Xem mã nguồn của Chi Lạc tiên

{{Automatic taxobox
| image = Bildtankstelle 1 090.jpg
| image_caption = ''Passiflora'' 'Amethyst'
| image2 = Parcha granadilla.JPG
| image2_caption = Quả của ''[[Passiflora platyloba|P. platyloba]]'', thường bị nhầm với ''P. quadrangularis''
| image3 = Passi Frucht 800.jpg
| display_parents = 2
| taxon = Passiflora
| authority = [[Carl Linnaeus|L.]], 1753
| subdivision_ranks = Các loài
| subdivision = Khoảng 550 loài
| synonyms =
*''Anthactinia'' <small>[[Jean Baptiste Bory de Saint-Vincent|Bory]] ex [[M.Roem.]]</small>
*''Asephananthes'' <small>[[Jean Baptiste Bory de Saint-Vincent|Bory]]</small>
*''Astrophea'' <small>[[Lam.]] ex [[M.Roem.]]</small>
*''Baldwinia'' <small>[[Raf.]]</small>
*''Ceratosepalum'' <small>[[Oerst.]]</small>
*''Cieca'' <small>[[Medik.]]</small>
*''Decaloba'' <small>[[M.Roem.]]</small>
*''Disemma'' <small>[[Labill.]]</small>
*''Granadilla'' <small>[[Mill.]]</small>
*''Hollrungia'' <small>[[K.Schum.]]</small>
*''Monactineirma'' <small>[[Jean Baptiste Bory de Saint-Vincent|Bory]]</small>
*''Murucuja'' <small>[[Medik.]]</small>
*''Pentaria'' <small>[[M.Roem.]]</small>
*''Poggendorffia'' <small>[[H.Karst.]]</small>
*''Tacsonia'' <small>[[Juss.]]</small>
*''Tetrapathaea'' <small>([[Augustin Pyramus de Candolle|DC.]]) [[Rchb.]]</small>
*''Tetrastylis'' <small>[[Barb.Rodr.]]</small>
}}

'''Chi Lạc tiên''' ([[danh pháp khoa học]]: '''''Passiflora''''') là một [[chi (sinh học)|chi]] thực vật thuộc [[họ Lạc tiên]] (Passifloraceae). Chi này có 500 loài. Chúng chủ yếu là cây dây leo, có một số là cây bụi, và một số loài là cây thân thảo. Chi đơn loài [[Hollrungia]] có vẻ đã được tách ra từ chi này nhưng cần nghiên cứu thêm.

==Phân bố==
Họ [[Passifloraceae]] có phân bố khắp các xứ nhiệt đới. Passiflora không hiện diện tại châu Phi, nơi có nhiều thành viên khác của họ Passifloraceae hiện diện (ví dụ như [[Adenia plesiomorphic]]). Chín loài Passiflora có nguồn gốc từ [[Mỹ]], được tìm thấy từ [[Ohio]] ở phía bắc, phía tây đến [[California]] và phía nam tới [[Florida Keys]]. Hầu hết các loài khác được tìm thấy ở [[Nam Mỹ]], Đông Á, Nam Á, New Guinea, bốn hoặc nhiều loài hơn ở [[Australia]] và một loài đặc hữu duy nhất ở New Zealand. Các loài mới tiếp tục được xác định: ví dụ, P. pardifolia và P. xishuangbannaensis chỉ được cộng đồng khoa học biết đến lần lượt vào năm 2006 và 2005.

==Các loài==
[[Tập tin:Passiflora alata1MTFL.jpg|thumb|''[[Passiflora alata]]'']]
[[Tập tin:Passiflora aurantia3.jpg|thumb|''[[Passiflora aurantia]]'']]
[[Tập tin:Passiflora biflora3.jpg|thumb|''[[Passiflora biflora]]'']]
[[Tập tin:Passiflora citrina - D8-04-7243.jpg|thumb|''[[Passiflora citrina]]'']]
[[Tập tin:Passiflora edulis.jpg|thumb|''[[Passiflora edulis]]'']]
[[Tập tin:P foetida flower.jpg|thumb|''[[Passiflora foetida]]'']]
[[Tập tin:Passiflora glandulosa - Suriname.jpg|thumb|''[[Passiflora glandulosa]]'']]
[[Tập tin:Starr 980807-1612 Passiflora laurifolia.jpg|thumb|''[[Passiflora laurifolia]]'']]
[[Tập tin:Passiflora Edulis - fruit.JPG|thumb|''[[Passiflora ligularis]]'']]
[[Tập tin:Passiflora racemosa hy.jpg|thumb|''[[Passiflora racemosa]]'']]
[[Tập tin:Passiflora rubra.jpg|thumb|''[[Passiflora rubra]]'']]
[[Tập tin:PassionFlowerCostaRica.JPG|thumb|''[[Passiflora pittieri]]'']]

* ‡ ''[[Passiflora actinia]]'' <small>Hook.</small><ref name=UnM/>
* ''[[Passiflora adenopoda]]'' <small>DC.</small>
* ''[[Passiflora affinis]]'' <small>Engelm.</small>
* ‡ ''[[Passiflora alata]]'' <small>Curtis</small> &ndash; winged-stem passion flower, ''ouvaca''
* ¶ ''[[Passiflora altebilobata]]'' <small>Hemsl.</small>
* ‡ ''[[Passiflora ambigua]]'' <small>Hemsl. ex Hook.f.</small>
* ''[[Passiflora amethystina]]'' <small>J.C.Mikan</small><!-- "amethistina" is lapsus -->
* ''[[Passiflora amoena]]'' <small>[[L.K.Escobar]]</small>
* ‡ ''[[Passiflora ampullacea]]'' <small>Harms</small>
* ''[[Passiflora andina]]'' <small>(H.Karst.) Killip</small>
* ''[[Passiflora anfracta]]'' <small>Mast. & André</small>
* ‡ ''[[Passiflora antioquiensis]]'' <small>H.Karst</small>
* ''[[Passiflora arbelaezii]]'' <small>L.Uribe</small>
* ''[[Passiflora arborea]]'' <small>Spreng.</small>
* ‡ ''[[Passiflora arida]]'' <small>(Mast. & Rose) Killip</small>
* ¶ ''[[Passiflora aurantia]]'' <small>G.Forst.</small>
* ¶ ''[[Hollrungia|Passiflora aurantioides]]'' <small>(K. Schum.) Krosnick</small>
* ''[[Passiflora auriculata]]'' <small>Kunth</small>
* ''[[Passiflora biflora]]'' <small>Lam.</small> &ndash; two-flowered passion flower
* ''[[Passiflora bogotensis]]'' <small>Benth</small>
* ''[[Passiflora brachyantha]]'' <small>L.K.Escobar</small>
* ''[[Passiflora bryonioides]]'' <small>Kunth</small> &ndash; cupped passion flower<!-- "bryonoides" is lapsus -->
* ‡ ''[[Passiflora caerulea]]'' <small>L.</small> &ndash; blue passion flower, common passion flower
* ''[[Passiflora capsularis]]'' <small>L.</small> &ndash; red granadilla
* ''[[Passiflora ciliata]]'' <small>Aiton</small> &ndash; fringed passionflower
* ''[[Passiflora cincinnata]]'' <small>Mast.</small>
* ¶ ''[[Passiflora cinnabarina]]'' <small>Lindl.</small>
* ''[[Passiflora cirrhiflora]]'' <small>A.Juss.</small>
* ''[[Passiflora citrina]]'' <small>J.M.MacDougal</small> &ndash; lemon-yellow passion flower<!-- "citrine" is lapsus -->
* ''[[Passiflora clypeophylla]]''
* ''[[Passiflora coactilis]]'' <small>Killip</small>
* ‡ ''[[Passiflora coccinea]]'' <small>Aubl.</small><!-- Ornitol. Colomb. 3:7. --> &ndash; Red granadilla
* ¶ ''[[Passiflora cochinchinensis]]'' <small>Spreng.</small>
* ''[[Passiflora colimensis]]'' <small>Mast. & Rose ex Rose</small>
* ''[[Passiflora complanata]]'' <small>J.M.MacDougal in edit</small>
* ''[[Passiflora coriacea]]'' <small>Juss.</small>
* ‡ ''[[Passiflora cumbalensis]]'' <small>Harms</small>
* ''[[Passiflora cuneata]]'' <small>Willd.</small><!-- Curtis, Bot. Mag. 15:109. -->
* ¶ ''[[Passiflora cupiformis]]'' <small>Mast.</small>
* ''[[Passiflora cuspidifolia]]'' <small>Harms</small>
* ''[[Passiflora deidamioides]]'' <small>Harms</small>
* ''[[Passiflora deltoifolia]]'' <small>Holm-Niels. & J.E.Lawesson</small>
* ''[[Passiflora discophora]]'' <small>P.Jørg. & J.E.Lawesson</small>
* ¶ ''[[Passiflora eberhardtii]]'' <small>Gagnep.</small>
* ''[[Passiflora edmundoi]]'' <small>Sacco</small>
* † ''[[Passiflora edulis]]'' <small>Sims</small> &ndash; passion fruit, ''maracujá'', ''parcha'' (Puerto Rico), ''wal dodam'' (Sinhalese), yellow granadilla, likkoi, marucuyá
* ''[[Passiflora eggersii]]'' <small>Harms</small>
* ''[[Passiflora eichleriana]]'' <small>Mast.</small>
* ''[[Passiflora eglandulosa]]''
* ''[[Passiflora exsudans]]'' <small>Zucc.</small>
* ‡ ''[[Passiflora foetida]]'' <small>L.</small> &ndash; stinking passion flower, foetid passion flower, wild ''maracujá'', running pop
* ''[[Passiflora fruticosa]]'' <small>Killip</small>
* ''[[Passiflora galbana]]'' <small>Masters</small>
* ''[[Passiflora gardneri]]'' <small>Masters</small>
* ''[[Passiflora gibertii]]'' <small>N. E. Br.</small>
* ''[[Passiflora glandulosa]]'' <small>Cav.</small>
* ''[[Passiflora goniosperma]]'' <small>Killip</small>
* ''[[Passiflora gracillima]]'' <small>Killip</small>
* ''[[Passiflora guatemalensis]]'' <small>S. Wats.</small>
* ''[[Passiflora haematostigma]]'' <small>Mast.</small>
* ''[[Passiflora hahnii]]'' <small>Mast.</small>
* ''[[Passiflora harlingii]]'' <small>Holm-Niels.</small>
* ¶ ''[[Passiflora henryii]]'' <small>Hemsl.</small>
* ‡¶ ''[[Passiflora herbertiana]]'' <small>Ker Gawl.</small> &ndash; native passionfruit
* ''[[Passiflora hirtiflora]]'' <small>P.Jørg. & Holm-Niels.</small>
* ¶ ''[[Passiflora hollrungii]]'' <small>K.Schum.</small>
* ''[[Passiflora holosericea]]'' <small>L.</small>
* ''[[Passiflora hyacinthiflora]]'' <small>Planch. & Linden</small>
* ‡ ''[[Passiflora incarnata]]'' <small>L.</small> &ndash; maypop, purple passion flower, ''ocoee'' ([[Cherokee language|Cherokee]])
* ''[[Passiflora indecora]]'' <small>Kunth</small>
* ''[[Passiflora insignis]]'' <small>Hook.</small>
* ''[[Passiflora jamesonii]]''<!-- spelled jamesonnii in GRIN taxomny.--> <small>L.H.Bailey</small>
* ''[[Passiflora jatunsachensis]]'' <small>M.Schwerdtfeger</small>
* ¶ ''[[Passiflora jiangfengensis]]'' <small>S.M.Hwang and Q.Huang</small>
* ''[[Passiflora jorullensis]]'' <small>Kunth.</small>
* ¶ ''[[Passiflora jugorum]]'' <small>W.W.Sm.</small>
* ''[[Passiflora juliana]]''
* ''[[Passiflora kermesina]]'' <small>Link & Otto</small>
* ¶ ''[[Passiflora kuranda]]'' <small>Krosnick</small>
* ¶ ''[[Passiflora kwangtungensis]]'' <small>Merr.</small>
* ''[[Passiflora lanata]]'' <small>Poir.</small>
* ''[[Passiflora lancifolia]]''
* † ''[[Passiflora laurifolia]]'' <small>L.</small> &ndash; water lemon, Jamaican honeysuckle<!-- Revista Brasileira de Psiquiatria 28(4): 277 -->
* ¶ ''[[Passiflora leschenaultii]]'' <small>DC.</small>
* † ''[[Passiflora ligularis]]'' <small>A.Juss.</small> &ndash; sweet granadilla
* ''[[Passiflora linda]]'' <small>Panero</small>
* ''[[Passiflora lindeniana]]'' <small>Planch. ex Triana & Planch.</small>
* ''[[Passiflora loefgrenii]]'' <small>Vitta</small>
* ''[[Passiflora loxensis]]'' <small>Killip & Cuatrec.</small>
* ''[[Passiflora lutea]]'' <small>L.</small> &ndash; yellow passion flower
* ''[[Passiflora luzmarina]]'' <small>P.Jørg.</small>
* ''[[Passiflora macdougaliana]]'' <small>S.Knapp & J.Mallet</small>
* ''[[Passiflora macfadyenii]]''
* ''[[Passiflora macrophylla]]'' <small>Spruce ex Mast.</small> &ndash; tree passion flower
* ''[[Passiflora macvaughiana]]''
* † ''[[Passiflora maliformis]]'' <small>L.</small> &ndash; sweet calabash
* ''[[Passiflora manicata]]'' <small>(Juss.) Pers.</small>
* ''[[Passiflora membranacea]]'' <small>Benth.</small>
* ''[[Passiflora menispermifolia]]'' <small>Kunth</small>
* ''[[Passiflora microstipula]]'' <small>L.E.Gilbert & J.M.MacDougal</small>
* ''[[Passiflora miersii]]'' <small>Mast.</small>
* ''[[Passiflora miniata]]'' <small>Vanderpl.</small>
* ''[[Passiflora misera]]'' <small>Kunth</small>
* ‡ ''[[Passiflora mixta]]'' <small>L.f.</small>
* ¶ ''[[Passiflora moluccana]]'' <small>Reinw. ex Blume</small>
* ''[[Passiflora monadelpha]]'' <small>P.Jørg. & Holm-Niels.</small>
* ''[[Passiflora montana]]'' <!-- this name has been used by twice - it's not clear which is used here -->
* ''[[Passiflora morifolia]]'' <small>Mast.</small> &ndash; blue sweet calabash, woodland passion flower
* ''[[Passiflora mucronata]]'' <small>Lam.</small>
* ''[[Passiflora multiflora]]'' <small>L.</small>&ndash; whiteflower passionflower
* ''[[Passiflora murucuja]]'' <small>L.</small>
* ¶ ''[[Passiflora napalensis]]'' <small>Wall.</small>
* ‡ ''[[Passiflora nitida]]'' <small>Kunth.</small>&ndash; bell apple
* ''[[Passiflora obtusifolia]]''
* ''[[Passiflora odontophylla]]'' <small>Harms ex Glaz.</small>
* ''[[Passiflora oerstedii]]'' <small>Mast.</small>
* ''[[Passiflora organensis]]'' <small>Gardner</small>
* ''[[Passiflora ovalis]]'' <small>Vell.</small>
* ''[[Passiflora palenquensis]]'' <small>Holm-Nielsen & Lawesson</small>
* ''[[Passiflora pallens]]'' <small>Poepp. ex Masters</small>&ndash; pineland passionflower
* ''[[Passiflora pallida]]''
* ¶ ''[[Passiflora papilio]]'' <small>H.L.Li</small>
* ''[[Passiflora pardifolia]]'' <small>Vanderpl.</small>
* ''[[Passiflora pectinata]]'' <small>Griseb.</small>
* ''[[Passiflora penduliflora]]'' <small>Bert. ex DC.</small>
* ¶ ''[[Passiflora perakensis]]'' <small>Hallier f.</small>
* ‡ ''[[Passiflora pergrandis]]'' <small>Holm-Nielsen & Lawesson</small>
* ''[[Passiflora picturata]]'' <small>Ker Gawl.</small>
* ''[[Passiflora pilosa]]'' <small>Ruiz & Pavon ex DC.</small>
* † ''[[Passiflora pinnatistipula]]'' <small>Cav.</small>
* ''[[Passiflora pittieri]]'' <small>Mast.</small>
* ''[[Passiflora platyloba]]'' <small>Killip</small>
* ''[[Passiflora pohlii]]'' <small>Mast.</small>
* ''[[Passiflora popenovii]]'' <small>Killip</small>
* ''[[Passiflora punctata]]'' <small>L.</small>
* ''[[Passiflora pusilla]]'' <small>J.M.MacDougal</small>
* ''[[Passiflora pyrrhantha]]'' <small>Harms</small>
* † ''[[Passiflora quadrangularis]]'' <small>L.</small> &ndash; giant granadilla, giant tumbo, ''badea''
* ''[[Passiflora quetzal]]'' <small>J.M.MacDougal</small>
* ''[[Passiflora racemosa]]'' <small>Brot.</small>
* ''[[Passiflora reflexiflora]]'' <small>Cav.</small>
* ''[[Passiflora retipetala]]'' <small>Mast.</small>
* ''[[Passiflora rhamnifolia]]'' <small>Mast.</small>
* ''[[Passiflora roseorum]]'' <small>Killip</small>
* ''[[Passiflora rubra]]'' <small>L.</small>
* ''[[Passiflora sanctae-barbarae]]'' <small>Holm-Nielsen & Jørgensen</small>
* ''[[Passiflora sanguinolenta]]'' <small>Mast.</small>
* ‡ ''[[Passiflora schlimiana]]'' <small>Triana & Planch.</small>
* ‡ ''Passiflora seemannii'' <small>Griseb.</small>
* ''[[Passiflora sexocellata]]''
* ''[[Passiflora sexflora]]'' <small>Juss.</small> &ndash; goatsfoot
* ''[[Passiflora serratifolia]]'' <small>L.</small>
* ‡ ''[[Passiflora serratodigitata]]'' <small>L.</small>
* ''[[Passiflora setacea]]'' <small>DC.</small>
* ¶ ''[[Passiflora siamica]]'' <small>Craib</small>
* ''[[Passiflora sicyoides]]'' <small>Schlecht. & Cham.</small>
* ''[[Passiflora smilacifolia]]'' <small>J.M.MacDougal</small>
* ''[[Passiflora sodiroi]]'' <small>Harms</small>
* ''[[Passiflora speciosa]]'' <small>Gardner</small>
* ''[[Passiflora sprucei]]'' <small>Mast.</small>
* ''[[Passiflora suberosa]]'' <small>L.</small> &ndash; corky-stemmed passion flower
* ''[[Passiflora subpeltata]]'' <small>Ortega</small> &ndash; white passion flower
* ''[[Passiflora subpurpurea]]'' <small>Jørgensen & Holm-Nielsen</small>
* ¶ ''[[Passiflora sumatrana]]'' <small>Blume</small>
* † ''[[Passiflora tarminiana]]'' <small>Coppens & V.Barney</small> &ndash; banana passion flower, ''curuba India'', ''curuba ecuatoriana'', ''banana pōka'' (Hawaiʻi), ''curuba quiteña'' (Colombia), ''tacso amarillo'' (Ecuador)
* ''[[Passiflora telesiphe]]'' <small>Knapp & Mallet</small>
* ¶ ''[[Passiflora tetrandra]]'' <small>Banks & Sol. ex DC</small>
* ''[[Passiflora tenuifila]]'' <small>Killip</small>
* ''[[Passiflora tenuiloba]]''
* ''[[Passiflora tica]]'' <small>Gómez-Laurito & L.D.Gómez</small>
* ¶ ''[[Passiflora tonkinensis]]'' <small>W.J.de Wilde</small>
* ''[[Passiflora trialata]]'' <small>Feuillet & J.M.MacDougal</small>
* ''[[Passiflora tridactylites]]''
* ''[[Passiflora trinervia]]'' <small>(Juss.) Poir</small>
* ''[[Passiflora trinifolia]]''
* ''[[Passiflora tripartita]]'' <small>(Juss.) Poir</small>
** † ''Passiflora tripartita'' var. ''mollissima''
* ''[[Passiflora trisecta]]'' <small>Mast.</small>
* ''[[Passiflora trochlearis]]'' <small>Jørgensen</small>
* ''[[Passiflora tulae]]'' <small>Urb.</small>
* ''[[Passiflora ulmeri]]'' <small>Schwerdtfeger</small>
* ''[[Passiflora umbilicata]]'' <small>(Griseb.) Harms</small>
* ''[[Passiflora urbaniana]]'' <small>Killip</small>
* ''[[Passiflora vellozii]]'' <small>Gardner</small>
* ''[[Passiflora viridescens]]'' <small>L.K. Escobar</small>
* ''[[Passiflora viridiflora]]''
* † ''[[Passiflora vitifolia]]'' <small>Kunth</small>
* ''[[Passiflora xiikzodz]]''
* ¶ ''[[Passiflora xishuangbannaensis]]'' <small>Krosnick</small>
* ''[[Passiflora yucatanensis]]'' <small>Killip</small>
* ''[[Passiflora zamorana]]'' <small>Killip</small>

==Footnotes==
:† - principal culinary species fide Ulmer and MacDougall<ref name=UnM>Torsten Ulmer and John Mochrie MacDougal, Passiflora: passionflowers of the world (2004)</ref>
:‡ - other species with edible fruits fide Ulmer and MacDougall<ref name=UnM/>
:¶ - Old World species fide Krosnick<ref>Shawn Elizabeth Krosnick, Ph.D. thesis, [http://drc.ohiolink.edu/handle/2374.OX/6144 Phylogenetic relationships and patterns of morphological evolution in the Old Word species of ''Passiflora'' (subgenus ''Decaloba'': supersection ''Disemma'' and subgenus ''Tetrapathaea'')] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110720024640/http://drc.ohiolink.edu/handle/2374.OX/6144 |date=2011-07-20 }}</ref>

==Chú thích==
{{tham khảo}}

==Liên kết ngoài==
{{Thể loại Commons|Passiflora}}
* Feuillet & MacDougal, [http://www.passionflow.co.uk/reggie/passiflora-species-list-2002.pdf Checklist of Recognized Species Names of Passion Flowers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101222061324/http://passionflow.co.uk/reggie/passiflora-species-list-2002.pdf |date = ngày 22 tháng 12 năm 2010}}, Passiflora 12(2): 41-43 (2002)
{{Kiểm soát tính nhất quán}}
{{Sơ khai Họ Lạc tiên}}
{{Thực vật ăn thịt}}
{{Taxonbar}}

[[Thể loại:Họ Lạc tiên|P]]
[[Thể loại:Quả]]
[[Thể loại:Cây thức ăn bướm ngày]]
[[Thể loại:Thực vật châu Phi]]
[[Thể loại:Thực vật Trung Mỹ]]
[[Thể loại:Thực vật Nam Mỹ]]
[[Thể loại:Vườn cây Bắc Mỹ]]
[[Thể loại:Thực vật vườn Nam Mỹ]]
[[Thể loại:Cây thuốc]]
[[Thể loại:Chất ức chế monoamin oxidase]]
[[Thể loại:Trái cây nhiệt đới]]