Xem mã nguồn của Bài ca hy vọng

{{Thông tin bài hát|name=Bài ca hy vọng|type=song|genre=[[Nhạc đỏ]]|composer=|writer=[[Văn Ký]]|language=[[Tiếng Việt]]|năm=1958|độ dài=04:35|hình=|chú thích hình=Bản nhạc của "Bài ca hy vọng" (giọng [[Fa trưởng]])}}'''Bài ca hy vọng''' là một sáng tác của nhạc sĩ [[Văn Ký]]. Ca khúc này được xem là tác phẩm nổi tiếng được công chúng yêu thích nhất trong số hơn 400 tác phẩm của Văn Ký. "Bài ca hy vọng" cũng được đánh giá là một trong những ca khúc được đón nhận nhiều nhất của lịch sử nền [[âm nhạc Việt Nam]].

== Bối cảnh ==
Những năm đầu miền Bắc Việt Nam thắng lợi trong chiến tranh Đông Dương, Văn Ký phải tự học âm nhạc và đi học những lớp sáng tác ngắn hạn do một số nhạc sĩ chuyên gia nước ngoài sang Việt Nam. Ông được học nhạc sĩ I.M.Bêlarutxep của [[Liên Xô]] và giáo sư Trịnh Lệ Hồng của Trung Quốc.{{Sfn|Phạm Tú Hương|2007|p=140}} Cũng trong thời gian này, [[Hội Nhạc sĩ Việt Nam]] được thành lập. Là một trong những người có công chuẩn bị cho việc thành lập hội, Văn Ký đã về công tác tại tổ chức này với cương vị là Ủy viên Thường vụ và Ủy viên Thường trực Đảng đoàn Hội Nhạc sĩ Việt Nam.{{Sfn|Phạm Tú Hương|2007|p=140}}

== Sáng tác ==
Văn Ký sáng tác "Bài ca hy vọng" năm 1958 khi vừa tròn 30 tuổi.<ref name=":7">{{Chú thích web|url=https://vnexpress.net/bai-ca-hy-vong-tac-pham-de-doi-cua-nhac-si-van-ky-4182681.html|tựa đề='Bài ca hy vọng' - tác phẩm để đời của nhạc sĩ Văn Ký|tác giả=Hà Thu|họ=|ngày=2020-10-27|website=[[VnExpress]]|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2022-08-27|archive-date=2021-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20210226011920/https://vnexpress.net/bai-ca-hy-vong-tac-pham-de-doi-cua-nhac-si-van-ky-4182681.html}}</ref> Tác phẩm được ông viết mà không theo chủ đề hay nội dung sáng tác nào được khởi xướng vào thời điểm đó.<ref name=":1">{{Chú thích web|url=https://tienphong.vn/post-1285446.tpo|tựa đề=Số phận truân chuyên của ca khúc 'Bài ca hy vọng'|tác giả=Trần Nguyên Anh|ngày=2020-10-28|website=[[Báo điện tử Tiền Phong]]|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2022-08-27|archive-date=2022-08-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20220827111246/https://tienphong.vn/so-phan-truan-chuyen-cua-ca-khuc-bai-ca-hy-vong-post1285446.tpo}}</ref> Văn Ký vốn bắt đầu bài hát một cách "bất thường" với những câu hát điệp khúc cao trào ở giữa bài chứ không phải từ những câu đầu tiên của bài hát như thường thấy. Sau đó, nhạc sĩ viết tiếp những đoạn cao trào với những nốt cao nhất của ca khúc.<ref name=":0">{{Chú thích web|url=https://www.phunuonline.com.vn/gio-mua-buon-thuong-mua-dong-va-may-mu-se-tan-a1420860.html|tựa đề=Gió mưa, buồn thương, mùa đông và mây mù sẽ tan...|tác giả=Lan Anh|ngày=2020-10-31|website=Báo phụ nữ thành phố Hồ Chí Minh|url-status=live|ngày truy cập=2022-08-27|archive-date=2020-12-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20201205162030/https://www.phunuonline.com.vn/gio-mua-buon-thuong-mua-dong-va-may-mu-se-tan-a1420860.html}}</ref> Khi đã đạt đến mức cao trào nhất định, Văn Ký hạ thấp những nốt nhạc xuống và dành giai điệu tình cảm cho phần kết thúc: "Gió mưa buồn thương, mùa đông và mây mù sẽ tan". Sáng tác đến đây, ông mới quay trở lại xây dựng đoạn nhạc đầu.<ref name=":2">{{Chú thích web|url=https://nhandan.vn/post-622460.html|tựa đề=Những bài ca của ánh sáng hy vọng|tác giả=Đỗ Anh Vũ|ngày=2020-10-29|website=[[Báo Nhân Dân điện tử]]|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2022-08-27|archive-date=2022-08-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20220827111247/https://nhandan.vn/nhung-bai-ca-cua-anh-sang-hy-vong-post622460.html}}</ref>

=== Nội dung ===
Theo nhà phê bình âm nhạc Phạm Tú Hương, bà mô tả nội dung của "Bài ca hy vọng" là thể tình càm nhớ thương, tha thiết của người dân miền Bắc Việt Nam đối với người dân miền Nam đang sống trong những ngày "đen tối" nhất của chế độ Mỹ – [[Ngô Đình Diệm|Diệm]]. Cũng theo đó, bài ca còn thể hiện lòng tin của người dân Việt Nam vào một tương lai tốt đẹp của Tổ quốc.{{Sfn|Phạm Tú Hương|2007|p=140}} Báo ''Biên phòng'' cho rằng nội dung bài hát thể hiện tâm tư, tình cảm từ đáy lòng của người nhạc sĩ, gửi niềm hy vọng vào ngày đất nước hoà bình.<ref name=":4">{{Chú thích web|url=https://www.bienphong.com.vn/nhac-si-cua-bai-ca-hy-vong-post434866.html|tựa đề=Nhạc sĩ của "bài ca hy vọng"|tác giả=Thanh Thuận|họ=|tên=|ngày=2020-11-08|website=Báo Biên phòng|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2022-08-27|archive-date=2020-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20201130133955/https://www.bienphong.com.vn/nhac-si-cua-bai-ca-hy-vong-post434866.html}}</ref>

=== Âm nhạc ===
"Bài ca hy vọng" được sáng tác ở hình thức hai đoạn đơn (a và b) phát triển trên giọng [[Rê trưởng]],{{Efn|Theo bản chép tay của Văn Ký thì ông sáng tác ở giọng [[La giáng trưởng]]<ref name=":0" />}} đồng thời được viết ở nhịp {{Time signature|6|8}} với tốc độ vừa phải (''Moderato Expressivo'') nhằm tạo ra được tính chất nhẹ nhàng, êm ái cần có.{{Sfn|Phạm Tú Hương|2007|p=141}}

Đoạn a gồm 2 câu (câu 1 có 8 nhịp, câu 2 có 6 nhịp), giai điệu với các âm luyến láy và thủ pháp lặp lại đã tạo ra âm hưởng "nữ tính". Mặc dù ca khúc sáng tác ở cung Rê trưởng nhưng trong tiến trình giai điệu vẫn có những câu nhạc hoàn toàn được viết ở âm hưởng truyền thống Việt Nam là điệu thức [[Ngũ cung (âm giai)|ngũ cung]].{{Sfn|Phạm Tú Hương|2007|p=141}}

Đoạn b gồm hai câu không cân đối. Giai điệu câu 1 gồm 6 nhịp vẫn bao gồm những âm luyến láy được đưa lên âm vực cao, tiết tấu có sự dàn trải hơn, kết hợp với những dấu lặng tạo nên một âm hưởng có tính "sôi nổi, đầy sức sống".{{Sfn|Phạm Tú Hương|2007|p=141}} Câu nhạc này diễn tả niềm khao khát của nhân dân Việt Nam vào tương lai của Tổ quốc. Câu 2 gồm 10 nhịp là cao trào của tác phẩm.{{Sfn|Phạm Tú Hương|2007|p=141}} Với thủ pháp mô tiến kết hợp với tiết tấu dồn dập không nghỉ, Văn Ký đã đưa giai điệu lên đến đỉnh điểm về mặt cảm xúc. Sau đoạn cao trào, câu nhạc quay trở lại âm hưởng sâu lắng trữ tình để kết thúc ca khúc.{{Sfn|Phạm Tú Hương|2007|p=142}}

== Phát hành ==
Ngay sau khi sáng tác xong, Văn Ký tự đệm và hát cho vợ nghe, sau đó ông tiếp tục mang ca khúc để đưa cho nhạc sĩ [[Nguyễn Văn Tý]] xem và được Nguyễn Văn Tý "khen ngợi" về cách tư duy và phát triển ca khúc.<ref name=":0" /> Tuy vậy, ông vẫn đem cất ca khúc đi. Đến vài tháng sau ông mới đem ra sửa một vài chỗ nhỏ, rồi mang tới Nhà xuất bản Âm nhạc để in nhưng bài hát đã bị từ chối với lý do "quá lạc quan, lãng mạn, chưa phù hợp với giai đoạn cách mạng hiện tại."<ref name=":1" /><ref name=":3">{{Chú thích web|url=https://vtc.vn/nghe-lai-bai-ca-hy-vong-sang-tac-noi-tieng-nhat-cua-nhac-si-van-ky-ar577115.html|tựa đề=Nghe lại 'Bài ca hy vọng', sáng tác nổi tiếng nhất của nhạc sĩ Văn Ký|tác giả=Hoàng Anh|họ=|tên=|ngày=2020-10-26|website=[[VTC News|Báo điện tử VTC News]]|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2022-08-27|archive-date=2020-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20201129173527/https://vtc.vn/nghe-lai-bai-ca-hy-vong-sang-tac-noi-tieng-nhat-cua-nhac-si-van-ky-ar577115.html}}</ref> Lý giải việc bị từ chối xuất bản, nhạc sĩ Trần Lệ Chiến cho rằng vào thời điểm chiến tranh, nhiều bài hát bị từ chối xuất bản và phổ biến với lý do không phù hợp. Nhạc sĩ [[Nguyễn Thụy Kha]] cũng cho biết trước đó một ca khúc có tên "Gửi người em gái miền Nam" của [[Đoàn Chuẩn]] cũng phải chịu điều tiếng, và bị phê phán là "lạc quan tếu", do Đoàn Chuẩn viết những câu như "Rồi ngày thống nhất đến rất nhanh...".<ref name=":1" />

Bị từ chối xuất bản, Văn Ký đem "Bài ca hy vọng" về nhà. Theo ý của Nhà xuất bản Âm nhạc, nếu muốn được in ấn và tác phẩm đến với công chúng, ông buộc phải sửa đổi ca từ, giảm bớt sự "lạc quan quá" trong tác phẩm này,<ref name=":1" /> nhưng cuối cùng Văn Ký đã quyết định không sửa lại bài hát.<ref>{{Chú thích web|url=https://vietnamnet.vn/chuyen-chua-tung-ke-ve-bai-hat-lam-trieu-nguoi-xuc-dong-327381.html|tựa đề=Chuyện chưa từng kể về bài hát làm triệu người xúc động|tác giả=T.Lê|họ=|tên=|ngày=2016-09-23|website=[[VietNamNet]]|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2022-08-27|archive-date=2022-08-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20220827111245/https://vietnamnet.vn/chuyen-chua-tung-ke-ve-bai-hat-lam-trieu-nguoi-xuc-dong-327381.html}}</ref> Sau cùng, Văn Ký đưa bài hát đến [[Đài Tiếng nói Việt Nam]]. Giám đốc của đài lúc ấy là [[Trần Lâm (nhà báo)|Trần Lâm]] đã giao cho nhạc sĩ [[Phạm Tuyên]], Trưởng ban Âm nhạc để bố trí cho nhạc sĩ Văn Ký trực tiếp dàn dựng.<ref name=":5">{{Chú thích web|url=https://cand.com.vn/Nhan-vat-Su-kien-noi-bat/Nguoi-viet-nen-nhung-Bai-ca-hy-vong-i586348/|tựa đề=Người viết nên những "Bài ca hy vọng"|tác giả=Linh Nguyễn|họ=|ngày=2020-11-02|website=[[Báo Công an Nhân dân điện tử]]|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2022-08-27|archive-date=2022-08-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20220827111251/https://cand.com.vn/Nhan-vat-Su-kien-noi-bat/Nguoi-viet-nen-nhung-Bai-ca-hy-vong-i586348/}}</ref> Người đầu tiên được Văn Ký chọn thu thanh là ca sĩ Khánh Vân.<ref name=":3" /> Sau khi đã trình bày tất cả những ý tưởng thể hiện của mình với ca sĩ và dành cho ca sĩ thời gian tập luyện, 3 tháng sau, bài hát được thu thanh lần đầu.<ref name=":2" /> Ca khúc còn được phối khí và dàn dựng với phần đệm piano của Văn Ký cùng nghệ sĩ [[Hoàng Mãnh]] và nghệ sĩ sáo Lê Bích.<ref name=":0" /> Ca sĩ Khánh Vân biểu diễn bài hát thành công đến mức được mời vào biểu diễn riêng ca khúc cho [[Hồ Chí Minh]].<ref name=":2" /> Nghe xong, Hồ Chí Minh nói: "Cháu là con chim sơn ca Nam Bộ, cháu hãy hát bài này cho đồng bào miền Nam nghe".<ref name=":6">{{Chú thích web|url=http://www.hanoimoi.com.vn/tin-tuc/Giai-tri/1035868/bai-ca-hy-vong---niem-tin-tat-thang|tựa đề="Bài ca hy vọng" - niềm tin tất thắng|tác giả=Lê Phúc Hỷ|ngày=2022-07-02|website=[[Hànộimới|Báo Hànộimới]]|url-status=live|ngày truy cập=2022-08-27|archive-date=2022-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702231007/http://hanoimoi.com.vn/tin-tuc/Giai-tri/1035868/bai-ca-hy-vong---niem-tin-tat-thang}}</ref>

Bản thu thanh tiếng hát của Khánh Vân tiếp tục được thu âm tại Đài Tiếng nói Việt Nam và phát đi rộng rãi. "Bài ca hy vọng" đã vang lên trong nhiều nhà tù [[Ngụy (chính trị)|Mỹ ngụy]] ở miền Nam Việt Nam.<ref name=":2" /> Văn Ký đã nhận được nhiều bức thư từ một người lính bị thương nặng gửi về để cảm ơn ông đã sáng tác bài hát. Trong lúc tuyệt vọng do bản thân bị thương nặng, người lính này cho biết ông đã được nghe "Bài ca hy vọng".{{Sfn|Phạm Tú Hương|2007|p=143}} "Bài ca hy vọng" đã vượt qua [[Vĩ tuyến 17 Bắc|Vĩ tuyến 17]] và có mặt ở rất nhiều nơi trên Việt Nam.<ref name=":5" /> Cựu Phó chủ tịch nước Việt Nam [[Trương Mỹ Hoa]] từng kể rằng trước cảnh bị tra tấn tại [[nhà tù Côn Đảo]], một số người tù chính trị đã hát vang "Bài ca hy vọng" đến mức bị cai tù đổ [[Calci hydroxide|vôi bột]] xuống hầm không cho hát nữa.<ref name=":1" />

== Đánh giá ==
Ngay khi được phát trên trên Đài tiếng nói Việt Nam, "Bài ca hy vọng" đã gây ra một "làn sóng" với thính giả. Hàng loạt thư từ khắp các tỉnh thành của Việt Nam đã gửi về yêu cầu đài phát lại ca khúc. Ca khúc này cũng được nhận xét dù bình dị nhưng vẫn mang âm hưởng hàn lâm, tinh tế.<ref name=":0" /> Báo Biên phòng cho biết "Bài ca hy vọng" có giai điệu đẹp, lời ca mượt mà, tha thiết, ca từ dung dị, sâu lắng đã "lay động tâm hồn bao thế hệ người Việt Nam".<ref name=":4" /> Nhà phê bình âm nhạc Phạm Tú Hương lại nhận xét bài hát có vẻ đẹp hình tượng, giai điệu uyển chuyển và giàu âm hưởng dân gian với tính chất "trữ tình, bay bổng".{{Sfn|Phạm Tú Hương|2007|p=143}} Ca khúc này được xem là tác phẩm nổi tiếng được công chúng yêu thích nhất trong số hơn 400 tác phẩm của Văn Ký.<ref name=":6" />

Báo ''[[VnExpress]]'' cho biết bài hát chỉ có 8 câu nhưng đi vào lòng người nhờ giai điệu, ca từ đẹp. Nhiều người nghe cho rằng "đôi chim bay" ngụ ý ca ngợi tình yêu son sắt, thủy chung thời chiến. Tuy nhiên Văn Ký nói rằng: "Khi sáng tác, tôi đặt mình vào một vị trí khác, không đơn thuần là tình cảm bình thường, tình yêu đôi lứa mà là cảm xúc tự nhiên bật lên, biến suy nghĩ của mình hướng đến những điều lớn lao..."<ref name=":7" />

== Di sản ==
"Bài ca hy vọng" đã trở thành một tác phẩm tinh thần cho những người hoạt động cách mạng miền Nam và được tuyên truyền rộng rãi tại Việt Nam.<ref name=":0" /> Cho tới nay, nhiều người cho rằng ca khúc vẫn có sức sống mãnh liệt trong lòng khán giả.<ref name=":3" /> Nhiều ca sĩ nổi tiếng đã thể hiện rất thành công sáng tác này. Ca khúc cũng được rất nhiều các thí sinh lựa chọn khi tham gia các cuộc thi âm nhạc.<ref name=":3" /> Báo chí Việt Nam coi đây là một trong những tác phẩm được đón nhận nhiều nhất, là tác phẩm kinh điển của lịch sử [[âm nhạc Việt Nam]] cũng như âm nhạc Việt Nam thời kỳ cách mạng.<ref name=":0" /><ref name=":2" /> Hơn nửa thế kỷ từ khi ra đời, các giọng ca [[soprano]] (nữ cao) nổi tiếng nhất của Việt Nam như [[Lê Dung]], [[Bích Liên]], [[Ánh Tuyết]], [[Rơ Chăm Phiang]], [[Thanh Hoa (ca sĩ)|Thanh Hoa]]... hay cả các giọng [[tenor]] (nam cao) như [[Trung Kiên (nghệ sĩ)|Trung Kiên]], [[Quang Thọ (ca sĩ)|Quang Thọ]] đều từng hát "Bài ca hy vọng" như một tác phẩm opera chuẩn mực.<ref name=":0" /> Tác phẩm còn được sử dụng làm bài thi tốt nghiệp trong nhiều năm của các sinh [[Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam]], [[Học viện Âm nhạc Huế|nhạc viện Huế]], [[nhạc viện thành phố Hồ Chí Minh]].{{Sfn|Nhiều tác giả|2000|p=116}}

Ca khúc cũng liên tục được chuyển soạn cho guitar, sáo trúc, violon, piano... phối khí cho dàn nhạc dân tộc, [[dàn nhạc giao hưởng]],{{Sfn|Phạm Tú Hương|2007|p=143}} cũng như được sử dụng làm nhạc nền trong phim ''[[Đừng đốt]]'' của đạo diễn [[Đặng Nhật Minh]] và được biểu diễn trong nhiều chương trình nghệ thuật lớn của đất nước.<ref name=":0" /> Bảo tàng Cách mạng Việt Nam đã lưu bản viết tay "Bài ca hy vọng" như một kỷ vật lịch sử và được trưng bày.<ref>{{Chú thích web|url=https://tienphong.vn/post-1285389.tpo|tựa đề=Những chuyện bất ngờ và thú vị về 'Bài ca hy vọng' và nhạc sĩ Văn Ký|tác giả=Đạt Nhi|ngày=2020-10-27|website=[[Báo điện tử Tiền Phong]]|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2022-08-27|archive-date=2022-08-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20220827111250/https://tienphong.vn/nhung-chuyen-bat-ngo-va-thu-vi-ve-bai-ca-hy-vong-va-nhac-si-van-ky-post1285389.tpo}}</ref>

Ở tuổi 78, Văn Ký sáng tác "Bay lên Việt Nam" và được coi là bài hát nối tiếp tinh thần của "Bài ca hy vọng". Văn Ký cũng coi đây là "Bài ca hy vọng" của thế kỷ 21.<ref name=":4" /><ref>{{Chú thích web|url=https://vietnamnet.vn/bai-ca-hy-vong-anh-sang-chan-troi-moi-dang-bung-chieu-684107.html|tựa đề='Bài ca hy vọng' - Ánh sáng chân trời mới đang bừng chiếu|tác giả=Nguyễn Anh Tuấn|họ=|tên=|ngày=2020-10-27|website=[[VietNamNet]]|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2022-08-27|archive-date=2022-08-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20220827111248/https://vietnamnet.vn/bai-ca-hy-vong-anh-sang-chan-troi-moi-dang-bung-chieu-684107.html}}</ref> "Bài ca hy vọng" cũng được biểu diễn ngay giữa nhà tù Côn Đảo trong một chương trình ca nhạc mang tên "Côn Đảo – Hồn thiêng Tổ quốc".<ref>{{Chú thích web|url=https://tienphong.vn/post-1285192.tpo|tựa đề='Bài ca hy vọng' - liều thuốc tinh thần của những người tù chính trị ở Côn Đảo một thời|tác giả=Trọng Thịnh|ngày=2020-10-27|website=[[Báo điện tử Tiền Phong]]|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2022-08-27|archive-date=2022-08-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20220827111249/https://tienphong.vn/bai-ca-hy-vong---lieu-thuoc-tinh-than-cua-nhung-nguoi-tu-chinh-tri-o-con-dao-mot-thoi-post1285192.tpo}}</ref>

== Ghi chú ==
{{Notelist}}

== Tham khảo ==
{{tham khảo|30em}}
=== Nguồn sách ===

* {{Chú thích sách|url=https://www.vienamnhac.vn/xuat-ban/sach/am-nhac-viet-nam-tac-gia-tac-pham-tap-i-v|title=Âm nhạc Việt Nam Tác giả - tác phẩm|last=Phạm Tú Hương|publisher=Viện Âm nhạc Việt Nam|year=2007|volume=4|location=Hà Nội|oclc=1223293284|access-date=2022-08-26|archive-date=2022-08-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20220814155552/https://www.vienamnhac.vn/xuat-ban/sach/am-nhac-viet-nam-tac-gia-tac-pham-tap-i-v}}
* {{Chú thích sách|url=https://www.worldcat.org/title/271705047|title=99 bài hát được nhiều người yêu thích|last=Nhiều tác giả|publisher=Nhà xuất bản Thanh niên: Báo Hànộimới|year=2000|location=Hà Nội|oclc=271705047}}

[[Thể loại:Bài hát Việt Nam]]
[[Thể loại:Bài hát tiếng Việt]]
[[Thể loại:Bài hát năm 1958]]
[[Thể loại:Bài hát nhạc đỏ]]