Xem mã nguồn của Ẩm thực Malta

{{Văn hóa Malta}}
'''Ẩm thực Malta''' phản ánh [[lịch sử Malta]], nó cho thấy ảnh hưởng mạnh từ ẩm thực [[Ẩm thực Sicilia|Sicilia]] và ẩm thực [[Ẩm thực Anh|Anh]] cũng như [[Ẩm thực Tây Ban Nha|Tây Ban Nha]], [[Ẩm thực Maghreb|Maghreb]], [[Provence]] và các loại ẩm thực Địa Trung Hải khác. Ẩm thực Malta có nhiều ảnh hưởng từ bên ngoài vì nó phải nhập khẩu hầu hết các loại thực phẩm, nó nằm ở con đường giao thương quan trọng và phải cung cấp thực phẩm cho những thế thực ngoại quốc đã cai trị hòn đảo. Món thỏ hầm truyền thống của Malta ''(fenek) ''thường được coi là [[món ăn quốc gia]].

== Lịch sử ==
{{Chính|Lịch sử Malta}}
Lịch sử và địa lý của Malta có ảnh hưởng quan trọng đến ẩm thực. Ẩm thực Malta có nhiều ảnh hưởng từ bên ngoài vì nó phải nhập khẩu hầu hết các loại thực phẩm, nó nằm ở con đường giao thương quan trọng và phải cung cấp thực phẩm cho những thế thực ngoại quốc đã cai trị hòn đảo. Các món ăn và hương vị ngoại quốc được tiếp thu, truyển đổi và thích nghi.<ref name="malta.academia.edu">Billiard, E. (2010), ''[http://malta.academia.edu/elisebilliard/Papers/179120/Searching_for_a_National_Cuisine Searching for a National Cuisine]'', Journal of Maltese History, Vol. 2, No. 1</ref> Đồ ăn Ý (đặc biệt là Sicilia), Trung Đông và Ả Rập tạo ra ảnh hưởng lớn, nhưng sự có mặt ở Malta của [[Hiệp sĩ Cứu tế]] và gần đây hơn là người Anh mang tới những nguyên liệu từ xa hơn

Các hiệp sĩ đến từ nhiều nước châu Âu; đặc biệt là Pháp, Ý và Tây Ban Nha. Họ mang theo ảnh hưởng từ những nước này. Ví dụ ''[[Aljotta]]'', một loại nước dùng cá với nhiều tỏi, rau thơm và cà chua là sự điều chỉnh theo cách Malta của món [[bouillabaisse]].<ref>Destremeau, D., ''Malte Tricolore''</ref> Sự tiếp xúc với những hiệp sĩ cũng mang đến đồ đồ ăn từ [[Tân Thế giới]]; người ta cho là Malta là một trong những nước đầu tiên (sau Tây Ban Nha) là nơi mà sô cô la được nếm thử lần đầu.<ref>Bonello, G. (2000) ''The Maltese who Pioneered Chocolate in Europe'' in ''Histories of Malta - Deceptions and Perceptions'', Vol.1 [http://www.patrimonju.org/patrimonju/content.aspx?id=119816&subId=114434] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130404052641/http://www.patrimonju.org/patrimonju/content.aspx?id=119816&subId=114434 |date = ngày 4 tháng 4 năm 2013}}</ref>

Sự xuất hiện của quân đội Anh Quốc nghĩa là có một thị trường từ đơn vị, gia đình họ và sau đó là lượng khách du lịch lớn từ Vương quốc Anh. Các sản phẩm thực phẩm, gia vị và nước xốt của Anh như [[mù tạt Anh]], [[Bovril]], [[xốt HP]] và [[xốt Worcestershire]] vẫn chưa xuất hiện nhiều nhưng đang lan rộng ra trong cách nấu ăn của người Malta. Trong khi từ "aljoli" trong tiếng Malta có vẻ là từ mượn, phiên bản Malta của loại xốt này không bao gồm trứng như trong [[aioli]]; thay vào đó nó dựa vào rau thơm, ô liu, cá cơm và dầu ô liu. Tương tự, trong khi từ "taġen" trong tiếng Malta có liên quan đến từ "[[tajine]]" trong tiếng Malta nhưng nó chỉ đề cập riêng đến một loại chảo rán kim loại.

== Ẩm thực ==
{{Chính|Văn hoá Malta}}
[[Hình:Malta Rabbit fried with wine and garlic.JPG|thumb|Thỏ rán với rượu vang và tỏi]]

Có những thời điểm mà sự phát triển của ẩm thực Malta gặp phải một số vấn đề. Ví dụ nổi bật nhất là món ăn Malta truyền thống ''stuffat tal-fenek'' (thỏ hầm), thường được coi là món ăn quốc gia, đã bị phản đối do sự hạn chế săn bắt mà những [[Hiệp sĩ Cứu tế]] đặt ra.<ref>Cassar, C. ''Fenkata: An emblem of Maltese peasant resistance?]'' quoted in Gauci-Maistre, J. ''[http://ressources.ciheam.org/om/pdf/c41/99600122.pdf Tax-xiber: the indigenous rabbit of Malta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161021092749/http://ressources.ciheam.org/om/pdf/c41/99600122.pdf |date = ngày 21 tháng 10 năm 2016}}''</ref> Món này trở nên phổ biến sau khi sự hạn chế được loại bỏ cuối thế kỷ 18 (vào thời điểm đó giống thỏ bản xứ đã nhân rộng và giá thành giảm) và sự thuần hoá thỏ, một kỹ thuật có thể đến từ Pháp nhờ những hiệp sĩ Pháp.<ref>{{Chú thích web |url=http://ressources.ciheam.org/om/pdf/c41/99600122.pdf |tiêu đề=Gauci-Maistre, J. '&#39;Tax-xiber: the indigenous rabbit of Malta'&#39; |định dạng=PDF |ngày tháng= |ngày truy cập=ngày 26 tháng 8 năm 2012 |archive-date = ngày 21 tháng 10 năm 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161021092749/http://ressources.ciheam.org/om/pdf/c41/99600122.pdf }}</ref>

Sự phổ biến của thịt lợn và sự hiện diện của nó trong nhiều bón ăn có thể vì Malta năm ở khu vực rìa của vùng theo Công giáo. Ngoài các món lợn (như lợn nướng hoặc lợn nhồi) và sự xuất hiện độc nhất của nó trong xúc xích Malta truyền thống, việc thêm thịt lợn vào các món ăn như ''[[kawlata]]'' (một loại súp rau) và ''ross il-forn'' (cơm nướng) đã và đang trở nên phổ biến trong ẩm thực bản xứ Malta trong vài thế kỷ.<ref name="malta.academia.edu"/>

Trong sự kiện [[Café châu Âu]] tổ chức bởi Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Áo năm 2006 "đại diện" của Malta được chọn là ''[[maqrut]]''.

== Biến thể ==
[[Tập tin:Malta_Gbejniet.JPG|nhỏ|Các loại Ġbejniet tươi và hun khói]]
[[Tập tin:Ravjul_w_Gbejna.JPG|nhỏ|Gozitan ravjul]]

=== Theo vùng ===
Mặc dùng Malta có kích thước nhỏ, có một số biến thể theo vùng. Đặc biệt là trường hợp của [[Gozo]]. Bằng chứng ở các tên gọi như Ġbejna của Gozo (''ġbejna t'Għawdex'') và ''ftira Għawdxija'', [[bánh mì dẹt]] phủ hoặc nhồi với khoai tây hoặc [[ġbejniet]] với trứng, pho mát nạo, cà chua, cá cơm, ô liu, pho mát ricotta và xúc xích Malta và các nguyên liệu khác.<ref>{{Chú thích web |url=http://www.medinaportal.net/malta/pages/poc.php?ID_AxisName=4&ID_POC=274&ID_Lang=1 |ngày truy cập=2017-03-05 |tựa đề=http://www.medinaportal.net/malta/pages/poc.php? |archive-date = ngày 19 tháng 12 năm 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171219141100/http://www.medinaportal.net/malta/pages/poc.php?ID_AxisName=4&ID_POC=274&ID_Lang=1 }}</ref>

=== Theo mùa ===
[[Tập tin:Heart_figolla.jpg|nhỏ|Figolla - đồ ngọt truyền thống dịp lễ Phục Sinh]]
Biến thể theo mùa lớn nhất là món tráng miệng và đồ ngọt. ''Prinjolata'',<ref>{{Chú thích web |url=http://www.medinaportal.net/malta/pages/poc.php?ID_POC=317&ID_Lang=1 |ngày truy cập=2017-03-05 |tựa đề=http://www.medinaportal.net/malta/pages/poc.php? |archive-date = ngày 1 tháng 12 năm 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201030917/http://www.medinaportal.net/malta/pages/poc.php?ID_POC=317&ID_Lang=1 }}</ref><ref>Vella, Marie '' Cooking the Maltese Way'' 2nd Edition published in Valletta Malta by Cordina's Emporium</ref> ''[[kwareżimal]]'', ''karamelli chu-ħarrub'', ''ftira tar-Randan'', ''figolla'' và ''qagħaq chu-għasel'' là tất cả các ví dụ về ngọt gắn liền với một mùa cụ thể.

Bởi vì người Công giáo ăn chay trong [[Mùa Chay (Kitô giáo)|mùa Chay]] liên quan chủ yếu đến thịt và các sản phẩm từ sữa, cá như [[cá nục heo cờ]] là một món ăn phổ biến trong thời gian này trong món [[Cornu aspersum|ốc]] hầm ({{Langx|mt|bebbux}}), [[atisô]] nhồi và món rán ({{Langx|mt|qaqoċċ mimli}}) và ({{Langx|mt|sfineġ}}) từ ġbejna, rau hoặc cá (đặc biệt là [[cá mồi trắng]] và [[cá tuyết muối]]).

Trong [[Tuần Thánh]] người nướng bánh nướng lượng lớn bánh vòng thường gắn với vài quả hạnh nhân phía trên được gọi là ''qagħqa chu-appostli''. Nó thường trùng với mùa xuân, cũng có thay đổi theo mùa với một số món nhất định ví dụ như trong [[Mùa Chay (Kitô giáo)|mùa Chay]], [[đậu răng ngựa]] được thêm vào các món ăn như ''kusksu'' (một món rau và pasta).<ref>{{chú thích sách|title=A Guide To Maltese Cooking|last=Darmanin|first=Francis|isbn=99909-79-00-6|publisher=Jumbo Productions|location=Malta|page=14}}</ref>

Trong tháng mười một ''għadam chu-mejtin'' (nghĩa đen: xương của người chết, trong {{Langx|it|ossa dei morti}}) được chế biến. Món này giống với figolla nhưng được làm trong hình một chiếc xương.

== Tham khảo ==
{{tham khảo|30em}}

== Liên kết ngoài ==
* [http://pizza.com.mt/ pizza.com.mt]{{Liên kết hỏng|date=2025-05-02 |bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.ilovefood.com.mt/ ilovefood.com.mt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240819074356/https://www.ilovefood.com.mt/ |date=2024-08-19 }}

{{Các loại ẩm thực}}
{{Ẩm thực châu Âu}}
{{Ẩm thực Địa Trung Hải}}

[[Thể loại:Ẩm thực Malta]]
[[Thể loại:Ẩm thực Địa Trung Hải]]