Xem mã nguồn của Caudex

[[Tập tin:Stem morphology type caudex.png|nhỏ|Sơ đồ mô tả hình dạng caudex]]
[[Tập tin:Dicksonia_antarctica_(Tasmanian_Fern_Tree).jpg|nhỏ|Caudex của cây dương xỉ thân gỗ ''[[Dicksonia antarctica]]'', bên ngoài giống thân [[Thực vật thân gỗ|cây gỗ]] nhưng có cấu tạo trong khác biệt.]]

Trong [[hình thái học thực vật]], '''caudex''' (số nhiềuː '''caudices)''' là một kiểu [[Thân (thực vật)|thân cây]] [[Thân biến dạng|biến dạng]] phình to<ref name="Hickey">{{chú thích sách|author1=Hickey, M. |author2=King, C. |year=2001|title=The Cambridge Illustrated Glossary of Botanical Terms|publisher=Cambridge University Press}}</ref> nhưng thuật ngữ này cũng được dùng để chỉ gốc ghép<ref name="Stearn">{{chú thích sách|author=Stearn, W.T.|year=1992|title=Botanical Latin: History, grammar, syntax, terminology and vocabulary, Fourth edition|publisher=David and Charles}}</ref> và đặc biệt là cấu trúc thân cơ bản mà từ đó cây sinh trưởng cơ quan mới.<ref name="Simpson">{{chú thích sách|author=Simpson, M.G.|year=2010|title=Plant Systematics: Second Edition|publisher=Elsevier Science|isbn=9780080922089|url=https://books.google.com/books?id=dj8KRImgyf4C&q=caudex}}trang 456 và 695</ref>

Theo nghĩa chặt chẽ của thuật ngữ này, "caudex" có nghĩa là thân cây, thường được sử dụng với những thực vật có [[Hình thái học (sinh học)|hình thái]] thân khác với thân [[thực vật có hoa]] điển hình.<ref name=Hickey/>

Caudex xuất hiện ở nhiều nhóm phân loại thực vật, bao gồm nhưng không phải tất cả loài trong [[họ Cau]] (Arecaceae), [[ngành Dương xỉ]] (Polypodiopsida) và [[bộ Tuế]] (Cycadales). Caudex ở một số loài có thể đạt kích thước ấn tượng, như caudex ở các loài thuộc chi ''[[Prangos]]'' có thể nặng tới 15&nbsp;kg. Kiểu thân này cũng là dạng sống điển hình nhất cho các cây bụi nhỏ, đặc biệt là những cây phổ biến ở sa mạc, bán sa mạc và cảnh quan núi. Nó được tìm thấy trong các loài thực vật thuộc [[họ Hoa hồng]] (Rosaceae) từ các chi Ỷ lăng (''[[Potentilla]]''), chi ''[[Sibbaldia]]'', một số chi trong [[họ Cúc]] (Asteraceae), phân họ Rau muối ([[Chenopodioideae]]) và [[họ Bạch hoa đan]] (Plumbaginaceae).

== Từ nguyên ==
Thuật ngữ này bắt nguồn từ [[Tiếng Latinh|tiếng Latin]] ''caudex'', một danh từ có nghĩa là "thân cây".<ref name=Stearn/><ref>{{chú thích web|url=http://www.thefreedictionary.com/caudex |title=caudex - definition of caudex by The Free Dictionary |publisher=Thefreedictionary.com |access-date=2014-07-15}}</ref>

== Phân loại ==
Caudex được chia thành hai dạng chính:

* '''''[[Brevicaule]]''''' (hoặc ''caudiciform'') có nghĩa đen là ''giống thân cây'', có khi được dùng như từ đồng nghĩa với ''pachycaul''. Bề ngoài của dạng thân cây này tương tự như một viên sỏi, hình tròn, dẹt và thân chính có rất ít hoặc không có gỗ (tiếp đầu ngữ brev-). Ví dụ: chi ''[[Dolichos]]'', chi ''[[Kedrostis]]'', chi ''[[Raphionacme]]'', chi Sâm mùng tơi ''[[Talinum]]''.
* '''''[[Pachycaul]]''''' nghĩa là thân to không cân xứng với chiều cao và rất ít [[Nhánh (cây cối)|nhánh]].<ref name="Simpson"/> Dạng thân cây này có thân chính hoặc thân (caule) rất dày (tiếp đầu ngữ pachy-) hoặc hình chai. Ví dụ: [[bao báp]], ''[[Dorstenia gigas]]'', một số cây trong chi Dầu mè ''[[Jatropha]]'', cây Kim ngân ''[[Pachira aquatica]]'', chi ''[[Pachypodium]]''.

Ngoài ra còn có những dạng thân trung gian của hai dạng trên, loại này chỉ có một phần thân gỗ (chi ''[[Fockea]]'').

<center><gallery>
Tập tin:Kedrostis nana 02 ies.jpg|Caudex dạng brevicaule ở loài ''[[Kedrostis nana]]''
Tập tin:Adansonia grandidieri04.jpg|Caudex dạng pachycaul ở cây [[bao báp]]
Tập tin:Adenium obesum - Marie Selby Botanical Gardens - Sarasota, Florida - DSC01083.jpg|Caudex ở cây Sứ Thái Lan ''[[Adenium obesum]]''
Tập tin:Fockea edulis 01 ies.jpg|Caudex dạng trung gian ở loài ''[[Fockea edulis]]''
Tập tin:Caudex1.JPG|Caudex của ''[[Jatropha cathartica]]'' là [[pachycaul]], thân dày lên giúp dự trữ nước.
</gallery>
</center>

== Nguồn gốc ==
Caudex hình thành ở ranh giới của thân và rễ cây, là phần dưới của các chồi lâu năm được kết nối với [[trụ dưới lá mầm]] hóa gỗ, thường phát triển quá mức và phình to, dày lên cho phép cây trữ nước (cây mọng nước) để đối phó với thời kỳ hạn hán. Ở các loài cây có caudex thì [[rễ cái]] kéo dài ra từ đây.

== Xem thêm ==
* [[Cuống (thực vật học)]]

== Tham khảo ==
{{Tham khảo|30em}}

== Liên kết ngoài ==
{{Wiktionary}}

* [http://www.bihrmann.com/caudiciforms/fami/fami.asp Bihrmann's Caudiciforms] ''Extensive listing of caudiciforms, images for most species''
* [http://waynesword.palomar.edu/ecoph30.htm#caudiciform Wayne's Word] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090319142333/http://waynesword.palomar.edu/ecoph30.htm#caudiciform|date=2009-03-19}} ''Caudiciform Plants With An Enlarged Caudex''

[[Thể loại:Giải phẫu học thực vật]]
[[Thể loại:Hình thái học thực vật]]