Xem mã nguồn của Bọ ba thùy

{{Bảng phân loại
| name = Lớp Bọ ba thùy
| fossil_range = {{fossil range|527|251}} [[tầng Atdaban|Atdaban]] – [[Kỷ Permi|Permi muộn]]
| image = Trilobita Diversity.png
| image_caption = 
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum = [[Động vật Chân khớp|Arthropoda]]
| subphylum = [[tuyệt chủng|†]]'''Trilobitomorpha'''
| classis = †'''Trilobita'''
| classis_authority = [[Johann Ernst Immanuel Walch|Walch]], 1771<ref name=Kihm&St.John07>{{chú thích |author1=Robert Kihm |author2=James St. John |chapter=Walch's trilobite research – A translation of his 1771 trilobite chapter |editor=Donald G. Mikulic, Ed Landing and Joanne Kluessendorf |title=Fabulous fossils – 300 years of worldwide research on trilobites |journal=New York State Museum Bulletin |volume=507 |pages=115–140 |publisher=University of the State of New York |year=2007 |url=http://www1.newark.ohio-state.edu/Professional/OSU/Faculty/jstjohn/Kihm-and-St.John-2007.pdf |format=[[PDF]] |postscript=. |access-date=2011-04-06 |archive-date=2011-07-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110720020520/http://www1.newark.ohio-state.edu/Professional/OSU/Faculty/jstjohn/Kihm-and-St.John-2007.pdf }}</ref>
| subdivision_ranks = Các bộ
| subdivision =
*[[Agnostida]]
*[[Asaphida]]
*[[Corynexochida]]
*[[Harpetida]]
*[[Nectaspida]]
*[[Redlichiida]]
*[[Lichida]]
*[[Odontopleurida]]
*[[Phacopida]]
*[[Proetida]]
*[[Ptychopariida]]
}}
'''Lớp Bọ ba thùy''' ([[danh pháp|danh pháp khoa học]]: TÒ '''Trilobita''') là một [[lớp (sinh học)|lớp]] [[động vật chân khớp]] hải dương đã tuyệt chủng. Đây là một trong những nhóm động vật chân khớp cổ nhất, với hóa thạch lâu đời nhất được ghi nhận có niên đại từ [[kỷ Cambri]] ({{ma|Atdabanian}}), và đã phát triển thịnh vượng suốt khoảng sau [[Đại Cổ Sinh]] trước khi bắt đầu một cuộc đại tuyệt chủng mà khi đến [[kỷ Devon]], mọi phân nhóm bọ ba thùy trừ [[Proetida]] đều biến mất. Bọ ba thùy tuyệt diệt trong một [[Sự kiện tuyệt chủng kỷ Permi-kỷ Trias|cuộc đại tuyệt chủng]] khác vào cuối [[kỷ Permi]] (chừng {{ma|252}}). Lớp Bọ ba thùy hiện diện khắp đại dương trong hơn 270 triệu năm.<ref>{{Chú thích web |url=http://firstlifeseries.com/learn-more/ |ngày truy cập=2011-04-06 |tựa đề=Bản sao đã lưu trữ |archive-date = ngày 26 tháng 1 năm 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110126162514/http://firstlifeseries.com/learn-more/ |url-status=dead }}</ref> ???

Vào thời của những cá thể cổ nhất được biết đến, bọ bà thùy đã rất đa dạng và phân bố rộng rãi. Do chúng có [[bộ xương ngoài]] dễ [[hóa thạch]], rất nhiều hóa thạch bọ ba thùy đã được tìm ra, với chừng 17.000 loài vào [[Đại Cổ Sinh]]. Việc nghiên cứu những hóa thạch đã mang đến những đóng góp quan trọng cho [[sinh địa tầng|sinh địa tầng học]], [[cổ sinh vật học]], [[tiến hóa|sinh học tiến hóa]], và [[kiến tạo mảng|nghiên cứu kiến tạo mảng]]. Lớp Bọ ba thùy thường được đặt trong siêu lớp [[Arachnomorpha]] (còn gọi là Arachnata),<ref name=cotton04>{{chú thích|last1=Cotton|first1=T. J.|first2=S. J.|last2=Braddy|year=2004|title=The phylogeny of arachnomorph arthropods and the origins of the Chelicerata|journal=[[Transactions of the Royal Society of Edinburgh]]: Earth Sciences|volume=94|pages=169–193|doi=10.1017/S0263593303000105|issue=3}}</ref> song nhiều cách phân loại khác cũng được đề xuất.

Bọ ba thùy đa dạng về lối sống; một số [[vùng đáy nước|bò quanh đáy nước]] để săn mồi, kiếm [[xác thối]] hay [[ăn lọc]], một số khác lại bơi mà ăn [[sinh vật phù du]]. Đa phần lối sống của động vật chân khớp hải dương ngày nay cũng hiện diện ở bọ thùy (trừ lối sống [[ký sinh]]).<ref name=Fortey04>{{chú thích |last1=Fortey |first1=Richard |author-link=Richard Fortey |year=2004 |title=The Lifestyles of the Trilobites |journal=[[American Scientist]] |volume=92 |pages=446–453 |url=http://www.cornellcollege.edu/geology/courses/Greenstein/paleo/trilobites.pdf |format=[[Portable Document Format|PDF]] |doi=10.1511/2004.49.944}}</ref>

== Phân loài ==
; Lớp Bọ ba thùy ''Trilobita''
# Bộ [[Agnostida]]
## Phân bộ [[Agnostina]]
### Liên họ [[Agnostoidea]]
### Liên họ [[Condylopygoidea]]
### Liên họ Incertae sedis
## Phân bộ [[Eodiscina]]
### Liên họ [[Eodiscoidea]]
# Bộ [[Asaphida]]
### Liên họ [[Anomocaroidea]]
### Liên họ [[Asaphoidea]]
### Liên họ [[Cyclopygoidea]]
### Liên họ [[Dikelocephaloidea]]
### Liên họ [[Remopleuridioidea]]
### Liên họ [[Trinucleoidea]]
### Liên họ Incertae sedis
# Bộ [[Corynexochida]]
## Phân bộ [[Corynexochina]]
### Liên họ [[Corynexochoidea]]
## Phân bộ [[Illaenina]]
### Liên họ [[Illaenoidea]]
## Phân bộ [[Leiostegiina]]
### Liên họ [[Leiostegioidea]]
# Bộ [[Harpetida]]
## Phân bộ [[Harpetina]]
### Liên họ [[Harpetioidea]]
# Bộ [[Lichida]]
# Bộ [[Phacopida]]
# Bộ [[Proetida]]
# Bộ [[Ptychopariida]]
# Bộ [[Redlichiida]]
# Incertae sedis

==Tham khảo==
{{Tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
{{wikispecies|Trilobitomorpha}}
{{commonscat|Trilobitomorpha}}
* {{chú thích|url=http://www.trilobites.info/|title=A Guide to the Orders of Trilobite|first=Sam|last=Gon III}}. (A site with information covering trilobites from all angles. Includes many line drawings and photographs.)
* {{Britannica|605346|Trilobite (fossil subphylum)}}
*[http://www.fossilmuseum.net/Tree_of_Life/PhylumArthropoda/ClassTrilobita.htm The Virtual Fossil Museum - Class Trilobita]{{Liên kết hỏng|date=2026-03-19 |bot=InternetArchiveBot }} - Including extensive photographs organized by taxonomy and locality.
*[http://www.westernta.com/ Western Trilobite Association] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070308152400/http://www.westernta.com/ |date=2007-03-08 }}
* [https://web.archive.org/web/20091027033917/http://us.geocities.com/trilobitologist/trilobites.html Kevin's Trilobite Gallery - a collection of photographs of trilobite fossils]
* [http://mdbourrie.googlepages.com/trilobites Canadian trilobite web site: photographs of trilobite fossils] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121106092244/https://sites.google.com/site/mdbourrie/trilobites |date=2012-11-06 }}
*[http://www.paleosoc.org/ The Paleontological Society]
*{{Cite EB1911|wstitle=Trilobites}}
{{Taxonbar}}
{{Kiểm soát tính nhất quán}}

[[Thể loại:Lớp Bọ ba thùy| ]]
[[Thể loại:Hóa thạch]]
[[Thể loại:Động vật chân đốt kỷ Cambri]]
[[Thể loại:Động vật chân đốt kỷ Ordovic]]
[[Thể loại:Động vật chân đốt kỷ Silur]]
[[Thể loại:Động vật chân đốt kỷ Devon]]
[[Thể loại:Động vật chân đốt kỷ Than đá]]
[[Thể loại:Động vật chân đốt kỷ Permi]]
[[Thể loại:Sự sống tiền sử]]