Xem mã nguồn của Đảo chính Mali 2020

{{Infobox military conflict
| conflict    = Đảo chính Mali 2020
| place       = [[Mali]]
| partof      = [[Xung đột Bắc Mali]] và [[Biểu tình Mali 2020]]
| image       = 2020 Malian coup d'état - Malian Army and crowd 02.png
| caption     = Binh lính Mali và đám đông reo hò ở Bamako trong cuộc đảo chính.
| date        = {{start date|df=y|2020|08|18}}
| status      = đang diễn ra<br>Tổng thống [[Ibrahim Boubacar Keïta]], Thủ tướng [[Boubou Cissé]], cùng với toàn bộ nội các tiến hành từ chức và giải thể<br>Mahmoud Dicko rời bỏ chính trường<ref name="reuters.com">https://www.reuters.com/article/us-mali-security-dicko/after-meeting-mali-mutineers-protest-leader-dicko-to-step-back-from-politics-idUSKCN25F2LA</ref>
| combatant1  = {{flagicon|Mali}} [[Chính phủ Mali]]

'''Hỗ trợ ngoại giao:'''
* {{flag|Liên minh châu Âu}}
* [[Tập tin:Flag of the African Union.svg|20px]] [[Liên minh châu Phi]]
* {{flag|Pháp}}
* {{flag|Hoa Kỳ}}
* {{flag|Nga}}
* {{flag|Trung Quốc}}
| combatant2  = {{flagicon|Mali}} [[Ủy ban cứu quốc của nhân dân]]<ref name="AP-NYTimes" />
* Một bộ phận quân nhân Lực lượng vũ trang Mali
| strength1   = Không rõ
| strength2   = Không rõ
| commander1  = {{flagicon|Mali}} [[Ibrahim Boubacar Keïta]]<br />([[Tổng thống Mali|Tổng thống]]; từ chức)<br />{{flagicon|Mali}} [[Boubou Cissé]]<br />([[Thủ tướng Mali|Thủ tướng]]; bị quân nổi dậy giam giữ)
| commander2   = {{flagicon|Mali}} Chỉ huy [[Ismael Wagué]]<ref name="AP-NYTimes">{{chú thích báo |title=Mali Coup Soldiers Take to Airwaves, Promise Elections |url=https://www.nytimes.com/aponline/2020/08/19/world/africa/ap-af-mali-crisis.html |access-date =ngày 19 tháng 8 năm 2020 |work=The New York Times |agency=Associated Press |date=ngày 19 tháng 8 năm 2020 |archive-date = ngày 23 tháng 8 năm 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200823014902/https://www.nytimes.com/aponline/2020/08/19/world/africa/ap-af-mali-crisis.html |url-status=dead }}</ref>
}}
Vào ngày 18 tháng 8 năm 2020, các phần tử của Lực lượng Vũ trang Mali bắt đầu một cuộc [[binh biến]] chống và phá [[cánh tả]].<ref name=":0">{{chú thích web|title=Gunfire heard at Mali army base, warnings of possible mutiny|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/08/gunfire-heard-mali-army-base-warnings-mutiny-200818111723901.html|access-date =ngày 18 tháng 8 năm 2020|website=www.aljazeera.com}}</ref><ref>{{chú thích báo |title=Mali coup: Military promises elections after ousting president |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-53833925 |access-date =ngày 19 tháng 8 năm 2020 |agency=[[BBC News]] |date=ngày 19 tháng 8 năm 2020}}</ref> Những người lính dùng xe bán tải quân sự xông vào căn cứ quân sự Soundiata ở [[Kati, Mali|Kati]], nơi đã xảy ra đụng độ bằng súng trước khi vũ khí được phân phối ra ngoài từ kho vũ khí và các sĩ quan cấp cao bị bắt giữ.<ref name=":1">{{chú thích web|last=Welle (www.dw.com)|first=Deutsche|title=Possible coup underway in Mali {{!}} DW {{!}} ngày 18 tháng 8 năm 2020|url=https://www.dw.com/en/possible-coup-underway-in-mali/a-54608009|access-date =ngày 18 tháng 8 năm 2020|website=DW.COM|language=en-GB}}</ref><ref>{{chú thích báo|date=ngày 18 tháng 8 năm 2020|title=Mali: Gunfire heard at Kati military camp near Bamako|language=en-US|work=The Africa Report.com|url=https://www.theafricareport.com/38039/mali-gunfire-heard-at-kati-military-camp-near-bamako/|access-date =ngày 18 tháng 8 năm 2020}}</ref> Xe tăng và xe bọc thép xuất hiện trên đường phố của Kati,<ref>{{chú thích web|date=ngày 18 tháng 8 năm 2020|title=Mali soldiers detain senior officers in apparent mutiny|url=https://apnews.com/54737684e3e2a84f9b44656de7343e56|access-date =ngày 18 tháng 8 năm 2020|website=AP NEWS}}</ref> các đoàn xe tải quân sự hướng đến thủ đô [[Bamako]].<ref name=":2" /> Một nhóm lính đã bắt giữ một số quan chức chính phủ, bao gồm cả Tổng thống [[Ibrahim Boubacar Keïta]], ép ông từ chức và giải tán chính phủ.<ref>{{chú thích báo|date=ngày 19 tháng 8 năm 2020|title=Mali president resigns after detention by military, deepening crisis|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-mali-security-idUSKCN25E1AF|access-date =ngày 19 tháng 8 năm 2020}}</ref> Đây là cuộc đảo chính thứ hai của nước này trong vòng chưa đầy 10 năm, sau cuộc đảo chính năm 2012.

==Bối cảnh==
{{main|Biểu tình Mali 2020}}
Các cuộc biểu tình ở Mali đã diễn ra từ ngày 5 tháng 6, với những người biểu tình kêu gọi Tổng thống [[Ibrahim Boubacar Keïta]] phải từ chức.<ref>{{chú thích báo|last=Maclean|first=Ruth|date = ngày 16 tháng 7 năm 2020 |title=Anger at Mali’s President Rises After Security Forces Kill Protesters|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2020/07/16/world/africa/mali-protesters-killed-keita.html|access-date = ngày 17 tháng 7 năm 2020 |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{chú thích báo|date = ngày 17 tháng 7 năm 2020 |title=Mali PM apologises for security force 'excesses' during protests|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-mali-politics-idUSKCN24I1P0|access-date = ngày 17 tháng 7 năm 2020}}</ref><ref>{{chú thích web|title=Mali opposition leaders freed after days of anti-gov't protests|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/07/mali-opposition-leaders-freed-days-anti-gov-protests-200714065503441.html|access-date = ngày 17 tháng 7 năm 2020 |website=www.aljazeera.com}}</ref><ref>{{chú thích web|title=Calls for calm as Mali gov't criticised for response to protests|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/07/calls-calm-mali-gov-criticised-response-protests-200713092657817.html|access-date = ngày 17 tháng 7 năm 2020 |website=www.aljazeera.com}}</ref><ref>{{chú thích báo|date = ngày 12 tháng 7 năm 2020 |title=Mali president dissolves top court amid unrest|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-53378433|access-date = ngày 17 tháng 7 năm 2020}}</ref> Những người biểu tình không hài lòng với việc giải quyết [[Chiến tranh Mali|cuộc nội chiến]] đang diễn ra, cáo buộc chính phủ tham nhũng và nền kinh tế khó khăn.<ref>{{chú thích báo|date=ngày 18 tháng 8 năm 2020|title=Factbox: Why Mali is in turmoil again|language=en|work=Reuters|url=https://uk.reuters.com/article/uk-mali-politics-protests-factbox-idUKKCN25E1LA|access-date=ngày 18 tháng 8 năm 2020|archive-date=2020-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20200819135354/https://uk.reuters.com/article/uk-mali-politics-protests-factbox-idUKKCN25E1LA|url-status=dead}}</ref>

== Sự kiện ==
Sáng ngày 18 tháng 8 năm 2020, binh lính bắt đầu bắn đạn chỉ thiên tại một căn cứ quân sự ở [[Kati, Mali|Kati]], một thị trấn cách thủ đô Bamako của Mali {{Convert|15|km|mi|abbr=off}}.<ref name=":0" /> Sau khi tiến vào thủ đô, quân nổi loạn đã bắt giữ Bộ trưởng Bộ Tài chính Abdoulaye Daffe, Tham mưu trưởng Lực lượng Vệ binh Quốc gia,<ref name=":1" /> và [[Moussa Timbiné]], phát ngôn viên của Quốc hội.<ref name=":2">{{chú thích báo|last=Tih|first=Felix|date=ngày 18 tháng 8 năm 2020|title=Gunshots heard at military camp near Mali capital|work=Anadolu Agency|url=https://www.aa.com.tr/en/africa/gunshots-heard-at-military-camp-near-mali-capital/1945667|url-status=live|access-date =ngày 18 tháng 8 năm 2020}}</ref> Thủ tướng [[Boubou Cissé]] đã kêu gọi đối thoại với những người nổi loạn, thừa nhận rằng họ có "những thất vọng chính đáng".<ref name=":4">{{chú thích báo|date=ngày 18 tháng 8 năm 2020|title=Mutinying soldiers say they have detained Mali's President Keita, Prime Minister Cisse|work=[[France24]]|url=https://www.france24.com/en/20200818-ecowas-calls-on-mali-soldiers-to-end-the-mutiny|access-date =ngày 18 tháng 8 năm 2020}}</ref> Một thủ lĩnh của cuộc binh biến sau đó tuyên bố rằng Keïta và Cissé đã bị bắt tại tư dinh ở Bamako;<ref name=":5">{{chú thích web|date=ngày 18 tháng 8 năm 2020|title=Soldiers take up arms as Mali crisis deepens|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/08/soldiers-arms-mali-crisis-deepens-live-updates-200818124326841.html|url-status=dead|access-date =ngày 18 tháng 8 năm 2020|website=Al Jazeera|archive-date = ngày 18 tháng 8 năm 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818210142/https://www.aljazeera.com/news/2020/08/soldiers-arms-mali-crisis-deepens-live-updates-200818124326841.html/}}</ref><ref>{{chú thích báo |last1=Kelly |first1=Jeremy |title=Mali PM and president under arrest, claim army mutineers |url=https://www.thetimes.co.uk/article/mali-pm-and-president-under-arrest-claim-army-mutineers-nf6x5qv0b |access-date =ngày 18 tháng 8 năm 2020 |work=[[The Times]] |date=ngày 18 tháng 8 năm 2020}}</ref> Chủ tịch Ủy ban Liên minh châu Phi [[Moussa Faki]] xác nhận rằng Keïta, Cissé, và các quan chức khác đã bị bắt và kêu gọi trả tự do cho họ.<ref name="nyt-maclean">{{chú thích web |last1=Maclean |first1=Ruth |title=Mali’s President and Prime Minister Arrested in Military Coup |url=https://www.nytimes.com/2020/08/18/world/africa/mali-mutiny-coup.html |website=The New York Times |access-date =ngày 18 tháng 8 năm 2020 |date=ngày 18 tháng 8 năm 2020}}</ref> Một phát ngôn viên của liên minh đối lập M5-RFP hoan nghênh việc giam giữ họ, mô tả đây là một "cuộc nổi dậy của quần chúng".<ref name=":4" />

Các quan chức được đưa đến trại quân sự ở Kati, nơi cuộc nổi dậy bắt đầu.<ref name="nyt-maclean" /> Khi tin tức về cuộc binh biến lan rộng, hàng trăm người biểu tình đã tập trung tại Đài tưởng niệm Độc lập của Bamako để yêu cầu Keïta từ chức.<ref name=":3">{{chú thích báo|date=ngày 18 tháng 8 năm 2020|title=Mali president 'seized by mutinying soldiers'|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-53825673|access-date =ngày 18 tháng 8 năm 2020}}</ref> Những người biểu tình cũng khiến một tòa nhà thuộc Bộ Tư pháp bốc cháy dữ dội.<ref name=":3" />

Hiện chưa rõ có bao nhiêu binh sĩ đã tham gia cuộc binh biến, ai là người bắt đầu cuộc binh biến hay ai sẽ là người chịu trách nhiệm chính.<ref name="auto">{{chú thích báo|date=ngày 19 tháng 8 năm 2020|title=Mali's president resigns and dissolves parliament|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-53830348|access-date =ngày 19 tháng 8 năm 2020}}</ref>

==Hậu quả==
Tổng thống Keïta từ chức vào khoảng nửa đêm,<ref name=":5" /> đồng thời giải tán chính phủ và quốc hội. "Tôi không muốn đổ máu chỉ để giữ quyền lực cho mình," ông nói thêm.<ref name="auto"/>

Các lãnh đạo quân sự đã ra lệnh đóng cửa tất cả các cửa khẩu biên giới và áp đặt lệnh giới nghiêm vào ban đêm. "Kể từ hôm nay, ngày 19 tháng 8 năm 2020, tất cả các biên giới trên không và trên bộ đều đóng cửa cho đến khi có thông báo mới. Lệnh giới nghiêm được áp dụng từ 21:00 đến 05:00 cho đến khi có thông báo mới" - Đại tá [[Ismaël Wagué]], Phó Tham mưu trưởng của Lực lượng Không quân Mali cho biết trong một bài phát biểu trên truyền hình. Ông cũng mời các nhóm đối lập đàm phán cho các cuộc bầu cử mới.<ref name="auto"/>

Mahmoud Dicko thông báo rằng ông sẽ rời khỏi chính trường do cuộc họp giữa ông và những người lính tham gia cuộc binh biến.<ref name="reuters.com"/>

==Phản ứng quốc tế==
Đại diện nhiều quốc gia{{efn|bao gồm [[Algérie]],<ref>{{chú thích web|last=Marouf-Araibi|first=Yasmine|date = ngày 19 tháng 8 năm 2020 |title=Coup d’Etat au Mali: "L’Algérie rejette tout changement anti-constitutionnel"|url=https://www.inter-lignes.com/coup-detat-au-mali-lalgerie-rejette-tout-changement-anti-constitutionnel/|access-date = ngày 19 tháng 8 năm 2020 |website=INTERLIGNES Algérie|language=fr-FR}}</ref> [[Canada]],<ref>{{chú thích tweet|number=1295811602013401088|user=FP_Champagne|title=Canada is very concerned by the situation in Mali & strongly condemns the mutiny of the Garde nationale units against the government.<br/>I can also confirm that all @CanEmbMali personnel are safe.<br/>We will continue to follow the situation closely.|author=François-Philippe Champagne|date=ngày 18 tháng 8 năm 2020}}</ref> [[Trung Quốc]],<ref>{{chú thích báo|last1=Crossly|first1=Gabriel|last2=(writing) Blanchard|first2=Ben|last3=(ed.) Richardson|first3=Alex|date=ngày 19 tháng 8 năm 2020|title=China, on Mali president resignation, says opposes regime change by force|agency=[[Reuters]]|url=https://uk.reuters.com/article/uk-mali-security-china-idUKKCN25F0UX|access-date=ngày 19 tháng 8 năm 2020|archive-date=2020-08-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20200820131722/https://uk.reuters.com/article/uk-mali-security-china-idUKKCN25F0UX/|url-status=dead}}</ref> [[Pháp]],<ref name=":3" /> [[Maroc]],<ref>{{chú thích web|title=Morocco expresses concern following mutiny in Mali {{!}} The North Africa Post|url=https://northafricapost.com/43200-morocco-expresses-concern-following-mutiny-in-mali.html|access-date = ngày 19 tháng 8 năm 2020 |website=northafricapost.com}}</ref> [[Nigeria]],<ref>{{chú thích web|title=Nigerian Government Condemns Mali Coup|url=https://www.channelstv.com/2020/08/19/nigerian-government-condemns-mali-coup/|access-date = ngày 19 tháng 8 năm 2020 |website=Channels Television}}</ref> [[Nga]],<ref name="Russia">{{chú thích web|url=https://www.reuters.com/article/us-mali-security-russia-idUSKCN25E2JP|title=Russia says has information about arrests of Mali's president and PM: RIA|date=ngày 19 tháng 8 năm 2020|via=www.reuters.com}}</ref> [[Tây Ban Nha]],<ref>{{chú thích web |title=Official Statement 054 - Attempted coup d’état in Mali |url=http://www.exteriores.gob.es/Portal/en/SalaDePrensa/Comunicados/Paginas/2020_COMUNICADOS/20200818_COMU054.aspx |website=exteriores.gob.es |publisher=Spanish Foreign Ministry |access-date=ngày 19 tháng 8 năm 2020 |date=ngày 19 tháng 8 năm 2020 |quote=The Government of Spain is following with great concern the events that have unfolded today in the cities of Katy and Bamako in Mali. |archive-date=2020-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200820131804/http://www.exteriores.gob.es/Portal/en/SalaDePrensa/Comunicados/Paginas/2020_COMUNICADOS/20200818_COMU054.aspx/ |url-status=dead }}</ref> [[Thụy Sĩ]],<ref>https://www.swissinfo.ch/eng/switzerland-offers-its-peace-expertise-to-mali-after-coup/45978514</ref> [[Thổ Nhĩ Kỳ]],<ref>{{chú thích báo |title=Turkey expresses concern over military takeover in Mali |url=https://www.dailysabah.com/politics/diplomacy/turkey-expresses-concern-over-military-takeover-in-mali |access-date =ngày 19 tháng 8 năm 2020 |work=[[Daily Sabah]] |date=ngày 19 tháng 8 năm 2020}}</ref> [[Vương quốc Anh]],<ref>{{chú thích web|title=Mali: UK statement on military coup|url=https://www.gov.uk/government/news/mali-uk-statement-on-military-coup|access-date = ngày 19 tháng 8 năm 2020 |website=GOV.UK|language=en}}</ref> và [[Hoa Kỳ]].<ref name=":4" />}} lên án cuộc đảo chính, kể cả các đại diện của [[Liên minh châu Phi]],<ref>{{chú thích báo|date=ngày 18 tháng 8 năm 2020|title=Mali PM also detained by mutinying soldiers, African Union condemns|language=en|work=Reuters|url=https://uk.reuters.com/article/uk-mali-security-au-idUKKCN25E2KQ|access-date=ngày 18 tháng 8 năm 2020|archive-date=2020-08-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20200820131725/https://uk.reuters.com/article/uk-mali-security-au-idUKKCN25E2KQ/|url-status=dead}}</ref> [[Liên minh châu Âu]] cũng lên án vụ đảo chính,<ref>{{chú thích báo|date=ngày 18 tháng 8 năm 2020|title=Mali: Déclaration du Haut-Représentant/Vice-President Josep Borrell sur la tentative de coup d’Etat en cours|language=fr|work=European Union|url=https://eeas.europa.eu/headquarters/headquarters-homepage/84191/mali-d%C3%A9claration-du-haut-repr%C3%A9sentantvice-president-josep-borrell-sur-la-tentative-de-coup-d_fr|access-date =ngày 18 tháng 8 năm 2020}}</ref> và [[Vương quốc Anh]].<ref>{{chú thích báo| date=ngày 18 tháng 8 năm 2020| title=UN chief demands ‘immediate and unconditional release’ of President, cabinet members| language=en| work=UN news| url=https://news.un.org/en/story/2020/08/1070492| access-date=ngày 18 tháng 8 năm 2020| archive-date=2020-08-20| archive-url=https://web.archive.org/web/20200820131731/https://news.un.org/en/story/2020/08/1070492/| url-status=dead}}</ref> [[Ân xá Quốc tế]] kêu gọi thả những người bị bắt giữ.<ref>{{chú thích web|title=Mali: Military authorities must end arbitrary arrests and ensure the investigation of unlawful killing of four people|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2020/08/mali-military-authorities-must-end-arbitrary-arrests-and-ensure/|access-date = ngày 19 tháng 8 năm 2020 |website=www.amnesty.org|language=en}}</ref> 
Trong khi đó, [[Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc]] đã nhất trí thông qua một nghị quyết lên án cuộc đảo chính và kêu gọi các binh sĩ trở về doanh trại của họ và thả tất cả những người bị giam giữ ngay lập tức.<ref>{{chú thích báo |last1=Nichols |first1=Michelle |last2=(ed.) Nomiyama |first2=Chizu |title=U.N. Security Council condemns mutiny in Mali, urges soldiers return to barracks |url=https://www.reuters.com/article/us-mali-security-un/u-n-security-council-condemns-mutiny-in-mali-urges-soldiers-return-to-barracks-idUSKCN25F2FY?il=0 |access-date =ngày 19 tháng 8 năm 2020 |agency=[[Reuters]] |date=ngày 19 tháng 8 năm 2020}}</ref>
==Xem thêm==
*[[Đảo chính Mali 2021]]
==Ghi chú==
<references group="lower-alpha"/>
==Tham khảo==
{{tham khảo|30em}}

[[Thể loại:Mali 2020]]
[[Thể loại:Chính trị Mali]]
[[Thể loại:Đảo chính]]
[[Thể loại:Tranh cãi thế kỷ 21 theo quốc gia|M]]
[[Thể loại:Lịch sử Mali]]
[[Thể loại:Năm 2020]]
[[Thể loại:Xung đột năm 2020]]