Xem mã nguồn của Chuck Feeney

{{Thông tin nhân vật
| tên = Chuck Feeney
| hình = 
| ghi chú hình = 
| cỡ hình = 
| tên khai sinh = Charles Francis Feeney
| ngày sinh = {{Birth date|1931|04|23|df=yes}}
| dân tộc = <!-- Ethnicity should be supported with a citation from a reliable source -->
| tư cách công dân = [[Ireland]] & [[Hoa Kỳ]]
| học vấn = Trường trung học St. Mary of the Assumption, Đại học Cornell University School of Hotel Administration
| nghề nghiệp = * Người sáng lập của ''The Atlantic Philanthropies''
* Đồng sáng lập viên của Duty Free Shoppers Group
| tôn giáo = [[Công giáo Rôma]]
| giáo phái = <!-- Denomination should be supported with a citation from a reliable source -->
| người hôn phối = m. Helga Feeney
| Bạn đời = 
| con cái = Juliette, Caroleen, Diane, Leslie and Patrick
| người thân = 
| website = 
| nơi sinh = [[Elizabeth, New Jersey]], [[Hoa Kỳ]]
| ngày mất         = {{death date and age|2023|10|09|1931|04|23|df=yes}}
| nơi mất        = [[San Francisco, California]]
| cha mẹ = 
| honorific_prefix = 
| resting_place_coordinates = <!-- {{Coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline}} -->
| footnotes = 
}}
'''Charles Francis "Chuck" Feeney''' (23 tháng 4 năm 1931 &ndash; 9 tháng 10 năm 2023)<ref name="nyt2007">
{{chú thích báo |last=Dwyer |first=Jim |date = ngày 26 tháng 9 năm 2007 |title=Out of Sight, Till Now, and Giving Away Billions |url=https://www.nytimes.com/2007/09/26/nyregion/26about.html |newspaper=[[The New York Times]] |access-date = ngày 30 tháng 9 năm 2007}}</ref> là nhà [[tỷ phú]] và là [[từ thiện|nhà từ thiện]] [[:Thể loại:Người Mỹ gốc Ireland|người Mỹ gốc Ireland]]. Ông là người sáng lập tổ chức ''The Atlantic Philanthropies'' (''Quỹ từ thiện Đại Tây Dương''), một trong những quỹ tư nhân lớn nhất thế giới. Ông cũng là một đồng sáng lập viên của ''Duty Free Shoppers Group'' và là người đi tiên phong trong việc lập nên khái niệm mua sắm miễn thuế. Feeney đã luôn dấu kín về khối tài sản khổng lồ của mình trong rất nhiều năm, cho đến khi một cuộc tranh chấp trong kinh doanh xảy ra, dẫn đến danh tính của ông được tiết lộ vào năm 1997.<ref name="nyt1997">{{chú thích báo |last=Miller |first=Judith |date = ngày 23 tháng 1 năm 1997 |title=He Gave Away $600 Million, and No One Knew |url=https://www.nytimes.com/1997/01/23/nyregion/he-gave-away-600-million-and-no-one-knew.html |newspaper=[[The New York Times]] |access-date = ngày 5 tháng 1 năm 2017}}</ref> Trong suốt cuộc đời mình, Feeney đã sử dụng số tiền hơn 8 tỉ [[đô la Mỹ]] để làm [[từ thiện]], hỗ trợ giáo dục đại học, y tế công cộng, nhân quyền và nghiên cứu khoa học.<ref name="nyt2017">{{chú thích báo |last=Dwyer |first=Jim |date = ngày 5 tháng 1 năm 2017 |title='James Bond of Philanthropy' Gives Away the Last of His Fortune |url=https://www.nytimes.com/2017/01/05/nyregion/james-bond-of-philanthropy-gives-away-the-last-of-his-fortune.html |newspaper=[[The New York Times]] |access-date = ngày 5 tháng 1 năm 2017}}</ref><ref name="Báo Vietnam net" >[http://m.vietnamnet.vn/vn/kinh-doanh/doanh-nhan/ty-phu-my-chuck-feeney-lam-tu-thien-8-ty-usd-364758.html Tỷ phú từ thiện 8 tỷ USD: Sinh ra tay trắng, cuối đời trắng tay], Báo điện tử Việt Nam Net</ref>

Feeney được biết đến là một người rất tiết kiệm, ông sống trong một căn hộ thuê, không sở hữu một chiếc xe hơi hoặc căn nhà nào và chỉ di chuyển hàng không bằng vé hạng kinh tế giá rẻ.<ref>[http://www.tcd.ie/news_events/articles/taoiseach-launches-chuck-feeney-biography-at-trinity-college-dublin/559 Taoiseach launches Chuck Feeney Biography at Trinity College Dublin]</ref><ref name="bww"/>

==Sự nghiệp==
Feeney sinh tại [[New Jersey]] trong thời kỳ [[Đại suy thoái]] và xuất thân từ gia đình trung lưu với cha mẹ là người Mỹ gốc Ireland ở [[Elizabeth, New Jersey]].<ref name=nyt2017/> Tổ tiên của ông từng sống tại Quận Fermanagh của [[Bắc Ailen]]. Feeney tốt nghiệp trường trung học St. Mary of the Assumption ở Elizabeth vào năm 1949. Ông từng là người điều khiển đài vô tuyến của [[Không quân Hoa Kỳ]] trong [[Chiến tranh Triều Tiên]] và bắt đầu sự nghiệp bán rượu miễn thuế cho nhân viên [[Hải quân Hoa Kỳ]] tại các cảng Địa Trung Hải vào những năm 1950.<ref name="reuters">[http://www.msnbc.msn.com/id/20871397/ Book details billionaire's secret philanthropy], a ngày 19 tháng 9 năm 2007 [[Reuters]] story via [[MSNBC.com]]</ref> Ông tốt nghiệp Trường Quản trị khách sạn thuộc [[Đại học Cornell]] (Cornell University School of Hotel Administration).<ref name="nyt2007"/>
===Kinh doanh hàng miễn thuế===
Khái niệm "mua hàng miễn thuế", đối với những người đi du lịch rồi miễn phí thuế nhập khẩu, vẫn còn rất mới mẻ khi Feeney và Robert Warren Miller, bạn học cùng lớp đại học với ông, bắt đầu bán rượu miễn thuế cho quân nhân Mỹ ở [[châu Á]] trong những năm 1950. Sau đó, họ mở rộng sang bán ô tô, [[thuốc lá]] và thành lập nên Tập đoàn Duty Free Shoppers (DFS Group) vào ngày [[7 tháng 11]] năm [[1960]]. DFS bắt đầu hoạt động tại [[Hồng Kông]] rồi mở rộng sang [[châu Âu]] và các lục địa khác. Sự đột phá lớn đầu tiên của DFS bắt đầu vào những năm 1960, khi họ được hưởng sự nhượng bộ độc quyền cho việc bán hàng miễn thuế tại [[Hawaii]], điều đó cho phép tập đoàn tiếp thị sản phẩm cho các khách du lịch [[Nhật Bản]]. DFS cuối cùng được mở rộng ra các cửa hàng miễn thuế tại các sân bay và thương xá lớn ở trung tâm thành phố rồi trở thành nhà bán lẻ du lịch lớn nhất thế giới. Vào giữa những năm 1990, DFS đã phân phối lợi nhuận lên đến 300 triệu đô la một năm cho Feeney, Miller và hai đối tác nhỏ hơn.<ref name="wsj1997">{{chú thích báo |last=Bird |first=Laura |date = ngày 10 tháng 2 năm 1997 |title=LVMH Nears Agreement to Buy Remaining Stake in DFS Chain |url=https://www.wsj.com/articles/SB855528462666759500 |newspaper=[[The Wall Street Journal]] |access-date = ngày 6 tháng 1 năm 2017}}</ref> Ông Feeny cũng là một nhà đầu tư khôn ngoan trong các [[khởi nghiệp]] công nghệ.<ref name="nyt2017"/>

Năm 1996, Feeney và một đối tác bán cổ phần của họ trong DFS cho tập đoàn Louis Vuitton Moët Hennessy ([[LVMH]]) của Pháp. Nhưng Miller phản đối việc bán. Trước khi vụ kiện giả định có thể xảy ra, nhiều người mới được biết rằng cổ phần của Feeney không còn thuộc sở hữu của ông mà do The Atlantic Philanthropies nắm.<ref name="nyt1996">{{chú thích báo |last=Strom |first=Stephanie |date = ngày 30 tháng 10 năm 1996 |title=LVMH to Buy Duty-Free Empire for $2.47 Billion |url=https://www.nytimes.com/1996/10/30/business/lvmh-to-buy-duty-free-empire-for-2.47-billion.html |newspaper=[[The New York Times]] |access-date = ngày 6 tháng 1 năm 2017}}</ref> The Atlantic đã tạo được 1,63 tỷ đô la từ vụ giao dịch này.<ref name="bww">{{chú thích sách |last=O'Clery |first=Conor |date=2007 |title=The Billionaire Who Wasn't: How Chuck Feeney Secretly Made and Gave Away a Fortune |url=https://books.google.com/books?id=7tIiBQAAQBAJ |publisher= Public Affairs |isbn= 9781586483913}}</ref>

===Từ thiện===
Năm 1982, Feeney thành lập tổ chức The Atlantic Philanthropies (''Quỹ từ thiện Đại Tây Dương''). Năm 1984, ông bí mật chuyển toàn bộ 38,75% cổ phần của mình có trị giá khoảng 500 triệu đô la vào The Atlantic Philanthropies. Ngay cả các đối tác kinh doanh của ông ta cũng không biết rằng ông ta không còn sở hữu bất cứ cổ phần nào của DFS nữa.<ref name=forbes/>

Trong nhiều năm, Atlantic đã bí mật tài trợ giúp đỡ từ thiện cho nhiều vụ việc, nhưng họ yêu cầu người nhận không được tiết lộ nguồn tài trợ là từ họ.<ref name=forbes/> Feeney đã có những đóng góp cá nhân đáng kể cho [[Sinn Féin]], cánh chính trị của IRA, để hỗ trợ cho các nỗ lực hòa bình ở [[Ai Len]].<ref name="nyt1997"/> Ông cũng đã tặng khoảng 1 tỷ đô la cho nền giáo dục ở Ai len, chủ yếu dùng cho các tổ chức cấp ba và [[Đại học Limerick]].<ref name="nyt2007"/>

Feeney là nhà tài trợ chính cho trường cũ của ông, Đại học Cornell. Ông đã tặng cho trường gần 1 tỉ đô la Mỹ, trong đó có một khoản quyên góp 350 triệu đô la để thành lập công ty Cornell Tech.<ref name="nyt2011">{{chú thích báo| url=https://www.nytimes.com/2011/12/20/nyregion/cornell-and-technion-israel-chosen-to-build-science-school-in-new-york-city.html | work=The New York Times |first=Richard |last=Pérez-Peña |title=Cornell Chosen to Build Science School in New York City |date = ngày 19 tháng 12 năm 2011}}</ref> Một trong những dự án khác của Atlantic Philanthropies là đề xuất các cải cách cho hệ thống chăm sóc sức khoẻ của Hoa Kỳ, giúp làm nền tảng cho [[Obamacare|Đạo luật Chăm sóc Y tế với Giá cả phải chăng]] (''Obamacare''); Một dự án khác là vận động cho việc chấm dứt hình phạt tử hình đối với người chưa thành niên.<ref name="nyt2017"/>

Feeney cũng từng ủng hộ việc hiện đại hoá các cơ cấu [[y tế]] công cộng ở [[Việt Nam]].<ref name="forbes" />

Tháng 2 năm 2011, Feeney tham gia vào phong trào [[Cam kết Hiến tặng|Lời cam kết Hiến tặng]] (The Giving Pledge) do [[Bill Gates]] và [[Warren Buffett]] khởi xướng.<ref>{{Chú thích web |url=http://cms.givingpledge.org/Content/uploads/634338912753674970_Feeney%20020311.pdf |ngày truy cập=2017-04-09 |tựa đề=Letter: Charles F. Feeney: ngày 3 tháng 2 năm 2011 |archive-date=2011-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110725044021/http://cms.givingpledge.org/Content/uploads/634338912753674970_Feeney%20020311.pdf |url-status=}}</ref> Feeney viết trong bức thư gửi Bill Gates và Warren Buffett, những người sáng lập The Giving Pledge: "''Tôi không thể nghĩ đến việc sử dụng tài sản cá nhân ích lợi và xứng đáng hơn là để hiến tặng, ngay khi còn đang sống - để cá nhân cố gắng hết mình để cống hiến cho những nỗ lực có ý nghĩa để cải thiện điều kiện sống của con người. Quan trọng hơn, nhu cầu ngày nay rất lớn và đa dạng đến mức sự hỗ trợ từ thiện thông minh và các can thiệp tích cực có thể có giá trị và tác động lớn, hơn là nếu chúng bị trì hoãn khi nhu cầu thì ngày càng lớn hơn'' ".<ref>[http://givingpledge.org/#charles+f._feeney] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110304152414/http://givingpledge.org/#charles+f._feeney |date=ngày 4 tháng 3 năm 2011 }}</ref>

Ông đã tặng 7 triệu đô la cuối cùng vào cuối năm 2016, cũng là tặng người nhận các khoản đóng góp từ thiện đầu tiên của ông: Đại học Cornell, nhằm hỗ trợ sinh viên làm công tác dịch vụ cộng đồng. Trong suốt cuộc đời của mình, ông ta đã hiến tặng hơn 8 tỉ đô la.<ref name="nyt2017"/>

Ông đã chính thức giải phóng túi tiền của mình, đáp ứng được khát vọng "cho đi trong khi còn sống". Ông Feeney, hiện 85 tuổi, nói năm 2017: "''Bạn luôn lo lắng khi phải xử lý rất nhiều tiền, nhưng chúng dường như đã làm việc đó khá tốt''", "''Bạn cũng chỉ có thể mặc một chiếc quần một lúc''".<ref name="nyt2017"/>

"''Có lẽ đó là ý muốn của [[Giê-su|Chúa]]: Người nghèo luôn ở cùng chúng ta. Bạn biết đấy, bạn sẽ không bao giờ chạy thoát khỏi mọi người, [nhưng] bạn có thể giúp đỡ''".<ref>[http://www.atlanticphilanthropies.org/videos/video-secret-billionaire-chuck-feeney-story Secret Billionaire: The Chuck Feeney Story]</ref>

==Công nhận và giải thưởng==
Feeney thường được gọi là "[[James Bond]] của giới từ thiện"<ref name="nyt2017"/> và Feeney cũng là chủ đề cho một bộ phim tài liệu của RTÉ Factary với tựa đề ''Secret Billionaire: Chuck Feeney Story''.<ref>{{chú thích web|url=https://www.youtube.com/watch?v=OMcjxe8slYI&feature=player_embedded |title=Secret Billionaire: The Chuck Feeney Story |publisher=YouTube |date = ngày 5 tháng 6 năm 2010 |access-date = ngày 8 tháng 11 năm 2013}}</ref>

Năm 2010, Feeney nhận được giải thưởng Biểu tượng Công nghiệp Cornell.<ref>{{chú thích web|url=http://www.news.cornell.edu/stories/May10/hotelIconAward.html |title=Cornell Chronicle: Hotel School to honor industry icons |publisher=News.cornell.edu |date = ngày 27 tháng 5 năm 2010 |access-date = ngày 15 tháng 6 năm 2011}}</ref>

Năm 2012, Liên hiệp các trường đại học của Ireland Bắc và Nam, cùng trao cho Feeney bằng Tiến sĩ Luật danh dự.<ref>{{chú thích báo|last=Minihan|first=Mary|title=Universities honour their 'Renaissance man' Feeney|url=http://www.irishtimes.com/news/universities-honour-their-renaissance-man-feeney-1.526606|access-date=ngày 6 tháng 5 năm 2013|newspaper=The Irish Times|date=ngày 7 tháng 9 năm 2012}}</ref> Cũng trong năm này, ông nhận được giải thưởng "Presidential Distinguished Service" của Ireland<ref>{{chú thích báo|last=O'Shea|first=James|title=Don Keough, Chuck Feeney, Loretta Brennan Glucksman recognized with Irish gov awards|url=http://www.irishcentral.com/news/Don-Keough-Chuck-Feeney-Loretta-Brennan-Glucksman-recognized-with-Irish-govt-awards-168748846.html|access-date=ngày 6 tháng 5 năm 2013|newspaper=Irish Central|date=ngày 6 tháng 9 năm 2012}}</ref> và đồng thời được trao Huân chương của [[Đại học California tại San Francisco]] (UCSF)<ref>{{chú thích web|last=Kim|first=Leland|title=Four Successful Innovators Earn UCSF's Highest Honor|url=http://www.ucsf.edu/news/2012/04/11812/four-successful-innovators-earn-ucsfs-highest-honor|work=The University of California San Francisco Website|publisher=The University of California San Francisco|access-date=ngày 6 tháng 5 năm 2013}}</ref> vì những đóng góp cá nhân xuất sắc của mình cho cơ quan khoa học y tế của trường.

Năm 2014, Warren Buffett khi nhận xét về về Feeney đã nói: "''ông ấy là anh hùng của tôi và anh hùng của [[Bill Gates]]. Ông ta nên là anh hùng của mọi người".<ref name="forbes2014">{{chú thích báo|last=Alexander|first=Dan|title=Warren Buffett Honors His Hero, The Billionaire Who Secretly Gave It All Away|url=http://www.forbes.com/sites/danalexander/2014/06/18/warren-buffett-honors-his-hero-the-billionaire-who-secretly-gave-it-all-away/|access-date = ngày 6 tháng 1 năm 2017 |newspaper=[[Forbes]]|date = ngày 18 tháng 6 năm 2014}}</ref>

==Gia đình và cuộc sống==
Feeney kết hôn hai lần và có bốn con gái cùng một con trai. Danielle, người vợ đầu của ông là [[người Pháp]]. Người vợ thứ hai của Feeney là Helga.<ref name=forbes>{{chú thích báo|last=Bertoni|first=Steven|title=Chuck Feeney: The Billionaire Who Is Trying To Go Broke|url=http://www.forbes.com/sites/stevenbertoni/2012/09/18/chuck-feeney-the-billionaire-who-is-trying-to-go-broke/|access-date = ngày 12 tháng 3 năm 2015 |publisher=Forbes|date = ngày 18 tháng 9 năm 2012}}</ref>

Chuck Feeney luôn được biết đến là một người đàn ông tiết kiệm. Cho đến khi ông 75 tuổi, ông còn mang tài liệu trong một túi nhựa. Khi ở [[New York]], ông luôn ăn trưa không phải ở các nhà hàng sang trọng của thành phố mà ở khu nhà của Irish Pavilion Tommy Makem trên phố East 57th với món đơn giản bình dân: bánh mì kẹp thịt. Vào năm 2016, ông sống trong một căn hộ thuê ở [[San Francisco]], với số tài sản còn khoảng 2 triệu đô la.<ref name="nyt2017"/>

Ông qua đời ngày 9 tháng 10 năm 2023 tại San Franciso, thọ 92 tuổi.<ref>{{chú thích báo |title=Chuck Feeney, Irish American billionaire who gave his fortune away, passes |url=https://www.irishcentral.com/news/chuck-feeney-irish-american-philanthropist-passes |work=IrishCentral.com |date=9 October 2023 |language=en}}</ref>

==Video clip==
*[https://www.youtube.com/watch?v=OMcjxe8slYI 57-min Biography presented by The Atlantic Philanthropies]
*[https://www.youtube.com/watch?v=g2hgWFuJyv8 4-min Chuck Feeney on Giving While Living presented by The Atlantic Philanthropies]

==Ghi chú==
{{Tham khảo|cột=}}
==Liên kết ngoài==
{{Wikiquote|en:Chuck Feeney}}
* [http://www.atlanticphilanthropies.org/news/secret-billionaire-chuck-feeney-story Interview with Feeney from the Atlantic Philanthropies Web site]
* [http://businessideaslab.com/chuck-feeney-biography/ A Short Biography Of Chuck Feeney] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151117014523/http://businessideaslab.com/chuck-feeney-biography/ |date=2015-11-17 }}

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Feeney, Chuck Feeney}}
[[Thể loại:Sinh năm 1931]]
[[Thể loại:Người Mỹ gốc Ireland]]
[[Thể loại:Nhà từ thiện]]
[[Thể loại:Tỷ phú]]
[[Thể loại:Mất năm 2023]]
[[Thể loại:Tín hữu Công giáo]]
[[Thể loại:Tỷ phú Hoa Kỳ]]
[[Thể loại:Doanh nhân Mỹ]]
[[Thể loại:Nhà từ thiện Mỹ]]