Xem mã nguồn của Cụm Anh Tiên

{{Galaxy cluster
| name = Cụm Anh Tiên
| image = [[Tập tin:NASA-PerseusGalaxyCluster-ChandraXRayObservatory-20140624.jpg|250px]]
| caption = Cụm thiên hà Anh Tiên (chụp bởi Đài quan sát tia X Chandra)
| constellation = [[Anh Tiên]]
| epoch = [[Epoch (astronomy)#Julian years and J2000|J2000]]
| ra = {{RA|03h|18}}<ref name="ned" />
| dec = {{DEC|+41|30}}<ref name="ned" />
| redshift = 0.01790 (5 366 km/s)<ref name="ned" />
| distance = {{convert|73,6|Mpc|Mly|2|abbr=on|lk=on}} {{hub|0.705}} <ref name="ned" />
| richness = 2<ref name="ACO">{{Chú thích tạp chí
 | last1 = Abell
 | first1 = George O.
 | last2 = Corwin
 | first2 = Harold G., Jr.
 | last3 = Olowin
 | first3 = Ronald P.
 | year = 1989
 | title = A catalog of rich clusters of galaxies
 | journal = Astrophysical Journal Supplement Series
 | volume = 70
 | issue = May 1989
 | pages = 1–138
 | issn = 0067-0049
 | bibcode = 1989ApJS...70....1A
 | doi = 10.1086/191333
 }}</ref>
| bmtype = II-III<ref name="ACO" />
| member_no = >1000<ref name="ned" />
| flux = 9.1{{e|-11}} [[erg]] s<sup>−1</sup> cm<sup>−2</sup> (2–10 [[electron volt|keV]])<ref name="ned" />
| brightest_member = [[NGC 1275]]
| other_names = Abell 426<ref name="ned" />
}}
'''Cụm Anh Tiên''', hay '''quần tụ Anh Tiên''', được đánh thứ tự danh mục là '''Abell 426''', là một [[cụm thiên hà]] nằm trong chòm sao [[Anh Tiên]]. Cụm có [[vận tốc hồi quy]] là 5155 [[km/s]].<ref name="ned">{{chú thích web|url=https://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=Perseus%20Cluster|title=Results for Perseus Cluster|work=[[NASA/IPAC Extragalactic Database]]|access-date=2023-06-26}}</ref> Cụm Anh Tiên nằm cách [[Trái Đất]] khoảng 250 triệu năm ánh sáng, đường kính khoảng 11,6 triệu [[năm ánh sáng]] và chứa khối lượng gấp hơn 660 nghìn tỷ lần [[Mặt Trời]].<ref>{{Chú thích web|url=http://www.nasa.gov/mission_pages/astro-e2/news/perseus-cluster.html|tựa đề=Suzaku Shows Clearest Picture Yet of Perseus Galaxy Cluster|họ=Garner|tên=Rob|ngày=2015-06-30|website=[[NASA]]|ngày truy cập=2023-06-26}}</ref> Cụm Anh Tiên là một trong những vật thể có khối lượng lớn nhất trong [[vũ trụ quan sát được]], chứa cả ngàn [[thiên hà]] ẩn trong một đám mây khí.

== Bức xạ tia X ==
[[Tập tin:Gigantic Wave Discovered in Perseus Galaxy Cluster (34281272951).jpg|trái|nhỏ|207x207px|Làn khí nóng trải dài 200.000 năm ánh sáng đang cuộn quanh cụm Anh Tiên ([[mô phỏng máy tính]])]]
Nguồn [[tia X]] phát ra từ cụm Anh Tiên được phát hiện bởi tên lửa [[Aerobee]] vào năm 1970 và công bố vào năm 1971.<ref>{{Chú thích tạp chí|last=Fritz|first=Gilbert|last2=Davidsen|first2=Arthur|last3=Meekins|first3=John F.|last4=Friedman|first4=H.|year=1971|title=Discovery of an X-Ray Source in Perseus|url=|journal=The Astrophysical Journal|volume=164|pages=L81|doi=10.1086/180697|issn=0004-637X}}</ref> Những quan sát chi tiết hơn từ [[vệ tinh Uhuru]] sau đó đã xác nhận, nguồn bức xạ này xuất phát từ [[NGC 1275]], [[thiên hà]] nằm ở trung tâm cụm.<ref>{{Chú thích tạp chí|last=Forman|first=W.|last2=Kellogg|first2=E.|last3=Gursky|first3=H.|last4=Tananbaum|first4=H.|last5=Giacconi|first5=R.|year=1972|title=Observations of the Extended X-Ray Sources in the Perseus and Coma Clusters from UHURU|url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_1972-12-01_178_2/page/308|journal=The Astrophysical Journal|volume=178|pages=309–316|doi=10.1086/151791|issn=0004-637X}}</ref> Đây cũng là nguồn phát tia X cực mạnh trong cụm Anh Tiên.<ref>{{Chú thích web|url=https://science.nasa.gov/active-galaxy-ngc-1275|tựa đề=Active Galaxy NGC 1275 {{!}} Science Mission Directorate|ngày=2023-01-26|website=Science Mission Directorate|ngày truy cập=2023-06-26|archive-date=2023-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20230626134757/https://science.nasa.gov/active-galaxy-ngc-1275|url-status=dead}}</ref> Do đó, cụm Anh Tiên là cụm thiên hà sáng nhất trên [[bầu trời]] khi được quan sát trong dải [[tia X]].<ref>{{Chú thích tạp chí|last=Edge|first=A. C.|last2=Stewart|first2=G. C.|last3=Fabian|first3=A. C.|year=1992|title=Properties of cooling flows in a flux-limited sample of clusters of galaxies|url=https://academic.oup.com/mnras/article-pdf/258/1/177/2897397/mnras258-0177.pdf|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|volume=258|issue=1|pages=177–188|doi=10.1093/mnras/258.1.177|issn=0035-8711}}</ref>

Kết hợp dữ liệu từ [[Đài quan sát tia X Chandra]] với các quan sát vô tuyến và mô phỏng máy tính, các nhà khoa học đã phát hiện ra một làn sóng khí nóng khổng lồ trong cụm Anh Tiên trải dài trên khoảng 200.000 năm ánh sáng, gấp đôi cả dải [[Ngân Hà]]. Làn khí này hình thành từ hàng tỷ năm trước, sau khi một cụm thiên hà nhỏ sượt qua cụm Anh Tiên làm [[Nhiễu loạn (hấp dẫn)|nhiễu loạn]] khối khí, tạo ra một vòng khí lạnh [[xoắn ốc]] đang mở rộng. Sau khoảng 2,5 tỷ năm, khi khối khí đã đạt đến gần 500.000 năm ánh sáng tính từ trung tâm, những cuộn sóng khổng lồ hình thành và xoáy tròn trong hàng trăm triệu năm trước khi tan biến.<ref>{{Chú thích web|url=http://www.nasa.gov/feature/goddard/2017/scientists-find-giant-wave-rolling-through-the-perseus-galaxy-cluster|tựa đề=Scientists Find Giant Wave Rolling Through the Perseus Galaxy Cluster|họ=Garner|tên=Rob|ngày=2017-05-02|website=[[NASA]]|ngày truy cập=2023-06-26}}</ref><ref>{{Chú thích tạp chí|last=Walker|first=S. A.|last2=Hlavacek-Larrondo|first2=J.|last3=Gendron-Marsolais|first3=M.|last4=Fabian|first4=A. C.|last5=Intema|first5=H.|last6=Sanders|first6=J. S.|last7=Bamford|first7=J. T.|last8=van Weeren|first8=R.|date=2017-03-15|title=Is there a giant Kelvin–Helmholtz instability in the sloshing cold front of the Perseus cluster?|url=https://doi.org/10.1093/mnras/stx640|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|volume=468|issue=2|pages=2506–2516|doi=10.1093/mnras/stx640|issn=0035-8711}}</ref>

== Âm thanh của lỗ đen ==
Vào năm 2003, sau 53 giờ quan sát từ [[Đài quan sát tia X Chandra|Chandra]], các nhà thiên văn học từ [[Đại học Cambridge]] đã phát hiện ra rằng, sóng áp suất do [[lỗ đen]] ở trung tâm cụm Anh Tiên tỏa ra đã tạo nên những gợn sóng có thể được chuyển thành một [[nốt nhạc]]. Tuy nhiên, đó là một nốt nhạc mà con người không thể nghe thấy, bởi vì khoảng thời gian giữa các lần [[dao động]] của nó là 9,6 triệu năm, và thấp hơn 57 [[quãng tám]] dưới C.<ref>{{Chú thích tạp chí|last=Fabian|first=A. C.|last2=Sanders|first2=J. S.|last3=Allen|first3=S. W.|last4=Crawford|first4=C. S.|last5=Iwasawa|first5=K.|last6=Johnstone|first6=R. M.|last7=Schmidt|first7=R. W.|last8=Taylor|first8=G. B.|year=2003|title=A deep Chandra observation of the Perseus cluster: shocks and ripples|url=|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|volume=344|pages=L43–L47|doi=10.1046/j.1365-8711.2003.06902.x|issn=0035-8711}}</ref>

Vào năm 2022, các sóng âm đã được trích xuất và tổng hợp lại thành [[phạm vi nghe được]] của con người bằng cách nâng chúng lên 57 và 58 quãng tám so với ban đầu, có nghĩa là ta đang được nghe âm thanh cao hơn 144 triệu tỷ và 288 triệu tỷ lần so với [[tần số]] ban đầu của nó.<ref>{{Chú thích web|url=http://www.nasa.gov/mission_pages/chandra/news/new-nasa-black-hole-sonifications-with-a-remix.html|tựa đề=New NASA Black Hole Sonifications with a Remix|họ=Mohon|tên=Lee|ngày=2022-05-03|website=NASA|ngày truy cập=2023-06-27}}</ref><ref>{{Chú thích|title=Data Sonification: Black Hole at the Center of the Perseus Galaxy Cluster (X-ray)|url=https://www.youtube.com/watch?v=ioR5np1fmEc|language=vi-VN|access-date=2023-06-27}}</ref>

== Xem thêm ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=ioR5np1fmEc Nghe âm thanh của lỗ đen ở trung tâm cụm Anh Tiên]

== Tham khảo ==
{{Tham khảo}}

{{Kiểm soát tính nhất quán}}
{{Chòm sao Anh Tiên}}
{{Catalog thiên văn|Abell=426}}
{{Thiên hà}}

[[Thể loại:Cụm Anh Tiên| ]]
[[Thể loại:Chòm sao Anh Tiên]]
[[Thể loại:Thiên thể Abell]]