Xem mã nguồn của George H. W. Bush

{{lỗi thời|date=tháng 3 năm 2026}}
{{Chú thích trong bài}}
{{Infobox officeholder 1 
| name =George H. W. Bush
| image =George H. W. Bush presidential portrait (cropped) (2).jpg
| imagesize = 250px
| office =[[Tập tin:Seal of the President of the United States.svg|30px]]<br>[[Tổng thống Hoa Kỳ|Tổng thống thứ 41 của Hoa Kỳ]]
| term_start =[[20 tháng 1]] năm [[1989]]
| term_end =[[20 tháng 1]] năm [[1993]]<br />{{số năm theo năm và ngày |1989|1|20|1993|1|20}}
| predecessor =[[Ronald Reagan]]
| successor =[[Bill Clinton]]
| 1namedata = [[Dan Quayle]]
| 1blankname = Phó Tổng thống
| office1 = [[Tập tin:Seal of the Vice President of the United States.svg|30px]]<br>[[Phó Tổng thống Hoa Kỳ|Phó Tổng thống thứ 43 của Hoa Kỳ]]
| term_start1 = [[20 tháng 1]] năm [[1981]]
| term_end1 = [[20 tháng 1]] năm [[1989]]<br />{{số năm theo năm và ngày |1981|1|20|1989|1|20}}
| predecessor1 = [[Walter Mondale]]
| successor1 = Dan Quayle
| president1 = Ronald Reagan
| office2 = [[Cục Tình báo Trung ương Hoa Kỳ|Giám đốc Cục Tình báo Trung ương]]
| term_start2 = 30 tháng 1 năm 1976
| term_end2 = 20 tháng 1 năm 1977<br>{{số năm theo năm và ngày|1976|1|30|1977|1|20}}
| predecessor2 = [[William Colby]]
| successor2 = [[Stansfield Turner]]
| president2 = [[Gerald Ford]]
| 2namedata2 = [[Vernon A. Walters]] <br> [[E. Henry Knoche]] 
| 2blankname2 = Phó Giám đốc
| office3 = [[Đại sứ Hoa Kỳ tại Trung Quốc]]
| term_start3 = 26 tháng 9 năm 1974
| term_end3 = 7 tháng 12 năm 1975<br>{{số năm theo năm và ngày|1974|9|26|1975|12|7}}
| predecessor3 = David K. E. Bruce
| successor3 = [[Thomas Gates]]
| president3 = [[Gerald Ford]]
| office4 = Chủ tịch [[Ủy ban Quốc gia đảng Cộng hòa (Hoa Kỳ)|Ủy ban Quốc gia đảng Cộng hòa]]
| term_start4 = 19 tháng 1 năm 1973
| term_end4 = 16 tháng 9 năm 1974<br>{{số năm theo năm và ngày|1973|1|19|1974|9|16}}
| predecessor4 = [[Bob Dole]]
| successor4 = [[Mary Smith]]
| president4 = [[Richard Nixon]]<br>[[Gerald Ford]]
| office5 = [[Đại sứ Hoa Kỳ tại Liên Hợp Quốc]]
| term_start5 = 1 tháng 3 năm 1971
| term_end5 = 18 tháng 1 năm 1973<br>{{số năm theo năm và ngày|1971|3|1|1973|1|18}}
| predecessor5 = [[Charles Yost]]
| successor5 = [[John Scali]] 
| president5 = [[Richard Nixon]]
| office6 = [[Hạ viện Hoa Kỳ|Dân biểu Hoa Kỳ]] <br> từ [[Khu vực Quốc hội thứ 7 của Texas|Khu vực Quốc hội thứ 7]] của [[Texas]]
| term_start6 = 3 tháng 1 năm 1967
| term_end6 = 3 tháng 1 năm 1971
| predecessor6 = [[John Dowdy]]
| successor6 = [[William Reynolds Archer Jr.]]
| alma_mater = [[Đại học Yale]]
| birth_name = George H. W. Bush
| birth_date = {{ngày sinh|1924|6|12}}
| birth_place = [[Milton, Massachusetts|Milton]], [[Massachusetts]], [[Hoa Kỳ]]
| death_date= {{death date and age|2018|11|30|1924|6|12}}
| death_place= [[Houston]], [[Texas]], Hoa Kỳ
| resting_place = [[Thư viện Tổng thống George Bush]]
| relations = Xem [[Gia tộc Bush]] 
| spouse = {{marriage|[[Barbara Bush|Barbara Pierce]]|January 6, 1945|April 17, 2018|reason=died}}
| children = [[George W. Bush]] <br> [[Pauline Robinson Bush]] <br> [[Jeb Bush]] <br> [[Neil Bush]] <br> [[Marvin Bush]] <br> [[Dorothy Bush Koch]]
| party =[[Đảng Cộng hòa (Hoa Kỳ)|Đảng Cộng hòa]]
| signature =George HW Bush Signature.svg
|website = [https://www.bush41.org/ Thư viện Tổng thống]
|signature_alt = Cursive signature in ink
|allegiance = {{nowrap|{{flag|Hoa Kỳ|1912|size=23px}}}}
|branch = [[Tập tin:Flag of the United States Navy (1864–1959).svg|23px]] [[Hải quân Hoa Kỳ]]
|serviceyears = 1942–1945
|rank = [[Tập tin:US Navy O2 infobox.svg|25px]] [[Trung úy]] ([[Hải Quân]])
|unit = [[Nhà cung cấp nhanh công tác]]
|battles = [[Chiến tranh thế giới thứ hai]]
|awards = [[Distinguished Flying Cross]],<br>[[Air Medal]] (3),<br>[[Presidential Unit Citation]]
|caption=Chân dung chính thức, 1989}}
'''George Herbert Walker Bush''' (còn gọi là '''George Bush cha''', '''Bush Sr.''' hoặc '''Bush 41''', [[12 tháng 6]] năm [[1924]] – [[30 tháng 11]] năm [[2018]]) là một [[Chính khách|chính trị gia]], [[doanh nhân]], [[nhà ngoại giao]] và là [[Tổng thống Hoa Kỳ|Tổng thống]] thứ 41 của [[Hoa Kỳ]] tại nhiệm từ năm 1989 đến năm 1993. Ông là thành viên [[Đảng Cộng hòa (Hoa Kỳ)|Đảng Cộng hòa]] và từng đảm nhận nhiều vị trí khác nhau trong [[Chính quyền liên bang Hoa Kỳ|chính phủ Hoa Kỳ]] bao gồm dân biểu tại [[Hạ viện Hoa Kỳ]], [[Đại sứ Hoa Kỳ tại Liên Hợp Quốc]], giám đốc [[Cơ quan Tình báo Trung ương (Hoa Kỳ)|Cục Tình báo Trung ương Hoa Kỳ]] (CIA), và [[Phó Tổng thống Hoa Kỳ|Phó Tổng thống]] thứ 43 của Hoa Kỳ. Đồng thời, Bush Sr. cũng là cha của [[George W. Bush]] (còn gọi là Bush con), Tổng thống thứ 43 của Hoa Kỳ, và [[Jeb Bush]], [[Thống đốc Florida|Thống đốc]] thứ 43 của tiểu bang [[Florida]].

Bush lớn lên ở [[Greenwich, Connecticut|Greenwich]], [[Connecticut]] và học cấp ba tại [[Học viện Phillips]] trước khi ghi danh vào lực lượng [[Hải quân Hoa Kỳ]] trong thời [[Chiến tranh thế giới thứ hai|Chiến tranh Thế giới thứ hai]]. Khi chiến tranh qua đi, ông học tại [[Đại học Yale]]. Sau khi tốt nghiệp, Bush chuyển đến vùng tây [[Texas]] và thành lập một công ty dầu mỏ. Mặc dù thất bại trong cuộc bầu cử chức [[Thượng viện Hoa Kỳ|Thượng Nghị sĩ Hoa Kỳ]], ông được bầu làm dân biểu Hoa Kỳ từ khu vực Quốc hội thứ 7 của Texas vào năm 1966. Vào năm 1971, Tổng thống [[Richard Nixon]] bổ nhiệm Bush đảm nhận vị trí giám đốc Cục Tình báo Trung ương Hoa Kỳ (CIA). Bush từng đứng ra tranh cử trở thành ứng viên đại diện Đảng Cộng hòa trong kỳ bầu cử Tổng thống năm 1980. Tuy nhiên, tại kỳ [[Bầu cử sơ bộ tổng thống Hoa Kỳ|bầu cử sơ bộ]] năm đó, ông đã bị đánh bại bởi [[Ronald Reagan]]. Sau đó, ông lại được chọn làm đồng ứng cử cho vị trí Phó Tổng thống với Reagan vào năm 1980 và 1984.

Sau khi rời [[Nhà Trắng|Nhà trắng]] năm 1993, Bush đã tích cực trong các hoạt động nhân đạo và thường làm việc cùng với đối thủ cũ của ông là Bill Clinton. Với chiến thắng của George W. Bush trong cuộc bầu cử Tổng thống năm 2000, Bush và con trai đã trở thành cặp cha-con thứ hai trong lịch sử Hoa Kỳ trở thành Tổng thống sau [[John Adams]] và [[John Quincy Adams]]. Một người con trai khác, Jeb Bush, đã không thành công tìm kiếm đề cử tổng thống của đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử sơ bộ năm 2016 của đảng Cộng hòa. Sau một trận chiến dài với [[bệnh Parkinson]] do mạch máu, Bush qua đời tại nhà riêng vào ngày 30 tháng 11 năm 2018. Trên bảng [[Xếp hạng các tổng thống Hoa Kỳ trong lịch sử|xếp hạng các vị Tổng thống Hoa Kỳ trong lịch sử]], các nhà sử học thường xếp Bush là ở vị trí trên mức trung bình.

== Thời thơ ấu và thanh niên ==
[[Tập tin:Photograph of George H. W. Bush at Age One and One-Half - NARA - 186376.tif|nhỏ|trái|250px|George H. W. Bush hồi nhỏ.]]
George H. W. Bush sinh ra ở Milton, tiểu bang [[Massachusetts]]. Cha của ông là [[Prescott Bush]], là Thượng nghị sĩ đại diện cho tiểu bang [[Connecticut]] và mẹ là [[Dorothy Walker Bush]]. Tên của Bush được đặt theo tên của ông ngoại ông là [[George Herbert Walker, Sr.]].

Bush bắt đầu đi học ở Trường Greenwich Country ở Greenwich, [[Connecticut]], rồi theo học Phillips Academy ở Andover, Massachusetts từ [[1936]] đến [[1942]].

=== Chiến tranh thế giới thứ hai ===

Sau khi tốt nghiệp Phillips Academy vào tháng 6 năm 1942, Bush gia nhập [[Hải quân Hoa Kỳ]] sau ngày sinh nhật lần thứ 18 của ông và bắt đầu theo đuổi ước mơ trở thành một phi công. Sau một khóa học kéo dài 1 năm, Bush được kết nạp vào lực lượng Dự bị Hải quân vào tháng 6 năm [[1943]], vài ngày trước khi ông bước sang 19 tuổi. Ông được xem là phi công hải quân trẻ tuổi nhất nước Mỹ vào thời điểm đó.

Sau khi được huấn luyện, Bush gia nhập vào phi đội Torpedo (VT-51) với vai trò sĩ quan không quân vào tháng 9 năm [[1943]], phi đội này thuộc Hàng không Mẫu hạm [[USS San Jacinto (CVL-30)|USS San Jacinto]] vào năm [[1944]].

Vào ngày [[2 tháng 9]] năm 1944, Bush lái một trong 4 chiếc máy bay của phi đội VT-51 tấn công vào
những địa điểm đóng quân của Phát xít Nhật ở [[Chichi Jima]]. Máy bay của Bush bị trúng hoả lực của địch nhưng ông đã được một chiếc tàu ngầm của Mỹ cứu sống.

Bush sau đó quay về San Jacinto vào tháng 11 năm 1944 và tiếp tục tham gia các trận chiến chống phát xít Nhật ở [[Philippines]].

Khi quay trở về [[Guam]], phi đội của ông đã tổn thất nặng nề và được gửi về Hoa Kỳ. Cho đến hết năm 1944, Bush đã thực hiện tổng cộng 58 phi vụ không kích và được nhận huân chương ''Distinguished Flying Cross'' và 
3 Huân chương Không lực (''Air Medals''), ''Presidential Unit Citation''.

Sau những kinh nghiệm chiến trường quý báu này, Bush được phân công về [[Căn cứ Hải quân
Norfolk]] và được huấn luyện để trở thành phi công phóng thủy lôi. Sau đó Bush được phân công
với vai trò là một phi công trong phi đội mới, VT-153.

Sau khi Thế Chiến thứ hai kết thúc, Bush được giải ngũ trong danh dự vào tháng 9 năm [[1945]] và ông đã theo học tại trường [[Đại học Yale]].

Vào năm [[2003]], hàng không mẫu hạm USS George H.W. Bush, thuộc lớp Nimitz bắt đầu được đóng
cho Hải quân Hoa Kỳ, và đã hoàn thành vào năm [[2009]].

=== Sau chiến tranh ===
[[Tập tin:FordNixonBushReaganCarter.jpg|nhỏ|trái|250px|Tổng thống [[Gerald Ford]], [[Richard Nixon]], George Herbert Walker Bush, [[Ronald Reagan]] và [[Jimmy Carter]] (Từ trái sang phải) năm 1991. ]]
Khi còn học tại Đại học Yale, Bush tham gia Delta Kappa Epsilon và được bầu là chủ tịch của hội. Vào năm cuối, cũng như người con trai sau này của ông là [[George W. Bush]] ([[1968]]) và cha ông, Prescott S. Bush ([[1917]]), ông Bush được kết nạp vào hội bí mật ''Skull and Bones'' vào năm [[1948]], giúp ông xây dựng những mối quan hệ và ủng hộ về mặt chính trị. Thành viên của ''Skull and Bones'' đã giúp đỡ rất nhiều trong chiến dịch tranh cử tổng thống của ông về sau này bằng những chiến dịch quyên tiền quảng cáo khá lớn.

George H.W Bush kết hôn với [[Barbara Bush|Barbara Pierce]] vào ngày [[6 tháng 1]] năm [[1945]]. Họ có sáu người con: [[George W. Bush|George W.]], Pauline Robinson ("Robin") (1949–1953, mất vì bệnh bạch cầu), [[Jeb Bush|John]] (Jeb), [[Neil Bush|Neil]], [[Marvin Bush|Marvin]], và một cô con gái là [[Dorothy Bush Koch|Dorothy Walker]].

== Sự nghiệp chính trị ==
Ông là Chủ tịch Ủy ban Quốc gia Đảng Cộng hòa ([[1973]]-[[1974]]),Trưởng Văn phòng Đại diện Hoa Kỳ tại [[Trung Quốc]] (1974-1976), Chủ tịch Ngân hàng Quốc tế I tại [[Houston, Texas|Houston]] (1977-[[1980]]). Là một phi công hải quân được tặng thưởng huân chương, Bush là cựu chiến binh cuối cùng của [[Chiến tranh thế giới thứ hai]] phục vụ như là một Tổng thống Hoa Kỳ.
===Tổng thống===
Trong cuộc bầu cử Tổng thống năm 1988, Bush đã vượt qua ứng cử viên [[Đảng Dân chủ (Hoa Kỳ)|Đảng Dân chủ]] [[Michael Dukakis]] để trở thành Phó Tổng thống đương nhiệm đầu tiên được bầu làm Tổng thống sau 152 năm. Trong nhiệm kỳ Tổng thống của mình, ông đã có nhiều chính sách đối ngoại quan trọng với tầm ảnh hưởng quốc tế. Bush đã điều hành đất nước giải quyết những vấn đề còn tồn đọng trong những năm cuối của [[Chiến tranh Lạnh]] và là nhân vật chủ chốt giúp [[tái thống nhất nước Đức]]. Ngoài ra, ông đã lãnh đạo nước Mỹ trong cuộc [[Hoa Kỳ xâm lược Panama|xâm lược Panama]] và [[Chiến tranh Vùng Vịnh]] nhằm chấm dứt sự chiếm đóng của [[Iraq]] ở [[Kuwait]]. Bush đã đàm phán và ký [[Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ|Hiệp định thương mại tự do Bắc Mỹ]] (NAFTA), tạo ra một khối thương mại bao gồm Hoa Kỳ, [[Canada]], và [[Mexico]] mặc dù Hiệp ước này vẫn chưa được phê chuẩn cho đến khi ông rời nhiệm sở. Trong các vấn đề đối nội, ông đã từ bỏ lời hứa của mình trong chiến dịch tranh cử Tổng thống năm 1988 bằng cách ký một dự luật tăng thuế nhằm giúp giảm thâm hụt ngân sách liên bang. Ngoài ra, Bush cũng đã ký [[Đạo luật Bảo vệ Người Mỹ Khuyết tật]] năm 1990, và bổ nhiệm [[David Souter]] và [[Clarence Thomas]] vào [[Tòa án Tối cao Hoa Kỳ]]. Bush đã thất bại cuộc bầu cử Tổng thống năm 1992 trước ứng cử viên Đảng Dân chủ [[Bill Clinton]] sau khi một loạt các sự kiện xảy ra như [[suy thoái kinh tế]] hay sự thay đổi bầu không khí chính trị tại Mỹ thời sau Chiến tranh Lạnh.
== Qua đời ==
George H. W. Bush chống chọi với bệnh [[Parkinson]] trong những năm gần đây và từng nhiều lần phải vào bệnh viện điều trị các vấn đề về hô hấp. Ông cũng mắc chứng cường giáp tự miễn, một loại rối loạn miễn dịch dẫn đến tuyến giáp hoạt động quá mức.

Tháng 4 năm 2018, ông phải nhập viện trong tình trạng nguy kịch, huyết áp tụt do "bị nhiễm trùng lan vào máu" chỉ một ngày sau buổi lễ tang của vợ ông, bà [[Barbara Bush]]. Barbara Bush qua đời vào ngày [[17 tháng 4]] năm 2018

Bush qua đời lúc 22 giờ 10 phút vào ngày [[30 tháng 11]] tại tư gia ở [[Houston, Texas]], [[Hoa Kỳ]]. Tổng thống [[Donald Trump]] tuyên bố ngày 5 tháng 12 là một ngày quốc tang. Ngày 3 tháng 12, thi hài Bush được đưa bằng máy bay đến [[Washington, D.C.]] và được đặt trang trọng theo nghi thức [[quốc tang]]. Ngày 5 tháng 12, quốc tang được tiến hành tại Nhà thờ chính tòa Quốc gia Washington, và do Tổng thống Donald Trump làm chủ tọa.

Sau buổi lễ tang, thi hài của ông được chở bằng máy bay trở về [[thư viện Tổng thống George Bush]] ở Texas. Tại đây một buổi lễ khác được tổ chức và cựu tổng thống Bush được chôn cất bên cạnh đứa con gái là Robin, đã mất khi mới được 3 tuổi vì bệnh bạch cầu, và người vợ đã qua đời cách đây 7 tháng trước.

== Xem thêm ==
* "[[Ngàn điểm ánh sáng]]"
* [[Gia tộc Bush]]
* [[George W. Bush]]
* [[Jeb Bush]]
* [[Marvin Bush]]
* [[Neil Bush]]
* [[Dorothy Bush Koch]]

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài ==
{{Thể loại Commons}}
* {{Britannica|86083|George H.W. Bush (president of United States)}}
* [https://www.bush41.org/ George H.W. Bush Presidential Library Center]
* [https://www.whitehouse.gov/about-the-white-house/presidents/george-h-w-bush/ George H. W. Bush | White House biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241004051459/https://www.whitehouse.gov/about-the-white-house/presidents/george-h-w-bush/ |date=2024-10-04 }}
* [http://millercenter.org/president/speeches#bush Full audio of a number of Bush speeches] [[Miller Center of Public Affairs]]
* {{New York Times topic|people/b/george_bush}}
* {{Biographical Directory of Congress|B001166}}
* [http://www.millercenter.virginia.edu/index.php/academic/americanpresident/bush Extensive essays on Bush] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070516070910/http://www.millercenter.virginia.edu/index.php/academic/americanpresident/bush |date=2007-05-16 }} and shorter essays on each member of his cabinet and First Lady from the [[Miller Center of Public Affairs]]
* {{C-SPAN|George Bush}}
** [http://www.c-span.org/video/?151637-1/life-portrait-george-hw-bush "Life Portrait of George H. W. Bush"], from [[C-SPAN]]'s ''[[American Presidents: Life Portraits]]'', December 13, 1999
* [https://www.pbs.org/wgbh/americanexperience/films/bush/player/ ''George H. W. Bush''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170116044653/http://www.pbs.org/wgbh/americanexperience/films/bush/player/ |date=2017-01-16 }}&nbsp;an [[American Experience]] documentary
* {{Curlie|Society/History/By_Region/North_America/United_States/Presidents/Bush%2C_George_Herbert_Walker/}}
* {{IMDb name}}
*{{findagrave|4311}}

{{s-start}}
{{s-ppo}}
{{s-bef|before=[[Bob Dole]]}}
{{s-ttl|title=Ứng cử viên [[Phó Tổng thống Hoa Kỳ]]<br>đại diện cho [[Đảng Cộng hòa (Hoa Kỳ)|Đảng Cộng hòa]]|years=[[Bầu cử tổng thống Hoa Kỳ 1980|1980]], [[Bầu cử tổng thống Hoa Kỳ 1984|1984]]}}
{{s-aft|after=[[Dan Quayle]]}}
{{s-bef|before=[[Ronald Reagan]]}}
{{s-ttl|title=Ứng cử viên [[Tổng thống Hoa Kỳ]]<br>đại diện cho [[Đảng Cộng hòa (Hoa Kỳ)|Đảng Cộng hòa]]|years=[[Bầu cử tổng thống Hoa Kỳ 1988|1988]], [[Bầu cử tổng thống Hoa Kỳ 1992|1992]]}}
{{s-aft|after=[[Bob Dole]]}}
{{s-off}}
{{s-bef|before=[[Walter Mondale]]}}
{{s-ttl|title=[[Phó Tổng thống Hoa Kỳ]]|years=1981–1989}}
{{s-aft|after=[[Dan Quayle]]}}
{{s-bef|before=[[Ronald Reagan]]}}
{{s-ttl|title=[[Tổng thống Hoa Kỳ]]|years=1989–1993}}
{{s-aft|after=[[Bill Clinton]]}}
{{s-end}}

{{Gia tộc Bush}}
{{Tổng thống Hoa Kỳ}}
{{Phó Tổng thống Hoa Kỳ}}
{{Time Nhân vật của năm 1976–2000}}
{{Nhân vật của Năm của tạp chí Time}}
{{Chiến tranh Lạnh}}
{{Nội các Hoa Kỳ}}
{{Đảng Cộng hòa (Hoa Kỳ)}}

{{Kiểm soát tính nhất quán}}

{{DEFAULTSORT:Bush, George H. W.}}
[[Thể loại:George H. W. Bush| ]]
[[Thể loại:Sinh năm 1924]]
[[Thể loại:Mất năm 2018]]
[[Thể loại:Gia tộc Bush|George]]
[[Thể loại:Tổng thống Hoa Kỳ]]
[[Thể loại:Tổng thống Hoa Kỳ của Đảng Cộng hòa]]
[[Thể loại:Tín hữu Anh giáo Mỹ]]
[[Thể loại:Người Texas]]
[[Thể loại:Người Massachusetts]]
[[Thể loại:Phó Tổng thống Hoa Kỳ]]
[[Thể loại:Doanh nhân Mỹ]]
[[Thể loại:Phi công Mỹ]]
[[Thể loại:Doanh nhân Mỹ thế kỷ 20]]
[[Thể loại:Chính khách Mỹ thế kỷ 20]]
[[Thể loại:Nhà văn Mỹ thế kỷ 20]]
[[Thể loại:Người Mỹ gốc Scotland]]
[[Thể loại:Người đoạt Huy chương Tự do Tổng thống]]