Xem mã nguồn của Địa lý Rwanda

{{Hộp thông tin địa lý quốc gia
| quốc gia         = Rwanda
| lục địa          = [[Châu Phi]]
| vùng             = [[Đông Phi]]
| tọa độ           = {{coord|2|00|S|30|0|E|type:country_region:RW|display=inline,title}}
| map              = File:Rwanda (orthographic projection).svg
| thứ hạng diện tích = 144
| diện tích km2    = 26338
| phần trăm đất    = 93.7
| diện tích nước km2 = 1670
| phần trăm nước   = 6.3
| đường bờ biển    = 0 km (0 dặm)
| biên giới        = '''Tổng cộng:''' 930 km (580 dặm)<br>[[Uganda]]: 172 km (107 dặm)<br>[[Tanzania]]: 222 km (138 dặm)<br>[[Burundi]]: 315 km (196 dặm)<br>[[Cộng hòa Dân chủ Congo]]: 221 km (137 dặm)
| điểm cao nhất    = [[Núi Karisimbi]], 4.507 m (14.787 ft)
| điểm thấp nhất   = [[Sông Rusizi]], 950 m (3.117 ft)
| sông dài nhất    = [[Sông Nyabarongo]], 351 km (218 dặm)
| hồ lớn nhất      = [[Hồ Kivu]]
| địa hình         = Phần lớn là đồi núi nhấp nhô và các sườn núi dốc; thảo nguyên ở phía đông.
| tài nguyên thiên nhiên = [[Vàng]], quặng [[thiếc]], tantali, [[wolfram]], [[khí metan]], tiềm năng [[thủy điện]], đất canh tác.
| vấn đề môi trường = [[Nạn phá rừng]], chăn thả quá mức, suy thoái đất, xói mòn đất, suy giảm độ phì nhiêu của đất, suy thoái vùng đất ngập nước, mất [[đa dạng sinh học]], săn trộm.
}}

'''Địa lý Rwanda''' mô tả các đặc điểm tự nhiên của [[Rwanda]], một quốc gia nằm ở khu vực [[Đông Phi]], giáp biên giới với [[Uganda]] ở phía bắc, [[Tanzania]] ở phía đông, [[Burundi]] ở phía nam, và [[Cộng hòa Dân chủ Congo]] ở phía tây. Rwanda là một [[quốc gia không giáp biển]]. Nước này nằm cách [[Xích đạo]] vài độ về phía nam, trọn vẹn trong [[Thung lũng tách giãn Lớn|Thung lũng Tách giãn Lớn]] (Great Rift Valley), nơi ranh giới phân thủy giữa lưu vực [[sông Nin]] và [[sông Congo]] chạy dài từ bắc xuống nam xuyên qua đất nước. 

Địa hình của Rwanda bị thống trị bởi những ngọn đồi nhấp nhô và các sườn núi dốc, mang lại cho quốc gia này biệt danh "Vùng đất của hàng ngàn ngọn đồi". Phía tây được đánh dấu bởi hệ thống núi thuộc [[Đới đứt gãy Albertine]], bao gồm [[Dãy núi Virunga]] - một chuỗi các núi lửa nằm dọc theo biên giới tây bắc; [[Núi Karisimbi]], đỉnh cao nhất của Rwanda với 4.507 mét (14.787 ft), nằm trong dãy núi này. Nằm về phía đông của đường phân thủy Congo–Nin, vùng đất dần dần hạ thấp xuống thành các [[xavan]] và [[đất ngập nước]] của lưu vực sông Akagera.

Hệ thống sông ngòi của Rwanda đổ vào hai lưu vực chính: sông Nyabarongo và sông Kagera tiếp nước cho [[Hồ Victoria]] và sông Nin ở phía đông, trong khi sông Ruzizi thoát nước từ [[Hồ Kivu]] về phía nam vào [[Hồ Tanganyika]], cuối cùng cung cấp nước cho sông Congo. Hồ Kivu, một trong [[Hồ Lớn châu Phi|Các Hồ Lớn châu Phi]], tạo thành phần lớn biên giới phía tây, với các hồ nhỏ hơn như Muhazi, Ihema và Burera nằm rải rác trong nội địa.

Bất chấp vị trí nằm gần Xích đạo, độ cao lớn của Rwanda mang lại cho quốc gia này kiểu [[Khí hậu ôn đới|khí hậu vùng cao nhiệt đới ôn hòa]], với hai mùa mưa (từ tháng 3 đến tháng 5 và từ tháng 10 đến tháng 11). Lượng giáng thủy ở vùng cao nguyên phía tây thường dồi dào hơn so với các vùng đất thấp khô hạn ở phía đông.

[[File:Rwanda_sat.png|nhỏ|phải|Ảnh vệ tinh của Rwanda.]]

== Địa lý tổng quan ==
[[File:Rwanda Topography.png|nhỏ|trái|Bản đồ địa hình của Rwanda.]]

=== Vị trí và khu vực ===
* Lục địa: [[Châu Phi]]
* Khu vực: [[Đông Phi]]
* Vị trí tự nhiên: Đông-Trung Phi (nằm phía nam Xích đạo)<ref name="CIA_Rwanda">{{Chú thích web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda/|title=The World Factbook – Rwanda|publisher=Central Intelligence Agency|access-date=6 November 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109153011/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda/|archive-date=9 January 2021}}</ref>
* Tọa độ địa lý: {{coord|2|00|S|30|00|E}}

==== Khoảng cách đến các đại dương ====
Khoảng cách vòng tròn lớn xấp xỉ từ tâm điểm địa lý 2°Nam 30°Đ:
* [[Ấn Độ Dương]]: Tanga, Tanzania ≈ 1.070 km (660 dặm)
* [[Đại Tây Dương]]: gần Muanda, CHDC Congo ≈ 2.008 km (1.248 dặm)

==== Biên giới đất liền ====
* Tổng cộng: 930 km (580 dặm)
* Các quốc gia giáp ranh: Uganda 172 km (107 dặm), Tanzania 222 km (138 dặm), Burundi 315 km (196 dặm), Cộng hòa Dân chủ Congo 221 km (137 dặm).<ref name="CIA_Rwanda"/>

=== Diện tích ===
* Tổng diện tích: 26.338 km² (10.169 dặm vuông)
* Diện tích đất: 24.668 km² (9.524 dặm vuông)
* Diện tích mặt nước: 1.670 km² (640 dặm vuông)

==== So sánh diện tích ====
* Nhỏ hơn một chút so với [[Haiti]].
* Có kích thước tương đương với [[Burundi]] và [[Albania]].
* Tương đương với tiểu bang [[Massachusetts]] của [[Hoa Kỳ]].
* Nằm trong số những quốc gia trên lục địa nhỏ nhất ở Châu Phi.

=== Địa hình ===
Địa hình của Rwanda chủ yếu là đồi núi, với các khu vực xavan ở phía đông và vô số hồ nước nằm rải rác trên khắp cả nước. Cảnh quan này tạo thành một phần của Đới đứt gãy Albertine, nhánh phía tây của [[Đới tách giãn Đông Phi]].

==== Các điểm cực trị về độ cao ====
Địa hình của Rwanda biến thiên từ các thung lũng sông thấp cho đến các đỉnh núi lửa cao chót vót.
* Điểm thấp nhất: [[Sông Rusizi]] – 950 m (3.117 ft)
* Điểm cao nhất: [[Núi Karisimbi]] – 4.507 m (14.787 ft)

=== Tài nguyên thiên nhiên và sử dụng đất ===
Cơ sở tài nguyên thiên nhiên và các mô hình sử dụng đất của Rwanda được định hình bởi yếu tố địa chất, địa hình và một cảnh quan thiên về nông nghiệp.

==== Tài nguyên thiên nhiên ====
Các tài nguyên thiên nhiên chính bao gồm:
* [[Vàng]]
* Quặng [[thiếc]]
* [[Tantan|Tantalum]]
* Wolframit
* [[Khí metan]]
* Tiềm năng [[Thủy điện|thủy năng]]
* Đất canh tác nông nghiệp

==== Sử dụng đất ====
Dựa trên các ước tính năm 2022:<ref name="CIA_Rwanda"/>
* Đất nông nghiệp: 81,3%
** Đất canh tác: 51,4%
** Cây trồng lâu năm: 14,2%
** Đồng cỏ lâu năm: 15,6%
* Rừng: 11,3%
* Khác: 7,5%

* Tổng tài nguyên nước tái tạo: 13,3 km³ (3,2 dặm khối) (ước tính 2022).

=== Khí hậu và môi trường ===
==== Loại khí hậu ====
Khí hậu vùng cao nhiệt đới ôn hòa.

==== Mối nguy hiểm tự nhiên ====
Hoạt động [[núi lửa]] (đặc biệt ở Dãy núi Virunga) và các chu kỳ [[hạn hán]] định kỳ.

==== Vấn đề môi trường ====
Các thách thức chính bao gồm: [[Phá rừng|Nạn phá rừng]], chăn thả quá mức, suy thoái đất, xói mòn đất, suy giảm độ phì nhiêu của đất (đất bị vắt kiệt), suy thoái các vùng đất ngập nước và mất đa dạng sinh học, tình trạng săn trộm phổ biến.

==== Các hiệp ước và công ước môi trường ====
Rwanda là thành viên của một số hiệp định môi trường quốc tế, bao gồm: Đa dạng sinh học, Biến đổi Khí hậu, Nghị định thư Kyoto về Biến đổi Khí hậu, Cấm Thử Hạt nhân Toàn diện, Sa mạc hóa, Các loài có nguy cơ Tuyệt chủng, Chất thải Nguy hại, Cấm Thử Hạt nhân, Bảo vệ Tầng Ozone và Các vùng Đất ngập nước.

== Các đặc điểm địa lý chính ==
[[File:KageraRuvubu.jpg|nhỏ|phải|Ngã ba sông nơi giao lưu giữa sông Kagera và sông Ruvubu, cùng với biên giới Rwanda-Tanzania. Các con sông Kagera và Ruvubu là một phần của hệ thống thượng nguồn sông Nin.]]

Ranh giới phân thủy giữa hai lưu vực thoát nước lớn là Congo và sông Nin chạy từ bắc xuống nam xuyên qua lãnh thổ Rwanda, với khoảng 80% diện tích của đất nước thoát nước vào sông Nin và 20% thoát nước vào sông Congo thông qua Sông Rusizi.<ref>{{Chú thích web|url=http://www.nilebasin.org/index.php/about-us/nile-basin-countries|title=Nile Basin Countries|publisher=Nile Basin Initiative|date=2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20120314170308/http://www.nilebasin.org/index.php/about-us/nile-basin-countries|archive-date=14 March 2012|access-date=16 February 2012}}</ref> Con sông dài nhất của đất nước là [[Sông Nyabarongo|Nyabarongo]], bắt nguồn từ phía tây nam, chảy về hướng bắc, hướng đông và đông nam trước khi hợp lưu với sông Akanyaru để tạo thành [[Sông Kagera|Kagera]]; sau đó sông Kagera chảy thẳng về phía bắc dọc theo biên giới phía đông với Tanzania. Hệ thống Nyabarongo-Kagera cuối cùng đổ vào [[Hồ Victoria]], và thượng nguồn của nó trong Rừng Nyungwe hiện đang là một ứng cử viên cho cội nguồn thực sự (chưa được xác định chắc chắn) của toàn bộ hệ thống sông Nin.<ref>{{Chú thích báo|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/hampshire/4864782.stm|title=Team reaches Nile's 'true source'|publisher=BBC News|date=31 March 2006|access-date=16 February 2012}}</ref>

Rwanda có rất nhiều hồ, hồ lớn nhất trong số đó là [[Hồ Kivu]]. Hồ này chiếm phần đáy của Đới đứt gãy Albertine dọc theo hầu hết chiều dài biên giới phía tây của Rwanda, và với độ sâu tối đa đạt 480 mét (1.575 ft),<ref>{{Chú thích sách|last=Jørgensen|first=Sven Erik|year=2005|title=Lake and reservoir management|location=Amsterdam|publisher=Elsevier|page=93|isbn=978-0-444-51678-7}}</ref> nó là một trong hai mươi hồ sâu nhất trên thế giới. Các hồ có kích thước đáng kể khác bao gồm Burera, Ruhondo, Muhazi, Rweru và Ihema, trong đó hồ Ihema là hồ lớn nhất trong chuỗi các hồ nằm trên vùng bình nguyên phía đông của [[Vườn quốc gia Akagera]].<ref>{{Chú thích web|url=http://www.globalnature.org/34551/Living-Lakes/Africa/Lake-Ihema/02_vorlage.asp|title=Lake Ihema|publisher=Global Nature Fund|archive-url=https://web.archive.org/web/20140107141517/http://www.globalnature.org/34551/Living-Lakes/Africa/Lake-Ihema/02_vorlage.asp|archive-date=7 January 2014|access-date=29 February 2012}}</ref>

Núi đồi thống trị khu vực miền trung và miền tây Rwanda. Những ngọn núi này là một phần của Dãy núi Đới đứt gãy Albertine bọc lấy sườn nhánh Albertine của Đới đứt gãy Đông Phi. Nhánh đứt gãy này chạy dài từ bắc xuống nam dọc theo biên giới phía tây của Rwanda.<ref name="WWF_Albertine">{{Chú thích web|url=http://www.worldwildlife.org/wildworld/profiles/terrestrial/at/at0101_full.html|title=Terrestrial Ecoregions: Albertine Rift montane forests (AT0101)|publisher=World Wide Fund for Nature (WWF)|date=2001|archive-url=https://web.archive.org/web/20041222123533/http://www.worldwildlife.org/wildworld/profiles/terrestrial/at/at0101_full.html|archive-date=22 December 2004|access-date=16 February 2012}}</ref> Những đỉnh núi cao nhất được tìm thấy ở chuỗi núi lửa Virunga ở phía tây bắc; bao gồm Núi Karisimbi, điểm cao nhất của Rwanda, ở độ cao 4.507 mét (14.787 ft).<ref>{{Chú thích sách|last=Munyakazi|first=Augustine|last2=Ntagaramba|first2=Johnson Funga|year=2005|title=Atlas of Rwanda|language=fr|location=Oxford|publisher=Macmillan Education|page=7|isbn=0-333-95451-3}}</ref>

[[File:A_man_walks_through_heavy_rain_under_an_umbrella_in_Kigali,_Rwanda._Emmanuel_Kwizera.jpg|nhỏ|trái|Một ngày mưa tại thủ đô Kigali (tháng 1 năm 2020).]]

Vùng lãnh thổ phía tây này của Rwanda, nằm trọn trong vùng sinh thái rừng trên núi của Đới đứt gãy Albertine,<ref name="WWF_Albertine"/> có độ cao phổ biến từ 1.500 đến 2.500 mét (4.921 đến 8.202 ft). Vùng trung tâm của đất nước chủ yếu là những ngọn đồi nhấp nhô, trong khi khu vực biên giới phía đông lại mang dáng vẻ của thảo nguyên xavan, bình nguyên và đầm lầy.

Rwanda sở hữu khí hậu vùng cao nhiệt đới ôn hòa, với mức nhiệt độ thấp hơn so với mức nhiệt độ điển hình ở các quốc gia vùng xích đạo nhờ vào độ cao địa hình của nó. Kigali, nằm ở trung tâm của đất nước, có biên độ nhiệt độ ban ngày điển hình dao động từ 12 đến 27 °C (54 và 81 °F), với rất ít sự biến động trong suốt cả năm.<ref>{{Chú thích web|url=http://news.bbc.co.uk/weather/forecast/590|title=Kigali|publisher=BBC News. Average Conditions|access-date=16 February 2012}}</ref> Có một số sự khác biệt về nhiệt độ trên cả nước; vùng đồi núi ở phía tây và phía bắc nhìn chung mát mẻ hơn so với vùng đất thấp ở phía đông.<ref>{{Chú thích web|url=http://www.bestcountryreports.com/Temperature_Map_Rwanda.html|title=Temperature Map of Rwanda|publisher=World Trade Press|date=2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20120310214811/http://www.bestcountryreports.com/Temperature_Map_Rwanda.html|archive-date=10 March 2012|access-date=16 February 2012}}</ref>

Có hai mùa mưa trong năm. Mùa mưa đầu tiên diễn ra từ tháng 2 đến tháng 6 và mùa thứ hai từ tháng 9 đến tháng 12. Chúng bị ngăn cách bởi hai mùa khô: mùa khô chính kéo dài từ tháng 6 đến tháng 9, trong đó thường xuyên không có giọt mưa nào, và một mùa khô ngắn hơn, ít khắc nghiệt hơn từ tháng 12 đến tháng 2. Lượng giáng thủy thay đổi tùy theo vị trí địa lý, với các vùng tây và tây bắc của đất nước nhận được lượng mưa hàng năm nhiều hơn so với các vùng phía đông và đông nam.<ref>{{Chú thích sách|last=Adekunle|first=Julius|year=2007|title=Culture and customs of Rwanda|url=https://archive.org/details/culturecustomsof0000adek|location=Westport, Conn.|publisher=Greenwood Press|page=[https://archive.org/details/culturecustomsof0000adek/page/1 1]|isbn=978-0-313-33177-0}}</ref>

== Địa lý chính trị ==
Rwanda là một quốc gia không giáp biển nằm ở Đông Phi. Nước này chia sẻ biên giới với Uganda ở phía bắc (172 km hay 107 dặm), Tanzania ở phía đông (222 km hay 138 dặm), Burundi ở phía nam (315 km hay 196 dặm) và Cộng hòa Dân chủ Congo ở phía tây (221 km hay 137 dặm).

Về mặt hành chính, Rwanda được chia thành 4 tỉnh (''intara''): Tỉnh Bắc, Tỉnh Nam, Tỉnh Đông và Tỉnh Tây, cùng với [[Kigali|Thành phố Kigali]], đóng vai trò vừa là thủ đô quốc gia vừa là một thực thể hành chính độc lập.<ref>{{Chú thích web|url=https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:RW|title=ISO 3166-2:RW – Subdivision codes for Rwanda|publisher=International Organization for Standardization (ISO)|access-date=6 November 2025}}</ref> Các tỉnh này và thành phố được chia nhỏ tiếp thành các quận (''akarere''), đóng vai trò là cấp chính quyền địa phương cơ sở.

Rwanda chia sẻ các liên kết thương mại và giao thông xuyên biên giới mạnh mẽ với các quốc gia láng giềng. Các tuyến cơ sở hạ tầng khu vực then chốt bao gồm Hành lang Trung tâm, kết nối Rwanda qua ngả Tanzania đến cảng [[Dar es Salaam]], và Hành lang Phía Bắc, kết nối quốc gia này qua ngả Uganda và Kenya tới cảng [[Mombasa]]. Những tuyến đường này kết nối Rwanda với các thị trường trong khu vực và quốc tế, đồng thời hỗ trợ sự hội nhập kinh tế của nước này trong khuôn khổ [[Cộng đồng Đông Phi]] (EAC).

== Địa lý tự nhiên ==
[[File:Rwanda relief location map.jpg|nhỏ|phải|Bản đồ địa hình của Rwanda hiển thị chi tiết các cao độ.]]
Rwanda nằm ở khu vực đông-trung của [[Châu Phi]]. Quốc gia này bao phủ một diện tích khoảng 26.338 km² (10.169 dặm vuông), trong đó mặt nước chiếm xấp xỉ 6%. Lãnh thổ đất nước nằm hoàn toàn trong Lưu vực sông Nin và Lưu vực sông Congo, được phân cách bởi một ranh giới phân thủy chạy từ bắc xuống nam cắt ngang qua phần phía tây của đất nước. Đường ranh giới này đã mang lại cho Rwanda biệt danh nổi tiếng "''vùng đất của hàng ngàn ngọn đồi''".

Địa hình bị chi phối bởi vùng núi non hiểm trở ở phía tây và các cao nguyên vắt ngang khu vực trung tâm, nơi địa hình từ từ dốc thoai thoải xuống thành bình nguyên và xavan ở phía đông. Về mặt địa chất, [[Rwanda]] nằm hoàn toàn trên [[Vi mảng Victoria]] (''Victoria Microplate''); biên giới phía tây của nó men theo Đới đứt gãy Albertine, nhánh phía tây của Đới đứt gãy Đông Phi, nơi có những ngọn núi dốc đứng lao thẳng xuống Hồ Kivu. Khu vực này bao gồm Dãy núi Virunga, một dải núi lửa chứa đựng [[Núi Karisimbi]], điểm cao nhất ở Rwanda ở mức 4.507 m (14.787 ft). Điểm thấp nhất là [[Sông Rusizi]] nằm trên biên giới với Cộng hòa Dân chủ Congo, ở mức 950 m (3.117 ft) trên mực nước biển.

Các con sông chính bao gồm [[sông Nyabarongo]], chảy về phía bắc và sau đó ngoặt về phía nam để hợp lưu vào [[sông Akagera]], tạo thành một phần của hệ thống thượng nguồn [[sông Nin]]. Các hồ nước nằm rải rác khắp đất nước, với hồ lớn nhất là Hồ Kivu nằm trên biên giới phía tây, trong khi [[Hồ Burera]] và Ruhondo nằm ở phía bắc. Khu vực phía đông chứa một mạng lưới các hồ nhỏ hơn và vùng đầm lầy, bao gồm các vùng đất ngập nước của [[Vườn quốc gia Akagera]].

Các loại đất ở Rwanda phần lớn là đất núi lửa và rất màu mỡ, hỗ trợ cho nền nông nghiệp tự cung tự cấp thâm canh. Tuy nhiên, sự kết hợp giữa các sườn dốc và lượng mưa lớn đã góp phần gây ra tình trạng xói mòn đất và suy thoái đất nghiêm trọng.

== Khí hậu ==
Rwanda có kiểu [[khí hậu xavan|khí hậu xavan nhiệt đới]] và khí hậu cao nguyên cận nhiệt đới (phân loại khí hậu Köppen ''Aw'' và ''Cwb/Cfb''), bị ảnh hưởng trực tiếp bởi độ cao địa hình của nó và vị trí nằm sát đường xích đạo. Quốc gia này có nhiệt độ ôn hòa quanh năm, với sự biến thiên đáng kể theo khu vực giữa các ngọn núi cao ở phía tây, tây bắc và các vùng bình nguyên thấp hơn, ấm hơn ở phía đông.

Nhiệt độ ban ngày trung bình ở Kigali dao động từ 25 °C (77 °F) đến 28 °C (82 °F), trong khi nhiệt độ vào ban đêm luôn duy trì ở mức khoảng 15 °C (59 °F). Điều kiện thời tiết mát mẻ hơn chiếm ưu thế ở các cao nguyên của Tỉnh Bắc và Tỉnh Tây gần Vườn quốc gia Núi lửa (Volcanoes National Park).

Rwanda có hai mùa mưa và hai mùa khô rõ rệt mỗi năm:
* Mùa mưa dài: Từ tháng 3 đến tháng 5
* Mùa mưa ngắn: Từ tháng 10 đến tháng 12
* Mùa khô dài: Từ tháng 6 đến tháng 9
* Mùa khô ngắn: Từ tháng 1 đến tháng 2

Lượng mưa nhìn chung nặng hạt nhất ở các vùng phía tây, phía bắc và giảm dần về phía đông, đông nam. Lượng giáng thủy hàng năm ở Kigali đạt trung bình khoảng 1.100 mm (43 in), mặc dù tổng lượng mưa ở các vùng đồi núi có thể vượt quá 1.500 mm (59 in).

==== Bảng dữ liệu Khí hậu tại Kigali (Weather box) ====
{{Weather box
|location = Kigali, Rwanda
|metric first = yes
|single line = yes
|Jan high C = 26.9
|Feb high C = 27.4
|Mar high C = 26.9
|Apr high C = 26.2
|May high C = 25.9
|Jun high C = 26.4
|Jul high C = 27.1
|Aug high C = 28.0
|Sep high C = 28.2
|Oct high C = 27.2
|Nov high C = 26.1
|Dec high C = 26.4
|Jan low C = 15.6
|Feb low C = 15.8
|Mar low C = 15.7
|Apr low C = 16.1
|May low C = 16.2
|Jun low C = 15.3
|Jul low C = 15.0
|Aug low C = 16.0
|Sep low C = 16.0
|Oct low C = 15.9
|Nov low C = 15.5
|Dec low C = 15.6
|Jan precipitation mm = 76.9
|Feb precipitation mm = 91.0
|Mar precipitation mm = 114.2
|Apr precipitation mm = 154.2
|May precipitation mm = 88.1
|Jun precipitation mm = 18.6
|Jul precipitation mm = 11.4
|Aug precipitation mm = 31.1
|Sep precipitation mm = 69.6
|Oct precipitation mm = 105.7
|Nov precipitation mm = 112.7
|Dec precipitation mm = 77.4
|Jan precipitation days = 11
|Feb precipitation days = 11
|Mar precipitation days = 15
|Apr precipitation days = 18
|May precipitation days = 13
|Jun precipitation days = 2
|Jul precipitation days = 1
|Aug precipitation days = 4
|Sep precipitation days = 10
|Oct precipitation days = 17
|Nov precipitation days = 17
|Dec precipitation days = 14
|source = [[Tổ chức Khí tượng Thế giới|WMO]]; Cơ quan Khí tượng Rwanda (Meteo Rwanda, 2023)
}}

==== Biểu đồ Khí hậu tại Kigali ====
{{Biểu đồ khí hậu
| Kigali, Rwanda
| 15.6 | 26.9 | 76.9
| 15.8 | 27.4 | 91.0
| 15.7 | 26.9 | 114.2
| 16.1 | 26.2 | 154.2
| 16.2 | 25.9 | 88.1
| 15.3 | 26.4 | 18.6
| 15.0 | 27.1 | 11.4
| 16.0 | 28.0 | 31.1
| 16.0 | 28.2 | 69.6
| 15.9 | 27.2 | 105.7
| 15.5 | 26.1 | 112.7
| 15.6 | 26.4 | 77.4
|float=left
|source=WMO; Cơ quan Khí tượng Rwanda
}}
{{clear}}

Độ ẩm trung bình ở Kigali duy trì ở mức từ 70 đến 90 phần trăm tùy thuộc vào từng mùa. Sự thay đổi bất thường về lượng mưa, đặc biệt là trong các năm xảy ra hiện tượng [[El Niño]] và [[La Niña]], tiếp tục gây ảnh hưởng mạnh đến năng suất nông nghiệp, nguồn cung cấp nước và nguy cơ lũ lụt.

== Môi trường ==
Môi trường tự nhiên của Rwanda được định hình bởi địa lý vùng cao nguyên và một mật độ dân số quá đông đúc, cả hai yếu tố này đều đặt ra một áp lực khổng lồ lên nguồn tài nguyên thiên nhiên. Các hệ sinh thái của đất nước bao gồm các khu rừng trên núi, thảo nguyên xavan và các vùng đất ngập nước, cùng nhau nuôi dưỡng và hỗ trợ một hệ sinh thái đa dạng sinh học vô cùng phong phú bất chấp diện tích quốc gia vô cùng nhỏ bé.

=== Các mối nguy hiểm tự nhiên ===
Rwanda dễ bị ảnh hưởng bởi một số thảm họa tự nhiên do cấu trúc địa lý và địa hình của nó gây ra:
* Động đất và Hoạt động núi lửa: Vị trí của đất nước dọc theo Đới đứt gãy Albertine khiến nó nằm trong vùng hoạt động địa chấn thường xuyên. Dãy núi Virunga ở phía tây bắc bao gồm các ngọn núi lửa còn đang hoạt động, mặc dù các vụ phun trào phần lớn chỉ giới hạn ở biên giới giáp CHDC Congo.
* Lở đất và Lũ lụt: Sự kết hợp giữa các sườn đồi dốc đứng, nạn phá rừng và lượng mưa cực lớn vào mùa mưa thường xuyên gây ra lở đất và lũ lụt ở các thung lũng, dẫn đến thiệt hại nặng nề về người, cơ sở hạ tầng và nông nghiệp.
* Hạn hán: Các vùng phía đông thường hay bị hạn hán theo chu kỳ, tác động tiêu cực đến an ninh lương thực.

=== Các vấn đề môi trường ===
Sự gia tăng dân số nhanh chóng ở Rwanda và sự phụ thuộc tuyệt đối vào nền nông nghiệp tự cung tự cấp đã tạo ra những thách thức môi trường vô cùng khắc nghiệt:
* Nạn phá rừng: Rừng đã bị tàn phá diện rộng để khai hoang mở rộng đất nông nghiệp, lấy củi đốt và sản xuất than củi.
* Xói mòn và suy thoái đất: Việc canh tác quá mức trên các sườn đồi dốc mà không có biện pháp bảo vệ phù hợp dẫn đến tình trạng xói mòn lớp đất mặt nghiêm trọng, làm giảm độ phì nhiêu của đất đai.
* Săn trộm và Mất đa dạng sinh học: Sự xâm lấn môi trường sống của con người đe dọa các loài động vật hoang dã, đặc biệt là [[Khỉ đột núi]] đang có nguy cơ tuyệt chủng ở Vườn quốc gia Núi lửa.

=== Bảo tồn và chính sách khí hậu ===
Để ứng phó với những thách thức trên, chính phủ Rwanda đã thực hiện nhiều sáng kiến mạnh mẽ để bảo vệ môi trường:
* Lệnh cấm túi nilon: Năm 2008, Rwanda đã ban hành một trong những lệnh cấm nghiêm ngặt nhất thế giới đối với túi nilon không phân hủy, giúp giảm thiểu đáng kể tình trạng ô nhiễm rác thải nhựa.
* Trồng rừng: Các chiến dịch trồng cây quy mô lớn cấp quốc gia, chẳng hạn như lễ hội ''Umuganda'' (lao động cộng đồng diễn ra vào ngày thứ bảy cuối tuần), đã giúp Rwanda gia tăng dần độ che phủ rừng.
* Năng lượng tái tạo: Quốc gia này đang đầu tư mạnh mẽ vào thủy điện và khí metan chiết xuất từ Hồ Kivu để giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu sinh khối (củi và than).

=== Các hiệp định quốc tế ===
Rwanda là một bên tham gia ký kết các hiệp định quốc tế sau đây:
* Đa dạng sinh học, Biến đổi Khí hậu, Nghị định thư Kyoto về Biến đổi Khí hậu, Sa mạc hóa, Các loài có nguy cơ Tuyệt chủng, Chất thải Nguy hại, Cấm Thử Hạt nhân, Bảo vệ Tầng Ozone, Các vùng Đất ngập nước.
* Rwanda cũng đã ký nhưng chưa phê chuẩn Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển.

=== Diện tích che phủ rừng và tình trạng mất rừng ===
Tổ chức [[Global Forest Watch]] công bố các ước tính hàng năm về lượng che phủ cây xanh bị mất và diện tích che phủ nền tảng năm 2000, được đúc kết từ quá trình phân tích chuỗi thời gian của hình ảnh vệ tinh Landsat trong bộ dữ liệu Biến đổi Rừng Toàn cầu. Theo bộ dữ liệu này, độ che phủ cây được định nghĩa là thảm thực vật cao hơn 5 m.

Đối với Rwanda, các thống kê quốc gia báo cáo mức tổn thất độ che phủ cây xanh tích lũy là 49.775 ha (497,75 km²) từ năm 2001 đến năm 2024 (chiếm khoảng 10,0% diện tích che phủ của năm 2000). Đối với mật độ che phủ lớn hơn 30%, diện tích che phủ năm 2000 đạt 497.955 ha (4.979,55 km²). 

Bảng số liệu dưới đây trình bày dữ liệu này. Rừng tái sinh không được tính gộp trong bộ dữ liệu này.

{| class="wikitable" style="text-align:center;"
|+ Bảng Thống kê Diện tích che phủ rừng và Mất rừng hàng năm (2001-2006)
! Năm !! Diện tích che phủ rừng (km²) !! Lượng rừng mất đi trong năm (km²)
|-
| 2001 || 4.964,38 || 15,17
|-
| 2002 || 4.954,95 || 9,43
|-
| 2003 || 4.944,33 || 10,62
|-
| 2004 || 4.933,12 || 11,21
|-
| 2005 || 4.924,92 || 8,20
|-
| 2006 || 4.917,46 || 7,46
|}

== Các điểm cực trị ==
* Cực Bắc: Điểm ngã ba biên giới với Uganda và Tanzania, Tỉnh Đông.
* Cực Nam: Một điểm không tên trên biên giới với Burundi, giáp thị trấn Ngozi, Tỉnh Nam.
* Cực Đông: Một điểm không tên trên biên giới với Tanzania trên [[Sông Kagera]], Tỉnh Đông.
* Cực Tây: Một điểm không tên trên biên giới với CHDC Congo trong [[Hồ Kivu]], Tỉnh Tây.
* Điểm cao nhất: [[Núi Karisimbi]] (4.507 m).
* Điểm thấp nhất: Vực nước tại Sông Rusizi (950 m).

== Xem thêm ==
* [[Danh sách hồ ở Rwanda]]

== Tham khảo ==
{{Reflist|refs=
<ref name="CIA_Rwanda">{{Chú thích web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda/|title=The World Factbook – Rwanda|publisher=Central Intelligence Agency|access-date=6 November 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109153011/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda/|archive-date=9 January 2021}}</ref>
<ref name="WWF_Albertine">{{Chú thích web|url=http://www.worldwildlife.org/wildworld/profiles/terrestrial/at/at0101_full.html|title=Terrestrial Ecoregions: Albertine Rift montane forests (AT0101)|publisher=World Wide Fund for Nature (WWF)|date=2001|archive-url=https://web.archive.org/web/20041222123533/http://www.worldwildlife.org/wildworld/profiles/terrestrial/at/at0101_full.html|archive-date=22 December 2004|access-date=16 February 2012}}</ref>
}}

== Liên kết ngoài ==
{{Commons category|Geography of Rwanda}}

{{Africa topic|Địa lý}}

[[Thể loại:Địa lý Rwanda| ]]
[[Thể loại:Địa lý Đông Phi]]