Xem mã nguồn của Bão Goni (2020)

{{Tên khác của bão|Bão Goni|một cơn bão năm 2020|Bão Rolly}}{{Infobox weather event
| name = Bão Goni (Rolly)<br/> Bão số 10 năm 2020 <br>
| image = Goni 2020-10-31 1655Z.jpg
| caption = Bão Goni tiến gần Philippines với cường độ cực đại vào ngày 31 tháng 10.
| duration = 
| formed = 26 tháng 10 năm 2020
| dissipated = 6 tháng 11 năm 2020
}}{{Thông tin sự kiện thời tiết/JMA
| winds = 120
| pressure = 905
}}{{Thông tin sự kiện thời tiết/JTWC|winds=170|pressure=884|basin=WPac|winds-suffix=<br/><small>([[Danh sách kỷ lục xoáy thuận nhiệt đới|Tốc độ cao nhất kỷ lục khi đổ bộ]])|gusts=}}
{{Thông tin sự kiện thời tiết/Tác động|fatalities=32|year=2020|damage=1020000000|areas=[[Philippines]], [[Việt Nam]]|outages=|injuries=399|missing=6}}
{{Infobox weather event/Footer
| season = [[Mùa bão Tây Bắc Thái Bình Dương 2020]]
| related = 
}}
'''Bão Goni''', biết đến ở Philippines với tên gọi '''Bão Rolly''', hay '''bão số 10 năm 2020''' ở Việt Nam, là cơn bão thứ 19 được đặt tên, cơn bão cuồng phong thứ 9 và siêu bão thứ hai của [[mùa bão Tây Bắc Thái Bình Dương 2020]], Goni bắt nguồn từ một áp thấp nhiệt đới ở phía tây nam đảo [[Guam]] vào ngày 26 tháng 10. Sau đó áp thấp mạnh lên thành Bão nhiệt đới Goni vào ngày 27 tháng 10. Goni tăng cấp rất nhanh trên khu vực [[Biển Philippines]], trở thành siêu bão [[Thang bão Saffir-Simpson|cấp 5]]. Goni tiếp tục giữ cường độ cấp 5 trong hơn một ngày, trước khi đổ bộ vào đảo [[Catanduanes]] với sức gió duy trì trong 1 phút đạt 314&nbsp;km/h (195&nbsp;mph) và áp suất tâm tối thiểu ở mức 905 hPa (mbar; 26.72 inHg). Đây là xoáy thuận nhiệt đới mạnh nhất được quan sát trên toàn thế giới của năm 2020 và là một trong những [[Danh sách những xoáy thuận nhiệt đới mạnh nhất|xoáy thuận nhiệt đới mạnh nhất từng được ghi nhận]].<ref>{{chú thích báo |last=Samenow |first=Jason |title=Super Typhoon Goni explodes into 2020’s strongest storm on Earth, moves toward Philippines |language=en-US |work=The Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/weather/2020/10/30/super-typhoon-goni-philippines-rolly/ |access-date = ngày 31 tháng 10 năm 2020}}</ref>

Cơn bão đã gây ra lũ quét nghiêm trọng tại Legazpi, đồng thời kích hoạt các hiện tượng [[lahar]] tại ngọn núi lửa [[Núi lửa Mayon|Mayon]]. Điện đã bị mất trên diện rộng, nhiều đường dây truyền tải điện đã bị hư hại tại Vùng Bicol. Tại đây, hơn 390.000 người phải rời nhà cửa, 30 người chết và 3 người còn mất tích. Một vấn đề nữa đó là tình hình [[Đại dịch COVID-19 tại Philippines|đại dịch COVID-19]] tại các khu sơ tán đang trở nên đáng lo ngại. Tổng cộng cơn bão đã ảnh hưởng 30 triệu người trên đường đi của mình.

== Lịch sử khí tượng ==
{{storm path (màu mới)|Goni 2020 path.png}}
Sau khi [[Bão Molave (2020)|bão Molave]] tàn phá [[Philippines]], [[Cục Khí tượng Nhật Bản]] (JMA) đã phát đi thông báo về sự hình thành của một vùng áp thấp nhiệt đới mới ở phía tây [[quần đảo Mariana]], trên vùng biển [[Thái Bình Dương]] vào ngày 27 tháng 10.<ref>{{Chú thích web|url=http://www.jma.go.jp/en/typh/a.html|tựa đề=Tropical Cyclone Information|tác giả=|tên=|ngày=2020-10-27|website=[[Japan Meteorological Agency]]|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20201027133246/http://www.jma.go.jp/en/typh/a.html|ngày lưu trữ=2020-10-27|ngày truy cập=2020-10-27}}</ref> Vì gần khu vực chịu trách nhiệm về khí tượng của Philippines, cùng với tuyến đường được dự báo là về phía Tây, [[Cục quản lý Thiên văn, Địa vật lý và Khí quyển Philippines]] (PAGASA) cũng bắt đầu đưa ra các lời khuyên về xoáy thuận nhiệt đới mới hình thành.<ref>{{Cite PAGASA|date = ngày 27 tháng 10 năm 2020 |name=|intl_name=|type=tca|no=1|category=TD|url=http://pubfiles.pagasa.dost.gov.ph/tamss/weather/tca/TCA%231.pdf|archive-url=https://archive.org/download/pagasa-20-22W/PAGASA_20-22W_Goni_TCA%2301.pdf}}</ref> Đến ngày hôm sau, [[Trung tâm Cảnh báo Bão Liên hợp]] (JTWC) cũng theo dõi và nâng cấp xoáy thuận này thành áp thấp nhiệt đới.<ref>{{Cite JTWC|date = ngày 28 tháng 10 năm 2020 |type=warn|category=TD|designation=22W|no=1|name=Twentytwo|url=https://www.metoc.navy.mil/jtwc/products/wp2220web.txt|archive-url=https://wiki.chlod.net/jtwc/text/2020-10-28-0330-wp2220web.txt}}</ref> Cơn bão có dòng ngoại lưu và hướng đi tốt khi nó tiến gần đến khu vực quản lý của Philippines.<ref>{{Cite JTWC|date = ngày 28 tháng 10 năm 2020 |type=prog|category=TD|designation=22W|no=2|name=Twenty-two|url=https://www.metoc.navy.mil/jtwc/products/wp2220prog.txt|archive-url=https://wiki.chlod.net/jtwc/prog/2020-10-28-0940-wp2220prog.txt}}</ref>
[[Tập tin:Molave,_Goni,_90W.png|phải|nhỏ|Từ trái sang phải; Bão Molave, Bão nhiệt đới Goni và tiền thân của Bão nhiệt đới Atsani (ở dưới cùng bên phải) vào ngày 28 tháng 10 năm 2020.]]
Khi vùng áp thấp tiếp tục di chuyển về phía tây nhờ các điều kiện thuận lợi ở vùng biển Thái Bình Dương, JMA và JTWC đã nâng cấp độ của hình thái này thành một cơn bão nhiệt đới, trong khi JMA đặt tên cho nó là Goni cho cơn bão mạnh hơn.<ref>{{Cite JTWC|date = ngày 28 tháng 10 năm 2020 |type=warn|category=TS|designation=22W|no=3|name=Twentytwo|url=https://www.metoc.navy.mil/jtwc/products/wp2220web.txt|archive-url=https://wiki.chlod.net/jtwc/text/2020-10-28-1350-wp2220web.txt}}</ref><ref>{{Cite JTWC|date = ngày 28 tháng 10 năm 2020 |type=warn|category=TS|designation=22W|no=3|name=Twenty-two|url=https://www.metoc.navy.mil/jtwc/products/wp2220prog.txt|archive-url=https://wiki.chlod.net/jtwc/prog/2020-10-28-1400-wp2220prog.txt}}</ref><ref>{{Chú thích web|url=http://www.jma.go.jp/en/typh/2019.html|tựa đề=Tropical Cyclone Information|tác giả=|tên=|ngày=2020-10-28|website=[[Japan Meteorological Agency]]|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20201029011511/http://www.jma.go.jp/en/typh/2019.html|ngày lưu trữ=2020-10-29|ngày truy cập=2020-10-28}}</ref> Vài giờ sau, PAGASA chính thức nâng cấp độ của Goni thành bão nhiệt đới mạnh.<ref>{{Cite PAGASA|date = ngày 29 tháng 10 năm 2020 |name=|intl_name=Goni|type=tca|no=3|category=STS|url=http://pubfiles.pagasa.dost.gov.ph/tamss/weather/tca/TCA%233.pdf|archive-url=https://archive.org/download/pagasa-20-22W/PAGASA_20-22W_Rolly_TCA%2303.pdf}}</ref> Do vùng nước ấm xung quanh cơn bão, nó có dịp để tăng cường độ, trở thành bão cuồng phong.<ref>{{Cite JTWC|date = ngày 29 tháng 10 năm 2020 |type=prog|category=TY|designation=22W|no=6|name=Goni|url=https://www.metoc.navy.mil/jtwc/products/wp2220prog.txt|archive-url=https://wiki.chlod.net/jtwc/prog/2020-10-29-0900-wp2220prog.txt}}</ref><ref>{{Chú thích web|url=http://www.jma.go.jp/en/typh/2019.html|tựa đề=Tropical Cyclone Information|tác giả=|tên=|ngày=2020-10-29|website=[[Japan Meteorological Agency]]|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20201029155336/http://www.jma.go.jp/en/typh/2019.html|ngày lưu trữ=2020-10-29|ngày truy cập=2020-10-29}}</ref> Đến 9 giờ 30 phút sáng ngày 29 tháng 10 (giờ UTC), Goni đi vào khu vực quản lý của Philippines và được PAGASA đặt tên là Rolly.<ref>{{Cite PAGASA|date = ngày 29 tháng 10 năm 2020 |name=Rolly|intl_name=Goni|type=swb|no=1|category=TY|url=http://pubfiles.pagasa.dost.gov.ph/tamss/weather/bulletin.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20201029152506/http://pubfiles.pagasa.dost.gov.ph/tamss/weather/bulletin.pdf}}</ref> Đến 18:00 giờ (UTC) cùng ngày, Goni đạt cường độ tương đương bão cấp 4, với sức gió duy trì trong 1 phút là {{Convert|122|kn|km/h mph}}, và sau đó trở thành cơn bão mạnh cấp 5 đầu tiên của mùa bão chỉ vài giờ sau.<ref>{{Cite JTWC|date=ngày 29 tháng 10 năm 2020|type=warn|category=TY|designation=22W|no=8|name=Goni|url=https://www.metoc.navy.mil/jtwc/products/wp2220web.txt|archive-url=https://wiki.chlod.net/jtwc/text/2020-10-29-2050-wp2220web.txt}}</ref><ref>{{Cite JTWC|date=ngày 30 tháng 10 năm 2020|type=warn|category=TY|designation=22W|no=10|name=Goni|url=https://www.metoc.navy.mil/jtwc/products/wp2220web.txt|archive-url=https://wiki.chlod.net/jtwc/text/2020-10-30-0830-wp2220web.txt}}</ref> JTWC xác định Goni là siêu bão vào lúc 09:00 UTC ngày 30 tháng 10, biến nó trở thành siêu bão thứ hai của mùa bão. Sau khi trải qua một chu kỳ thay thế mắt bão ngắn ngủi vào ngày 31 tháng 10, một chu kỳ điển hình của một cơn bão có cường độ như vậy, nó đã tiếp tục mạnh lên, với JTWC, JMA và Chi nhánh phân tích vệ tinh đều đánh giá thông số kỹ thuật Dvorak là số-T 8,0, cao nhất trong thang điểm. Trên cơ sở này, JTWC ước tính sức gió duy trì trong 1 phút là 315&nbsp;km/h (195 dặm / giờ), tương đương với bão Haiyan của năm 2013 và bão Meranti của năm 2016 với ước tính đáng tin cậy cao nhất ở Đông bán cầu. Trong khi đó, JMA ước tính áp suất khí quyển trung tâm là 905 hPa (mbar; 26,72 inHg) cho cơn bão trong khi đó JTWC ước tính áp suất là 884 hPa (mbar: 26,10 inHg).<ref>{{Cite JTWC|date=ngày 30 tháng 10 năm 2020|type=prog|category=TY|designation=22W|no=10|name=Goni|url=https://www.metoc.navy.mil/jtwc/products/wp2220prog.txt|archive-url=https://wiki.chlod.net/jtwc/prog/2020-10-30-0920-wp2220prog.txt}}</ref>
{{multiple image
 | width = 220 
 | direction = vertical
 | image1 = Goni_making_landfall_on_the_Philippines_on_October_31.gif
 | caption1 = Siêu bão Goni đổ bộ vào đảo Catanduanes, Philippines, với đám mây dày đặc
 | image2 = Goni 2020-10-31 1745Z.jpg
 | caption2 = Bão Goni đổ bộ Philippines ngày 1 tháng 11
}}

Vào lúc 20:50 UTC ngày 31 tháng 10, Goni đổ bộ lên khu vực đất liền [[Bato, Catanduanes]], [[Philippines]] với cường độ cao nhất, cấp 5 siêu bão.<ref>{{Cite PAGASA|date = ngày 31 tháng 10 năm 2020 |name=Rolly|intl_name=Goni|type=swb|no=13|category=STY|url=http://pubfiles.pagasa.dost.gov.ph/tamss/weather/bulletin.pdf|archive-url=https://archive.org/download/pagasa-20-22W/PAGASA_20-22W_Rolly_SWB%2313.pdf}}</ref><ref name=":0" /> Tính theo sức gió duy trì trong 1 phút, đây là xoáy thuận nhiệt đới mạnh nhất khi đổ bộ đất liền trên toàn thế giới với vận tốc gió 314&nbsp;km/h (195 dặm / giờ).<ref name=":3" /><ref name="Super Typhoon Goni">{{chú thích web|url=https://weather.com/storms/hurricane/news/2020-10-31-super-typhoon-goni-philippines-vietnam-haiyan|title=Super Typhoon Goni Now The Strongest Cyclone To Make Landfall Since 2013's Haiyan|author=Johnathan Belles|website=weather.com|publisher=[[The Weather Company]]|date=ngày 31 tháng 10 năm 2020|access-date =ngày 31 tháng 10 năm 2020}}</ref> Goni còn tiếp tục đổ bộ vào [[Tiwi, Albay]] lúc 23:20 UTC và [[San Narciso, Quezon]] lúc 04:00 UTC ngày 1 tháng 11.<ref>{{Cite PAGASA|date = ngày 1 tháng 11 năm 2020 |name=Rolly|intl_name=Goni|type=swb|no=14|category=TY|url=http://pubfiles.pagasa.dost.gov.ph/tamss/weather/bulletin.pdf|archive-url=https://archive.org/download/pagasa-20-22W/PAGASA_20-22W_Rolly_SWB%2314.pdf}}</ref><ref>{{Cite PAGASA|date = ngày 1 tháng 11 năm 2020 |name=Rolly|intl_name=Goni|type=swb|no=16|category=TY|url=http://pubfiles.pagasa.dost.gov.ph/tamss/weather/bulletin.pdf|archive-url=https://archive.org/download/pagasa-20-22W/PAGASA_20-22W_Rolly_SWB%2316.pdf}}</ref> Goni sau đó tiếp tục đổ bộ đất liền Philippines lần thứ tư tại [[Lobo, Batangas]] lúc 09:30 UTC.<ref>{{chú thích web|last=Esguerra|first=Darryl John|date = ngày 1 tháng 11 năm 2020 |title=Typhoon Rolly makes 4th landfall in Lobo, Batangas|url=https://newsinfo.inquirer.net/1355114/rolly-makes-4th-landfall-in-lobo-batangas|access-date = ngày 2 tháng 11 năm 2020 |website=INQUIRER.net|language=en}}</ref> Do tương tác với đất liền, cộng thêm gió đứt được tăng cường, Goni nhanh chóng yếu đi thành bão nhiệt đới khi đi vào [[Biển Tây Philippines]].<ref>{{Cite PAGASA|date = ngày 1 tháng 11 năm 2020 |name=Rolly|intl_name=Goni|type=swb|no=19|category=TY|url=http://pubfiles.pagasa.dost.gov.ph/tamss/weather/bulletin.pdf|archive-url=https://archive.org/download/pagasa-20-22W/PAGASA_20-22W_Rolly_SWB%2319.pdf}}</ref><ref>{{Cite JTWC|date = ngày 1 tháng 11 năm 2020 |type=warn|category=TS|designation=22W|no=19|name=Goni|url=https://www.metoc.navy.mil/jtwc/products/wp2220web.txt|archive-url=https://wiki.chlod.net/jtwc/text/2020-11-01-1450-wp2220web.txt}}</ref> Trước khi ra khỏi vùng giám sát bão của Philippines, Goni mạnh lên đôi chút nhưng không thể phát triển thêm do điều kiện không thuận lợi. Sau đó hệ thống yếu thành áp thấp nhiệt trước khi mạnh lại thành, bão sau đó di chuyển chậm lại tan trên ven bờ biển Việt Nam tàn dư của nó tiếp tục đi về phía tây trước khi tan hoàn toàn.<ref>{{Cite PAGASA|date = ngày 3 tháng 11 năm 2020 |name=Rolly|intl_name=Goni|type=swb|no=24|category=STY|url=https://pubfiles.pagasa.dost.gov.ph/tamss/weather/bulletin_rolly.pdf|archive-url=https://archive.org/download/pagasa-20-22W/PAGASA_20-22W_Rolly_SWB%2324.pdf}}</ref><ref>{{Cite JTWC|date = ngày 3 tháng 11 năm 2020 |type=prog|category=TS|designation=22W|no=26|name=Goni|url=https://www.metoc.navy.mil/jtwc/products/wp2220prog.txt|archive-url=https://wiki.chlod.net/jtwc/prog/2020-11-03-1010-wp2220prog.txt}}</ref>
{| class="wikitable"
|+ Các cơn bão mạnh nhất khi đổ bộ đất liền về tốc độ gió ở lưu vực Tây Bắc Thái Bình Dương
!Thứ tự
!Bão
!Cường độ gió khi đổ bộ đất liền
|-
|1
|[[Bão Goni (2020)]]
|314 km/h (195 mph)
|-
| rowspan="2" |2
|[[Bão Haiyan (2013)]]
| rowspan="2" |305 km/h (190 mph)
|-
|[[Bão Meranti (2016)|Bão Meranti (2016)]]
|-
|4
|Bão Joan (1959)
|295 km/h (185 mph)
|-
|5
|[[Bão Zeb (1998)]]
|285 km/h (180 mph)
|}

== Công tác ứng phó ==
===Phillipines===
Hội đồng Xử lý và Giảm thiểu Rủi ro Thiên Tai (RDRRMC) vùng Bicol đã ban hành lệnh cấm tàu thuyền hoạt động từ ngày 29 tháng 10.<ref>{{chú thích web|author=Niño Luces|date=ngày 29 tháng 10 năm 2020|title=No sailing policy up in Bicol region due to approaching typhoon|url=https://mb.com.ph/2020/10/29/no-sailing-policy-up-in-bicol-region-due-to-approaching-typhoon/|access-date =ngày 29 tháng 10 năm 2020|website=mb.com.ph|publisher=Manila Bulletin}}</ref> Cảnh sát biển Philippines ngừng cấp phép đi lại với các tàu vận tải tại [[Đảo Polillo]].<ref>{{chú thích web|last=Jr|first=Delfin T. Mallari|date=ngày 30 tháng 10 năm 2020|title=Quezon province under 'red alert' for 'Rolly'|url=https://newsinfo.inquirer.net/1354352/quezon-province-under-red-alert-for-rolly|access-date =ngày 30 tháng 10 năm 2020|website=INQUIRER.net|language=en}}</ref> Vào ngày 30 tháng 10, lúc 8:00 [[Giờ chuẩn Philippines|PHT]] (0:00 UTC), nhà chức trách tỉnh [[Quezon]] đặt mức cảnh báo trong khu vực lên mức báo động đỏ, yêu cầu các đội vận hành, giám sát túc trực mọi lúc, sẵn sàng ứng phó khi bão đổ bộ. Cùng thời điểm đó, tỉnh [[Camarines Norte]] bắt đầu sơ tán 35.000 gia đình, khoảng 159.000 người khỏi các khu vực có rủi ro cao, bao gồm các ngôi làng ven biển tại thủ phủ [[Daet]].<ref name="Inquirer1">{{chú thích web|date=ngày 31 tháng 10 năm 2020|title='Rolly' prompts mass evacuations in Luzon|url=https://newsinfo.inquirer.net/1354595/rolly-prompts-mass-evacuations-in-luzon|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101113522/https://newsinfo.inquirer.net/1354595/rolly-prompts-mass-evacuations-in-luzon|archive-date=Tháng 11 1, 2020|access-date =ngày 31 tháng 10 năm 2020|website=INQUIRER.net|language=en}}</ref> Cùng ngày, NDRRMC nâng mức báo động đỏ trên toàn quốc để chuẩn bị cho bão.<ref>{{chú thích web|date=ngày 30 tháng 10 năm 2020|title=Monitoring Dashboard|url=https://monitoring-dashboard.ndrrmc.gov.ph/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20201030070311/https://monitoring-dashboard.ndrrmc.gov.ph/|archive-date=ngày 30 tháng 10 năm 2020|access-date =ngày 30 tháng 10 năm 2020|website=National Disaster Risk Reduction and Management Council}}</ref>

Viện Nghiên cứu Y học Nhiệt đới, một trong những phòng xét nghiệm [[COVID-19]] lớn nhất cả nước, thông báo tạm ngừng hoạt động vào ngày 1 và 2 tháng 11 để giảm thiệt hại tới cơ sở vật chất.<ref name="Inquirer1" /> Khi bão gần tiến vào lãnh thổ, Viện Núi lửa và Địa chấn Philippines đã đưa ra khuyến cáo về khả năng nhiễm [[lahar]] tại các sông và khu vực thoát nước gần [[Núi Pinatubo]], [[Núi lửa Mayon]], và [[Núi lửa Taal]].<ref>{{chú thích web|last=Hallare|first=Katrina|date=ngày 31 tháng 10 năm 2020|title=Mayon, Pinatubo, Taal mudflow, lahar possible as 'Rolly' nears Luzon – Phivolcs|url=https://newsinfo.inquirer.net/1354624/mayon-pinatubo-taal-mudflow-lahar-possible-as-rolly-nears-luzon-phivolcs|access-date =ngày 31 tháng 10 năm 2020|website=INQUIRER.net|language=en}}</ref><ref>{{chú thích web|date=ngày 30 tháng 10 năm 2020|title=Lahar Advisory for Monitored Volcanoes to Be Affected by Typhoon Rolly (Goni)|url=https://www.phivolcs.dost.gov.ph/index.php/volcano-advisory-menu/10807-lahar-advisory-for-monitored-volcanoes-to-be-affected-by-typhoon-rolly-goni-30-october-2020-10-30-pm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201031021059/https://www.phivolcs.dost.gov.ph/index.php/volcano-advisory-menu/10807-lahar-advisory-for-monitored-volcanoes-to-be-affected-by-typhoon-rolly-goni-30-october-2020-10-30-pm|archive-date=ngày 31 tháng 10 năm 2020|access-date =ngày 31 tháng 10 năm 2020|website=[[PHIVOLCS]]}}</ref>

Sáng ngày 31 tháng 10,<!-- 24 hours before the typhoon made landfall,--> PAGASA nâng cảnh báo bão lên mức 3 cho toàn vùng [[Catanduanes]], cùng với khu vực đông bắc của hai tỉnh [[Albay]] và Camarines Sur vài giờ sau.<ref>{{Cite PAGASA|date=ngày 31 tháng 10 năm 2020|name=Rolly|intl_name=Goni|type=swb|no=7|category=TY|url=http://pubfiles.pagasa.dost.gov.ph/tamss/weather/bulletin.pdf|archive-url=https://archive.org/download/pagasa-20-22W/PAGASA_20-22W_Rolly_SWB%2307.pdf}}</ref><ref>{{Cite PAGASA|date=ngày 31 tháng 10 năm 2020|name=Rolly|intl_name=Goni|type=swb|no=8|category=TY|url=http://pubfiles.pagasa.dost.gov.ph/tamss/weather/bulletin.pdf|archive-url=https://archive.org/download/pagasa-20-22W/PAGASA_20-22W_Rolly_SWB%2308.pdf}}</ref> Chính quyền địa phương tại [[Camarines Sur]] bắt đầu công tác sơ tán cưỡng chế, dự kiến phải di dời được 20.000 hộ trước 12 giờ trưa.<ref name="Evac20000">{{chú thích web|last=Mier-Manjares|first=Maria April|date=ngày 31 tháng 10 năm 2020|title=Typhoon Rolly update: Evacuation of vulnerable Camarines residents in full swing|url=https://newsinfo.inquirer.net/1354653/typhoon-rolly-update-evacuation-of-vulnerable-camarines-residents-in-full-swing|website=INQUIRER.net|language=en}}</ref> Tới thời điểm 12 giờ trưa, chính quyền Camarines Norte đã sơ tán 6.645 người từ 75 ngôi làng trong tổng số 159.000 người dự kiến.<ref>{{chú thích web|last=Mier-Manjares|first=Ma. April|date=ngày 31 tháng 10 năm 2020|title=Typhoon Rolly update: Evacuation of vulnerable Camarines residents in full swing|url=https://newsinfo.inquirer.net/1354653/typhoon-rolly-update-evacuation-of-vulnerable-camarines-residents-in-full-swing|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101073229/https://newsinfo.inquirer.net/1354653/typhoon-rolly-update-evacuation-of-vulnerable-camarines-residents-in-full-swing|archive-date=Tháng 11 1, 2020|access-date =ngày 31 tháng 10 năm 2020|website=[[Inquirer Group of Companies#Inquirer.net|INQUIRER.net]]}}</ref> Số lương thực trị giá 8,3 triệu peso, cùng với 26,42 triệu peso các vật dụng thiết yếu và 3 triệu peso tại các quỹ chờ sẵn đã được Bộ Phúc lợi và Phát triển Xã hội chuẩn bị tại [[Bicol (vùng)|Vùng Bicol]] cùng với các tổ chức hỗ trợ tại địa phương. Các khu sơ tán tại [[Aurora (tỉnh)|Aurora]] cũng đã được chuẩn bị, một số trường học được dùng làm nơi trú ẩn.<ref>{{chú thích web|last=Bacuño|first=Peewee|date=ngày 31 tháng 10 năm 2020|title=Areas along expected path of Rolly prepare for onslaught|url=https://www.gmanetwork.com/news/news/regions/762170/areas-along-expected-path-of-rolly-prepare-for-onslaught/story/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20201105123051/https://www.gmanetwork.com/news/news/regions/762170/areas-along-expected-path-of-rolly-prepare-for-onslaught/story/|archive-date=Tháng 11 5, 2020|access-date =ngày 31 tháng 10 năm 2020|website=[[GMA News Online]]}}</ref><ref>{{chú thích web|last=Santos|first=Jamil|date=ngày 31 tháng 10 năm 2020|title=Aurora province prepared for Typhoon Rolly —governor|url=https://www.gmanetwork.com/news/news/regions/762187/aurora-province-prepared-for-typhoon-rolly-governor/story/|url-status=live|access-date =ngày 31 tháng 10 năm 2020|website=[[GMA News Online]]}}</ref> Tại [[Vùng đô thị Manila]], các thị trưởng đã bắt đầu công tác chuẩn bị riêng trước bão, như ngừng các công trường xây dựng và yêu cầu dỡ bỏ lều bạt và các kiến trúc ngoài trời khác. Văn phòng Xử lý và Giảm thiếu Rủi ro Thiên tai tại [[Manila]] đã chuẩn bị thuyền cứu hộ để đề phòng sử dụng cho công tác cứu hộ.<ref name="RBolton123">{{chú thích báo |last=Pedrajas |first=Jose |date=ngày 31 tháng 10 năm 2020 |title=Metro Manila mayors prepare for Typhoon 'Rolly' |url=https://mb.com.ph/2020/10/31/metro-manila-mayors-prepare-for-typhoon-rolly/ |work=Manila Bulletin |location= |access-date =ngày 31 tháng 10 năm 2020}}</ref>

Tới buổi tối, PAGASA lần đầu tiên trong năm nâng cảnh báo bão lên mức 4 tại vùng Catanduanes, khu vực phía đông của Camarines Sur, và sau đó vài giờ là vùng phía bắc tỉnh Albay.<ref>{{Cite PAGASA|date=ngày 31 tháng 10 năm 2020|name=Rolly|intl_name=Goni|type=swb|no=10|category=TY|url=http://pubfiles.pagasa.dost.gov.ph/tamss/weather/bulletin.pdf|archive-url=https://archive.org/download/pagasa-20-22W/PAGASA_20-22W_Rolly_SWB%2310.pdf}}</ref><ref>{{Cite PAGASA|date=ngày 31 tháng 10 năm 2020|name=Rolly|intl_name=Goni|type=swb|no=11|category=TY|url=http://pubfiles.pagasa.dost.gov.ph/tamss/weather/bulletin.pdf|archive-url=https://archive.org/download/pagasa-20-22W/PAGASA_20-22W_Rolly_SWB%2311.pdf}}</ref> Tới cuối ngày, gần 1 triệu người đã được đưa đi sơ tán: 749.000 người tại Albay và 200.000 người tại Camarines Sur.<ref>{{chú thích web|last=Macaraeg|first=Pauline|date=ngày 31 tháng 10 năm 2020|title=NDRRMC: Almost 1 million evacuated due to Typhoon Rolly|url=https://www.rappler.com/nation/ndrrmc-almost-million-evacuated-typhoon-rolly|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101071159/https://www.rappler.com/nation/ndrrmc-almost-million-evacuated-typhoon-rolly|archive-date = ngày 1 tháng 11 năm 2020 |access-date = ngày 31 tháng 10 năm 2020 |website=Rappler|language=en}}</ref> Cảng vụ Hàng không Quốc tế Manila thông báo [[Sân bay quốc tế Ninoy Aquino]] sẽ tạm thời đóng cửa trong 24 giờ, bắt đầu từ 10:00 ngày hôm sau.<ref>{{chú thích web|last=Rey|first=Aika|date=ngày 31 tháng 10 năm 2020|title=Airport authority closes NAIA for 24 hours on November 1|url=https://www.rappler.com/business/miaa-close-naia-november-1-2020|url-status=live|access-date = ngày 31 tháng 10 năm 2020 |website=Rappler|language=en}}</ref> Nhiều cảng phải đóng cửa khiến 1.300 hành khánh bị kẹt tại [[Bicol (vùng)|Bicol]] và [[Đông Visayas]].<ref>{{chú thích web|title=PAGASA: Signal No. 4 raised in parts of Bicol region due to world’s strongest Typhoon Rolly|url=https://www.cnnphilippines.com/news/2020/10/31/typhoon-rolly-updates.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101002334/https://cnnphilippines.com/news/2020/10/31/typhoon-rolly-updates.html|archive-date = ngày 1 tháng 11 năm 2020 |access-date = ngày 31 tháng 10 năm 2020 |website=CNN Philippines|language=en}}</ref> Tới sáng sớm ngày 1 tháng 11, PAGASA đã nâng cảnh báo lên mức 5 tại Catanduanes, Camarines Norte, và khu vực phía đông của Camarines Sur.<ref name=":0">{{chú thích web|title=Rolly makes landfall over Bato, Catanduanes; Signal No. 5 up over 3 areas|url=https://www.gmanetwork.com/news/scitech/weather/762240/rolly-makes-landfall-over-bato-catanduanes/story/|access-date = ngày 31 tháng 10 năm 2020 |website=GMA News Online|language=en}}</ref>

=== Việt Nam ===
{{Bão, áp thấp tác động đến lũ lụt miền Trung 2020|align=right}}
{{xem thêm|Lũ lụt miền Trung Việt Nam năm 2020}}
Chiều ngày 31 tháng 10, Ban chỉ đạo Trung ương về phòng chống thiên tai ra công điện khẩn đề nghị các tỉnh tiếp tục thực hiện công điện của Thủ tướng về các biện pháp ứng phó với bão.<ref>{{Chú thích web|url=https://tuoitre.vn/mien-trung-viet-nam-phai-san-sang-ung-pho-sieu-bao-goni-20201031155534238.htm|tựa đề=Miền Trung Việt Nam phải sẵn sàng ứng phó siêu bão Goni|tác giả=Chí Tuệ|ngày=2020-10-31|website=Tuổi Trẻ|ngày truy cập=2020-10-01}}</ref> Sáng ngày 1 tháng 11, Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ngãi phát đi công điện hỏa tốc số 05/CĐ-UBND, chỉ đạo các cơ quan, đơn vị, địa phương trên địa bàn tỉnh triển khai thực hiện ngay các công việc nhằm ứng phó với bão Goni, giao Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh cùng các đơn vị liên quan cấm cửa tất cả các phương tiện ra khơi, bao gồm tuyến Sa Kỳ - Lý Sơn và ngược lại ngay khi vùng biển Quảng Ngãi có gió mạnh từ cấp 6 trở lên, đồng thời chỉ đạo các địa phương trong địa bàn tổ chức phương án ứng phó, di dân, hướng dẫn người dân thu hoạch mùa màng.<ref>{{Chú thích web|url=https://nhandan.com.vn/tin-tuc-xa-hoi/quang-ngai-tiep-tuc-trien-khai-cac-bien-phap-ung-pho-bao-goni-622806/|tựa đề=Quảng Ngãi tiếp tục triển khai các biện pháp ứng phó bão Goni|tác giả=Hiến Cừ|ngày=2020-11-01|website=Nhân Dân|ngày truy cập=2020-11-04}}</ref> Tại Bình Định, cơ quan chức nặng đã thực hiện biện pháp sơ tán 50.000 tàu cá đang hoạt động trong khu vực vào nơi tránh trú bão an toàn.<ref>{{Chú thích web|url=https://plo.vn/thoi-su/bao-goni-khi-vao-gan-bo-manh-cap-9-giat-cap-11-947764.html|tựa đề=Bão Goni khi vào gần bờ mạnh cấp 9, giật cấp 11|tác giả=A. Hiền|ngày=2020-11-03|website=Pháp Luật|ngày truy cập=2020-11-04}}</ref>
{{clear}}

==Tác động==
[[Tập tin:Goni 2020-10-31 1745Z.jpg|thumb|Siêu bão Goni trước khi đổ bộ vào Bato, Catanduanes]]
===Philippines===
Vào hồi 20:50 UTC ngày 31 tháng 10 năm 2020 (4:50 giờ địa phương), Goni đổ bộ lên đảo Catanduanes với vùng mây giông dày đặc cùng sức gió mạnh khủng khiếp.<ref>{{Cite PAGASA|date = ngày 31 tháng 10 năm 2020 |name=Rolly|intl_name=Goni|type=swb|no=13|category=STY|url=http://pubfiles.pagasa.dost.gov.ph/tamss/weather/bulletin.pdf|archive-url=https://archive.org/download/pagasa-20-22W/PAGASA_20-22W_Rolly_SWB%2313.pdf}}</ref> Đến 8:00 sáng cùng ngày (0:00 UTC), toàn bộ vùng Bicol bị mất điện, 10 hợp tác xã tiêu dùng điện báo mất điện do trụ điện bị đổ, đường dây bị hư hỏng.<ref>{{chú thích web|date = ngày 1 tháng 11 năm 2020 |title=Typhoon causes massive power cut in Bicol|url=https://mb.com.ph/2020/11/01/typhoon-causes-massive-power-cut-in-bicol/|access-date = ngày 1 tháng 11 năm 2020 |website=Manila Bulletin|language=en-US}}</ref><ref>{{chú thích web|date = ngày 1 tháng 11 năm 2020 |title=Typhoon Rolly knocks out power in Bicol, parts of Calabarzon|url=https://news.abs-cbn.com/business/11/01/20/typhoon-rolly-knocks-out-power-in-bicol-parts-of-calabarzon|access-date = ngày 1 tháng 11 năm 2020 |website=ABS-CBN News|language=en}}</ref> Hai trung tâm sơ tán bị tốc mái do ảnh hưởng của sức gió. Tại Legazpi, lũ quét chôn vùi nhiều ngôi làng. Các con đường bị phá huỷ bởi núi đá lở từ núi và bùn chảy từ [[núi lửa Mayon]].<ref>{{chú thích báo|last=France-Presse|first=Agence|date = ngày 1 tháng 11 năm 2020 |title=People killed as Typhoon Goni strikes the Philippines|language=en-GB|work=The Telegraph|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2020/11/01/people-killed-typhoon-goni-strikes-philippines/|access-date = ngày 1 tháng 11 năm 2020 |issn=0307-1235}}</ref> Cầu Basud, cây cầu kết nối quận đầu tiên và quận thứ hai của Albay cũng bị phá hủy do bùn chảy.<ref>{{chú thích báo |last1=Barcia |first1=Rhaydz B. |last2=Buan |first2=Lian |date = ngày 1 tháng 11 năm 2020 |title=Typhoon Rolly ravages Albay, at least 4 people dead |url=https://www.rappler.com/nation/lahar-flash-floods-ravage-albay-death-super-typhoon-rolly |work=Rappler |location=Legazpi City, Philippines |access-date = ngày 1 tháng 11 năm 2020}}</ref> Hãng hàng không dân dụng Philippines cho biết sân bay Naga bị tàn phá nghiêm trọng, trong khi sân bay Virac, sân bay duy nhất hoạt động tại Catanduanes thì mất liên lạc.<ref>{{chú thích web|title=LOOK: Rolly batters airports in Bicol Region|url=https://www.gmanetwork.com/news/news/nation/762290/rolly-batters-airports-in-bicol-region/story/|access-date = ngày 1 tháng 11 năm 2020 |website=GMA News Online|language=en}}</ref> Cuối ngày hôm đó, các quan chức tỉnh Cavite tuyên bố nơi này đang trong tình trạng thiên tai do ảnh hưởng của bão Goni.<ref>{{chú thích web|date = ngày 1 tháng 11 năm 2020 |title=Cavite under state of calamity due to 'Rolly'|url=https://mb.com.ph/2020/11/01/cavite-under-state-of-calamity-due-to-rolly/|access-date = ngày 1 tháng 11 năm 2020 |website=Manila Bulletin|language=en-US}}</ref>

Tại Albay, ít nhất mười người thiệt mạng do bão. Trong số này có một đứa trẻ 5 tuổi bị lũ cuốn trôi.<ref>{{chú thích web|date=ngày 1 tháng 11 năm 2020|title=Typhoon Goni Spares Manila After Churning Across Philippines|url=https://www.nytimes.com/2020/10/31/world/asia/typhoon-goni-live-updates.html|access-date =ngày 1 tháng 11 năm 2020|website=The New York Times|language=en-US}}</ref> Còn tại Catanduanes, ít nhất một người thiệt mạng, ba người được báo cáo là đã mất tích.<ref>{{chú thích web|date = ngày 1 tháng 11 năm 2020 |title='Rolly' death toll rises to 10; 3 others missing - OCD|url=https://mb.com.ph/2020/11/01/rolly-death-toll-rises-to-10-3-others-missing-ocd/|access-date = ngày 1 tháng 11 năm 2020 |website=Manila Bulletin|language=en-US}}</ref> 390.028 người phải bỏ nhà chạy trốn, và 1.103 hành khách vẫn bị mắc kẹt tại các cảng của vùng Bicol.<ref>{{chú thích web|last=News|first=ABS-CBN|date = ngày 1 tháng 11 năm 2020 |title=Typhoon Rolly leaves at least 10 dead, more than 390,000 displaced|url=https://news.abs-cbn.com/news/11/01/20/typhoon-rolly-leaves-at-least-10-dead-more-than-390000-displaced|access-date = ngày 1 tháng 11 năm 2020 |website=ABS-CBN News|language=en}}</ref>

==Kỷ lục==
JTWC ước tính sức gió duy trì trong 1 phút của Goni khi đổ bộ vào đất liền là {{convert|315|km/h|mph|abbr=on|round=5}}, cao nhất trong số các xoáy thuận nhiệt đới từng đổ bộ trên toàn thế giới,<ref>{{chú thích web |last=Masters |first=Jeff |date=ngày 1 tháng 11 năm 2020 |title=Super Typhoon Goni slams into Philippines as strongest landfalling tropical cyclone on record |url=https://yaleclimateconnections.org/2020/11/super-typhoon-goni-slams-into-philippines-as-strongest-landfalling-tropical-cyclone-on-record/ |access-date =ngày 1 tháng 11 năm 2020 |website=Yale Climate Connections}}</ref> và ngang hàng với tốc độ gió đỉnh cao của [[Bão Haiyan (2013)|Bão Haiyan]] và [[Bão Meranti (2016)|Bão Meranti]], với độ ước tính đáng tin cậy cao nhất tại Đông Bán Cầu.<ref>{{chú thích web|last=Inc|first=Pelmorex Weather Networks|title=Strongest storm of 2020, Typhoon Goni makes landfall in the Philippines|url=https://www.theweathernetwork.com/ca/news/article/strongest-storm-of-2020-typhoon-goni-rolly-en-route-to-the-philippines|access-date = ngày 31 tháng 10 năm 2020 |website=www.theweathernetwork.com|language=en-CA}}</ref>
== Hình ảnh ==
{{Đoạn viết trống|date=tháng 02 năm 2026}}[[Tập tin: Goni_2020-10-29 1640Z.jpg|200px|nhỏ|phải|'''Ngày 29 tháng 10''']]
[[Tập tin: Goni_2020-10-30 0140Z.jpg|200px|nhỏ|phải|'''Ngày 30 tháng 10''']]
[[Tập tin: Goni 2020-10-31 1745Z.jpg|200px|nhỏ|phải|'''Ngày 31 tháng 10''']]
[[Tập tin: 11_4_JTWC_Goni_22W_041800sair.jpg|200px|nhỏ|phải|'''Ngày 4 tháng 11''']]
[[Tập tin: Goni_Geostationary_VIS-IR_2020.png|200px|nhỏ|phải|'''Ngày 5 tháng 11''']]

== Xem thêm ==
* [[Bão Yutu (2018)|Bão Yutu]] (2018) – một cơn bão mạnh cấp 5 có đường đi tương tự.
* [[Bão Rammasun (2014)|Bão Rammasun]] (2014)
* [[Bão Durian (2006)|Bão Durian]] (2006)
* [[Bão Xangsane (2006)|Bão Xangsane]] (2006)
* [[Bão Angela (1995)|Bão Angela]] (1995) có quỹ đạo tương tự Bão Goni
* [[Bão Mangkhut (2018)|Bão Mangkhut]] (2018)
* [[Bão Vamco (2020)|Bão Vamco]] (2020)

== Tham khảo ==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
{{Commonscat|Typhoon Goni (2020)}}

{{Mùa bão Tây Bắc Thái Bình Dương 2020}}
[https://earth.nullschool.net Xem tình hình trực tiếp về bão tại earth.nullschool.net]

{{DEFAULTSORT:Goni (2020)}}
[[Thể loại:Mùa bão Tây Bắc Thái Bình Dương 2020]]
[[Thể loại:Bão tại Philippines]]
[[Thể loại:Bão tại Việt Nam]]