Xem mã nguồn của Anatoly Aleksandrovich Sobchak

{{Thông tin viên chức/1|name=Anatoly Sobchak|office=[[Sankt-Petersburg#Chính trị|Thị trưởng St. Petersburg]]|image=ASobchak.jpg|successor=[[Vladimir Yakovlev]]|predecessor=[[Boris Gidaspov]]|birth_date={{Birth date|1937|8|10|df=y}}|death_date={{death date and age|2000|2|19|1937|8|10|df=y}}|party=[[Đảng cộng sản Liên Xô]] (1988–1991)<br />[[Chính trị gia độc lập|Độc lập]] (1991–1996)<br />[[Nước Nga - Ngôi nhà của chúng ta]] (1996–2000)|birth_place=[[Chita]], [[CHXHCNXVLB Nga]], [[Liên Xô]]|death_place=[[Svetlogorsk]], [[Nga]]|termend=5 tháng 6, 1996|termstart=12 tháng 6, 1991}}

'''Anatoly Aleksandrovich Sobchak''' ({{lang-rus|Анатолий Александрович Собчак|p=ɐnɐˈtolʲɪj ɐlʲɪˈksandrəvʲɪtɕ sɐpˈtɕak}}; 10 tháng 8 năm 1937 – 19 tháng 2 năm 2000) là một chính trị gia [[Nga]] và [[Liên Xô|Xô Viết]]. Một giáo sư đại học đã từng dạy cho [[Vladimir Putin]] và [[Dimitry Medvedev]], ông về phe [[Boris Yeltsin]] trong cuộc chính biến dẫn đến việc [[Liên Xô sụp đổ]] và là [[St. Petersburg#Chính trị|Thị trưởng đầu tiên của thành phố St. Petersburg]] với phó thị trưởng là [[Vladimir Putin]] cũng như một trong những tác giả của bản [[Hiến pháp Liên bang Nga]]. Ông mất năm [[2000]] vì một cơn đau tim ở tuổi 62.<ref>{{Chú thích tạp chí|title=Newsweek, "Russia's Mighty Mouse", 25 February 2008.|journal=Newsweek}}</ref>

== Tiểu sử ==

=== Thuở thiếu thời ===
Ông sinh ngày [[10 tháng 8]] năm [[1937]] ở [[Chita, Zabaykalsky Krai|Chita]], [[CHXHCNXV Liên bang Nga]]. Cha ông, [[Aleksander Antonovich Sobchak|Aleksander Antonovich]], là một kỹ sư ngành [[Đường sắt Liên Xô|đường sắt]] có cha mẹ người [[Ba Lan]] và [[Cộng hòa Séc|Séc]], còn mẹ ông [[Nadezhda Andreyevna Litvinova]] là một kế toán có cha mẹ người [[Nga]] và [[Ukraina]]. Anatoly có bốn người anh em. Năm [[1939]], gia đình ông chuyển đến [[Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Uzbekistan|CHXHCNXV Uzbekistan]].

=== Đại học và tấm bằng giáo sư ===
Năm [[1953]], ông ghi danh theo học [[Đại học Luật Stavropol]]. Năm [[1954]], Anatoly chuyển đến [[Đại học Tổng hợp Sankt-Peterburg|Đại học Quốc gia Leningrad]]. Ông cưới [[Nonna Gandzyuk]] vào năm [[1958]] và có một người con.

Sau khi tốt nghiệp, ông làm luật sư tại [[Stavropol]] rồi quay lại [[Leningrad]] để tiếp tục học tập. Sau khi giành được [[Doctor of Philosophy|bằng đại học]], ông giảng dạy tại [[Học viện Cảnh sát Leningrad]] và [[Viện công nghiệp giấy Leningrad]] đến năm [[1973]] rồi chuyển công tác đến ĐHQG Leningrad và dạy học đến năm [[1990]]. Trong khoảng thời gian làm việc ở ĐHQG Leningrad, ông đã dạy [[Vladimir Vladimirovich Putin]] và lập nên mối quan hệ bền chặt với ông, có vợ mới và giành bằng [[Tiến sĩ khoa học|Tiến sĩ Khoa học]].<ref>{{Chú thích web|url=http://sobchak.org/|tựa đề=sobchak.org|url-status=live}}</ref><ref>{{Chú thích web|url=https://granitim.ru/|tựa đề=granitim|url-status=dead|ngày truy cập=2022-01-11|archive-date=2018-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20180331093450/http://www.granitim.ru/}}</ref><ref>{{Chú thích web|url=http://sobchak.org/rus/main.php3?fp=f02010000_fl000097|tựa đề=sobchak|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20111114142016/http://sobchak.org/rus/main.php3?fp=f02010000_fl000097|ngày lưu trữ=2011-11-14|url-status=live}}</ref>

=== Con đường chính trị ===

==== Đại biểu không đảng phái ====
Năm [[1989]], trong quá trình [[Perestroika]] [[Mikhail Gorbachev]] đã thay đổi luật bầu cử. Sobchak ứng cử vào [[Đại hội Đại biểu Nhân dân Liên Xô]] như một [[chính trị gia độc lập]]. Ông đã đóng góp lớn vào những dự luật/luật Liên Xô khi là số ít những đại biểu có [[Anatoly Sobchak#Đại học và tấm bằng giáo sư|kiến thức pháp luật]] trong Đại hội Đại biểu Nhân dân và là một trong những người đóng góp nhiều nhất cho cấc [[luật]]/[[dự luật]] [[Liên Xô]] từ 1989-1991. Ông là một trong những người đồng sáng lập và là một trong các phó chủ tịch của [[Phe đối lập trong Đại hội Đại biểu Nhân dân Liên bang Xô Viết|Phe đối lập đầu tiên trong Đại hội Đại biểu Nhân dân Liên bang Xô Viết]] cùng với [[Boris Yeltsin]] và [[Andrey Shakarov]] cũng như là chủ tịch của [[Ủy ban Điều tra của ĐHĐBNDLX về vụ ngày 9 tháng 4 năm 1989 tại Tbilisi|Ủy ban Điều tra của ĐHĐBNDLX]] về [[vụ xả súng của Hồng quân Liên Xô ngày 9/4/1989 tại Tbilixi, CHXHCNXV Georgia|vụ xả súng của Hồng quân Liên Xô ngày 9/4/1989 tại Tbilixi, CHXHCNXV Gruzia]], và đã buộc tội chính [[Hồng quân]] về vụ xả súng này.

Sau năm 1990, ông là thành viên [[Hội đồng Cố vấn của Tổng thống Liên bang Xô Viết]] dưới quyền [[Mikhail Gorbachov]] và tiếp tục dùng kiến thức của mình đóng góp vào nhiều dự luật Liên Xô.

==== Năm 1991 ====
Khi [[Liên Xô sụp đổ]] năm 1991, ông không thuộc Quốc hội nhưng phe cánh của Yeltsin đã chọn ông vào [[Hội đồng Cố vấn của Tổng thống Liên bang Nga]] ([[Boris Yeltsin]]) và là một trong những thành viên của [[Ban soạn thảo Hiến pháp Liên bang Nga]]. [[Hiến pháp Nga]] năm 1993 (thông qua sau vụ [[khủng hoảng Hiến pháp Nga 1993]]) còn được gọi là ''Hiến pháp của Sobchak'', cho dù những người đồng nghiệp soạn hiến pháp với ông vẫn còn chưa rõ.

==== Thị trưởng St. Petersburg ====
Tháng 5, 1990 Sobchak chính thức là thành viên ủy ban thành phố [[Sankt-Peterburg|Leningrad]]. Thời gian cầm quyền của ông được đánh dấu bởi sự độc tài ngay từ ban đầu. Hội đồng Thành phố đã chấp nhận thay đổi hình thức bầu cử thị trưởng thành bầu cử trực tiếp trước thềm [[Bầu cử thị trưởng Leningrad 1991|cuộc bầu cử thị trưởng]], đi kèm với việc lấy ý kiến đổi tên thành phố (từ Leningrad về tên cũ St. Petersburg. Sobchak thắng cử và việc đổi tên thành phố cũng được đa số đồng ý, và được chấp thuận trong một trong những phiên cuối cùng của Đại hội Đại biểu Nhân dân. Việc này yêu cầu sửa đổi [[Hiến pháp Liên Xô]], và Sobchak cũng đã góp phần của mình cho việc đó.

Sau khi nhậm chức thị trưởng St. Petersburg, thành phố đã biến thành một tâm điểm thể thao và du lịch; việc điều khiển cuộc sống thường nhật được giao cho cấp phó của ông - [[Vladimir Yakovlev]] và [[Vladimir Putin]]. Phe đối lập chê trách sự xuống cấp của cơ sở hạ tầng và tỉ lệ tội phạm tăng trong thành phố (một người như thế, sau này còn chỉ trích cả tổng thống Putin [[Yuri Slutov]] đã chết khi thụ án trung thân). Vào cuộc [[Bầu cử Thị trưởng St. Petersburg 1996|bầu cử thị trưởng St. Petersburg 1996]], Sobchak đã thua 1.6% so với Yakovlev, với chiến dịch bầu cử của thị trưởng mới chê trách Sobchak về việc [[bảo trợ nghệ thuật]] bằng tiền thành phố và dính líu quá sâu vào [[Chính trị Nga|Chính trị Liên bang]].

==== Rời khỏi và trở về nước Nga ====
Sobchak bị tòa án cáo buộc về những sai phạm trong công tác tư hữu hóa căn hộ của ông, của con gái ông và xưởng mỹ thuật của vợ ông vào năm [[1997]]. Theo tiêu chuẩn của những năm 1990 ở Nga, những cáo buộc này thuộc hạng nhỏ nhặt (dù việc làm này đã bị nghi ngờ là gây thất thoát tầm trên chục ngàn [[Đô la Mỹ|USD]] cho ngân sách thành phố), do vậy việc này đã khiến cho những người ủng hộ Sobchak nghĩ rằng đây là một vụ [[đàn áp chính trị]]. Theo con gái ông, [[Ksenia Sobchak]], việc luận tội đã được chuẩn bị từ năm [[1995]] để ngăn cản việc Sobchak đứng ra nhậm chức [[tổng thống Nga]].

Vào ngày [[7 tháng 11]] năm [[1997]], Sobchak bay tới [[Paris]] mà không qua quầy thủ tục xuất cảnh bên Nga. Lý do chính thức cho chuyến đi của Sobchak là chữa bệnh tim, nhưng trong suốt thời gian ở [[Pháp]] Sobchak chưa bao giờ tới viện vì lý do đó. Từ 1997 đến [[1999]], Sobchak sống cuộc sống của một kẻ [[Lưu vong|lưu vong chính trị]] thông thường ở Paris.

Khi Vladimir Putin đã có thế lực chính trị (năm 1999) và chuẩn bị trở thành [[Thủ tướng Nga]], ông đã gây áp lực lên các thẩm phán để họ loại vụ xét xử Sobchak. Vào ngày [[12 tháng 6]] cùng năm, Anatoly Sobchak trở về Nga, và hỗ trợ đắc lực cho Putin trên con đường trở thành Tổng thống.

=== Cái chết ===
Vào ngày [[17 tháng 2]] năm [[2000]], Putin gặp Sobchak và khuyến khích ông đến thành phố [[Kaliningrad]] để vận động nhân dân. Sobchak đi cùng với 2 người nữa, đóng cả vai phụ tá cá nhân lẫn vệ sĩ. 3 ngày sau, ngày [[20 tháng 2]] năm 2000, Sobchak chết đột ngột tại thị trấn [[Svetlogorsk]] tại [[tỉnh Kaliningrad]]. Ban đầu cái chết được quy cho một cơn [[Nhồi máu cơ tim|đau tim]], nhưng báo cáo của hai chuyên gia y tế khác nhau lại trái ngược. Một cuộc điều tra liên bang đã bắt đầu vào ngày [[6 tháng 5]] theo chủ thuyết đầu độc (do hai trợ lý của ông đã phải điều trị vì đầu độc sau đó) nhưng không tìm được kết quả.

Thi hài của Sobchak được an táng tại [[nghĩa trang Nikolskoe]] thuộc [[nhà thờ thánh Alexander Nevsky]] tại St. Petersburg, gần mộ của [[Galina Starovoytova]], một nhân vật bất đồng chính kiến bị bắn chết trước cửa căn hộ của mình vào năm [[1998]].

== Chú thích ==

[[:Thể loại:Danh sách nhân vật chính trị]]