Xem mã nguồn của Cộng hòa Uryankhay

{{Infobox country
| native_name                = 
| year_deputy2                = 
| stat_pop1                = 
| stat_year1                = 
| currency                = 
| today                = {{flag|Nga}}<br>{{flag|Mông Cổ}}
| deputy1                = [[Oyun Ölzey-Ochur oglu Kombu-Dorzhu]]
| deputy2                = 
| deputy3                = 
| deputy4                = 
| year_deputy1                = 1911–1914
| year_deputy3                = 
| religion                = 
| year_deputy4                = 
| title_deputy                = [[Amban Noyan]]
| demonym                = 
| area_km2                = 
| area_rank                = 
| GDP_PPP                = 
| GDP_PPP_year                = 
| HDI                = 
| HDI_year                = 
| stat_area1                = 
| leader1                = 
| conventional_long_name                = Cộng hòa Uryankhay
| date_end                = Ngày 17 tháng 4 năm
| common_name                = ''Uryankhay Republic''
| status                = 
| empire                = 
| era                = [[Thế kỷ 19 dài]]
| event_start                = 
| year_start                = 1911
| date_start                = Ngày 1 tháng 12 năm
| event_end                = 
| year_end                = 1914
| p1                = Tannu Uriankhai
| title_leader1                = 
| flag_p1                = Flag of China (1889–1912).svg
| s1                = Uryankhay Krai
| flag_s1                = Flag of Uriankhai (1918-1921).svg
| image_flag                = 
| image_map                = Map of Uryankhay Republic in Qing China.png
| image_map_caption                = Cộng hòa Uryankhay vào ngày 1 tháng 9 năm 1912
| common_languages                = [[tiếng Tuva]]<br/>[[tiếng Nga]]<br/>[[tiếng Trung]]
| capital                = 
| government_type                = [[Cộng hòa]]
| image_map_size                = 300px
}}
'''Cộng hòa Uryankhay''' ({{zh|t=烏梁海共和國|p=Wūliánghǎi gònghéguó}}, [[Phiên âm Hán-Việt|Hán-Việt]]: Ô Lương Hải cộng hòa quốc; {{langx|tyv|Урянхай}}) là một nhà nước [[ly khai]] lãnh đạo bởi [[người Tuva]] tồn tại trong một thời gian ngắn, từ năm 1911 đến năm 1914, từ khu vực [[Tannu Uriankhai]] của [[nhà Thanh]]. Vào năm 1914, thực thể này trở thành [[Uryankhay Krai]], một lãnh thổ [[bảo hộ]] của [[Đế quốc Nga]].

== Lịch sử ==
[[Tập tin:Kombu-Dorzhu.jpg|trái|nhỏ|386x386px|Oyun Ölzey-Ochur oglu Kombu-Dorzhu]]

=== Thành lập ===
Nó được tuyên bố là một nước [[cộng hòa]] vào năm 1911 bởi phong trào ly khai [[Người Tuva|Tuva]] trong [[Cách mạng Tân Hợi]] và [[Cách mạng Ngoại Mông 1911]], và được khuyến khích bởi [[Đế quốc Nga]]. Vào ngày 1 tháng 12 năm 1911, [[Mông Cổ thuộc Thanh|Ngoại Mông]] tuyên bố độc lập từ [[nhà Thanh]] của Trung Quốc. Trong suốt thời gian còn lại của tháng 12, các nhóm người [[Uriankhai]] bắt đầu cướp bóc và đốt cháy các cửa hiệu sở hữu bởi người Hoa.<ref name="google">{{chú thích sách|url=https://books.google.co.uk/books?id=2TEEaCrPiWsC&pg=PT932#v=onepage|title=Robertson's Book of Firsts: Who Did What for the First Time|author=Robertson, P.|date=2011|publisher=Bloomsbury Publishing|isbn=9781608197385|access-date = ngày 25 tháng 8 năm 2018}}</ref>

Giới quý tộc Uriankhai bị chia rẽ trong quá trình hành động chính trị của họ. Thống đốc Uriankhai (amban-Noyon), Gombo-Dorzhu, ủng hộ trở thành người bảo hộ của Nga, hy vọng rằng người Nga sẽ bổ nhiệm ông làm Thống đốc Uriankhai. Tuy nhiên, công chúa của hai [[khoshuun]] khác (tiếng Tuva: [[Kozhuun]] có nghĩa là "Kỳ) thích nộp cho nhà nước Ngoại Mông mới dưới sự cai trị thần quyền của nhà lãnh đạo tinh thần Phật giáo [[Bogd Khan|Jebstundamba Khutukhtu]] của [[Ulaanbaatar|Urga]].<ref>L. Dendev, Mongolyn touch tüükh [Brief History of Mongolia] (Ulan Bator, 1934), p. 55.</ref>

=== Sụp đổ ===
Không nản lòng, Gombu-Dorzhu đã gửi đơn thỉnh cầu tới người quản lý biên giới của Sa hoàng tại [[Usinsk]], nói rằng ông đã được chọn làm lãnh đạo của một nhà nước Tannu Uriankhai độc lập. Ông yêu cầu bảo vệ và đề nghị quân đội Nga được gửi ngay vào nước này để ngăn chặn Trung Quốc khôi phục lại quyền cai trị khu vực. Không có câu trả lời - ba tháng trước đó, Hội đồng Bộ trưởng Sa hoàng đã quyết định chính sách thận trọng sáp nhập dần dần Uriankhai bằng cách khuyến khích thực dân Nga. Hội đồng sợ rằng hành động kết tủa của Nga có thể kích động Trung Quốc.<ref>N.P. Leonov, Tannu Tuva (Moscow, 1927), p. 42.</ref> Sa hoàng [[Nikolai II của Nga|Nicholas II]] đã ra lệnh cho quân đội Nga tiến vào Cộng hòa Uryankhay vào năm 1912, với lý do những người định cư Nga bị cáo buộc là bị tấn công.

Tuy nhiên, điều này đã thay đổi do áp lực từ giới thương mại ở Nga vì cách tiếp cận tích cực hơn. Ngoài ra, một kiến nghị do Nga tài trợ từ hai khoshuun Uriankhai vào mùa thu năm 1913 yêu cầu họ được chấp nhận là một phần của Nga. Các khoshuun Uriankhai khác sớm theo sau. Vào ngày 14 tháng 4 năm 1914, Cộng hòa Uryankhay trở thành lãnh thổ [[bảo hộ]] của Nga với tên gọi [[Uryankhay Krai]].<ref>Istoriya Tuvy [History of Tuva], v. 1, pp. 354-55.</ref><ref name="Hubert-herald">{{chú thích web|url=http://www.hubert-herald.nl/RossTuva.htm|title=RossTuva &#124; ТЫВА Tuva|website=hubert-herald.nl|access-date = ngày 25 tháng 8 năm 2018}}</ref>

== Tham khảo ==
{{tham khảo}}

[[Thể loại:Lịch sử Tuva]]
[[Thể loại:Địa lý Tuva]]