Xem mã nguồn của Bệnh Prion

{{Thông tin bệnh (mới)|name=Bệnh Prion|synonym=Bệnh xốp não lây truyền (TSE); bệnh do virus bất thường tiến triển chậm<ref name=Lib2019/>|image=Spongiform degeneration in Creutzfeldt-Jakob disease.jpg|image_size=|image_thumbtime=|alt=|caption=Ảnh chụp dưới kính hiển vi cho thấy sự thoái hóa dạng xốp (các [[không bào]] xuất hiện những lỗ hổng trong lát cắt mô) ở khu vực [[võ nảo]] của [[bệnh Creutzfeldt–Jakob]]. [[Nhuộm H&E]], tỉ lệ = 30 [[micron]] (0.03 mm).|pronounce=|field=[[Thần kinh học]]|symptoms=Khó khăn trong việc nhận thức, thay đổi tính cách, gặp vấn đề với [[phối hợp]].<ref name=NINDS2025/>|complications=Tiến triển tệ hơn qua thời gian<ref name=NINDS2025/>|onset=|duration=|types='''Ở người''': [[Bệnh Creutzfeldt-Jakob]] (CJD), [[bệnh Creutzfeldt-Jakob biến thể]] (vCJD), [[bệnh kuru|kuru]], [[bệnh prion nhạy cảm với protease mức độ khác nhau]], [[hội chứng Gerstmann-Sträussler-Scheinker]], [[mất ngủ gây tử vong tự phát]]<ref name=NINDS2025/><ref name=CDC2025/><br>'''Ở các động vật khác''': [[Bệnh não xốp ở bò]], [[bệnh scrapie]], [[bệnh suy mòn mãn tính]],  [[bệnh não xốp ở mèo]], [[bệnh não xốp lây truyền ở chồn]]<ref name=NINDS2025/>|causes=[[Prion]]<ref name=NINDS2025/>|risks=|diagnosis=Nghi ngờ bệnh thông qua khám lâm sàng, xác định chẩn đoán bằng [[sinh thiết não]]<ref name=NINDS2025/>|differential=|prevention=|treatment=[[Chăm sóc hỗ trợ]]<ref name=NINDS2025/>|medication=|prognosis=Tử vong trong vòng vài tháng đến vài năm<ref name=CDC2025/>|frequency=Hiếm gặp<ref name=CDC2025/>|deaths=}}'''Bệnh Prion''', còn được gọi là '''bệnh não xốp lây truyền''' ('''TSE'''), là một nhóm bệnh não dẫn đến [[Thoái hóa thần kinh|mất tế bào thần kinh]] liên tục.<ref name="NINDS2025">{{Chú thích web |title=Transmissible Spongiform Encephalopathies |url=https://www.ninds.nih.gov/health-information/disorders/transmissible-spongiform-encephalopathies |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230423164125/https://www.ninds.nih.gov/health-information/disorders/transmissible-spongiform-encephalopathies |archive-date=23 April 2023 |access-date=23 April 2023 |website=National Institute of Neurological Disorders and Stroke |language=en}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230423164125/https://www.ninds.nih.gov/health-information/disorders/transmissible-spongiform-encephalopathies|date=23 April 2023}}</ref><ref name="Iron2017">{{Chú thích tập san học thuật|last=Ironside|first=JW|last2=Ritchie|first2=DL|last3=Head|first3=MW|title=Prion diseases.|journal=Handbook of clinical neurology|date=2017|volume=145|pages=393-403|doi=10.1016/B978-0-12-802395-2.00028-6|pmid=28987186}}</ref> Các triệu chứng thường bao gồm khó khăn trong suy nghĩ và nhận thức, thay đổi tính cách và các vấn đề về phối hợp, tình trạng này sẽ trở nên tồi tệ hơn theo thời gian.<ref name="NINDS2025" /> Các triệu chứng khác có thể bao gồm các chuyển động giật, [[Mất ngủ|khó ngủ]] và [[Cơn động kinh|co giật]].<ref name="NINDS2025" /> Có thể mất nhiều năm từ khi tiếp xúc cho đến khi xuất hiện triệu chứng.<ref name="CDC2025vCJD">{{Chú thích web|title=About Variant Creutzfeldt-Jakob Disease (vCJD)|url=https://www.cdc.gov/variant-creutzfeldt-jakob/about/index.html|website=Variant Creutzfeldt-Jakob Disease (vCJD)|publisher=CDC|access-date=18 March 2025|language=en-us|date=12 November 2024|archive-date=3 March 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250303071248/https://www.cdc.gov/variant-creutzfeldt-jakob/about/index.html|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250303071248/https://www.cdc.gov/variant-creutzfeldt-jakob/about/index.html|date=3 March 2025}}</ref> Tuy nhiên, một khi các triệu chứng bắt đầu xuất hiện, cái chết thường xảy ra trong vòng vài tháng đến vài năm.<ref name="CDC2025">{{Chú thích web |date=22 April 2024 |title=About Prion Diseases |url=https://www.cdc.gov/prions/about/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250319233857/https://www.cdc.gov/prions/about/index.html |archive-date=19 March 2025 |access-date=18 March 2025 |website=Prion Diseases |publisher=CDC |language=en-us}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250319233857/https://www.cdc.gov/prions/about/index.html|date=19 March 2025}}</ref>

Nguyên nhân cơ bản của nhóm bệnh được chỉ ra là do [[prion]], một loại protein thể đạm độc.<ref name="NINDS2025" /><ref name="CDC2025" /> Bệnh có thể bắt đầu một cách bộc phát, là kết quả của [[Đột biến sinh học|đột biến gen]] di truyền từ cha mẹ hoặc lây lan giữa các cá nhân.<ref name="NINDS2025" /> Chúng có thể lây lan qua tiếp xúc với mô bị nhiễm bệnh hoặc dụng cụ y tế bị nhiễm bẩn; nhưng không lây lan qua không khí hoặc hầu hết các hình thức tiếp xúc thông thường.<ref name="NINDS2025" /> Bệnh được chẩn đoán thông qua việc khám lâm sàng và xác nhận chẩn đoán bằng sinh thiết não.<ref name="NINDS2025" /> Bệnh tạo ra những lỗ nhỏ trên não khiến não trông giống như bọt biển dưới [[kính hiển vi]].<ref name="NINDS2025" />

Các bệnh ở người thuộc nhóm này bao gồm [[bệnh Creutzfeldt-Jakob]] (CJD), bệnh Creutzfeldt-Jakob biến thể (vCJD), bệnh kuru, bệnh prion nhạy cảm với protease mức độ khác nhau, hội chứng Gerstmann-Sträussler-Scheinker và chứng mất ngủ gây tử vong tự phát.<ref name="NINDS2025" /><ref name="CDC2025" /> Các bệnh ở các loài động vật khác bao gồm [[Bệnh viêm não thể bọt biển ở bò|bệnh não xốp ở bò]] (BSE), bệnh scrapie và bệnh suy mòn mãn tính.<ref name="NINDS2025" /> Người ta tin rằng vCJD xảy ra do tiếp xúc với việc ăn thịt từ bò bị nhiễm BSE.<ref name="CDC2025vCJD" />

Không có phương pháp điều trị hoặc [[vắc-xin]] cụ thể cho nhóm bệnh Prion.<ref name="CDC2025" /> Hiện việc điều trị các bệnh nhân chủ yếu thông qua [[điều trị triệu chứng]].<ref name="NINDS2025" /> Các chất khử trùng thông thường không làm cho prion mất khả năng lây nhiễm, thay vào đó, phải dùng [[Javen|thuốc tẩy]] đậm đặc dưới dạng [[Natri hypochlorit|natri hypoclorit]] hoặc bắt buộc đun nóng ở nhiệt độ tối thiểu là 134&nbsp;°C.<ref>{{Chú thích web|title=Prion & PLPs Decontamination Options {{!}} UMN University Health & Safety|url=https://hsrm.umn.edu/biosafety-occupational-health/biosafety/working-safely-biological-materials-and-toxins/prions-1|website=hsrm.umn.edu|publisher=University of Minnesota|access-date=18 March 2025|archive-date=14 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240614182014/https://hsrm.umn.edu/biosafety-occupational-health/biosafety/working-safely-biological-materials-and-toxins/prions-1|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240614182014/https://hsrm.umn.edu/biosafety-occupational-health/biosafety/working-safely-biological-materials-and-toxins/prions-1|date=14 June 2024}}</ref> Bệnh Prion rất hiếm gặp.<ref name="CDC2025" /> Kuru là căn bệnh đầu tiên được xác nhận thuộc nhóm bệnh này, được mô tả vào năm 1957.<ref name="Lib2019">{{Chú thích tập san học thuật|last=Liberski|first=PP|last2=Gajos|first2=A|last3=Sikorska|first3=B|last4=Lindenbaum|first4=S|title=Kuru, the First Human Prion Disease.|journal=Viruses|date=7 March 2019|volume=11|issue=3|doi=10.3390/v11030232|pmc=6466359|pmid=30866511}}</ref>

== Tài liệu tham khảo ==
<references />

[[Thể loại:Bệnh não thể bọt biển có thể truyền nhiễm]]