Xem mã nguồn của Bánh mì Kaiser

{{Infobox prepared food
| name             = Bánh mì Kaiser
| image            = Kaisersemmel-.jpg
| image_size       = 250px
| caption          = 
| alternate_name   = Bánh mì Viên, bánh mì cứng, bánh mì nước
| country          = [[Áo]]
| region           = [[Viên]]
| creator          = 
| course           = 
| type             = [[Bánh mì ổ nhỏ|Bánh mì tròn]]
| served           = 
| main_ingredient  = [[Bột mì]], men, [[mạch nha]], nước, muối
| variations       = [[Michetta]], rosetta
| calories         = 200 (100 g)
| other            = Chỉ số đường huyết 40 (100 g)
}}

'''Bánh mì Kaiser''' ({{langx|de|Kaiserbrötchen}} {{IPA|de|ˈkaɪzɐˌbʁøːtçn̩||De-Kaiserbrötchen.ogg}}; "bánh mì Hoàng đế"; [[Tiếng Slovene|tiếng Slovenia]]: ''kajzerica''; [[tiếng Ba Lan]]: ''kajzerka''; [[tiếng Hungary]]: ''császárzsemle''), còn được gọi là '''bánh mì Viên''' (Wiener Kaisersemmel), là một loại '''bánh mì cứng''' hoặc, nếu làm bằng tay, còn được gọi là '''''Handsemmel''''', là một loại [[Bánh mì ổ nhỏ|bánh mì tròn]] điển hình, có nguồn gốc từ [[Áo]]. Nó được làm từ [[bột mì]] trắng, [[Men làm bánh|men]], [[mạch nha]], nước và [[Muối ăn|muối]], với mặt trên thường được chia thành năm phần đối xứng, được ngăn cách bởi các vết cắt cong nông tỏa ra từ trung tâm ra ngoài hoặc được gấp lại thành một loạt các thùy chồng lên nhau giống như một chiếc vương miện.<ref>{{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=OVhYhFsc9oo  |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211212/OVhYhFsc9oo| archive-date=2021-12-12 |url-status=live|date=November 19, 2013 |title=How To Shape Kaiser Rolls |medium=[[Culinary arts|Culinary Arts]] |time=0.06 |work=[[Keiser University]] |access-date=January 20, 2021}}{{cbignore}}</ref> Bánh mì ''Kaisersemmel'' giòn là một món ăn truyền thống của Áo được Bộ Nông nghiệp Liên bang chính thức phê duyệt.<ref>[http://www.lebensministerium.at/lebensmittel/trad-lebensmittel/speisen/kaisersemmel.html List of traditional foods, entry No. 164] {{in lang|de}} {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131112133758/http://www.lebensministerium.at/lebensmittel/trad-lebensmittel/speisen/kaisersemmel.html |date=2013-11-12 }}</ref>

== Nguồn gốc ==
[[Tập tin:Hoftafel mit Kaisersemmel.jpg|trái|nhỏ|Bánh mì Kaiser trong một bữa tiệc tại triều đình của [[Maria Theresia của Áo|Maria Theresa]] khoảng năm 1760, chi tiết từ một bức tranh của [[Martin van Meytens]].]]
Đôi khi người ta cho rằng bánh mì Kaiser được đặt tên để vinh danh Hoàng đế (Kaiser) [[Franz Joseph I của Áo]] (sinh năm 1830, trị vì 1848–1916); nhưng thuật ngữ này xuất hiện sớm nhất là vào năm 1825.<ref>{{Cite web |last=Hussian |first=Raphael Ferdinand  |title=Anweisung zur Ernährung neugeborner Kinder: eine Schrift für besorgte Eltern |date=1825 |url=https://books.google.com/books?id=RgZaAAAAcAAJ&dq=kaisersemmel&pg=PA178|access-date=2025-02-26}}</ref> Cũng có giả thuyết cho rằng tên gọi này bắt nguồn ít nhất một phần từ một gia đình thợ làm bánh có tên là Kayzer ở Opatów thuộc Galicia, nơi đã bị chế độ [[Quân chủ Habsburg|quân chủ Áo]] chiếm đóng trong lần [[Phân chia Ba Lan thứ nhất|phân chia Ba Lan]] đầu tiên.<ref>{{Cite web |last=Radoslaw |first=Kubicki |title=The city of Opatow and Opatöw landed estates under Austrian rule (1794 - 1809) |url=https://shron2.chtyvo.org.ua/Zbirnyk_statei/Die_galizische_Grenze_1772-1867_Kommunikation_oder_Isolation7_nim.pdf |access-date=2023-03-31}}</ref> Vào thế kỷ 18, một đạo luật đã ấn định giá bán lẻ của Semmeln (bánh mì tròn) trong chế độ [[quân chủ Habsburg]]. Một giả thuyết khác cho rằng tên Kaisersemmel được sử dụng rộng rãi sau khi hội thợ làm bánh cử một phái đoàn đến gặp [[Joseph II của Thánh chế La Mã|Hoàng đế Joseph II]] (sinh năm 1741, trị vì 1765–1790) vào năm 1789 và thuyết phục ông bãi bỏ quy định về giá bánh mì cuộn.{{citation needed|date=June 2014}}

Với ý nghĩa liên quan đến chế độ quân chủ, bánh mì Kaiser nổi bật so với các loại bánh mì tròn thông thường được gọi là ''Mundsemmeln'' ("bánh mì tròn miệng") hoặc ''Schustersemmeln'' ("bánh mì tròn của thợ đóng giày"). Chúng thường được tìm thấy ở Áo, nhưng cũng trở nên phổ biến ở các quốc gia khác thuộc Đế chế Habsburg Áo cũ, chẳng hạn như vùng [[Vương quốc Galicia và Lodomeria|Galicia]] ở [[Ba Lan]] và sau đó là toàn bộ đất nước (nơi nó được gọi là ''kajzerka''), [[Croatia]], [[Slovenia]] và [[Serbia]] (''kajzerica''), [[Hungary]] (császárzsemle), [[Séc|Cộng hòa Séc]] (císařská žemle, císařská houska,<ref>HUGO, Jan. Slovník nespisovné češtiny: argot, slangy a obecná mluva od nejstarších dob po současnost : historie a původ slov. Praha: Maxdorf, c2006, s. 160; HUGO, Jan. Slovník nespisovné češtiny: argot, slangy a obecná mluva od nejstarších dob po současnost : historie a původ slov. Praha: Maxdorf, c2009, s. 184; Příruční slovník německo-český = Deutsch-tschechisches Handwörterbuch, Janko Josef a Siebenschein Hugo, V Praze: Státní nakladatelství, 1939-1940, s. 508; Příruční slovník jazyka českého. V Praze: Státní nakladatelství, 1935-1957, s. 258.</ref> kaiserka) và [[Slovakia]] (''kaiserka''), cũng như ở Đức, [[Hoa Kỳ]] và [[Canada]]. Trong thời kỳ [[Vương quốc Lombardo–Veneto|Áo cai trị Lombardy]], các thợ làm bánh người Ý đã sản xuất một phiên bản rỗng ruột được gọi là ''[[michetta]]'' hoặc ''rosetta''.

== Các biến thể ==
Một ổ bánh mì Kaiser làm bằng tay được gọi là ''Wiener Kaisersemmel'' (''Handsemmel'') theo bộ sưu tập tiêu chuẩn ''[[Codex Alimentarius Austriacus]]''.<ref>''Codex Alimentarius Austriacus'', [https://web.archive.org/web/20131112132012/http://www.bmg.gv.at/cms/home/attachments/4/9/6/CH1252/CMS1167207128242/b_18_backerzeugnisse.pdf chapter B18, subchapter 2.2.2] {{in lang|de}}</ref>

Có nhiều biến thể của loại bánh mì tròn thông thường, khác nhau về kích thước, loại bột được sử dụng và các loại nhân. Mặc dù theo truyền thống là bánh mì trơn, bánh mì Kaiser ngày nay được phủ [[hạt anh túc]], [[Vừng|hạt mè]], [[hạt bí ngô]], [[Lanh (thực vật)|hạt lanh]] hoặc [[hạt hướng dương]]. Bánh mì Kaiser là một phần chính của bữa sáng điển hình của người Áo, thường được ăn kèm với [[bơ]] và [[mứt]]. Nó thường được dùng làm bánh mì kẹp cho các loại bánh mì phổ biến như [[hamburger]] ở Mỹ, và với một lát ''[[Leberkäse]]'' ở Đức và Áo, mặc dù xúc xích ''[[Extrawurst]]'' thái lát và [[dưa chuột muối]] (''Wurstsemmel''), hoặc một loại [[Wiener Schnitzel|Wiener schnitzel]] (''Schnitzelsemmel'') cũng được sử dụng. Một biến thể gọi là kümmelweck (còn được viết là "kimmelweck" hoặc "kummelweck")<ref>{{cite web|url=https://en.wiktionary.org/wiki/kummelweck|title=kummelweck|publisher=Wiktionary|access-date=10 July 2020}}</ref> được rắc [[muối kosher]] và [[Carum carvi|hạt thì là]], và ở Hoa Kỳ, đây là một thành phần thiết yếu của món đặc sản vùng Buffalo, [[Bánh mì kẹp thịt bò nướng Weck|bánh mì kẹp thịt bò]] trên bánh mì weck. "Weck" là viết tắt của "Weckerl", dạng thu nhỏ của "Wecken", một ổ bánh mì, "Kümmel" là hạt thì là.

Ở phần lớn phía đông bang New York—[[Thành phố New York]], [[Long Island]], [[thung lũng Hudson]] và [[Thung lũng Mohawk|Mohawk]], và [[dãy núi Adirondack]]—và khắp [[New Jersey]], [[Pennsylvania]], [[Maryland]], [[Delaware]] và [[Connecticut]], bánh mì Kaiser được gọi là "bánh mì cứng" hoặc "bánh mì cuộn", và là mặt hàng chủ yếu của các cửa hàng thực phẩm cao cấp và cửa hàng tiện lợi. Bánh mì cuộn cứng là loại bánh mì truyền thống được dùng để làm [[Bánh mì kẹp thịt xông khói, trứng và pho mát|bánh mì kẹp thịt xông khói, trứng và phô mai]] ở New York.{{Citation needed|date=February 2025}}<ref>{{Cite web |last=Rege |first=Laura |date=October 9, 2023 |title=Bacon, Egg, and Cheese Sandwich |url=https://www.thekitchn.com/bacon-egg-cheese-sandwich-recipe-23585046}}</ref>

Loại "bánh mì cứng" của [[Wisconsin]], được các tiệm bánh ở [[Sheboygan, Wisconsin|Sheboygan]] tạo ra qua nhiều thập kỷ để ăn kèm với món đặc sản địa phương là xúc xích [[bratwurst]] (dưới dạng bánh mì dài đơn hoặc bánh mì tròn "double brat"), có kết cấu mềm xốp bên trong với lớp vỏ giòn ở trên cùng, mặc dù hầu hết các bước và một số nguyên liệu trong quá trình làm bánh mì cuộn cứng Sheboygan là độc quyền và có thể khác nhau tùy theo công thức của từng tiệm bánh.<ref>{{cite web|url=http://www.bratfry.com/buns.html|title=All about Buns|access-date=15 October 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://sheboygancitybakery.com/sheboygan-rolls/|title=Sheboygan Rolls at City Bakery LLC in Sheboygan, WI|publisher=City Bakery, Sheboygan, Wisconsin|access-date=15 October 2019}}</ref>

<gallery widths="200px" heights="140px">
File:13-08-31-wien-redaktionstreffen-EuT-by-Bi-frie-138.jpg|{{lang|de|Handsemmel}}
File:small - Beef on Weck.jpg|Bánh mì kẹp thịt bò và bánh mì Weck
</gallery>

== Xem thêm ==

* [[Ẩm thực Áo]]
* [[Ẩm thực Trung Âu]]
* Danh sách các loại bánh mì tròn
* [[Bánh mì Viên]]

== Tham khảo ==
{{reflist}}

== Liên kết ngoài ==
*[https://web.archive.org/web/20101129123350/http://www.nyfolklore.org/pubs/voic29-1-2/buffalo.html New York Folklore Society – Buffalo's Other Claim to Fame]

[[Category:Bánh mì Mỹ]]
[[Category:Bánh mì Đức]]
[[Category:Bánh mì Áo]]
[[Category:Hạt anh túc]]