Xem mã nguồn của Cá nóc chấm cam

{{Bảng phân loại
| image = 
| image_caption = 
| image_size = 250px
| status = LC
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = <ref name="iucn" />
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Actinopterygii]]
| ordo = [[Tetraodontiformes]]
| familia = [[Tetraodontidae]]
| genus = ''[[Torquigener]]''
| species = '''''T. gloerfelti'''''
| binomial = ''Torquigener gloerfelti''
| binomial_authority = Hardy, 1984
}}
'''Cá nóc chấm cam''' ([[tên khoa học]]: '''''Torquigener gloerfelti''''') là một loài [[cá biển]] thuộc chi ''[[Torquigener]]'' trong [[họ Cá nóc]]. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm [[1984]].

== Từ nguyên ==
Từ định danh ''gloerfelti'' được đặt theo tên của chuyên viên [[ngư nghiệp]] Thomas Gloerfelt-Tarp, người đã biên soạn một tài liệu hoàn chỉnh và đầy đủ về các loài cá ở [[Indonesia]], cùng với việc cung cấp cho tác giả G. Hardy nhiều [[mẫu vật]] cá nóc (bao gồm cả loài cá này).<ref>{{Chú thích web|url=https://etyfish.org/tetraodontiformes1|tựa đề=Order Tetraodontiformes: Families Triodontidae, Triacanthidae, Triacanthodidae, Diodontidae and Tetraodontidae|tác giả=Christopher Scharpf|năm=2022|website=The ETYFish Project Fish Name Etymology Database|ngày truy cập=2022-06-01}}</ref>

== Phạm vi phân bố và môi trường sống ==
Ban đầu, cá nóc chấm cam ''T. gloerfelti'' chỉ được biết đến ở vùng biển giữa đảo [[Java]] và [[Sumba]] ([[Indonesia]]),<ref name="hardy84">{{Chú thích tạp chí|last=Hardy|first=Graham S.|year=1984|title=Redescription of the Pufferfish ''Torquigener brevipinnis'' (Regan) (Tetraodontiformes: Tetraodontidae), with Description of a New Species of ''Torquigener'' from Indonesia|url=https://scholarspace.manoa.hawaii.edu/server/api/core/bitstreams/8c0c135f-7ca2-4f17-840e-07fbc0bf6f7d/content|journal=Pacific Science|volume=38|issue=2|pages=127-133|issn=0030-8870}}</ref> sau đó được ghi nhận thêm tại bờ biển [[Nam Trung Bộ]] ([[Việt Nam]]) và ngoài khơi [[vịnh Thái Lan]] (thuộc bờ biển [[Thái Lan]]).<ref name="iucn">{{Chú thích IUCN|title=''Torquigener gloerfelti''|page=e.T193660A2255753|year=2014|volume=2014|access-date=2022-06-01|authors=Shao, K.; Liu, M.; Jing, L.; Hardy, G.; Leis, J. L. & Matsuura, K.|doi=10.2305/IUCN.UK.2014-3.RLTS.T193660A2255753.en}}</ref>

Ở [[Việt Nam]], cá nóc chấm cam bị nhầm lẫn với loài ''[[Torquigener pallimaculatus]]''<ref name="vietha">{{Chú thích tạp chí|authors=Đào Việt Hà; Shigeru Sato|year=2013|title=Độc tính tetrodotoxin trong sản phẩm nước mắm chế biến từ cá nóc độc chấm cam ''Torquigener gloerfelti''|url=https://vjs.ac.vn/index.php/jmst/article/view/3532/pdf|journal=Tạp chí Khoa học và Công nghệ Biển|volume=13|issue=3|pages=263-267|issn=1859-3097}}</ref> (có phân bố ở [[Úc]], [[Papua New Guinea]] và [[Nouvelle-Calédonie]]). Cá nóc chấm cam đã được ghi nhận tại [[vịnh Vân Phong]] ([[Khánh Hòa]])<ref>{{Chú thích tạp chí|authors=Trần Thị Hồng Hoa, Võ Văn Quang, Nguyễn Phi Uy Vũ, Lê Thị Thu Thảo, Trần Công Thịnh|year=2014|title=Thành phần loài cá khai thác ở vịnh Vân Phong, tỉnh Khánh Hòa|url=http://113.160.249.209:8080/xmlui/bitstream/handle/123456789/18805/09-TranThiHongHoa-trang70-88.pdf?sequence=1|journal=Tuyển Tập Nghiên Cứu Biển|volume=20|pages=70-88|access-date=2022-06-01|archive-date=2024-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20240521015026/http://113.160.249.209:8080/xmlui/bitstream/handle/123456789/18805/09-TranThiHongHoa-trang70-88.pdf?sequence=1|url-status=dead}}</ref> và [[Phan Thiết (thành phố)|Phan Thiết]] ([[Bình Thuận (tỉnh)|Bình Thuận]]).<ref>{{Chú thích tạp chí|authors=Tống Xuân Tám; Nguyễn Thị Kiều; Đỗ Khánh Vân|year=2016|title=Thành phần loài cá biển thu ở cảng cá tại thành phố Phan Thiết - tỉnh Bình Thuận|url=http://journal.hcmue.edu.vn/index.php/hcmuejos/article/download/1441/1432|journal=Tạp chí Khoa học Đại học Sư phạm TP.HCM|volume=9|issue=87|pages=93–112|access-date=2022-06-01|archive-date=2021-12-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20211227083821/http://journal.hcmue.edu.vn/index.php/hcmuejos/article/download/1441/1432}}</ref>

Cá nóc chấm cam được thu thập ở độ sâu khoảng 50–60 m.<ref name="iucn" />

== Mô tả ==
Chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận ở cá nóc chấm cam là 15,4&nbsp;cm.<ref name="hardy84" /> Loài này có màu trắng/vàng nhạt, nhiều chấm màu nâu cam trên cơ thể, trừ vùng bụng.

Số tia vây ở vây lưng: 8–9; Số tia vây ở vây hậu môn: 6–7; Số tia vây ở vây ngực: 15–16; Số tia vây ở vây đuôi: 11.<ref name="hardy84" />

== Cá độc ==
Cá nóc chấm cam là loài có độc tính rất mạnh.<ref name="vanle">{{Chú thích tạp chí|authors=Nguyễn Văn Lệ, Nguyễn Hữu Hoàng, Bùi Thị Thu Hiền|year=2006|title=Kết quả phân tích độc tố cá nóc biển Việt Nam|url=https://sti.vista.gov.vn/file_DuLieu/dataTLKHCN//Vd425-2009/2006/Vd425-2009T42006256.pdf|journal=Tuyển tập Nghiên cứu Nghề cá biển|volume=4|pages=256-264|access-date=2022-06-03|archive-date=2022-05-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531025051/https://sti.vista.gov.vn/file_DuLieu/dataTLKHCN//Vd425-2009/2006/Vd425-2009T42006256.pdf}}</ref> Ở Việt Nam, đa phần những vụ ngộ độc cá nóc là do ăn phải cá nóc chấm cam ''T. gloerfelti'', [[cá nóc vằn]] (''Takifugu oblongus'') và [[cá nóc đầu thỏ chấm tròn]] (''Lagocephalus sceleratus'').<ref>{{Chú thích tạp chí|last=Dao|first=Viet Ha|last2=Nguyen|first2=Tien Dung|last3=Nguyen|first3=Thu Hong|last4=Takata|first4=Yoshinobu|last5=Sato|first5=Shigeru|last6=Kodama|first6=Masaaki|last7=Fukuyo|first7=Yasuwo|year=2012|title=High individual variation in the toxicity of three species of marine puffer in Vietnam|url=https://repository.dl.itc.u-tokyo.ac.jp/record/40635/files/CMS350101.pdf|journal=Coastal Marine Science|volume=35|issue=1|pages=1-6}}</ref>

== Làm nước mắm ==
Cá nóc chấm cam có thể được chế biến làm [[nước mắm]]. Sau 12 tháng thí nghiệm nhằm theo dõi biến động của độc tính [[tetrodotoxin]] trong nước mắm này, kết quả cho thấy tetrodotoxin có chiều hướng giảm dần theo thời gian (giảm khoảng 86–93% so với tổng độc lực ban đầu) do sự tăng nồng độ [[pH]] trong quá trình [[lên men]] kỵ khí gây ra sự phân hủy một phần [[cấu trúc hóa học]] của tetrodotoxin.<ref name="vietha" />

Tuy nhiên, sản phẩm nước mắm được bán ra trên thị trường chỉ sau 3–4 tháng kể từ thời điểm bắt đầu chế biến, mà theo tính toán trong thí nghiệm trên là lúc [[độc tính]] còn tồn tại khoảng 37–49% so với ban đầu. Điều này có thể dẫn đến nguy cơ gây ngộ độc tử vong cho người tiêu dùng.<ref name="vietha" />

== Tham khảo ==
{{Tham khảo|2}}

{{Taxonbar}}

[[Thể loại:Torquigener|G]]
[[Thể loại:Cá Thái Bình Dương]]
[[Thể loại:Cá Indonesia]]
[[Thể loại:Cá Việt Nam]]
[[Thể loại:Cá Thái Lan]]
[[Thể loại:Động vật được mô tả năm 1984]]