trên biên giới, Phu cham xy'' và thơ giao hưởng ''Tượng đài chiến thắng''.

=== Khen thưởng ===
* [[Huân chương Quân công]] hạng ba,
* [[Huân chương Kháng chiến]] hạng nhất,
* [[Huân chương Chiến sĩ vẻ vang]] hạng nhất.<ref name=":0" /><ref>{{Chú thích web|url=https://www.vietnamplus.vn/nhac-sy-anh-duong-tac-gia-ca-khuc-noi-tieng-chao-em-co-gai-lam-hong/828078.vnp|tựa đề=Nhạc sỹ Ánh Dương: Tác giả ca khúc nổi tiếng 'Chào em cô gái Lam Hồng' {{!}} Âm nhạc {{!}} Vietnam+ (VietnamPlus)|họ=VietnamPlus|ngày=2022-11-09|website=VietnamPlus|ngôn ngữ=vi|ngày truy cập=2022-11-10}}</ref><ref>{{Chú thích web|url=https://www.phunuonline.com.vn/nhac-si-anh-duong-tac-gia-chao-em-co-gai-lam-hong-qua-doi-a1477385.html|tựa đề=Nhạc sĩ Ánh Dương, tác giả "Chào em cô gái Lam Hồng" qua đời|website=www.phunuonline.com.vn|ngày truy cập=2022-11-10}}</ref>

== Tham khảo ==
{{tham khảo|30em}}
==Xem thêm==
* [[Giải thưởng Nhà nước]]
* [[Danh sách Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật|Danh sách Giải thưởng nhà nước về Văn học Nghệ thuật]]
{{Người được trao Giải thưởng Nhà nước về Âm nhạc}}

[[Thể loại:Nhạc sĩ Việt Nam]]
[[Thể loại:Nhạc sĩ nhạc đỏ]]
[[Thể loại:Nhà soạn nhạc Việt Nam]]
[[Thể loại:Người Quỳnh Lưu]]
[[Thể loại:Sinh năm 1935]]
[[Thể loại:Mất năm 2022]]
[[Thể loại:Nhạc sĩ Việt Nam thế kỷ 20]]