Xem mã nguồn của Đầu N

[[Tập_tin:Tetrapeptide_structural_formulae_v.1.png|nhỏ|300x300px|Tetrapeptide [[Valin|Val]]-[[Glyxin|Gly]]-[[Serine|Ser]]-[[Alanine|Ala]]: * <span style="color:green;">'''đầu'''</span> amino (đầu N) đánh dấu <span style="color:green;">'''màu xanh lá cây'''</span> ([[Valin|<span style="color:green;">'''L-valin'''</span>]]) * <span style="color:blue;">'''đầu'''</span> carboxyl (đầu C) đánh dấu <span style="color:blue;">'''màu xanh dương'''</span> ([[Alanine|<span style="color:blue;">'''L-alanin'''</span>]])]]
'''Đầu N''' (còn được gọi là '''đầu amino''', '''đầu NH<sub>2</sub>''', '''đầu tận cùng N''' hoặc '''đầu amin''') là phần bắt đầu của một [[protein]] hoặc [[Peptide|polypeptide]], thường là nhóm chức [[amin]] tự do (-NH<sub>2</sub>) nằm ở phần cuối của một polypeptide. Trong một peptide, nhóm amin liên kết với một [[Axit cacboxylic|nhóm carboxylic]] khác trong protein để tạo thành chuỗi, nhưng vì amino acid cuối của protein chỉ được nối ở đầu carboxy- nên nhóm amin tự do còn lại được gọi là đầu N. Theo quy ước, trình tự peptide được viết từ đầu N đến đầu C, từ trái sang phải (trong [[Hệ chữ viết|hệ thống viết LTR]]).<ref>{{Chú thích web|url=https://www2.chemistry.msu.edu/faculty/reusch/virttxtjml/protein2.htm|tựa đề=Peptides & Proteins|tác giả=Reusch|tên=William|ngày=ngày 5 tháng 5 năm 2013|website=Michigan State University Department of Chemistry}}</ref> Cách viết này tương quan với [[Dịch mã|hướng dịch mã]] của rRNA (bởi vì khi một protein được dịch mã từ [[RNA thông tin]] theo trình từ từ đầu N đến đầu C. Các amino acid được thêm vào đầu carboxyl).

== Hóa học ==
Mỗi amino acid có một [[Amin|nhóm amin]] và một [[Axit cacboxylic|nhóm carboxylic]]. Các amino acid liên kết với nhau bằng [[Liên kết peptit|liên kết peptide]] hình thành thông qua phản ứng trùng ngưng, nối nhóm carboxyl của một amino acid với [[Amin|nhóm amin]] của amino acid kế tiếp tạo thành chuỗi [[polypeptid]]e. Chuỗi có hai đầu - một nhóm amin, đầu N và một nhóm carboxyl không liên kết, [[đầu C.]] <ref name="Voet, Voet, Pratt">{{Chú thích sách|title=Fundamentals of Biochemistry: Life at the Molecular Level|url=https://archive.org/details/fundamentalsofbi0000voet_l2x7|last=Voet|first=Donald|last2=Voet|first2=Judith G.|last3=Pratt|first3=Charlotte W.|date=2013|publisher=Wiley|isbn=978-0470547847|edition=4th|location=Hoboken, NJ}}</ref>

Khi một protein được [[dịch mã]] từ [[RNA thông tin]], trình tự dịch mã từ đầu N đến đầu C. Đầu amin của amino acid (trên [[RNA vận chuyển|tRNA]]) trong giai đoạn dịch mã kéo dài, gắn vào đầu carboxyl của chuỗi mới. [[Mã mở đầu|Codon mở đầu]] của [[mã di truyền]] mã hóa cho amino acid [[methionin]]e (ở vi khuẩn, [[ty thể]] và [[lục lạp]] thì là [[N-Formylmethionine|''N'' -formylmethionine]], fMet). Tuy nhiên, một số protein bị [[biến đổi sau dịch mã]] bằng cách phân cắt tiền chất protein thì ở đầu N có nhiều loại amino acid khác.

== Biến đổi đầu N ==
Protein đầu N có thể được biến đổi trong hoặc sau dịch mã. Loại bỏ methionine khởi đầu (iMet) bởi [[aminopeptidase]]s, gắn các nhóm chức nhỏ như [[Axetyl|acetyl]], propionyl và [[Nhóm metyl|methyl]], và bổ sung các chất neo màng tế bào, chẳng hạn như nhóm palmitoyl và myristoyl <ref>{{Chú thích tạp chí|last=Varland|date=ngày 21 tháng 4 năm 2015|title=N-terminal modifications of cellular proteins:The enzymes involved, their substrate specificities and biological effects|journal=Proteomics|volume=15|issue=14|pages=2385–401|doi=10.1002/pmic.201400619|pmc=4692089|pmid=25914051}}</ref>

'''Sự acetyl hóa ở đầu N'''

[[Acetyl hóa|Quá trình acetyl hóa ở đầu N]] là một dạng biến đổi protein có thể xảy ra ở cả [[sinh vật nhân sơ]] và [[sinh vật nhân thực]]. Người ta cho rằng quá trình acetyl hóa ở đầu N có thể ngăn chặn protein đi theo con đường xuất tiết.<ref>{{Chú thích tạp chí|last=Arnesen|first=Thomas|date=ngày 31 tháng 5 năm 2011|title=Towards a Functional Understanding of Protein N-Terminal Acetylation|journal=PLOS Biology|volume=9|issue=5|pages=e1001074|doi=10.1371/journal.pbio.1001074|pmc=3104970|pmid=21655309}}</ref>

=== N-Myristoyl hóa ===
Đầu N được biến đổi bằng cách bổ sung một myristoyl có chức năng neo giữ với màng tế bào.

=== N-Acyl hóa ===
Đầu N cũng có thể được biến đổi bằng cách bổ sung một [[Axit béo|acid béo]] để tạo thành các protein N-acyl hóa, thường là thêm một nhóm [[Palmitoyl hóa|palmitoyl]].

== Xem thêm ==

* [[Đầu cơ trong ngày|Đầu C]]
* [[TopFIND]] cơ sở dữ liệu khoa học về [[protease]].

== Tham khảo ==
 {{tham khảo}}

[[Thể loại:Cấu trúc protein]]
[[Thể loại:Protein]]