Xem mã nguồn của Elbert E. Martin

{{dịch máy}}
{{Infobox Officeholder
| name          = <!-- defaults to article title when left blank -->
| image         = Elbert E. Martin.jpg
| alt           = <!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software -->
| caption       = Elbert E. Martin cầm bài diễn văn của Theodore Roosevelt với vết đạn (1912)
| birth_name    = Elbert Eli Martin
| birth_date    = {{Birth date|1881|01|22}}
| birth_place   = [[Manchester, New Hampshire]], Hoa Kỳ
| death_date    = {{Death date and age|1956|09|01|1881|01|22}}
| death_place   = [[Salmon, Idaho]], Hoa Kỳ
| other_names   = 
| occupation    = {{plainlist|
*[[Luật sư]]
*Nhà lập pháp}}
<!--| years_active  = 1912–1956-->
| known_for     = Bắt giữ kẻ ám sát [[Theodore Roosevelt]]
| office = Dân biểu [[Hạ viện Vermont]]
<!--| constituency = [[Putney, Vermont|Putney]]-->
| term_start = 6 tháng 1 năm 1943
| term_end = 7 tháng 1 năm 1953
| party = [[Đảng Cộng hòa (Hoa Kỳ)|Cộng hòa]]
}}
'''Elbert Eli Martin''' (22 tháng 1 năm 1881 – 1 tháng 9 năm 1956) là người viết [[tốc ký]] của Tổng thống Hoa Kỳ [[Theodore Roosevelt]]. Ông được biết với việc khống chế thủ phạm [[John Schrank]] sau vụ mưu sát Theodore Roosevelt. Martin phục vụ trong Quốc hội Vermont.

==Đầu đời==
Elbert Martin sinh ra ở [[Manchester, New Hampshire]].<ref name="Helferich">{{chú thích sách |last1=Helferich |first1=Gerard |title=Theodore Roosevelt and the Assassin: Madness, Vengeance, and the Campaign of 1912 |date=October 8, 2013 |publisher=Rowman & Littlefield |location=Washington, DC |isbn=978-1-4930-0077-7 |url=https://books.google.com/books?id=F3VBBAAAQBAJ |access-date=February 13, 2024 |language=en|page=151}}</ref> Ông học trung học ở [[Rhinelander, Wisconsin]] và tốt nghiệp [[Trường trung học Rhinelander]], ông là cầu thủ [[bóng bầu dục Mỹ|bóng bầu dục]] ở trường này. Sau khi tốt nghiệp trung học, ông chuyển đến [[Michigan]] và theo học tại Đại học Kinh doanh Big Rapids, ông cũng là cầu thủ bóng bầu dục ở trường này.<ref name="Chicagotrib"/> Năm 1912, ông tốt nghiệp Đại học Luật Detroit với bằng luật.<ref name="WXPR">{{chú thích báo |last1=Entz |first1=Gary |last2=Martin |first2=Mackenzie |title=In 1912, Teddy Roosevelt's Life Was Saved by a Rhinelander Native |url=https://www.wxpr.org/arts-life/2019-02-27/in-1912-teddy-roosevelts-life-was-saved-by-a-rhinelander-native |access-date=February 12, 2024 |work=WXPR |date=February 27, 2019 |language=en |archive-date=February 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240213011244/https://www.wxpr.org/arts-life/2019-02-27/in-1912-teddy-roosevelts-life-was-saved-by-a-rhinelander-native |url-status=live }}</ref>

==Sự nghiệp==
Martin chuyển đến [[Thành phố New York]] và vào ngày 16 tháng 8 năm 1912, bắt đầu làm việc cho [[Theodore Roosevelt]] với vai trò là người viết [[tốc ký]]; vì hình thể và xuất thân chơi bóng của mình, Martin là vệ sĩ không chính thức của Roosevelt khi đi vận động tranh cử [[Tổng thống Hoa Kỳ]]. Ở [[Saginaw, Michigan]], Martin đẩy một người đàn ông xuống rãnh nước trong lúc hộ tống Roosevelt; Roosevelt nhận thấy Martin đôi lúc quá cộc cằn với mọi người.<ref name="Chicagotrib"/>
===Vụ mưu sát Theodore Roosevelt===
Vào ngày 14 tháng 10 năm 1912, Martin hộ tống Theodore Roosevelt đến [[Milwaukee]], [[Wisconsin]] và nhận thấy sắp xảy ra một vụ mưu sát cựu tổng thống. Rời khỏi khách sạn Gilpatrick, Roosevelt đi ra ngoài và bước vào một chiếc [[Ô tô mui trần|xe mui trần]] đã chờ sẵn. Khi Martin vào xe, một người đàn ông tên {{ill|John Schrank|en|John Schrank}} bước tới và bắn Roosevelt. Ngay khi phát súng bắn vào ngực Roosevelt, Martin khống chế thủ phạm. Ông tóm cổ Schrank và lấy súng ngăn không cho thủ phạm nổ súng lần hai. Martin sau đó lôi người đàn ông đến gần Roosevelt và nói, "Hắn đây. Nhìn hắn, Đại tá."<ref name="maniac">{{chú thích báo |title=Maniac in Milwaukee Shoots Col. Roosevelt; He Ignores Wound, Speaks an Hour, Goes. to Hospital |url=https://www.newspapers.com/article/the-new-york-times-theodore-roosevelt-sh/2538819/ |access-date=February 10, 2024 |work=The New York Times |date=October 15, 1912 |pages=1 |archive-date=November 3, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231103170648/https://www.newspapers.com/article/the-new-york-times-theodore-roosevelt-sh/2538819/ |url-status=live }}</ref> Schrank cố nổ súng lần hai, nhưng hành động dứt khoát của Martin trong việc khống chế Schrank và tước vũ khí có lẽ đã cứu Roosevelt thoát khỏi cái chết.<ref name="Second">{{chú thích báo |title=Martin Prevented a Second Shot by Would-Be Assassin |url=https://www.newspapers.com/article/birmingham-post-herald-martin-prevented/140827434/ |access-date=February 12, 2024 |work=Birmingham Post-Herald |date=October 16, 1912 |pages=11 |language=en |archive-date=February 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240213011359/https://www.newspapers.com/article/birmingham-post-herald-martin-prevented/140827434/ |url-status=live }}</ref> Tờ ''[[Boston Evening Transcript]]'' đã gọi Martin là "Anh hùng cơ hội".<ref name="Hero">{{chú thích báo |title=Elbert E. Martin Hero of Occasion |url=https://www.newspapers.com/article/boston-evening-transcript-elbert-e-mart/91680123/ |access-date=February 12, 2024 |work=Boston Evening Transcript |date=October 15, 1912 |pages=3 |language=en |archive-date=November 2, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231102135935/https://www.newspapers.com/article/boston-evening-transcript-elbert-e-mart/91680123/ |url-status=live }}</ref> Roosevelt đưa cho Martin khẩu súng của thủ phạm cùng với vỏ đạn đã qua sử dụng, năm viên đạn và một chiếc đồng hồ vàng có khắc dòng chữ "To Elbert E. Martin from Theodore Roosevelt in Remembrance of October 14, 1912".{{efn|Tạm dịch: "Gửi Elbert E. Martin từ Theodore Roosevelt để tưởng nhớ ngày 14 tháng 10 năm 1912."}}<ref name="Rice">{{chú thích báo |last1=Rice |first1=Charles |title=Theodore Roosevelt's Life Saved by Assistant |url=https://www.newspapers.com/article/the-news-tribune-theodore-roosevelts-li/140828218/ |access-date=February 12, 2024 |work=The News Tribune |date=October 3, 1965 |pages=1 |archive-date=February 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240213011402/https://www.newspapers.com/article/the-news-tribune-theodore-roosevelts-li/140828218/ |url-status=live }}</ref> Roosevelt không bị thương nghiêm trọng vì phát súng đầu tiên xuyên qua bài diễn văn dài 50 trang được gấp làm đôi, và hộp mắt kính của ông; Martin quyết ngăn thủ phạm nổ súng lần hai.<ref name="interfere">{{chú thích báo |last1=Arnold |first1=Christopher |title=A 50-page Speech, Spectacle Case Save 'Bull Moose's Life' |url=https://www.newspapers.com/article/the-star-press-a-50-page-speech-spectac/140680347/ |access-date=February 10, 2024 |work=The Star Press |date=June 23, 1968 |pages=37 |archive-date=February 12, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240212153418/https://www.newspapers.com/article/the-star-press-a-50-page-speech-spectac/140680347/ |url-status=live }}</ref>

==Sự nghiệp sau đó==
Vào những năm 1940, Martin làm việc cho một công ty luật ở [[Detroit]]. Ông sau đó chuyển đến [[Vermont]] và tiếp tục phục vụ 10 năm trong Quốc hội Vermont, đại diện thị trấn Putney.<ref name="obit"/><ref name="Government">{{chú thích sách |title=Conservation of Wildlife Report of the Select Committee on Conservation of Wildlife |date=1945 |publisher=U.S. Government Printing Office |location=Washington D.C. |page=499 |url=https://books.google.com/books?id=TjpJAAAAMAAJ&dq=vermont+legislature+Elbert+Martin&pg=PA499 |access-date=February 13, 2024 |language=en |archive-date=February 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240213011421/https://www.google.com/books/edition/Conservation_of_Wildlife/TjpJAAAAMAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=vermont+legislature+Elbert+Martin&pg=PA499&printsec=frontcover |url-status=live }}</ref><ref name="Party">{{chú thích báo |title=Given Party |url=https://www.newspapers.com/article/the-brattleboro-reformer-elbert-e-marti/140864234/ |access-date=February 13, 2024 |work=The Brattleboro Reformer |date=June 15, 1953 |pages=4}}</ref><ref name="Report">{{chú thích web |title=Annual Report Town of Putney |url=https://www.putneyvt.org/vertical/sites/%7BAFAACF45-D9AA-42F6-BFAF-8BC25D547B48%7D/uploads/1946_YE_December__31_1946.pdf |website=www.putneyvt.org |publisher=E.L. Hildreth & Company |access-date=February 13, 2024 |archive-date=2024-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240718210114/https://www.putneyvt.org/vertical/sites/%7BAFAACF45-D9AA-42F6-BFAF-8BC25D547B48%7D/uploads/1946_YE_December__31_1946.pdf |url-status=dead }}</ref> Ông còn là giám đốc quảng cáo và cố vấn pháp lý cho Khách sạn Vanderbilt.<ref name="obit"/>

==Gia đình==
Martin kết hôn vào năm 1912; hai vợ chồng sống tại [[Thành phố New York]] và có một người con gái, sau đó chuyển đến [[Vermont]], [[Detroit]] và [[Idaho]].<ref name="Chicagotrib">{{chú thích báo |title=Elbert E. Martin a Hero |url=https://www.newspapers.com/article/chicago-tribune-elbert-e-martin-a-hero/140828956/ |access-date=February 13, 2024 |work=Chicago Tribune |date=October 16, 1912 |pages=3 |archive-date=February 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240213011344/https://www.newspapers.com/article/chicago-tribune-elbert-e-martin-a-hero/140828956/ |url-status=live }}</ref> Martin qua đời ngày 1 tháng 9 năm 1956, tại Bệnh viện Steele Memorial ở [[Salmon, Idaho]], sau năm tuần nằm viện. Tang lễ của ông diễn ra tại Nhà tang lễ Jones và được an táng ở Salmon.<ref name="obit">{{chú thích báo |title=Obituary for Elbert E. Martin |url=https://www.newspapers.com/article/the-brattleboro-reformer-obituary-for-el/140830288/ |access-date=February 13, 2024 |work=The Brattleboro Reformer |date=September 13, 1956 |pages=14 |archive-date=February 13, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240213011404/https://www.newspapers.com/article/the-brattleboro-reformer-obituary-for-el/140830288/ |url-status=live }}</ref>
==Ghi chú==
{{Notelist}}

==Chú thích==
{{Tham khảo|30em}}

{{Thời gian sống|1881|1956}}

[[Thể loại:Luật sư Mỹ]]
[[Thể loại:Theodore Roosevelt]]