Xem mã nguồn của Công quốc Anhalt

{{Infobox country
| native_name            = ''Herzogtum Anhalt''
| conventional_long_name = Công quốc Anhalt
| common_name            = Anhalt
| era                    = Trung Cổ
| status                 = vassal
| status_text            = {{ubl|[[States of the Confederation of the Rhine|Member]] of the [[Confederation of the Rhine]]|[[States of the German Confederation|Member]] of the [[German Confederation]]|[[States of the North German Confederation|State]] of the [[North German Confederation]]|[[States of the German Empire|State]] of the [[German Empire]]}}
| empire                 = 
| government_type        = Công quốc
| area_km2               = 3800
| title_leader           = Công tước
| year_leader1           = 1863–1871
| leader1                = [[Leopold IV xứ Anhalt|Leopold IV]] (đầu tiên)
| year_leader2           = 1918
| leader2                = [[Joachim Ernst xứ Anhalt|Joachim Ernst]] (cuối cùng)
| year_start             = 1806
| year_end               = 1918
| life_span              = 1863–1918
| event_start            = [[Count]]ies<sup>3</sup> raised to [[duchy|duchies]]
| event_end              = German Revolution
| date_end               = 
| p1                     = Thân vương quốc Anhalt
| flag_p1                = Flagge Herzogtum Anhalt.svg
| p2                     = Anhalt-Bernburg
| image_p2               = <div style="margin-left: 2px; margin-right: 2px; display: inline-block;">[[File:Blason_Duché_d'Anhalt.svg|18px|link=Anhalt-Bernburg]]</div>
| p3                     = Anhalt-Köthen
| image_p3               = <div style="margin-left: 2px; margin-right: 2px; display: inline-block;">[[File:Blason Principauté d'Anhalt-Köthen (XVIIIe siècle).svg|18px|link=Anhalt-Köthen]]</div>
| s1                     = Bang Tự do Anhalt
| flag_s1                = Flagge Herzogtum Anhalt.svg
| image_flag             = Flagge Herzogtum Anhalt.svg
|common_languages=[[tiếng Đức]], [[Hạ Đức]]
| flag_type              = Hiệu kỳ
| image_coat             = File:Coat of Arms of the Duchy of Anhalt.svg
| symbol_type            = Biểu chương
| image_map              = Anhalt in the German Reich (1871).svg
| image_map_caption      = Công quốc Anhalt trong [[Đế chế Đức]]
| image_map2             = Duchy_of_Anhalt_1863-1918_en.svg
| image_map2_caption     = Bản đồ Công quốc Anhalt (1863-1918)
| capital                = [[Dessau]] (khi hợp nhất)
| religion               = [[Evangelical Church of Anhalt]]
| today                  = [[Đức]]
| footnotes              = {{ordered list
  | 13th century partition into [[Anhalt-Aschersleben]], [[Anhalt-Bernburg]] and [[Principality of Anhalt-Zerbst|Anhalt-Zerbst]].
  | 17th century partition into [[Anhalt-Bernburg]], [[Anhalt-Dessau]], [[Anhalt-Köthen]], [[Anhalt-Plötzkau]] and [[Principality of Anhalt-Zerbst|Anhalt-Zerbst]].
  | The three [[count]]ies raised to [[duchy|duchies]] by [[Napoleon]] in 1806 were [[Anhalt-Bernburg]], [[Anhalt-Dessau]] and [[Anhalt-Köthen]].
}}
}}
{{otheruses|Anhalt (định hướng)}}
'''Công quốc Anhalt''' ({{Langx|de|Herzogtum Anhalt}}) là một [[công quốc]] lịch sử của [[Đức]]. Lãnh thổ công quốc này nằm giữa dãy núi [[Harz]] ở phía tây và sông [[Elbe]] và xa hơn nữa là tới [[Fläming Heath]] ở phía đông. Lãnh thổ này từng được cai trị bởi [[nhà Ascania]] và nay là một phần của [[Bang (Đức)|bang]] [[Sachsen-Anhalt]].

== Lịch sử ==
Tiền thân của Công quốc Anhalt là [[Thân vương quốc Anhalt]], một bang quốc của [[Đế quốc La Mã Thần thánh]].

=== Công tước xứ Anhalt ===
Vào thế kỷ IX, phần lớn lãnh địa Anhalt là một phần của [[Công quốc Sachsen]]. Đến thế kỷ XII, Anhalt nằm dưới sự cai trị của Bá tước [[Albrecht Gấu]], [[Markgraf|phiên hầu]] xứ [[Bá quốc Brandenburg|Brandenburg]]. Albrecht Gấu là hậu duệ của Bá tước [[Albrecht xứ Ballenstedt]], người có con trai là [[Esico xứ Ballenstedt|Esico]], dường như là người đầu tiên mang danh hiệu bá tước Anhalt. Cháu trai của Esico, [[Otto Giàu có]], bá tước xứ Ballenstedt, là cha của Albrecht Gấu, người đã hợp nhất lãnh địa Anhalt với phiên địa Brandenburg. Khi Albrecht Gấu qua đời vào năm 1170, con trai ông là [[Bernhard xứ Anhalt|Bernard]], người nhận danh hiệu [[Danh sách quân chủ Sachsen|công tước xứ Sachsen]] vào năm 1180, trở thành bá tước xứ Anhalt. Bernard qua đời năm 1212, và Anhalt, tách khỏi Sachsen, truyền lại cho con trai ông là [[Heinrich I xứ Anhalt|Heinrich I]], người vào năm 1218 đã lấy tước hiệu vương công và là người sáng lập thực sự của gia tộc Anhalt. {{Sfn|Chisholm|1911|p=45}}

=== Vương công Anhalt ===
Trong 600 năm tiếp theo, lãnh địa Anhalt đã diễn ra nhiều sự chia cắt, khi các nhánh thứ được phân chia lãnh địa thừa kế và thành lập dòng nhánh riêng. Những phân chia này bao gồm:

* [[Anhalt-Bernburg]] 1252–1468, 1603–1863
* [[Anhalt-Dessau]] 1396–1561, 1603–1863
* [[Anhalt-Köthen]] 1396–1562, 1603–1853
* [[Thân vương quốc Anhalt-Plötzkau|Anhalt-Plötzkau]] 1544–1553, 1603–1665
* [[Công quốc Anhalt-Zerbst|Anhalt-Zerbst]] 1252–1396, 1544–1796

=== Công quốc thế kỷ 19 ===
Năm 1806, [[Napoléon Bonaparte|Napoléon]] nâng các bang quốc Anhalt-Bernburg, Anhalt-Dessau và Anhalt-Köthen lên thành địa vị công quốc (các lãnh địa Anhalt-Plötzkau và Anhalt-Zerbst đã không còn tồn tại trong thời gian đó).{{Sfn|Chisholm|1911|pp=45–46}} Các công quốc này vào năm 1863 đã được hợp nhất  tạo thành một Anhalt thống nhất một lần nữa do sự tuyệt tự của các dòng Köthen và Bernburg. Công quốc mới bao gồm hai phần chủ yếu&nbsp;– Đông và Tây Anhalt, được ngăn cắt bởi sự giao thoa của một phần [[Tỉnh Saxony|tỉnh Sachsen của Phổ]]&nbsp;– và năm vùng đất được bao quanh bởi lãnh thổ [[Phổ (quốc gia)|Phổ]]: [[Alsleben]], [[Mühlingen]], [[Dornburg]], [[Gödnitz]] và [[Abberode|Tilkerode-Abberode]]. Phần phía đông và phần lớn hơn của công quốc được bao bọc bởi quận [[Potsdam]] của Phổ (thuộc [[Tỉnh Brandenburg|tỉnh Brandenburg của Phổ]]), [[tỉnh Magdeburg]] và [[Merseburg]] (thuộc tỉnh Sachsen của Phổ). Phần phía tây hoặc phần nhỏ hơn (được gọi là Thượng công quốc hay [[Ballenstedt]]) cũng được bao bọc bởi hai quận sau và [[Công quốc Braunschweig]].{{Sfn|Chisholm|1911|p=46}}

Thủ đô của Anhalt (vào thời điểm đó là một quốc gia thống nhất) là [[Dessau]].

Năm 1918, Anhalt trở thành một bang thuộc [[Cộng hòa Weimar]] (xem [[Bang Tự do Anhalt]]). Sau [[Thế chiến thứ hai]], nó được hợp nhất với các vùng thuộc Phổ của Sachsen để thành lập bang [[Sachsen-Anhalt]] mới. Bị giải thể vào năm 1952, bang này được tái lập trước khi [[Tái thống nhất nước Đức|thống nhất nước Đức]] và hiện là một phần của [[Bang (Đức)|bang]] Sachsen-Anhalt ở [[Đức]].

==== Cấu tạo ====
Công quốc, dựa trên luật cơ bản, được tuyên bố vào ngày 17 tháng 9 năm 1859 và sau đó được sửa đổi bởi nhiều [[sắc lệnh]] khác nhau, là một [[Quân chủ lập hiến|chế độ quân chủ lập hiến]]. Công tước, người được gọi là "Hoàng thân", nắm giữ quyền hành pháp trong khi chia sẻ [[Pháp chế|quyền lập pháp]] với các lãnh chúa [[điền trang]]. [[Nghị viện]] ([[Landtag]]) bao gồm 36 thành viên, trong đó 2 người được công tước bổ nhiệm, 8 người là đại diện của các địa chủ nộp thuế cao nhất, 2 trong số những thành viên được đánh giá cao nhất của tầng lớp thương mại và sản xuất, 14 đại cử tri khác thị trấn và 10 huyện nông thôn. Các đại diện được chọn trong 6 năm bằng cách bỏ phiếu gián tiếp và phải hoàn thành năm thứ 25. Công tước cai trị thông qua một [[bộ trưởng nhà nước]], người đứng đầu tất cả các bộ ngành - tài chính, nội vụ, giáo dục, thờ cúng công cộng và thống kê.{{Sfn|Chisholm|1911|p=45}}

== Địa lý ==
Ở phía Tây, vùng đất nhấp nhô và ở cực Tây Nam, nơi tạo thành một phần của vùng cao nguyên [[Harz]], có đỉnh cao [[Ramberg (Harz)|Ramberg]] 579 m. Từ Harz, địa hình dốc nhẹ xuống [[sông Saale]], khu lưu vựa giữa dòng sông này và sông [[Elbe]] là đồng bằng màu mỡ. Phía đông của Elbe, địa hình chủ yếu là một đồng bằng cát bằng phẳng, với các rừng [[Chi Thông|thông]] rộng lớn, xen kẽ với đầm lầy và đồng cỏ phong phú. Sông Elbe là sông chính, giao với phần phía đông của công quốc cũ, từ đông sang tây, và tại [[Rosslau]] giao nhau với [[Mulde]]. Từ Saale có thể đi về phía bắc qua phía tây của phần phía đông lãnh địa và trở lại, ở bên phải, với [[Fuhne]] và, bên trái, [[Wipper (Saale)|Wipper]] và [[Bode]].{{Sfn|Chisholm|1911|p=45}}

Khí hậu nhìn chung ôn hòa, ít cực đoan hơn ở các vùng cao hơn ở phía tây nam. Diện tích của cựu công quốc là {{Convert|906|sqmi|sigfig=2}}   {{Sfn|Chisholm|1911|p=45}} Dân số là 203.354 người vào năm 1871 {{Sfn|Baynes|1878|p=47}} và 328.007 vào năm 1905. {{Sfn|Chisholm|1911|p=45}}

Công quốc được chia thành các quận [[Dessau]], [[Köthen (Anhalt)|Köthen]], [[Zerbst]], [[Bernburg]] và [[Ballenstedt]] với Bernburg là nhiều nhất và Ballenstedt là ít nhất, về mặt dân cư. Bốn thị trấn là Dessau, Bernburg, Köthen và Zerbst, có dân số vượt quá 20.000 người. Cư dân của công quốc cũ, chủ yếu là người thượng lưu [[Người Saxon|Saxon]], ngoại trừ khoảng 12.000 [[Giáo hội Công giáo La Mã|người Công giáo La Mã]] và 1700 [[người Do Thái]], còn lại đều thuộc [[Evangelical (Union) Church|Nhà thờ Tin lành]]. Cơ quan quyền lực tối cao của giáo hội là [[Công nghị (Tin lành)|công nghị]] ở Dessau; trong khi một [[Công nghị|thượng hội đồng]] gồm 39 thành viên, được bầu trong 6 năm, tập hợp theo từng giai đoạn để thảo luận về các vấn đề nội bộ liên quan đến tổ chức của [[Nhà thờ Tin lành Anhalt|Giáo hội Anhalt]]. Các tín đồ Công giáo La Mã đặt dưới sự chăn dắt của [[Giám mục Paderborn]]. {{Sfn|Chisholm|1911|p=45}}

== Những người cai trị Anhalt, thời Trung cổ ==
* [[Esico xứ Ballenstedt|Esico]] ?–1059/1060, Bá tước Anhalt đầu tiên {{Sfn|Chisholm|1911|p=45}}
* [[Otto xứ Ballenstedt|Otto Giàu có]], Bá tước Ballenstedt {{Sfn|Chisholm|1911|p=45}}
* [[Albrecht Gấu]] ?–1170 {{Sfn|Chisholm|1911|p=45}}
* [[Bernhard xứ Anhalt|Bernard]] ?–1212 {{Sfn|Chisholm|1911|p=45}}
* [[Heinrich I xứ Anhalt|Heinrich I]] 1212–1252 {{Sfn|Chisholm|1911|p=45}}

== Công tước xứ Anhalt, 1863–1918 ==
* [[Leopold IV xứ Anhalt|Leopold IV]] 1863–1871 {{Sfn|Chisholm|1911|p=46}}
* [[Friedrich I xứ Anhalt|Friedrich I]] 1871–1904 {{Sfn|Chisholm|1911|p=46}}
* [[Friedrich II xứ Anhalt|Friedrich II]] 1904–1918 {{Sfn|Chisholm|1911|p=46}}
* [[Eduard xứ Anhalt|Eduard]] 1918
* [[Joachim Ernst xứ Anhalt|Joachim Ernst]] 1918

== Xem thêm ==
* [[Các cựu quốc gia ở châu Âu sau năm 1815]]

== Ghi chú ==
{{Tham khảo|30em}}

== Chú thích ==
{{reflist}}

'''Ghi công:'''
* {{EB1911|wstitle=Anhalt}}

== Liên kết ngoài ==
* {{Chú thích web|url=http://www.deutsche-schutzgebiete.de/herzogtum_anhalt.htm|tựa đề=Herzogtum Anhalt (1863-1918)|ngày=22 August 2007|website=Kaiserreich, Kolonien, Kaiserliche Marine, Donaumonarchie und Schweiz in zeitgenössischen Postkarten|ngôn ngữ=de|ngày truy cập=9 April 2017|ngày lưu trữ=2020-05-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20200527093112/https://deutsche-schutzgebiete.de/wordpress/projekte/kaiserreich/herzogtum-anhalt/|url-status=dead}}
* {{Chú thích web|url=http://www.hoeckmann.de/germany/saxony.htm|tựa đề=Impressum|website=Die Höckmann Seiten|ngôn ngữ=de|ngày truy cập=9 April 2017}} — Map of Saxony and Anhalt in 1789

[[Thể loại:Khởi đầu năm 1863 ở châu Âu]]
[[Thể loại:Bang của Đế quốc Đức]]
[[Thể loại:Quốc gia thuộc Liên minh các quốc gia nói tiếng Đức]]