Xem mã nguồn của Bão Wendy (1968)

{{Tên khác của bão|Bão Wendy|một cơn bão năm 1968}}
{{Infobox Hurricane
|Name=Bão Wendy (Lusing)<br/>Bão số 7 năm 1968
| Cat= Cat 5
| Type=Bão cuồng phong
| Year=1968
| Basin=WPac
| Image location= WendySep119680631UTCESSA5.gif
| Image name=Bão Wendy ngày 1 tháng 9 năm 1968
| Formed=Ngày [[27 tháng 8]] năm [[1968]]
| Dissipated= Ngày [[10 tháng 9]] năm [[1968]]
| 10-min winds=
| 1-min winds=140
| Pressure=920
| Damages=
| Fatalities=381
| Areas=[[Quần đảo Mariana]], [[Quần đảo Ryukyu]], [[Đài Loan]], [[Trung Quốc]], [[Việt Nam Dân chủ Cộng hòa]]
| Hurricane season=[[Mùa bão Tây Bắc Thái Bình Dương 1968]]
|missing=54}}
'''Bão Wendy''', còn gọi là '''bão cuồng phong Lusing'''<ref name=lusing>{{chú thích báo|author=Michael Papua|date=2008|url=http://www.typhoon2000.ph/stormstats/1963-1988_PTC.txt|title=PAGASA TROPICAL CYCLONES 1963-1988 [within the Philippine Area of Responsibility (PAR)]|newspaper=Typhoon2000|archive-url=https://web.archive.org/web/20150905141555/http://www.typhoon2000.ph/stormstats/1963-1988_PTC.txt|archive-date=2015-09-05|access-date=5 tháng 9 năm 2015|url-status=live}}</ref> theo tên địa phương của Philippines, hay '''bão số 7 năm 1968''' theo cách gọi của Việt Nam,<ref name=":2"/> là một cơn bão nhiệt đới có cường độ rất mạnh tác động đến một số quốc gia và vùng lãnh thổ khu vực [[Đông Á]] và [[Đông Nam Á]] vào đầu tháng 9 năm 1968.

Hình thành từ một áp thấp nhiệt đới ở vùng biển quần đảo Mariana vào cuối tháng 8 năm 1968, Wendy nhanh chóng phát triển thành một cơn bão cuồng phong và đạt cường độ cấp 5 theo [[thang bão Saffir-Simpson]] và khí áp 920hPa vào ngày 31 tháng 8. Wendy sau đó di chuyển về phía Tây Tây Bắc rồi đổi hướng về phía Tây đi về vùng biển phía Đông đảo [[Đài Loan]]. Sau khi đi qua phía Bắc [[eo biển Ba Sĩ]] ngày 6 tháng 9, Wendy đi vào biển Đông, đi dọc bờ biển miền Nam [[Trung Quốc]] rồi đổ bộ vào [[bán đảo Lôi Châu]] ngày 8 tháng 9, đến ngày 9 tháng 9 thì Wendy đổ bộ vào thành phố [[Hải Phòng]] của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa rồi suy yếu và tan đi trong đất liền.

Bão Wendy để lại nhiều hạn chế trong vấn đề ghi nhận cường độ của bão lúc đổ bộ vào đất liền, đặc biệt tại Đài Loan, Trung Quốc và Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, những nơi bão Wendy gây thiệt hại nặng, với ít nhất 381 người chết ghi nhận tại các quốc gia chịu tác động của bão.

== Lịch sử khí tượng ==
{{storm path (màu mới)|Wendy 1968 path.png}}
Nguồn gốc của bão Wendy là từ một áp thấp nhiệt đới hình thành ở khu vực [[quần đảo Mariana]] vào ngày 27 tháng 8 năm 1968. Một ngày sau, áp thấp nhiệt đới này phát triển thành bão và có tên quốc tế là Wendy. Wendy bắt đầu bước vào quá trình gia tăng cường độ và đạt cường độ mạnh nhất vào lúc 0 giờ (UTC) ngày 31 tháng 8 năm 1968, với vận tốc gió đạt 260&nbsp;km/h (140&nbsp;[[Nút (đơn vị)|nút]], 72&nbsp;m/s) tương đương siêu bão cuồng phong cấp 5 theo [[thang bão Saffir-Simpson]].<ref name="ibtracs">{{Chú thích web|url=https://ncics.org/ibtracs/index.php?name=v04r01-1968240N15151|tựa đề=1968 Super Typhoon WENDY (1968240N15151)
|url-status=live|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20241217073835/https://ncics.org/ibtracs/index.php?name=v04r01-1968240N15151 |ngày truy cập=17 tháng 12 năm 2024 |ngày lưu trữ=2024-12-17|publisher=International Best Track Archive for Climate Stewardship}}</ref><ref name=jtwc/> Sau đó cơn bão di chuyển về phía Tây và suy yếu dần, ngày 1 tháng 9 đi vào vùng biển thuộc [[:en:Philippine Area of Responsibility|Khu vực trách nhiệm của Philippines (PAR)]],<ref name=lusing/> đi qua vùng biển phía Nam [[Đài Loan]] (phía Bắc eo biển Ba Sĩ) trong ngày 5 tháng 9 với cường độ bão cấp 1, rồi đi vào vùng biển Đông Bắc [[Biển Đông]] trong ngày 6 tháng 9.<ref name="ibtracs"/>

Sau khi vào biển Đông, bão Wendy di chuyển thẳng về phía Tây, đi dọc theo bờ biển miền Nam Trung Quốc, đổ bộ vào bán đảo [[Lôi Châu]] (Trung Quốc) vào ngày 8 tháng 9, và 1 ngày sau Wendy đã đổ bộ lần cuối vào thành phố [[Hải Phòng]] thời điểm đó thuộc [[Việt Nam Dân chủ Cộng hòa]] sau đó tan đi trên khu vực biên giới Việt Nam–[[Lào]].<ref name=":2"/><ref name="ibtracs"/> Quan sát vệ tinh về bão trong thời gian này rất hạn chế, máy bay thám trắc của không quân Hoa Kì đã thực hiện 3 lần thám trắc để đo áp suất mực biển trong bão khi bão ở trên biển Đông (21:30 ngày 6 tháng 9 hay 04:30 ngày 7 giờ Việt Nam đo được 950&nbsp;hPa, 02:55 UTC hay 09:55 giờ Việt Nam ngày 7 đo được 958&nbsp;hPa, 21:30 UTC ngày 7 hay 04:30 giờ Việt Nam ngày 8 đo được 983&nbsp;hPa),<ref name="jtwc" /> dữ liệu về bão Wendy trên biển Đông của các cơ quan không thống nhất và có mâu thuẫn.<ref name="ibtracs" /> Ảnh vệ tinh được phục chế lại của [[NOAA]] cũng không có những tín hiệu cho thấy rõ về cơn bão này.<ref>{{Chú thích web|url=https://www.ncdc.noaa.gov/gibbs/html/EFN-7/VS/1968-09-07-12|tựa đề=GIBBS Satellite Imagery Sep 07, 1968
|url-status=live|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20241217080930/https://www.ncdc.noaa.gov/gibbs/html/EFN-7/VS/1968-09-07-12 |ngày truy cập=17 tháng 12 năm 2024 |ngày lưu trữ=2024-12-17|publisher=NOAA}}</ref><ref>{{Chú thích web|url=https://www.ncdc.noaa.gov/gibbs/html/EFN-7/VS/1968-09-08-12 |tựa đề=GIBBS Satellite Imagery Sep 08, 1968 |url-status=live |url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20241217080935/https://www.ncdc.noaa.gov/gibbs/html/EFN-7/VS/1968-09-08-12 |ngày truy cập=17 tháng 12 năm 2024 |ngày lưu trữ=2024-12-17|publisher=NOAA}}</ref> Theo [[Trung tâm Cảnh báo Bão Liên hợp]] [[Hải quân Hoa Kỳ]] (JTWC) thì bão chỉ đạt cấp bão nhiệt đới (sức gió dưới 65 nút hay 33&nbsp;m/s) và suy yếu từ từ trên biển Đông, đổ bộ vào bán đảo Lôi Châu với sức gió 45 nút (23&nbsp;m/s), suy yếu thành áp thấp nhiệt đới khi vào miền Bắc Việt Nam.<ref name="jtwc">{{Chú thích web |date=1969 |tựa đề=Annual Tropical Cyclone Report 1968 |url=https://www.metoc.navy.mil/jtwc/products/atcr/1968atcr.pdf |url-status=live |ngày truy cập=9 tháng 9 năm 2023 |website=JTWC}}</ref> Theo Cục khí tượng Trung Quốc (CMA) thì cho rằng bão Wendy trên biển Đông mạnh trở lại lên 2 cấp từ cấp 12 (35&nbsp;m/s) khi vào biển Đông lên cấp 14 (45&nbsp;m/s) khi ở vùng biển phía Nam Trung Quốc, đổ bộ vào bán đảo Lôi Châu với sức gió cấp 12, cấp 13 vào khoảng đêm ngày 8, rạng sáng 9 tháng 9 và suy yếu rất nhanh chóng thành áp thấp nhiệt đới khi đổ bộ vào Việt Nam.<ref name=":8">{{Chú thích web|url=https://tcdata.typhoon.org.cn/data/CMABSTdata/CH1968BST.txt|tựa đề=CMA Best Track 1968|url-status=live|ngày truy cập=9 tháng 9 năm 2023}}</ref><ref name=":9">{{Chú thích web|url=https://tcdata.typhoon.org.cn/en/dlrdqx.html|tiêu đề=List of Tropical Cyclones Making Landfall on China|website=Trung tâm dữ liệu về bão Cục Khí tượng Trung Quốc|url-status=live|ngày truy cập=2024-12-18}}</ref> Nhưng theo dữ liệu quan trắc khí tượng của Việt Nam, bão gây ra gió mạnh 50&nbsp;m/s (cấp 15) giật tới 57&nbsp;m/s (cấp 17) ở Phù Liễn (Hải Phòng),<ref name=":2">{{Chú thích web|url=http://tapchikttv.vn/article-file-download/3253|tựa đề=BÃO VỚI KHU VỰC HẢI PHÒNG VÀ VIỆC THEO DÕI BÃO CỦA ĐÀI KHÍ TƯỢNG PHÙ LIỄN|url-status=live|ngày truy cập=17 tháng 12 năm 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240922104054/http://tapchikttv.vn/data/article/3253/5.pdf |archive-date=2024-09-22|publisher=Tạp chí Khí tượng thủy văn}}</ref><ref name=":3">{{Chú thích web|tác giả=Lê Đình Quang|url=http://tapchikttv.vn/data/article/2227/1(Slice%20261).pdf|tựa đề=ĐẶC ĐIỂM MƯA VÀ GIÓ DO BÃO Ở VÙNG BIỂN ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ|url-status=live|ngày truy cập=17 tháng 12 năm 2024 |publisher=Tạp chí KTTV |archive-url=https://web.archive.org/web/20241217153649/http://tapchikttv.vn/data/article/2227/1(Slice%20261).pdf |archive-date=2024-12-17}}</ref> và gây gió mạnh 40&nbsp;m/s tại Hòn Dáu.<ref name=":4">{{harvnb|Vũ Như Hoán|2004|p=16}}</ref><ref name="BVPCB"/>

== Tác động và những vấn đề trong đánh giá bão ==

=== Đài Loan ===
Trung tâm cơn bão Wendy tiến gần đến [[Lan Tự|đảo Lan Tự]] vào sáng sớm ngày 5 tháng 9,<ref name=":7">[https://photino.cwa.gov.tw/rdcweb/lib/cd/cd02tyrp/typ/1968/02.pdf 台灣省氣象局 第二號侵臺颱風范迪][Báo cáo về cơn bão năm thứ 57 của Trung Hoa Dân Quốc, phần báo cáo về cơn bão Wendy]. Cục Khí tượng Trung ương Đài Loan (bản báo cáo), tr. 22. Bản gốc lưu trữ ngày 6 tháng 12 năm 2024.</ref> một trạm đo trên đảo Lan Tự đã ghi nhận tốc độ gió duy trì liên tục trong 10 phút đạt 65,7&nbsp;m/s (trên cấp 17), trạm đo không thể đo được tốc độ gió giật trong bão do giới hạn của thiết bị đo, nguyên nhân gây ra số đo quan trắc cực cao trên đảo được cho là do trạm đo ở độ cao lớn cùng với ảnh hưởng của địa hình, địa thế tại vị trí đo.<ref name=":6">[https://photino.cwa.gov.tw/rdcweb/lib/cd/cd02tyrp/typ/1968/02.pdf 台灣省氣象局 第二號侵臺颱風范迪][Báo cáo về cơn bão năm thứ 57 của Trung Hoa Dân Quốc, phần báo cáo về cơn bão Wendy]. Cục Khí tượng Trung ương Đài Loan (bản báo cáo), tr. 27. Bản gốc lưu trữ ngày 6 tháng 12 năm 2024.</ref> Trên [[đảo Đài Loan]], sức gió duy trì liên tục trong 10 phút đạt 25&nbsp;m/s và gió giật đạt 41,6&nbsp;m/s (tương đương gió cấp 10 giật cấp 14) đã được ghi nhận tại [[Đại Vũ, Đài Đông|Đại Vũ]].<ref name=":6" /> Lượng mưa trong 70 giờ tại [[Hằng Xuân]] đạt 417,9&nbsp;mm, tại Đại Vũ là 398,7&nbsp;mm và một số nơi có thể có lượng mưa trên 500&nbsp;mm.<ref name=":7" /> Cơn bão gây ra [[Hiện tượng foehn|hiệu ứng phơn]] (foehn) tại Đài Trung và Tân Trúc, mức nhiệt độ cao nhất vào chiều ngày 6 tháng 9 lần lượt là 39℃ và 37℃.<ref name=":7" /> Bão khiến 6 người chết, 19 người mất tích và 3 người bị thương tại Đài Loan, ước tính thiệt hại về nông nghiệp và lâm nghiệp tại Đài Loan là 4,354 triệu [[Tân Đài tệ|Đài tệ]].<ref name=":7" />

=== Trung Quốc ===
Cơn bão đã đổ bộ vào bán đảo Lôi Châu (Trung Quốc) vào đêm ngày 8 tháng 9 với phạm vi gió mạnh hẹp.<ref name=":0">{{Chú thích web|url=https://aslab.cuit.edu.cn/info/1046/1421.htm|tựa đề=台风“十戒”|ngày=10 tháng 7 năm 2013|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20240613162503/https://aslab.cuit.edu.cn/info/1046/1421.htm|ngày lưu trữ=2024-06-13|url-status=live|ngày truy cập=13 tháng 6 năm 2024}}</ref> Theo CMA, sức gió bão khi đổ bộ vào đạt cấp 12, cấp 13.<ref name=":8" /><ref name=":9" /> Phạm vi gió từ cấp 8 trở lên khoảng 60 đến 80&nbsp;km.<ref name=":10">{{Chú thích sách |title=中国气象灾害大典: 广东卷 |publisher=气象出版社 [Nhà xuất bản khí tượng] |year=2006 |location=Trung Quốc |page=173 |language=zh |trans-title=Tuyển tập về thiên tai khí tượng tại Trung Quốc - tập Quảng Đông}}</ref> Tại một trạm quan trắc ở [[Trạm Giang]] đã đo được gió bão mạnh nhất 26&nbsp;m/s (cấp 10, lúc 23:44 ngày 8 theo múi giờ UTC+8, hướng gió Đông Đông Bắc) và gió giật mạnh nhất đạt 41&nbsp;m/s (cấp 13).<ref name=":NiengiambaoTQ" /><ref name=":5">{{Chú thích web|url=https://www.chinanews.com.cn/m/sh/2017/06-14/8250352.shtml|tựa đề=老天气预报员讲述预报故事：当年预报台风龟鳖也上阵-中国新闻网|ngày=14 tháng 6 năm 2017|website=Trung Quốc Tân văn Xã|url-status=live|ngày truy cập=2024-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241211110322/https://www.chinanews.com.cn/m/sh/2017/06-14/8250352.shtml |archive-date=2024-12-11}}</ref> Thành phố Bắc Hải, khu tự trị Quảng Tây cũng bị ảnh hưởng bởi bão, với gió mạnh do bão mạnh nhất đo được tại đảo [[Vi Châu]] thuộc thành phố này, nằm trên [[vịnh Bắc Bộ]] đạt 35&nbsp;m/s (cấp 12, hướng gió Bắc Đông Bắc).<ref name=":NiengiambaoTQ">{{Chú thích sách |title=台风年鉴: 1968 |publisher=氣象出版社 [Nhà xuất bản Khí tượng Trung Quốc] |year=1972 |location=Trung Quốc |page=205 |pages= |trans-title=Niên giám bão năm 1968}}</ref><ref name=":NGGX">{{Chú thích sách |title=中国气象灾害大典: 广西卷 |publisher=气象出版社 [Nhà xuất bản khí tượng Trung Quốc] |year=2007 |location=Trung Quốc |page=221 |language=zh |trans-title=Tuyển tập về thiên tai khí tượng tại Trung Quốc - tập Quảng Tây}}</ref> Lượng mưa ghi nhận tại huyện Toại Khê, thành phố Trạm Giang đạt 176&nbsp;mm.<ref name=":10" /> Bão gây ra sự tàn phá trên một dải đất hẹp, với cây cối trong rừng bị gãy ngang thân, hàng chục con trâu bị "ném" ra ngoài biển.<ref name=":0" /> Vùng ngoại thành [[Trạm Giang]], huyện Hải Khang (nay là thành phố cấp huyện [[Lôi Châu]]) và huyện Toại Khê chịu tổn thất nặng nề về ngành ngư nghiệp, có tổng cộng 220 ngư dân bị chết, 35 ngư dân mất tích, số tàu đánh cá bị chìm, phá hủy hoàn toàn là 437, số tàu đánh cá bị hư hỏng là 673, số tàu đánh cá bị mất tích là 32.<ref name=":10" /> Cơn bão đã gây ra thiệt hại lớn do thiếu sót trong khâu dự báo thời tiết thời đó, khi radar thời tiết ở Sán Đầu phát hiện ra cơn bão thì các dự báo viên dự báo bão sẽ di chuyển vào đồng bằng Châu Giang. Tuy nhiên phản hồi radar tại [[đồng bằng Châu Giang]] không phát hiện ra cơn bão, và các dự báo viên lầm tưởng bão đã "mất tích". Cho đến khi cơn bão tiếp cận và sắp đổ bộ vào Trạm Giang thì radar tại [[Trạm Giang]] mới phát hiện ra cơn bão, thời điểm radar phát hiện ra bão chỉ cách thời điểm đổ bộ chưa đầy 20 giờ.<ref name=":5" />

=== Việt Nam ===
[[Tập tin:Ảnh chụp vệ tinh khu vực trung tâm Hải Phòng.jpg|nhỏ|Ảnh chụp vệ tinh khu vực trung tâm Hải Phòng, nơi bão Wendy đổ bộ]]
Tại [[Việt Nam Dân chủ Cộng hòa]], bão Wendy hay cơn bão số 7 đổ bộ Hải Phòng ngày 9 tháng 9 năm 1968 đã gây thiệt hại nặng, "tàn phá dữ dội", trong điều kiện [[Hoa Kỳ]] vừa tuyên bố [[Chiến dịch Sấm Rền|ngừng ném bom bắn phá miền Bắc]] trước đó chưa lâu,<ref>{{Chú thích web |url=https://lichsudangbo.haiphong.gov.vn/SiteFolders/lichsudang/2376/sachdientu/LSDB_NgoQuyen/TaiLieu/NgoQuyen2.pdf |ngày truy cập=2024-12-17 |tựa đề=Lịch sử Đảng bộ Quận Ngô Quyền - Hải Phòng |archive-date =2024-12-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20241217124050/https://lichsudangbo.haiphong.gov.vn/SiteFolders/lichsudang/2376/sachdientu/LSDB_NgoQuyen/TaiLieu/NgoQuyen2.pdf |url-status=dead}}</ref> đồng thời miền Bắc cũng vừa trải qua 2 cơn bão liên tiếp, bão số 3 (không có tên) và bão số 4 (tên quốc tế Rose) gây [[Các trận lũ lớn ở Miền Bắc Việt Nam#1968|mưa lớn và lũ đặc biệt lớn]], kéo dài nhiều ngày trên báo động 3 xảy ra ở sông Hồng và Thái Bình vào giữa tháng 8.<ref name="kttv1">{{Chú thích web |url=http://www.kttv.gov.vn/website/vi-VN/71/28/46/Default.aspx |ngày truy cập=2008-11-10 |tựa đề=Các trận lũ lụt, ngập úng điển hình ở đồng bằng Bắc Bộ |archive-date =2008-12-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20081210115408/http://www.kttv.gov.vn/website/vi-VN/71/28/46/Default.aspx |url-status=dead |publisher=Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia Việt Nam}}</ref> Các tài liệu tại Việt Nam ghi nhận lại, bão gây ra gió mạnh 50&nbsp;m/s (cấp 15) giật tới 57&nbsp;m/s (cấp 17) ở [[Đài khí tượng Phù Liễn]] (Hải Phòng), được đo bằng máy gió Munro, một loại máy gió tự ghi và có xuất xứ từ Anh.<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name="Baocao"/><ref>{{Chú thích web|url=http://tapchikttv.vn/data/article/2287/3.pdf |tựa đề=Từng bước đổi mới phương tiện đo và đào tạo cán bộ, góp phần nâng cao chất lượng quan trắc thời tiết và khí hậu|url-status=live|ngày truy cập=17 tháng 12 năm 2024 |publisher=Tạp chí Khí tượng thủy văn}}</ref> Bão cũng đã gây gió mạnh 40&nbsp;m/s (cấp 13) tại [[Hòn Dáu]].<ref name=":4" /><ref name="BVPCB"/> Nước dâng do bão cũng đã được ghi nhận tại Hải Phòng.<ref name=vusta/> Một số người dân tại Việt Nam đánh giá cơn bão số 7 năm 1968 (bão Wendy) "là cơn bão lớn", "gió Đông Nam cực mạnh đẩy tung một gian cửa nhà", "vườn cam [...] đổ gãy gần hết".<ref>{{Chú thích web|url=https://cand.com.vn/Phong-su-tu-lieu/Nha-khoa-hoc-tre-pha-bom-tu-truong-duoc-Giai-thuong-Ho-Chi-Minh-i10180/|tựa đề=Nhà khoa học trẻ phá bom từ trường được Giải thưởng Hồ Chí Minh|ngày=10 tháng 8 năm 2005 |url-status=live|ngày truy cập=17 tháng 12 năm 2024|publisher=Báo Công an nhân dân}}</ref><ref>{{Chú thích web|url=https://thethaovanhoa.vn/cuoc-song-sau-ong-kinh-nho-ve-bao-lu-20240913061510155.htm|tựa đề=Cuộc sống sau ống kính: Nhớ về bão lũ…|ngày=13 tháng 9 năm 2024 |url-status=live|ngày truy cập=17 tháng 12 năm 2024|publisher=Báo Thể thao văn hóa}}</ref> Bão Wendy gây thiệt hại nặng nề về nhà cửa, hoa màu cây cối,<ref>{{Chú thích web |url=https://lichsudangbo.haiphong.gov.vn/SiteFolders/lichsudang/2376/sachdientu/LSDB_AnDuong/TaiLieu/LSDB_PhuongNamSon.pdf |ngày truy cập=2024-12-17 |tựa đề=Lịch sử Đảng bộ Phường Nam Sơn - Kiến An - Hải Phòng (1930 - 2019) |archive-date =2024-12-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20241217123035/https://lichsudangbo.haiphong.gov.vn/SiteFolders/lichsudang/2376/sachdientu/LSDB_AnDuong/TaiLieu/LSDB_PhuongNamSon.pdf |url-status=dead |publisher=Nhà xuất bản Hải Phòng}}</ref> làm 155 người chết, 400 người bị thương, 87.000 m<sup>3</sup> đê kè bị hủy hoại, 18.000 ha lúa bị ngập tại Hải Phòng.<ref>{{Chú thích web|url=https://cand.com.vn/Xa-hoi/De-Hai-Phong-lung-lay-truoc-mua-mua-bao-i74844/|tựa đề=Đê Hải Phòng “lung lay” trước mùa mưa bão|ngày=27 tháng 3 năm 2009|url-status=live|ngày truy cập=9 tháng 9 năm 2023 |publisher=Báo Công an nhân dân}}</ref>

Cường độ bão Wendy khi đổ bộ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa cũng có sự không đồng nhất trong việc đánh giá. Một tài liệu của [[Bộ Xây dựng (Việt Nam)]] đánh giá bão Wendy chỉ đổ bộ vào Hải Phòng với sức gió cấp 8, đáng nói, cơn bão số 4 (Rose) trước đó lại được tài liệu kể trên đánh giá mạnh cấp 13 khi đổ bộ.<ref name=IBST>{{Chú thích web
| archive-url = https://web.archive.org/web/20180722172120/http://ibst.vn/DATA/nhyen/QCVN%2002-2009%20BXD%20So%20lieu%20tu%20nhien.pdf
| archive-date =2018-07-22| url = http://ibst.vn/DATA/nhyen/QCVN%2002-2009%20BXD%20So%20lieu%20tu%20nhien.pdf
| title = Vietnam Building Code Natural Physical & Climatic Data for Construction
| publisher = Vietnam Institute for Building Science and Technology
| access-date = ngày 23 tháng 7 năm 2018}}</ref> Một số tài liệu lại đánh giá bão Wendy mạnh cấp 12 khi đổ bộ,<ref name=vusta>{{Chú thích web
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241217083240/https://vusta.vn/dac-diem-khi-hau-khi-tuong-thuy-van-khu-vuc-hai-phong-p69344.html
| archive-date =2024-12-17| url = https://vusta.vn/dac-diem-khi-hau-khi-tuong-thuy-van-khu-vuc-hai-phong-p69344.html
| title = Đặc điểm khí hậu - khí tượng thủy văn khu vực Hải Phòng
| publisher = Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
| access-date = ngày 17 tháng 12 năm 2024}}</ref> một số khác đánh giá Wendy đổ bộ với sức gió trên 200&nbsp;km/h cho dù có "bán kính nhỏ".<ref name=":2" /><ref name="Baocao">{{Chú thích web
| archive-url = https://web.archive.org/web/20241217083451/https://openjicareport.jica.go.jp/pdf/12002200_03.pdf
| archive-date =2024-12-17| url = https://openjicareport.jica.go.jp/pdf/12002200_03.pdf
| title = Báo cáo đánh gía tác động môi trường Dự án đầu tư xây dựng công trình cảng cửa ngõ quốc tế Hải Phòng giai đoạn 2010-2015
| publisher = Ban quản lý dự án hàng hải II - Cục Hàng Hải Việt Nam & Cơ quan hợp tác quốc tế của Nhật Bản (JJCA)
| access-date = ngày 17 tháng 12 năm 2024}}</ref> Tài liệu của Nguyễn Đức Ngữ, ở thời điểm viết (năm 1999), đánh giá Wendy gây "gió mạnh kỷ lục" và "hiếm thấy trên đất liền".<ref name="BVPCB">{{harvnb|Nguyễn Đức Ngữ|1999|p=53}}</ref> Cho đến nay, Quyết định số 2901 năm 2016 của [[Bộ Tài nguyên và Môi trường (Việt Nam)]] về "công bố kết quả cập nhật phân vùng bão, xác định nguy cơ bão, nước dâng do bão và phân vùng gió cho các vùng ở sâu trong đất liền khi bão mạnh, siêu bão đổ bộ" đã đánh giá cấp gió mạnh nhất xảy ra ở dải ven biển Việt Nam là cấp 15, giật cấp 17,<ref>[[Bộ Tài nguyên và Môi trường (Việt Nam)]]. Quyết định số 2901 ngày 16 tháng 12 năm 2016 về ''công bố kết quả cập nhật phân vùng bão, xác định nguy cơ bão, nước dâng do bão và phân vùng gió cho các vùng ở sâu trong đất liền khi bão mạnh, siêu bão đổ bộ''.</ref> cấp gió trùng khớp với sức gió thực đo 50&nbsp;m/s giật 57&nbsp;m/s tại Phù Liễn.<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref>{{Chú thích web|url=https://datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2021/04/18.signed.pdf|tiêu đề=uyết định số 18/QĐ-TTg ngày 22/04/2021 của Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng Lê Văn Thành ký|tác giả=Chính phủ Việt Nam|ngày=2021-04-22|website=Chính phủ Việt Nam|url-status=live|ngày truy cập=2024-12-17}}</ref> Tròn 56 năm sau bão Wendy, [[Bão Yagi (2024)|bão Yagi (bão số 3 năm 2024)]] đổ bộ vào Quảng Ninh–Hải Phòng ngày 7 tháng 9 năm 2024, được [[Chính phủ Việt Nam]] đánh giá "mạnh nhất trong 70 năm qua trên đất liền Việt Nam" với sức gió chính thức được công bố là mạnh cấp 14 (45&nbsp;m/s) giật trên cấp 17 (62&nbsp;m/s) ghi nhận tại trạm khí tượng [[Bãi Cháy]] ([[Quảng Ninh]]),<ref>{{Chú thích web|url=https://baotintuc.vn/thoi-su/thu-tuong-pham-minh-chinh-khac-phuc-hau-qua-bao-lu-giu-muc-tieu-tang-truong-kinh-te-7-20240915145343528.htm|tiêu đề=Thủ tướng Phạm Minh Chính: Khắc phục hậu quả bão lũ, giữ mục tiêu tăng trưởng kinh tế 7%|tác giả=Phạm Tiếp|ngày=2024-09-15|website=Thông tấn xã Việt Nam|url-status=live|ngày truy cập=2024-09-15}}</ref><ref name=":19">{{Chú thích web|url=https://thoitietvietnam.gov.vn//upload/khihau/2024/9/18/dbqg_kthm_20240915_1200.pdf|tiêu đề=BẢN TIN DỰ BÁO, CẢNH BÁO KHÍ TƯỢNG THỦY VĂN THỜI HẠN MÙA TRÊN PHẠM VI TOÀN QUỐC|tác giả=Hoàng Phúc Lâm|website=Trung tâm Dự báo KTTV Quốc gia|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20241005023407/https://thoitietvietnam.gov.vn//upload/khihau/2024/9/18/dbqg_kthm_20240915_1200.pdf|ngày lưu trữ=2024-10-05|url-status=dead|ngày truy cập=2024-11-07}}</ref><ref>{{Chú thích web|url=https://xaydungchinhsach.chinhphu.vn/nghi-quyet-so-143-nq-cp-khan-truong-khac-phuc-hau-qua-bao-so-3-119240918043109252.htm|tiêu đề=NGHỊ QUYẾT 143/NQ-CP về nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm để khẩn trương khắc phục hậu quả bão số 3 (Yagi), nhanh chóng ổn định tình hình nhân dân, đẩy mạnh khôi phục sản xuất kinh doanh, tích cực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, kiểm soát tốt lạm phát|tác giả=[[Phạm Minh Chính]] (người ký)|ngày=2024-09-15|website=Chính phủ Việt Nam|url-status=live|ngày truy cập=2024-12-17}}</ref> sức gió giật được lãnh đạo ngành khí tượng Việt Nam cho biết "lần đầu tiên Việt Nam đo được";<ref>{{Chú thích web|url=https://dantri.com.vn/xa-hoi/bao-yagi-do-bo-lan-dau-tien-viet-nam-do-duoc-gio-giat-cap-17-20241022125111982.htm|tiêu đề=Bão Yagi đổ bộ, lần đầu tiên Việt Nam đo được gió giật cấp 17|tác giả=Nguyễn Hải|ngày=2024-10-22|website=Dân Trí|url-status=live|ngày truy cập=2024-10-23}}</ref> tuy nhiên có văn bản của ngành khí tượng Việt Nam ghi nhận bão Yagi còn gây gió mạnh lên đến 50&nbsp;m/s (cấp 15) giật 63&nbsp;m/s (trên cấp 17) tại trạm này,<ref>Bản báo cáo ban đầu của Tổng cục KTTV Việt Nam gửi lên Ủy ban Bão Châu Á - Thái Bình Dương trong Hội thảo tích hợp lần thứ 19 năm 2024 tại Thượng Hải (Trung Quốc): {{Chú thích web|url=https://www.typhooncommittee.org/19IWS/docs/Members%20REport/Viet%20Nam/Members%20Report%202024_VIETNAM.pdf|tiêu đề=MEMBER REPORT SOCIALIST REPUBLIC OF VIET NAM - ESCAP/WMO Typhoon Committee 19th Integrated Workshop - Shanghai, China - 19 - 22 November 2024|ngày=2024-11-14|website=Ủy ban Bão Châu Á - Thái Bình Dương (ESCAP/WMO Typhoon Committee)|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20241114034647/https://www.typhooncommittee.org/19IWS/docs/Members%20REport/Viet%20Nam/Members%20Report%202024_VIETNAM.pdf |ngày lưu trữ=2024-11-14|url-status=dead|ngày truy cập=2024-11-14|tác giả=Tổng cục KTTV Việt Nam}}; sau đó đã được đính chính tại {{Chú thích web|url=https://www.typhooncommittee.org/19IWS/docs/Members%20REport/Viet%20Nam/Members%20Report%202024_Vietnam_update.pdf|tiêu đề=MEMBER REPORT - SOCIALIST REPUBLIC OF VIET NAM - ESCAP/WMO Typhoon Committee 19th Integrated Workshop (báo cáo update)}} vào 1 ngày sau. Link website hội thảo: [https://www.typhooncommittee.org/19IWS/index19IWS.html Hội thảo tích hợp lần thứ 19 năm 2024]</ref> sức gió duy trì tương đương và cường độ gió giật lớn hơn bão Wendy ghi nhận tại Hải Phòng.

== Xem thêm ==
* [[Bão và áp thấp nhiệt đới tại Việt Nam]]
* [[Bão Yagi (2024)]]
* [[Bão tại Hải Phòng năm 1881]] 
* [[Bão Milton (2024)]] – siêu bão cấp 5 ở Đại Tây Dương có quy mô hoàn lưu được đánh giá là "nhỏ"

== Chú thích ==
{{tham khảo|2}}

== Tài liệu khác ==
;Đọc thêm
* {{chú thích |author=Vũ Như Hoán |year=2004|url=http://danida.vnu.edu.vn/cpis/files/Books_On_Hydmet_VN/Thi%C3%AAn%20Tai%20Ven%20Bi%E1%BB%83n%20V%C3%A0%20C%C3%A1ch%20Ph%C3%B2ng%20Ch%E1%BB%91ng%20(NXB%20Khoa%20H%E1%BB%8Dc%20K%E1%BB%B9%20Thu%E1%BA%ADt%202005)%20-%20V%C5%A9%20Nh%C6%B0%20Ho%C3%A1n,%2085%20Trang.pdf|title=Thiên tai ven biển và cách phòng chống|publisher=Nhà xuất bản Khoa học Kỹ thuật|place=Hà Nội |format=PDF}}
* {{chú thích
 |author = Nguyễn Đức Ngữ
 |authorlink = 
 |archive-url = https://archive.today/20190715175904/http://125.235.8.196:8080/dspace/bitstream/CEID_123456789/7502/1/133%20Bao%20va%20phong%20chong%20Bao%20(87_33_31-35)%20105tr.pdf
 |url = http://danida.vnu.edu.vn/cpis/files/Book_All/Books_On_Hydmet_VN/B%C3%A3o%20V%C3%A0%20Ph%C3%B2ng%20Ch%E1%BB%91ng%20B%C3%A3o%20(NXB%20Khoa%20H%E1%BB%8Dc%20K%E1%BB%B9%20Thu%E1%BA%ADt%201998)%20-%20Nguy%E1%BB%85n%20%C4%90%E1%BB%A9c%20Ng%E1%BB%AF,%20108%20Trang.pdf
 |archive-date = 15 tháng 7 năm 2019
 |title = Bão và phòng chống Bão
 |publisher = Nhà xuất bản Khoa học Kỹ thuật
 |place = Hà Nội
 |year = 1999
}}
;Liên kết ngoài
*[https://ncics.org/ibtracs/index.php?name=YearBasin-1968 IBTrACS, 1968]
{{Các chủ đề|Chiến tranh Việt Nam}}

[[Thể loại:Mùa bão Tây Bắc Thái Bình Dương 1968]]
[[Thể loại:Bão tại Việt Nam]]
[[Thể loại:Chiến tranh Việt Nam]]
[[Thể loại:Bão tại Trung Quốc]]