Xem mã nguồn của Bánh quy bơ

[[Tập tin:Shortbread House round biscuit .jpg|300px|nhỏ|phải|Bánh quy bơ giòn]]
'''Bánh quy bơ''' (''Shortbread'' hay còn được gọi là ''Shortie''<ref>{{Cite web|url=https://dsl.ac.uk/entry/snd/short|title=Dictionaries of the Scots Language:: SND :: short|quote= 5. ... shortbread,... Cũng ở dạng rút gọn là shortie}}</ref>) là một loại [[bánh quy]] giòn truyền thống của [[Scotland]], thường được làm từ một phần [[Đường|đường trắng]], hai phần [[Bơ]] và ba đến bốn phần [[Bột mì|bột mì đa dụng]]. Bánh quy bơ không chứa [[chất gây nở]], chẳng hạn như [[bột nở]] (''baking powder'') hoặc [[muối nở]] (''baking soda''). Loại bánh quy này thân thuộc với các dịp lễ [[Giáng sinh]] và lễ hội [[Hogmanay]] (Đêm giao thừa) tại Scotland, và một số thương hiệu bánh quy bơ Scotland đã được xuất khẩu. Bánh quy bơ (Shortbread) được gọi tên như vậy vì kết cấu [[Cấu trúc thực phẩm|giòn xốp]] của nó (từ một ý nghĩa cổ của từ "''short''"/ngắn trong tiếng Anh, trái ngược với "''long''"/dài, hay mang tính giãn nỡ).<ref>{{Cite web|url=https://dsl.ac.uk/entry/dost/schort_breid|title=Dictionaries of the Scots Language:: DOST :: schort breid}}</ref><ref name="auto">{{Cite web|url=https://dsl.ac.uk/entry/dost/schort_adj|title=Dictionaries of the Scots Language:: DOST :: schort adj}}</ref><ref>"Về các chất ăn được: Dễ gãy, dễ vỡ vụn." ''Oxford English Dictionary''.</ref> Nguyên nhân của kết cấu này là do hàm lượng [[chất béo]] cao từ lượng bơ nguyên liệu. Kết cấu "ngắn"/gọn hay giòn bở là kết quả của việc chất béo ức chế sự hình thành các sợi [[protein]] dài ([[Gluten]]). Từ liên quan "[[Mỡ trừu]]" (''shortening'') dùng để chỉ bất kỳ loại chất béo nào có thể được thêm vào để tạo ra kết cấu "''gọn''" (giòn xốp).<ref>{{cite web|url=http://www.etymonline.com/index.php?term=shortening|access-date=2007-01-25|title=Online Etymology Dictionary}}</ref> 
== Lịch sử ==
Bánh quy bơ có nguồn gốc từ [[Scotland]].<ref>{{Cite book |last1=McKelvie |first1=Jenny |url=https://books.google.com/books?id=2vWIEAAAQBAJ&dq=shortbread+%22originated+in%22&pg=PT36 |title=Scotland |last2=McKelvie |first2=Robin |date=2022-09-13 |publisher=Edizioni WhiteStar |isbn=978-88-544-1930-8 |language=en |quote=Một món ăn chủ lực khác, tất nhiên, là bánh quy bơ. Món bơ ngọt ngào này có nguồn gốc từ Scotland...}}</ref><ref>{{Cite book |last=Rinsky |first=Glenn |title=The pastry chef's companion : a comprehensive resource guide for the baking and pastry professional |url=https://archive.org/details/pastrychefscompa0000rins |date=2009 |publisher=John Wiley & Sons |others=Laura Halpin Rinsky |isbn=978-0-470-00955-0 |location=Hoboken, N.J. |pages=257 |oclc=173182689}}</ref> Mặc dù nó đã được chế biến trong phần lớn thế kỷ XII và có lẽ đã hưởng lợi từ sự giao lưu văn hóa với các thợ bánh ngọt Pháp trong thời kỳ [[Liên minh Auld]] (''Auld Alliance'') giữa Pháp và Scotland,<ref name="Brown 2015">{{Cite book|last=Brown|first=Catherine|chapter-url=https://books.google.com/books?id=XPNgBwAAQBAJ&dq=shortbread+shortcake+encyclopedia&pg=PT1093|title=The Oxford Companion to Sugar and Sweets|date=2015-04-01|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-931362-4|language=en|chapter=Shortbread}}</ref> nhưng việc tinh chế bánh quy bơ thường được cho là nhờ công của [[Mary, Nữ vương người Scots]] vào thế kỷ XVI.<ref>{{cite web|title=History of Shortbread|url=http://www.englishteastore.com/shortbread-history.html|publisher=English Tea Store|access-date=10 February 2015}}</ref> Bất chấp mối liên hệ phổ biến lâu đời này, bằng chứng về bất kỳ sự kết nối nào giữa Mary và nguồn gốc của bánh quy bơ rất ít ỏi.<ref name=":2">Emma Kay, ''A History of British Baking: From Blood Bread to Bake-Off'' (Pen & Sword, 2020) pp. 113–114. "Bất chấp vô số các trích dẫn liên kết Mary Queen of Scots với 'Petticoat tails', tôi không thể tìm thấy bất kỳ mối liên hệ hợp pháp hoặc xác thực nào với bánh quy bơ và sự hình thành của nó ở Scotland. Phải thừa nhận rằng, trong những năm 1700, đây là quốc gia sản xuất chủ yếu, nhưng không phải là duy nhất và chắc chắn không phải là quốc gia đầu tiên."</ref>  Trong tiếng Anh Anh, ''shortbread'' và ''shortcake'' đã là những từ đồng nghĩa trong vài thế kỷ, bắt đầu từ những năm 1400; cả hai đều ám chỉ loại bánh nướng kiểu bánh quy giòn, dễ vỡ vụn, thay vì một loại bánh ngọt mềm hơn.<ref name="Mariani 2014">{{Cite book|last=Mariani|first=John F.|url=https://books.google.com/books?id=K5taAgAAQBAJ&dq=shortbread+shortcake&pg=PT1034|title=Encyclopedia of American Food and Drink|date=2014-02-04|publisher=Bloomsbury Publishing USA|isbn=978-1-62040-161-3|pages=1034|language=en}}</ref> Từ "''short-cake''" được đề cập trong vở kịch ''The Merry Wives of Windsor'' của [[William Shakespeare]], xuất bản lần đầu năm 1602, là một sự ám chỉ đến kiểu bánh quy bơ.<ref name="Mariani 2014" /> Trong tiếng Anh Mỹ, shortbread khác biệt với [[Bánh xốp bơ]] (''shortcake''). Bánh xốp bơ thường có chất gây nở hóa học chẳng hạn như bột nở, tạo cho nó một kết cấu khác biệt, mềm hơn, và nó thường được tách đôi và phủ đầy trái cây.<ref name="Mariani 2014" /> Ví dụ phổ biến nhất cho sự khác biệt này là món [[Bánh dâu tây|strawberry shortcake]].<ref name="Mariani 2014" /><ref name=":1">{{Cite book|last=Clarson|first=Janet|chapter-url=https://books.google.com/books?id=XPNgBwAAQBAJ&dq=shortbread+shortcake+encyclopedia&pg=PT1093|title=The Oxford Companion to Sugar and Sweets|date=2015-04-01|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-931362-4|pages=1093|language=en|chapter=Shortcake}}</ref>
[[Tập tin:Shortbread fingers.jpg|300px|nhỏ|phải|Một dĩa bánh quy bơ dài]]
Các miếng bánh quy bơ hình tam giác được gọi là "''vạt váy''" (''petticoat tails''), và hình thức này của bánh quy bơ đã trở nên đặc biệt gắn liền với [[Mary I của Scotland|Mary, Nữ vương người Scotland]].<ref>Timothy G. Roufs & Kathleen Smyth Roufs, ''Sweet Treats around the World: An Encyclopedia of Food and Culture'' (Santa Barbara, 2014), p. 290.</ref> Có ý kiến cho rằng thuật ngữ tiếng Pháp dành cho các miếng bánh quy bơ là ''petits gâteaux'' hoặc ''petites gatelles'' – nghĩa là những chiếc bánh nhỏ, và thuật ngữ này đã biến âm thành "petticoat tails".<ref name="auto1"/> Tuy nhiên, hiện nay người ta cho rằng thuật ngữ tiếng Scots bắt nguồn từ phần mép tròn được trang trí của các phân đoạn bánh, trông giống như những chiếc [[Váy lót|váy lót (petticoats)]].<ref>{{Cite web|url=https://dsl.ac.uk/entry/snd/petticoat|title=Dictionaries of the Scots Language:: SND :: petticoat}}</ref> Công thức in ấn đầu tiên, vào năm 1736, là của một phụ nữ Scotland tên là McLintock.<ref name="Telegtaph">{{cite news|last1=Hyslop|first1=Leah|title=Potted histories: shortbread|newspaper=The Telegraph|issue=6 October 2013|url=https://www.telegraph.co.uk/foodanddrink/10363464/Potted-histories-shortbread.html|access-date=18 February 2014}}</ref>

Bánh quy bơ từng rất đắt đỏ và được dành riêng như một món đồ xa xỉ cho những dịp đặc biệt, chẳng hạn như Giáng sinh, Hogmanay (Đêm giao thừa của người Scotland) và đám cưới. Tại Scotland, theo truyền thống, người ta sẽ bẻ một chiếc bánh quy bơ được trang trí (gọi là infar-cake hoặc dreaming bread) trên đầu cô dâu mới khi cô bước vào ngôi nhà mới của mình.<ref>{{cite web|author=Historic UK - heritage of Britain accommodation guide |url=http://www.historic-uk.com/HistoryUK/Scotland-History/ScottishShortbread.htm |title=Scottish Shortbread |publisher=Historic-uk.com |access-date=2010-11-24}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.englishteastore.com/shortbread-history.html |title=History of Shortbread & Shortbread Recipes |publisher=Englishteastore.com |access-date=2010-11-24}}</ref><ref name="auto1">{{cite book |last1=McNeill |first1=F. Marian |title=The Scots Kitchen |date=1929 |publisher=Blackie & Son Ltd |isbn=978-1-84183-070-4 |pages=193–5 |edition=2006}}</ref> Bánh quy bơ cũng được sử dụng làm quà tặng.<ref name="Brown 2015" /> Bánh quy bơ (Shortbread) và các biến thể của bánh quy bơ phương Tây đã du nhập vào [[Việt Nam]] từ thời kỳ [[Pháp thuộc]], gắn liền với sự hình thành của các [[tiệm bánh Âu]] tại các đô thị lớn như Sài Gòn và Hà Nội. Vào ngày 25 tháng 12 năm 1908, tờ báo ''Lục Tỉnh Tân Văn'' và một số ấn phẩm tiếng Pháp tại Sài Gòn đăng tải các danh mục mặt hàng "''Biscuits bơ''" (bánh quy bơ) phục vụ cho dịp lễ Giáng sinh tại các [[cửa hàng bách hóa]] lớn như [[Magasins Charner]]. Trong giai đoạn này, các loại bánh quy bơ đóng hộp từ Pháp và Anh bắt đầu trở thành món quà tặng xa xỉ trong tầng lớp thượng lưu và quan lại, vào tháng 12 năm 1920, các lô hàng bánh quy cao cấp từ Anh Quốc (trong đó có các dòng bánh tương tự Shortbread) đã được ghi nhận nhập khẩu mạnh mẽ để phục vụ nhu cầu ngày càng tăng của cộng đồng người nước ngoài và giới trí thức bản địa. Ngày nay, bánh quy bơ (thường được gọi chung là "''bánh quy''") là một trong những sản phẩm bánh kẹo phổ biến, với sự hiện diện của các thương hiệu danh tiếng như [[Walkers]] của Scotland hay các dòng bánh quy bơ Đan Mạch (Danisa).
==Thành phần==
[[Tập tin:Almond shortbread - almond cake (KETO, LCHF, Low Carb, Gluten free, FIT) - 52774945030.jpg|300px|nhỏ|phải|Bánh quy bơ dạng thanh dài]]
Các thành phần khác thường được thay thế cho một phần bột mì để thay đổi kết cấu. [[Bột gạo]] hoặc [[bột semolina]] làm cho bánh có độ nhám hơn, trong khi bột ngô làm cho bánh mềm mịn hơn.<ref name="Brown 2015" /> Bột đại mạch [[Bere (ngũ cốc)|Bere]] hoặc [[bột yến mạch]] có thể được thêm vào để tăng [[hương vị]].<ref>{{Cite book|last=Brown|first=Catherine|chapter-url=https://books.google.com/books?id=XPNgBwAAQBAJ&dq=shortbread+shortcake+encyclopedia&pg=PT1093|title=The Oxford Companion to Sugar and Sweets|date=2015-04-01|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-931362-4|language=en|chapter=Shortbread|quote=...không phải tất cả bánh quy bơ đều được làm bằng bột mì trắng. Ở Orkney, nơi loại đại mạch thời đồ đá mới thơm ngon được gọi là "bere" vẫn được trồng và xay xát, thợ làm bánh thêm một ít loại bột này vào bánh quy bơ của họ. Những người khác thêm yến mạch cán mỏng để cung cấp thêm hương vị và cấu trúc.}}</ref> Các công thức hiện đại cũng thường khác biệt với nguyên bản bằng cách chia đường thành các phần bằng nhau giữa [[Đường|đường hạt]] và [[đường bột]] (''icing sugar''), và nhiều người còn thêm một phần [[Muối]]. Các loại gia vị và thành phần bổ trợ như [[hạnh nhân]] cũng có thể được thêm vào.<ref name="Brown 2015" />
== Hình dạng ==
Bánh quy bơ thông thường được tạo hình thành một trong ba dạng:
* Một vòng tròn lớn, được chia thành các phân đoạn ngay khi lấy ra khỏi lò (''petticoat tails'' - vạt váy, có thể được đặt tên từ [[tiếng Pháp]] ''petits cotés'', một loại bánh quy nhọn ăn kèm với rượu vang, hoặc ''petites gatelles'', thuật ngữ tiếng Pháp cổ dành cho bánh nhỏ. Thuật ngữ này cũng có thể liên quan đến hình dạng của một chiếc [[váy lót]]<ref name="Brown 2015" />); 
* Các chiếc bánh quy tròn riêng lẻ (''shortbread rounds''); hoặc 
* Một miếng bánh dày (2 cm hoặc ¾") hình thuôn dài được cắt thành các "''thanh''" (fingers).
Bánh quy bơ cũng có thể được làm dưới dạng bánh hình góc tư. Trong một trong những hình dạng lâu đời nhất, các thợ làm bánh đã nắn các cạnh của một chiếc bánh quy bơ tròn để tượng trưng cho các tia sáng mặt trời.<ref name="Brown 2015" /> Khối bột cứng giữ được hình dạng tốt trong quá trình nướng. Bánh quy thường được tạo hoa văn trước khi nướng, thường là bằng các răng của một chiếc nĩa hoặc bằng khuôn kiểu [[bánh Springerle]]. Bánh quy bơ đôi khi được tạo [[hình trái tim]] và các hình dạng khác cho những dịp đặc biệt.
==Chú thích==
{{Tham khảo|cột=1}}
[[Thể loại:Bánh quy]]

==Chú thích==
{{Tham khảo|cột=1}}
[[Thể loại:Bánh quy]]
{{Đang viết}}