Xem mã nguồn của Bão Ida (1958)

{{Tên khác của bão|Bão Ida|một cơn bão năm 1958}}{{Infobox weather event
| name = Bão Ida<br/><small>Bão Kanogawa </small>
| image = IDA 1958.png
| caption = Hình ảnh tâm bão Ida ở cường độ cực đại ngày 25 tháng 9 được chụp bởi [[máy bay U-2 bay]] ở độ cao lớn .
| duration = 
| formed = 20 tháng 9 năm 1958
| extratropical = 27 tháng 9 năm 1958
| dissipated = 30 tháng 9 năm 1958
}}{{Thông tin sự kiện thời tiết/JMA
| pressure = 877
| category = VITY
| pressure-suffix = <br>([[Danh sách xoáy thuận nhiệt đới mạnh nhất|Thấp thứ sáu trên]] toàn thế giới)
}}{{Thông tin sự kiện thời tiết/JTWC|winds=175|pressure=877|pressure-suffix = <br>(Thấp thứ sáu trên toàn thế giới)|basin=WPac}}
{{Thông tin sự kiện thời tiết/Tác động|fatalities=Tổng cộng 1.269 người|missing=|year=1958|damage=50000000|areas=[[Nhật Bản]]|outages=}}
{{Infobox weather event/Footer
| season = [[Mùa bão Tây Bắc Thái Bình Dương 1958]]
| related = 
}}
'''Bão Ida''', còn được biết đến với cái tên '''Bão Kanogawa''' ({{nihongo|'''Kanogawa Typhoon'''|狩野川台風|Kanogawa Taifū}}), là cơn bão làm chết nhiều người thứ ba tại [[Nhật Bản]] từng được ghi nhận. Ida hình thành vào ngày 20 tháng 9 năm 1958 trên khu vực gần [[Guam]] thuộc Tây Bắc [[Thái Bình Dương]]. Di chuyển về phía Tây, hệ thống tăng cường nhanh chóng và sang ngày hôm sau nó đã trở thành một cơn bão cấp ba trong [[thang bão Saffir-Simpson]] với vận tốc gió 115 dặm/giờ (185&nbsp;km/giờ). Đến ngày 22 tháng 9, Ida chuyển hướng Bắc và tiếp tục mạnh lên một cách nhanh chóng. Hai ngày sau, máy bay săn bão đã quan sát được một mức [[áp suất khí quyển]] tối thiểu là 877 mb (25,9 inHg) cùng với vận tốc gió tối đa ước tính 325&nbsp;km/giờ (200 dặm/giờ). Những con số này giúp Ida trở thành [[xoáy thuận nhiệt đới]] mạnh nhất trên Trái Đất vào thời điểm đó; kỷ lục này đã bị phá bởi cơn bão [[Mùa bão Tây Bắc Thái Bình Dương 1975#Bão June (Rosing)|June]] 17 năm sau. Ida sau đó suy yếu khi tiếp tục di chuyển theo hướng Bắc - Đông Bắc trước khi đổ bộ vào vùng Đông Nam đảo [[Honshū]] của Nhật Bản vào ngày 26 với sức gió 120 dặm/giờ (190&nbsp;km/giờ). Sang ngày hôm sau, Ida trở thành một [[xoáy thuận ngoại nhiệt đới]], và cơn bão tan trong ngày 28 trên vùng biển phía Đông Nhật Bản. Ida đã gây ra lũ lụt nghiêm trọng tại vùng Đông Nam Nhật Bản, là nguyên nhân dẫn tới hơn 1.900 trận lở đất. Tổn thất ước tính vào khoảng 50 triệu [[USD]], cùng với 1.269 trường hợp thiệt mạng.

==Lịch sử khí tượng==
{{Storm path (màu mới)|Ida 1958 path.png}}
Bão nhiệt đới Ida hình thành vào ngày 20 tháng 9 năm 1958 trên vùng biển phía Đông [[Guam]]. Ban đầu, cơn bão di chuyển về phía Tây, vượt qua hòn đảo khi nó đang trong quá trình mạnh lên thành một cơn bão cuồng phong.<ref name="jma">{{Chú thích web|tác giả 1=Japan Meteorological Agency|ngày=ngày 1 tháng 6 năm 1989|tiêu đề=RSMC Best Track Data - 1951-1959|ngày truy cập=ngày 25 tháng 11 năm 2011|url=http://www.jma.go.jp/jma/jma-eng/jma-center/rsmc-hp-pub-eg/Besttracks/bst5159.txt|định dạng=TXT|archive-date=2012-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20120322110127/http://www.jma.go.jp/jma/jma-eng/jma-center/rsmc-hp-pub-eg/Besttracks/bst5159.txt|url-status=dead}}</ref> Đến ngày 22, Ida bắt đầu di chuyển lên phía Bắc, theo một quỹ đạo thường thấy của những cơn bão Tây Bắc [[Thái Bình Dương]] trong tháng 9.<ref name="sept58">{{chú thích tạp chí|author=Emanuel M. Ballenzweig|title=The Weather and Circulation of September&nbsp;1958|journal=Monthly Weather Review|year=1958|access-date =ngày 25 tháng 11 năm 2011|url=http://docs.lib.noaa.gov/rescue/mwr/086/mwr-086-09-0359.pdf|format=PDF}}</ref> Vào khoảng thời gian đó, phi đội săn bão báo cáo rằng [[mắt bão|mắt]] của Ida đang bị che mờ, và trong hơn 24 giờ sau thành mắt bão vẫn duy trì tình trạng chưa hoàn thiện. Tuy nhiên, trong giai đoạn hơn 14 giờ bắt đầu từ 1500 [[UTC]] ngày 23 tháng 9, Ida đã trải qua quá trình tăng cường mãnh liệt, với tốc độ giảm áp suất trung bình 5,8 [[Bar (đơn vị)|mbar]] (0,17 [[Inch thủy ngân|inHg]]) một giờ. Mắt bão trở nên ngày một sắc nét hơn,<ref name="jou">{{chú thích tạp chí|author=C. L. Jordan|date=December 1961|title=Marked Changes in the Characteristics of the Eye of Intense Typhoons Between the Deepening and Filling Stages|journal=Journal of Meteorology|volume=18|access-date =ngày 25 tháng 11 năm 2011|url=http://journals.ametsoc.org/doi/pdf/10.1175/1520-0469%281961%29018%3C0779%3AMCITCO%3E2.0.CO%3B2|doi=10.1175/1520-0469(1961)018<0779:MCITCO>2.0.CO;2}}</ref> vào gần thời điểm 0500 UTC ngày 24 tháng 9, một chiếc máy bay thám trắc đã thả một dropsonde (thiết bị thu thập số liệu) vào trong cơn bão lúc nó đang ở vị trí cách Guam khoảng 600 dặm (970&nbsp;km) về phía Tây Bắc. Thiết bị này đã ghi nhận được một giá trị [[áp suất khí quyển]] 877 mbar (25,9 inHg), mức áp suất khiến cho Ida trở thành [[xoáy thuận nhiệt đới]] mạnh nhất trên Trái Đất vào thời điểm đó.<ref name="low">{{chú thích tạp chí|author=C. L. Jordan|date=September 1959|title=A Reported Sea Level Pressure of 877 MB.|journal=Monthly Weather Review|access-date =ngày 23 tháng 11 năm 2011|url=http://docs.lib.noaa.gov/rescue/mwr/087/mwr-087-09-0365.pdf|format=PDF}}</ref>

Vào khoảng thời điểm Ida đạt mức áp suất tối thiểu, phi đội săn bão đã ước tính vận tốc gió lớn nhất của Ida là 345&nbsp;km/giờ (215 dặm/giờ).<ref name="low"/> Chiếc máy bay thám trắc đã quan sát được nhiệt độ bề mặt trong mắt bão là 33&nbsp;[[Độ Celsius|°C]] (92&nbsp;[[Độ Fahrenheit|°F]]) cùng với độ ẩm 50%; một mắt bão ấm và khô như vậy là khá bất thường đối với một địa điểm ngoài đại dương. Chưa đầy 36 tiếng kể từ sau thời điểm cơn bão đạt đỉnh, máy bay báo cáo mắt bão đã bị che phủ bởi mây, dấu hiệu của sự suy yếu.<ref name="jou"/> Cường độ của Ida dần suy giảm trước khi cơn bão tấn công vùng Đông Nam [[Honshu]] vào ngày 26 với sức gió 120 dặm/giờ (190&nbsp;km/giờ) cùng áp suất khi đó là 949 mbar (28,0 inHg).<ref name="book">{{chú thích sách|author=David Longshore|year=2008|publisher=Infobase Publishing|title=Encyclopedia of hurricanes, typhoons, and cyclones|page=255|url=http://books.google.com/books?id=8kXwskQHBLoC&pg=PA255&lpg=PA255&dq=typhoon+ida++1958&source=bl&ots=qDFc3K9d1S&sig=X2bAPUfohzE3Or62O9MfKJh6pWc&hl=en&ei=P03ITt27EsLf0QGcnbXtDw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CCkQ6AEwATgK#v=onepage&q=typhoon%20ida%20%201958&f=false}}</ref> Tiếp theo Ida di chuyển qua phần phía Đông của Nhật Bản và từ [[Fukushima|tỉnh Fukushima]] vươn ra Thái Bình Dương. Đến sáng sớm ngày 27, Ida trở thành [[xoáy thuận ngoại nhiệt đới]], và tàn dư của nó đã vượt qua [[Sapporo]] và [[quần đảo Kuril]] trước khi tan vào ngày 28 tháng 9.<ref name="jma"/>

Vào lúc phi đội săn bão báo cáo giá trị áp suất tối thiểu của Ida, mức áp suất đo được này thấp hơn 10 mbar (0,30 inHg) so với kỷ lục cũ trước đó là 887 mbar (26,2 inHg) được thiết lập bởi một cơn bão Tây Bắc Thái Bình Dương vào năm 1927.<ref name="low"/> Ida đã duy trì là cơn bão mạnh nhất cho đến khi bão [[Bão Nora (1973)|Nora  năm 1973]] và [[Mùa bão Tây Bắc Thái Bình Dương 1975#Bão June (Rosing)|June]] năm 1975 đã vượt qua kỷ lục này của Ida với áp suất 875 mbar (25,8 inHg).<ref>{{chú thích tạp chí|author=Charles R. Holiday|volume=104|journal=Monthly Weather Review|date=September 1976|title=Typhoon June - Most Intense of Record|access-date =ngày 25 tháng 11 năm 2011|url=http://journals.ametsoc.org/doi/pdf/10.1175/1520-0493%281976%29104%3C1188%3ATJIOR%3E2.0.CO%3B2|format=PDF|doi=10.1175/1520-0493(1976)104<1188:TJIOR>2.0.CO;2}}</ref> Đến tháng 10 năm 1979, [[Bão Tip (1979)|Tip]] đã vượt qua June trở thành xoáy thuận nhiệt đới mạnh nhất từng được ghi nhận trên Trái Đất với áp suất 870 mbar (26 inHg) và đây là mức áp suất thấp kỷ lục vẫn còn duy trì cho đến ngày nay.<ref>{{Chú thích web|tác giả 1=George M. Dunnavan & John W. Dierks|năm=1980|tiêu đề=An Analysis of Super Typhoon Tip (October&nbsp;1979)|nhà xuất bản=Joint Typhoon Warning Center|ngày truy cập=ngày 24 tháng 1 năm 2007|url=http://journals.ametsoc.org/doi/pdf/10.1175/1520-0493%281980%29108%3C1915%3AAAOSTT%3E2.0.CO%3B2|định dạng=PDF}}</ref>
{{Những cơn bão mạnh nhất trên Tây Bắc Thái Bình Dương}}

==Tác động==
{{Những cơn bão đáng kể với những cái tên đặc biệt|align=left}}
[[Tập tin:Kanogawa Typhoon 1958 b.jpg|right|thumb|Thiệt hại tại [[Izunokuni|Shizuoka, Izunokuni]] do Ida]]
Khi Ida tấn công Nhật Bản, nó đã gây ra những trận mưa rất lớn, lượng mưa tại [[núi Amagi]] thuộc [[Bán đảo Izu]] đạt tới 748,6&nbsp;mm (29,47 inch).<ref name="kses">{{Chú thích web|script-title=ja:狩野川台風　１９５８年９月２６日|nhà xuất bản=Izu City|ngày truy cập=ngày 25 tháng 11 năm 2011|ngôn ngữ=ja|url=http://kses.city.izu.shizuoka.jp/siryou/siryou.html|archive-date = ngày 26 tháng 4 năm 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120426002210/http://kses.city.izu.shizuoka.jp/siryou/siryou.html|url-status=dead}}</ref> Tại thủ đô Tokyo, cơn bão đã trút xuống một lượng mưa xấp xỉ 430&nbsp;mm (17 inch), đây là tổng lượng mưa trong ngày cao nhất từng được ghi nhận kể từ năm 1876.<ref name="upi926">{{chú thích báo|agency=United Press International|date=ngày 27 tháng 9 năm 1958|title=220 Dead as Typhoon Crosses Japan|newspaper=Lodi News-Sentinel|access-date =ngày 25 tháng 11 năm 2011|url=http://news.google.com/newspapers?id=yMgzAAAAIBAJ&sjid=7O4HAAAAIBAJ&pg=5719,8467362&dq=typhoon+ida+japan&hl=en}}</ref> Trên khắp quốc gia này, những trận mưa đã gây lũ lụt dọc theo các con sông Kano, Merugo và Arakawa;<ref name="book"/> và lũ trên sông Kano đã phá hủy những ngôi làng trên bán đảo Izu.<ref name="sept58"/> Mưa cũng là nguyên nhân dẫn đến ít nhất 1.900 trận lở đất,<ref name="time">{{chú thích tạp chí|journal=Time Magazine|date=ngày 6 tháng 10 năm 1958|title=JAPAN: Ida's Price|access-date=ngày 25 tháng 11 năm 2011|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,825503,00.html|archive-date=2011-12-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20111224063844/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,825503,00.html}}</ref> 786 trong số đó xảy ra ở vùng Tokyo.<ref name="upi926"/> Ở [[Chiba (thành phố)|Chiba]], nước biển dâng cao 1,1 m đã làm ngập lụt 120.000 [[mẫu (đơn vị đo)|mẫu Anh]] diện tích cánh đồng lúa.<ref name="book"/> Đã có 32 con tàu bị chìm hoặc mất tích, và 20 tàu khác bị hư hại dọc theo vùng duyên hải.<ref name="upi926"/> Ngoài mưa cơn bão còn gây ra gió với vận tốc lên tới 100 dặm/giờ (160&nbsp;km/giờ), ở thủ đô Tokyo ghi nhận gió giật 80 dặm/giờ (130&nbsp;km/giờ);<ref name="ap928">{{chú thích báo|agency=Associated Press|date=ngày 28 tháng 9 năm 1958|title=Toll from Japanese Typhoon Mounts; More Than 300 Dead|newspaper=The Sunday News and Tribune|access-date =ngày 25 tháng 11 năm 2011|url=http://www.newspaperarchive.com/SiteMap/FreePdfPreview.aspx?img=101252780}}</ref> dù vậy, thiệt hại do gió gây ra là nhỏ.<ref name="sum"/>

Một thông tin từ [[Time (tạp chí)|tạp chí Time]] vào đầu tháng 10 năm 1958 cho rằng Ida là cơn bão thảm khốc nhất tại Nhật Bản trong vòng 24 năm<ref name="time" /> kể từ bão Maruto năm 1934. Ở vùng Tokyo, Ida đã gây mất điện trên diện rộng và làm gián đoạn nghiêm trọng hệ thống giao thông vận tải.<ref name="upi926"/> Trong khoảng thời gian cơn bão hoành hành, thông tin liên lạc đến vùng bán đảo Izu, nơi chịu thiệt hại nặng nhất, đã bị cắt đứt.<ref name="ap928"/> Đã có hơn 520.000 ngôi nhà bị ngập lụt trên toàn nước Nhật, một con số lớn nhất từng được ghi nhận. Với những tổn thất gây ra, [[Cơ quan Khí tượng Nhật Bản]] (JMA) đã gán cho Ida một cái tên địa phương đặc biệt: "Bão Kanogawa".<ref name="name">{{Chú thích web|nhà xuất bản=National Institute of Informatics|ngày truy cập=ngày 25 tháng 11 năm 2011|tiêu đề=Digital Typhoon: Reference Room|url=http://agora.ex.nii.ac.jp/digital-typhoon/reference/index.html.en}}</ref> Có 16.743 ngôi nhà đã chịu thiệt hại với các mức độ khác nhau, trong đó có 2.118 ngôi nhà bị phá hủy và 2.175 ngôi nhà khác bị hư hại nghiêm trọng.<ref>{{Chú thích web|nhà xuất bản=Japan Meteorological Agency|script-title=ja:台風による災害の例|ngôn ngữ=ja|ngày truy cập=ngày 25 tháng 11 năm 2011|url=http://www.jma.go.jp/jma/kishou/know/typhoon/6-1.html}}</ref> Mặc dù báo cáo ban đầu cho rằng đã có khoảng 500.000 người mất nhà cửa vì cơn bão,<ref name="time"/> con số này về sau giảm xuống chỉ còn 12.000. Ngoài ra, Ida còn phá hủy hơn 244 tuyến đường cũng như các cầu đường sắt. Tổng thiệt hại ước tính 50 triệu [[USD]] (USD 1958),<ref name="book"/> hay tương đương 20,6 tỉ [[Yên Nhật|Yên]].<ref>{{Chú thích web|tiêu đề=Karinogowa Memory Park History|ngôn ngữ=ja|url=http://kanogawapark.jp/history.html|ngày truy cập=ngày 26 tháng 11 năm 2011|archive-date=2012-04-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20120426002211/http://kanogawapark.jp/history.html|url-status=dead}}</ref> Tổng cộng cũng đã có 1.296 người thiệt mạng và 1.138 người khác bị thương, khiến cho Ida trở thành cơn bão gây tổn thất nhân mạng lớn thứ ba tại Nhật Bản từng được ghi nhận.<ref name="dt">{{Chú thích web|tiêu đề=Digital Typhoon: Typhoon Damage List|nhà xuất bản=National Institute of Informatics|ngày truy cập=ngày 25 tháng 11 năm 2011|url=http://agora.ex.nii.ac.jp/cgi-bin/dt/disaster.pl?lang=en&basin=wnp&sort=dead_or_missing&order=dec&stype=number}}</ref> Trong tổng số người thiệt mạng có bao gồm cả 381 người mất tích được cho là đã chết.<ref name="sum">{{Chú thích web|nhà xuất bản=Japan Meteorological Organization|script-title=ja:狩野川台風 昭和33年（1958年）　９月26日～９月28日|ngôn ngữ=ja|ngày truy cập=ngày 25 tháng 11 năm 2011|url=http://www.data.jma.go.jp/obd/stats/data/bosai/report/1958/19580926/19580926.html}}</ref>

Sau khi cơn bão lắng xuống, [[Quân đội Hoa Kỳ|Quân đội Mỹ]] đã cung cấp hàng hóa và binh sĩ để giúp đỡ công tác cứu trợ.<ref name="ap928"/> Khoảng 200 lính cứu hỏa ở những vùng dọc theo sông Kano cũng đã tham gia hỗ trợ các hoạt động này.<ref>{{Chú thích web|nhà xuất bản=Mishima City|script-title=ja:昭和３３年　狩野川台風（昭和２０年～３９年）|ngôn ngữ=ja|năm=2006|ngày truy cập=ngày 25 tháng 11 năm 2011|url=http://www.city.mishima.shizuoka.jp/websystem/syashsin_rekishi/v74.htm|archive-date=2012-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20120608061035/http://www.city.mishima.shizuoka.jp/websystem/syashsin_rekishi/v74.htm|url-status=dead}}</ref>

==Xem thêm==
{{Portal|Xoáy thuận nhiệt đới}}
*[[Mùa bão Tây Bắc Thái Bình Dương 1958]]
*[[Bão Vera (1959)]] - Cơn bão mạnh nhất và làm chết nhiều người nhất tại Nhật Bản
*[[Bão Nancy (1961)]]
{{clear}}
==Tham khảo==
{{Tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
{{Thể loại Commons|Typhoon Ida (1958)}}
*[http://agora.ex.nii.ac.jp/digital-typhoon/summary/wnp/s/195822.html.en JMA General Information] of Typhoon Ida (5822) from Digital Typhoon

{{DEFAULTSORT:Ida (1958)}}
[[Thể loại:Mùa bão Tây Bắc Thái Bình Dương 1958]]
[[Thể loại:Bão nhiệt đới Tây Bắc Thái Bình Dương]]
[[Thể loại:Bão tại Nhật Bản]]