Xem mã nguồn của Chi Thú hàm chó

{{Bảng phân loại
| fossil_range = Tiền-Trung [[Kỷ Tam Điệp|Trias]]
| image = Cynognathus_BW.jpg
| image_width = 250px
| image_caption = ''Cynognathus''
| regnum = [[Động vật|Animalia]]
| phylum =
[[Động vật có dây sống|Chordata]]
{{Bảng phân loại_norank_entry | taxon = [[Động vật Một cung bên|Synapsida]]}}
| ordo = [[Therapsida]]
| subordo = [[Cynodontia]]
| familia = '''Cynognathidae'''
| genus = '''''Cynognathus'''''
| binomial = ''Cynognathus crateronotus''
| binomial_authority = [[Harry Seeley|Seeley]], [[1895]]
}}
'''Chi Thú hàm chó''' ([[danh pháp|danh pháp khoa học]]: '''''Cynognathus''''') là một chi chứa các loài động vật săn mồi dài khoảng 1 mét, sinh sống trong khoảng thời gian thuộc Tiền [[Kỷ Tam Điệp|Trias]] (thống Hạ Trias). Đây là một trong những loài bò sát giống thú hơn cả trong số các loài [[Lớp Một cung bên|bò sát giống thú]], một thành viên của một phân nhóm có tên [[Cận bộ Một răng chó thật sự|Eucynodontia]]. Chi ''Cynognathus'' phân bố khắp thế giới. Các [[hóa thạch]] đã được tìm thấy ở [[Cộng hòa Nam Phi|Nam Phi]], [[Nam Mỹ]], [[Trung Quốc]] và [[châu Nam Cực]].

Chi ''Cynognathus'' ("hàm chó") đã được đặt các tên khoa học khác nhau theo thời gian. Nó từng được gọi là ''Cistecynodon'', ''Cynidiognathus'', ''Cynogomphius'', ''Karoomys'', ''Lycaenognathus'', ''Lycochampsa'', ''Lycognathus'', ''Nythosaurus''. Ngoài ra, theo các hồ sơ của [[Viện Bảo tàng lịch sử tự nhiên Peabody]] tại [[Đại học Yale]], [[Richard Owen]] đã sử dụng tên gọi ''Nythosaurus'' để chỉ chi này vào năm 1876. Việc sử dụng này dường như không liên hệ gì với ''Cynognathus''. Chi ''Cynognathus'' hiện tại là thành viên duy nhất được công nhận của họ '''Cynognathidae'''. Các ý kiến là khác nhau khi đề cập tới việc có phải tất cả các dấu tích còn lại đều thuộc về cùng một loài hay không.

Loài ''Cynognathus crateronotus'' được biết đến với các danh pháp khác như ''Cistecynodon parvus'', ''Cynidiognathus broomi'', ''Cynidiognathus longiceps'', ''Cynidiognathus merenskyi'', ''Cynognathus beeryi'', ''Cynognathus minor'', ''Cynognathus platyceps'', ''Cynogomphius berryi'', ''Karoomys browni'', ''Lycaenognathus platyceps'', ''Lycochampsa ferox'', ''Lycognathus ferox'', ''Nythosaurus browni''. Mười lăm tên gọi khoa học cho một sinh vật thuộc [[đại Trung sinh]] có thể là hơi quá nhiều, nhưng nó vẫn chưa là kỷ lục. Loài khủng long ''Plateosaurus engelhardti'' còn được đặt tên tới trên 20 lần.

Các chi ''Karoomys'', ''Cistecynodon'' và ''Nythosaurus'' chỉ được biết đến từ các con non nhỏ xíu, trong khi ''Lycognathus cucullatus'' dường như là [[rắn]] bị nhận dạng sai từ [[quần đảo Baleares]], mặc dù sự xác nhận không có tính khẳng định.

==Các điểm hóa thạch==
[[Tập tin:Snider-Pellegrini Wegener fossil map.gif|nhỏ|trái|Các điểm có dấu tích của ''Cynognathus'' chỉ ra bằng màu da cam.]] 
Các hóa thạch được tìm thấy tại [[Karoo]]; thành hệ Puesto Viejo; [[thành hệ núi Kirkpatrick|thành hệ Fremouw]], ở Nam Phi/[[Lesotho]]; [[Argentina]]; châu Nam Cực và Trung Quốc.

==Niên đại==
Chi ''Cynognathus'' từng sinh tồn trong khoảng thời gian tương ứng với các [[bậc (địa tầng)|tầng động vật]] từ tầng cục bộ Spathian thuộc [[tầng Olenek]] của ICS (Hạ Trias) tới [[tầng Anisus|Anisus]] (Trung Trias).

Hàm dưới của nó được trang bị bằng các răng khác biệt, chỉ ra rằng nó có thể xử lý có hiệu quả các loại thức ăn trước khi nuốt. Sự hiện diện của [[vòm miệng thứ cấp]] tại miệng chỉ ra rằng ''Cynognathus'' có khả năng thở và nuốt đồng bộ. Sự thiếu các xương sườn tại khu vực dạ dày gợi ý về sự hiện diện của [[cơ hoành]] có hiệu quả: một cơ quan trọng cho việc hô hấp của động vật có vú. Các hốc và ống trong xương tại phần mõm chỉ ra sự tập trung của các mạch [[thần kinh]] và [[máu]]. Ở động vật có vú, những cấu trúc như vậy cho phép các sợi lông ([[ria]]) có thể sử dụng như là các giác quan. Tất cả các đặc trưng này chỉ ra rằng ''Cynognathus'' là động vật thu nhiệt: sinh vật "máu nóng" với tốc độ [[trao đổi chất]] tương đối cao, do đó cần phải có khả năng xử lý thức ăn và [[oxy]] nhanh chóng.

==Xem thêm==
* ''[[Thrinaxodon]]''
* [[Tritylodontidae]]
* [[Cynognathia]]
* [[Tiến hóa của động vật có vú]]

==Tham khảo==
{{tham khảo}}
* [[Harry Seeley|Seeley]] (1895), "Researches on the structure, organization, and classification of the fossil Reptilia. Part IX., Section 5. On the skeleton in new Cynodontia from the Karroo rocks". ''Phil. Transactions of the Roy. Soc. of London'', series B 186, p.&nbsp;59–148.
{{thể loại Commons|Cynognathus crateronotus}}

[[Thể loại:Bộ Bò sát mặt thú|Thú hàm chó, chi]]
[[Thể loại:Họ động vật|Thú hàm chó, chi]]
[[Thể loại:Therapsida]]