Xem mã nguồn của Ellsworth Huntington

{{Infobox scientist
|name              = Ellsworth Huntington
|image             = Ellsworth Huntington.jpg
|birth_date        = {{birth date|1876|9|16}}
|birth_place       = 
|death_date = {{death date and age|1947|10|17|1876|9|16}}
|death_place       = 
|residence         = 
|citizenship       = 
|nationality       = [[Mỹ]]
|doctoral_advisor  = 
|doctoral_students = 
|known_for         = 
|influences        = 
|influenced        = 
|signature         =
|footnotes         = 
|ethnicity         = 
|field             = [[Địa lý]]<br/>[[Khí hậu học]]<br> [[Sinh thái nhân văn]]
|work_institutions = [[Đại học Yale]]
|alma_mater        = [[Đại học Harvard]]<br />[[Đại học Yale]]<ref>{{chú thích web | url=http://www.iranicaonline.org/articles/huntington-ellsworth |title = HUNTINGTON, ELLSWORTH – Encyclopaedia Iranica}}</ref>
|prizes            = 
|religion          = 
}}
'''Ellsworth Huntington''' (ngày [[16 tháng 9]] năm [[1876]] – ngày [[17 tháng 10]] năm [[1947]]) là giáo sư [[địa lý]] tại [[Đại học Yale]] vào đầu thế kỷ 20, nổi tiếng với công trình nghiên cứu về [[Chủ nghĩa tất định môi trường|thuyết quyết định môi trường]]/quyết định khí hậu, [[tăng trưởng kinh tế]], [[địa lý kinh tế]] và [[phân biệt chủng tộc khoa học]]. Ông từng là Chủ tịch [[Hội Sinh thái Hoa Kỳ]] năm 1917, [[Hiệp hội Nhà Địa lý Hoa Kỳ]] năm 1923 và Chủ tịch Hội đồng Quản trị [[Hội Ưu sinh Hoa Kỳ]] từ năm 1934 đến năm 1938.

Ông từng được mời giảng dạy tại [[Trường Đại học Euphrates]], [[Thổ Nhĩ Kỳ]] (1897&ndash;1901); cùng đi với đoàn thám hiểm của [[Raphael Pumpelly|Pumpelly]] (1903) và Barrett (1905&ndash;1906) đến vùng [[Trung Á]]; và viết về những trải nghiệm châu Á của mình trong cuốn ''Khám phá ở Turkestan'' (1905) và ''Xung đột châu Á'' (1907). Ông còn dạy môn địa lý tại Yale (1907&ndash;1915) và từ năm 1917 là cộng sự nghiên cứu ở đó, dành thời gian chủ yếu cho những công trình nghiên cứu về [[khí hậu học]] và [[nhân chủng học]]. Ông là người được [[Hội Địa lý Philadelphia]] trao tặng Huy chương vàng Elisha Kent Kane vào năm 1916.

Năm 1909, Huntington dẫn đầu Đoàn thám hiểm Yale đến [[Palestine]]. Nhiệm vụ của ông là xác định "từng bước quá trình mà cấu trúc địa chất, dạng địa hình, bản chất hiện tại và trong quá khứ của khí hậu đã định hình sự tiến bộ của con người, hình thành nên lịch sử nhân loại; và do đó đóng một phần không thể lường trước được sự phát triển của một hệ thống tư tưởng hiếm khi có thể nảy sinh trong bất kỳ hoàn cảnh vật chất nào khác."<ref>{{chú thích web |url=http://www.library.yale.edu/judaica/exhibits/webarch/front/Huntingtoncollection.html |title=Archived copy |access-date=2009-03-14 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080511234941/http://www.library.yale.edu/judaica/exhibits/webarch/front/Huntingtoncollection.html |archive-date=2008-05-11 }}</ref>

Ông còn là thành viên thường trực ban đầu của [[Quỹ Nghiên cứu Vòng đời]] từ năm 1941.

==Tác phẩm==
[[Tập tin:Ellsworth Huntington Mill Spring California 1911.jpg|thumb|right|250px|Ellsworth Huntington đang tiến hành nghiên cứu vòng cây tại Mill Spring, California vào năm 1911.]]
* ''[https://books.google.com/books/about/Explorations_in_Turkestan.html?id=aYARAAAAIAAJ Explorations in Turkestan: With an Account of the Basin of Eastern Persia and Sistan, Expedition of 1903, under the Direction of Raphael Pumpelly]'' (1905)
* ''[https://archive.org/details/pulseasiaajourn00huntgoog The Pulse of Asia: A Journey in Central Asia Illustrating the Geographic Basis of History]'' (1907)
* ''[https://archive.org/details/palestineandits00huntgoog Palestine and Its Transformation]'' (1911)
* [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=uc1.b000788895&view=1up&seq=227 "Changes of Climate and History,"] ''American Historical Review'' Vol. 18, No. 2 (Jan., 1913), pp.&nbsp;213–232 [https://www.jstor.org/stable/1835325 in JSTOR]
* [https://catalog.hathitrust.org/Record/011719976 ''The Climatic Factor As Illustrated in Arid America''] (1914)
* ''[https://archive.org/details/civilizationand01huntgoog Civilization and Climate]'' (1915, rev. ed. 1924)
* "Climatic Change and Agricultural Exhaustion as Elements in the Fall of Rome," ''Quarterly Journal of Economics'' Vol. 31, No. 2 (Feb., 1917), pp.&nbsp;173–208 [https://www.jstor.org/stable/1883908 in JSTOR]
* ''[https://archive.org/details/redmanscontinen00huntgoog The Red Man's Continent: A Chronicle of Aboriginal America]'' (1919)
* ''[https://archive.org/details/worldpowerandev00huntgoog World-power and Evolution]'' (1919)
* ''[https://archive.org/details/cu31924001688591/page/n1 The Secret of the Big Trees: Yosemite Sequoia and General Grant National Parks]'' (1921) 
* ''[https://archive.org/details/climaticchanges00vishgoog Climatic Changes]'' with Stephen Sargent Visher (1922)
* ''The Character Of Races'' (1924) {{ISBN|0-405-09955-X}}
* ''West of the Pacific'' (1925)
* ''[https://archive.org/details/humanhabitat013866mbp Human Habitat]'' (1927)
* "Agricultural Productivity and Pressure of Population," ''Annals of the American Academy of Political and Social Science'' Vol. 198, Present International Tensions (Jul., 1938), pp.&nbsp;73–92 [https://www.jstor.org/stable/1021204 in JSTOR]
* ''[https://archive.org/details/PrinciplesOfHumanGeography Principles of Human Geography]'' (with S. W. Cushing, 5th ed. 1940)
* "The Geography of Human Productivity," ''Annals of the Association of American Geographers'' Vol. 33, No. 1 (Mar., 1943), pp.&nbsp;1–31 [https://www.jstor.org/stable/2560968 in JSTOR]
* ''Mainsprings of Civilization'' (1945)

==Tham khảo==
{{tham khảo|30em}}

==Đọc thêm==
* Fonaroff, L. Schuyler. "Was Huntington Right about Human Nutrition?" ''Annals of the Association of American Geographers'' Vol. 55, No. 3 (Sep., 1965), pp.&nbsp;365–376 [https://www.jstor.org/stable/2561563 in JSTOR]
* Martin, Geoffrey J. ''Ellsworth Huntington: His Life and Thought'' (1973)
* Spate, O. H. K. "Ellsworth Huntington: A Geographical Giant: Review," ''Geographical Journal'' Vol. 140, No. 1 (Feb., 1974), pp.&nbsp;117–119 [https://www.jstor.org/stable/1797015 in JSTOR]

==Liên kết ngoài==
* {{Gutenberg author |id=Huntington,+Ellsworth | name=Ellsworth Huntington}}
* {{Librivox author |id=12962}}
* {{Internet Archive author |sname=Ellsworth Huntington}}
* [http://www.harpers.org/subjects/EllsworthHuntington Các bài báo được tác giả đăng trên Tạp chí Harper's] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110218223027/http://www.harpers.org/subjects/EllsworthHuntington |date=2011-02-18 }}
* [[hdl:10079/fa/mssa.ms.0001|Ellsworth Huntington Papers (MS 1)]]. Manuscripts and Archives, Yale University Library.

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Huntington, Ellsworth}}
[[Thể loại:Sinh năm 1876]]
[[Thể loại:Mất năm 1947]]
[[Thể loại:Địa lý kinh tế]]
[[Thể loại:Nhà địa lý Mỹ]]
[[Thể loại:Cựu sinh viên Đại học Yale]]
[[Thể loại:Cựu sinh viên Đại học Harvard]]
[[Thể loại:Chủ tịch Hiệp hội Nhà Địa lý Hoa Kỳ]]