Xem mã nguồn của Giáo hội SubGenius

[[Tập tin:Subgenius-JHVH-1-by-St-Ken.jpg|thumb|Jehovah 1, vị thần chính của Giáo hội SubGenius.]]
'''Giáo hội SubGenius''' ({{langx|en|Church of the SubGenius}}) là một [[tôn giáo nhại]]<ref>{{chú thích web |last1=Solomon |first1=Dan |title=The Church of the SubGenius Finally Plays It Straight |url=https://www.texasmonthly.com/the-daily-post/the-church-of-the-subgenius-finally-plays-it-straight/ |website=[[Texas Monthly]] |access-date=19 May 2019 |language=en |date=2 November 2017}}</ref> nhằm châm biếm những hệ thống tín ngưỡng nổi tiếng hơn. Tôn giáo này giảng dạy một thứ triết lý phức tạp tập trung vào [[J. R. "Bob" Dobbs]], kẻ tự nhận là một nhân viên bán hàng từ thập niên 1950 từng được cả Giáo hội sùng bái như một nhà tiên tri. Giới lãnh đạo SubGenius đã triển khai những câu chuyện chi tiết về Dobbs và mối liên hệ của ông ấy với các vị thần và [[thuyết âm mưu]] khác nhau. Vị thần trung tâm của họ gọi là Đức Jehovah 1 song hành cùng với những vị thần khác được rút ra từ thần thoại cổ xưa và tác phẩm giả tưởng trong [[văn hóa đại chúng]]. Văn học SubGenius mô tả một âm mưu lớn nhằm tẩy não thế giới và đàn áp những tín đồ tin theo Dobbs. Trong các câu chuyện của mình, Giáo hội trình bày sự pha trộn liên quan về văn hóa trong một bản phối lại phức tạp giữa các nguồn tư liệu.

[[Ivan Stang]], nhà đồng sáng lập Giáo hội này vào thập niên 1970, giữ vai trò lãnh đạo và người quảng bá. Ông ta đã bắt chước hành động của những nhà lãnh đạo tôn giáo khác, sử dụng chiến thuật [[gây nhiễu văn hóa]] nhằm cố gắng nhại lại các tín ngưỡng nổi tiếng hơn. Giới lãnh đạo Giáo hội hướng dẫn tín đồ né tránh chủ nghĩa thương mại chính thống và niềm tin vào những sự thật tuyệt đối. Nhóm này cho rằng chất lượng của "Slack" là vô cùng quan trọng, nhưng nó chưa bao giờ được xác định rõ ràng. Không rõ số lượng tín đồ là bao nhiêu mặc dù thông điệp của Giáo hội được giới sinh viên đại học và nghệ sĩ ở [[Mỹ]] hoan nghênh. Nhóm này thường được so sánh với [[chủ nghĩa Discordia]]. Cánh nhà báo thường coi Giáo hội SubGenius là một trò đùa phức tạp, nhưng một số học giả đã biện hộ cho rằng đây giống như một hệ thống thực sự của những niềm tin sâu sắc.{{sfn|Cusack|2010|p=84}}{{sfn|Kirby|2012|p=43}}

==Nguồn gốc==
Giáo hội SubGenius được [[Ivan Stang]] (tên khai sinh là Douglas St. Clair Smith) và Philo Drummond (tên khai sinh là Steve Wilcox){{sfn|Chryssides|2012|p=95}} thành lập với tên gọi SubGenius Foundation.{{sfn|Cusack|2010|p=83}} Tiến sĩ X (tên khai sinh là Monte Dhooge) cũng có mặt tại buổi thành lập nhóm.{{sfn|Shea|2006}} Hoạt động đầu tiên được ghi nhận của tổ chức này là xuất bản một tài liệu sao chụp mang tên ''Tập sách nhỏ Sub Genius #1'', được phổ biến ở [[Dallas]], [[Texas]] vào năm 1979. Tài liệu này thông báo về ngày tận thế sắp xảy ra và những cái chết khả dĩ của độc giả.{{sfn|Cusack|2010|p=83}} Tài liệu lên tiếng chỉ trích quan niệm Kitô giáo về Thiên Chúa và nhận thức của [[New Age]] về tâm linh.{{sfn|Niesel|2000}}

Giới lãnh đạo Giáo hội khẳng định rằng một người tên là [[J. R. "Bob" Dobbs]] đã lập nên nhóm này vào năm 1953.{{sfn|Cusack|2010|p=83}} Các thành viên SubGenius đã xây dựng một câu chuyện phức tạp về cuộc đời của Dobbs mà có người từng mô tả là mang tính hư cấu.{{sfn|Kinsella|2011|p=67}} Họ khẳng định rằng ông đã liên lạc bằng thần giao cách cảm với Drummond vào năm 1972, trước khi gặp ông trực tiếp vào năm sau, và Drummond đã thuyết phục Stang tham gia ngay sau đó.{{sfn|Cusack|2010|p=86}} Stang tự gọi mình là "người ghi chép thiêng liêng" và là "người tích lũy kiến thức chuyên nghiệp về những điều kỳ lạ" của Dobbs.{{sfn|Batz|1995}}{{sfn|Giffels|1995}}

==Sáng lập==
[[Tập tin:June and Ward Cleaver Leave it to Beaver 1958.JPG|thumb|Diện mạo của Dobbs thường được so sánh với nhân vật hư cấu [[Ward Cleaver]] (bên phải).]]
Giới lãnh đạo SubGenius dạy rằng bản chất của Dobbs là không thể diễn tả được và do đó đã cách điệu tên của ông ấy bằng dấu ngoặc kép.{{sfn|Hart|1992}}{{sfn|Leiby|1994}} Họ gọi ông là "Hiện thân Thế giới"{{sfn|Cusack|2010|p=86}} và cho rằng ông đã chết và tái sinh nhiều lần.{{sfn|Batz|1995}} Biểu tượng chính của Giáo hội là biểu tượng khuôn mặt của Dobbs trong đó ông ấy đang hút tẩu thuốc.{{sfn|Cusack|2010|p=84}} Stang cho biết hình ảnh này được lấy từ hình ảnh tìm thấy trong các [[danh bạ điện thoại]],{{sfn|Hart|1992}} và nó được ví như [[Ward Cleaver]],{{sfn|Batz|1995}} [[Mark Trail]],{{sfn|Rea|1985}} hay một nhân viên bán hàng thời đại của những năm 1950.{{sfn|Cusack|2010|p=84}} Kinh điển của Giáo hội có chứa các tài liệu tham khảo về các khía cạnh của [[văn hóa Mỹ]] trong thập kỷ đó;{{sfn|Cusack|2010|p=88}} học giả tôn giáo Danielle Kirby của [[Đại học RMIT]] lập luận rằng loại tài liệu tham khảo này "đồng thời phê phán và lật đổ" [[giấc mơ Mỹ]].{{sfn|Kirby|2012|p=50}}

Theo thần thoại của Giáo hội, Đức Jehovah 1 có ý định giao phó cho Dobbs lãnh đạo một âm mưu mạnh mẽ và tẩy não những cá nhân để bắt họ làm việc mưu sinh. Dobbs từ chối; thay vào đó, ông thâm nhập và tổ chức phản công. Giới lãnh đạo Giáo hội dạy rằng ông là một đứa trẻ rất thông minh và khi lớn lên, ông từng nghiên cứu một số truyền thống tôn giáo, bao gồm [[Sufi giáo]], [[Hội Thập tự Hoa hồng|Hoa hồng Thập tự giáo]] và [[Fourth Way|Con Đường Thứ Tư]].{{sfn|Cusack|2010|pp=84–86}} Một sự kiện quan trọng khác trong đời ông xảy ra khi Dobbs du hành đến [[Tây Tạng]], nơi ông biết được những sự thật quan trọng về các chủ đề bao gồm cả [[Yeti]]; Giáo hội dạy rằng các thành viên SubGenius là hậu duệ của họ. Người thân duy nhất của Dobbs mà Giáo hội xác định là mẹ của ông tên gọi Jane McBride Dobbs{{snd}}Giới lãnh đạo Giáo hội cho rằng việc ông không giống với người chồng của Jane McBride Dobbs là lý do khiến ông ấy không tiết lộ về cha mình.{{sfn|Cusack|2010|pp=84–86}} Dobbs đã kết hôn với một cựu nữ diễn viên và người mẫu tên là [[J. R. "Bob" Dobbs#Connie Dobbs|Constance "Connie" Marsh Dobbs]];<ref>{{chú thích sách |title= Revelation X: The "Bob" Apocryphon|url= https://archive.org/details/revelationxbobap0000unse| publisher= Fireside |date= 1994|isbn= 978-0671770068}}</ref> Giới lãnh đạo SubGenius xác định cặp đôi này là nguyên mẫu của giới tính với niềm tin giống với các học thuyết của [[đạo Hindu]] về [[Shiva]] và [[Parvati]].{{sfn|Cusack|2010|p=85}} Văn học SubGenius đã mô tả rất khác nhau nghề nghiệp của Dobbs là đi bán "thiết bị khoan" hoặc [[fluoride]],{{sfn|Cusack|2010|p=86}}{{sfn|Rea|1985}} và những câu chuyện về cuộc đời ông thường nhấn mạnh đến vận may hơn là trí thông minh của ông.{{sfn|Cusack|2010|p=88}} Giới lãnh đạo SubGenius tin rằng ông ta có khả năng [[du hành thời gian]] và điều này dẫn đến những thay đổi thỉnh thoảng đối với học thuyết ("Giáo lý Thiêng liêng về Khả năng Xóa được"). Do đó, các thành viên cố gắng tuân theo Dobbs bằng cách tránh xa những kế hoạch không thể thay đổi được.{{sfn|Cusack|2010|p=88}}

==Âm mưu==
Văn học SubGenius kết hợp nhiều khía cạnh của [[thuyết âm mưu]],{{sfn|Davidoff|2003|p=170}} thuyết giảng rằng có một âm mưu lớn nằm ở gốc rễ của tất cả những âm mưu nhỏ hơn.{{sfn|Hart|1992}} Thuyết này nói rằng có rất nhiều [[UFO]], hầu hết trong số đó được những kẻ cầm đầu âm mưu sử dụng để theo dõi con người dù một số ít có chứa [[người ngoài hành tinh]]. Theo quan điểm của Giáo hội, âm mưu này sử dụng vỏ bề ngoài là những thông điệp trao quyền nhưng lại thao túng mọi người để họ bị truyền bá vào việc phụng sự nó.{{sfn|Cusack|2010|p=86}} Giáo hội gọi những cá nhân này là "pink" và tuyên bố rằng họ hoàn toàn không hay biết gì về quyền lực và sự kiểm soát của tổ chức.{{sfn|Cusack|2010|p=93}} Giới lãnh đạo SubGenius giảng dạy rằng hầu hết các tập tục văn hóa và tôn giáo đều là sự tuyên truyền của âm mưu này.{{sfn|Cusack|2010|p=88}} Họ khẳng định rằng những người theo dõi họ, chứ không phải là phần tử pink, có khả năng phát triển trí tưởng tượng; Giáo hội dạy rằng Dobbs đã trao quyền cho các thành viên của mình để nhìn thấu những ảo ảnh này. Do có nguồn gốc từ Yetis nên những tín đồ SubGenius có khả năng hiểu biết sâu sắc mà phe pink không có.{{sfn|Cusack|2010|p=86}} Học giả [[văn hóa học]] Solomon Davidoff cho biết Giáo hội này phát triển cả một "bình luận châm biếm" về tôn giáo, đạo đức và âm mưu.{{sfn|Davidoff|2003|p=170}}

Các thành viên SubGenius tin rằng những người phụng sự âm mưu này luôn tìm cách ngăn cản họ khỏi "Slack",{{sfn|Davidoff|2003|p=170}} một phẩm chất được Giáo hội đề cao. Giáo lý của nó tập trung vào "Slack"{{sfn|Cusack|2010|p=83}} (luôn viết hoa),{{sfn|Leiby|1994}} không bao giờ được định nghĩa chính xác, mặc dù Dobbs được cho là hiện thân của nó.{{sfn|Cusack|2010|p=84}}{{sfn|Duncombe|2005|p=222}} Các thành viên của Giáo hội tìm cách có được Slack và tin rằng nó sẽ mang lại cho họ một cuộc sống tự do, thoải mái (không cần làm việc chăm chỉ hay phải chịu trách nhiệm) mà họ cho đó là quyền lợi.{{sfn|Cusack|2010|p=85}}{{sfn|Duncombe|2005|p=226}} Tình dục và né tránh công việc được dạy là hai cách chính để đạt được Slack.{{sfn|Leiby|1994}} Davidoff tin rằng Slack là "khả năng dễ dàng đạt được mục tiêu của bạn".{{sfn|Davidoff|2003|p=170}} Cusack nhận định lời mô tả của Giáo hội về Slack khó mà diễn đạt được làm gợi nhớ lại cách mô tả khái niệm [[Đạo (triết học)|Đạo]],{{sfn|Cusack|2010|p=86}} và Kirby gọi Slack là một "hệ thống ma thuật độc nhất vô nhị".{{sfn|Kirby|2012|p=49}}

==Thành viên==
[[Tập tin:Robert Crumb 2010.jpg|thumb|[[Robert Crumb|R. Crumb]], một họa sĩ truyện tranh đã giúp quảng bá Giáo hội SubGenius.]]
Những nhà sáng lập Giáo hội SubGenius đều đóng trụ sở tại Dallas khi họ phân phát tài liệu đầu tiên của mình. SubGenius Foundation dời sang [[Cleveland]], Ohio vào năm 1999.{{sfn|Cusack|2010|p=83}} Năm 2009, Stang tuyên bố Giáo hội có 40.000 thành viên, nhưng con số thực tế có thể thấp hơn nhiều.{{sfn|Cusack|2010|p=106}} Tính đến năm 2022, việc trở thành mục sư trong Giáo hội tốn 50 USD nhưng được bán với giá 44,99 USD.{{sfn|SubGenius.com Sales}} Stang đã ước tính rằng có 10.000 mục sư{{sfn|Rea|1985}}{{sfn|Cusack|2010|p=90}}{{sfn|Scoblionkov|1998}} và thu nhập hàng năm của Giáo hội đã đạt tới 100.000 USD.{{sfn|Niesel|2000}} Về sau Giáo Hội chuyển đến [[Glen Rose, Texas|Glen Rose]], Texas vào tháng 10 năm 2017.

Hầu hết các thành viên SubGenius đều là nam giới,{{sfn|Cusack|2010|p=102}} và theo lời Stang cho biết thì nhiều người là những kẻ bị xã hội ruồng bỏ.{{sfn|Giffels|1995}} Ông khẳng định rằng những người không thích nghi với xã hội cuối cùng sẽ chiến thắng những người hòa hợp.{{sfn|Niesel|2000}} Giáo hội đã trải qua thành công trong việc "cải đạo" sinh viên đại học,{{sfn|Batz|1995}} đặc biệt tại [[Viện Công nghệ Massachusetts]].{{sfn|Yuen|1998}} Nó cũng trở nên phổ biến ở một số thành phố của Mỹ, bao gồm [[San Francisco]], [[Little Rock]], và Cleveland.{{sfn|Giffels|1995}}{{sfn|Ashbrook|1988}} Một số thành viên của Giáo hội đã bày tỏ quan ngại và/hoặc thích thú về những thành viên mới quá coi trọng Giáo hội, sợ rằng họ hành động như những tín đồ sùng bái nghiêm túc, chính khái niệm này đã bị SubGenius nhại lại.{{sfn|Rea|1985}} Stang đã bày tỏ lo ngại rằng các học thuyết của Giáo hội có thể làm trầm trọng thêm tình trạng tâm lý vốn có của những tín đồ bị bệnh tâm thần, mặc dù ông tin rằng Giáo hội thực sự giúp đỡ nhiều tín đồ.{{sfn|Giffels|1995}}

Các cộng sự đáng chú ý của Giáo hội bao gồm [[Mark Mothersbaugh]],{{sfn|Leiby|1994}} [[Mojo Nixon]],{{sfn|Leiby|1994}} [[Zoogz Rift]],<ref>{{chú thích web |url=https://www.subgenius.com/damn_truth/zoogz.htm |title=About Zoogz Rift}}</ref> [[Paul Mavrides]],{{sfn|Giffels|1995}} [[Paul Reubens]],{{sfn|Cusack|2010|p=94}} thành viên của [[Negativland]],{{sfn|Leiby|1994}} [[David Byrne]],{{sfn|Solomon|2017}} và [[Robert Crumb|R.&nbsp;Crumb]].{{sfn|Callahan|1996}} Crumb đã sớm quảng bá cho Giáo hội bằng cách tái bản ''Tập sách nhỏ Sub Genius'' #1 trong tuyển tập truyện tranh ''[[Weirdo (truyện tranh)|Weirdo]]'' của ông.{{sfn|Niesel|2000}} Một số tác phẩm nghệ thuật có nhắc đến Giáo hội,{{sfn|Cusack|2010|p=111}} bao gồm [[tác phẩm giả tưởng hợp tác]] dựa trên Internet ''[[Ong's Hat]]'', sách truyện ''[[The Middleman]]'', album ''[[40oz. to Freedom]]'' của ban nhạc [[Sublime (ban nhạc)|Sublime]] và chương trình truyền hình ''[[Pee-wee's Playhouse]]''.{{sfn|Kinsella|2011|pp=64–67}}{{sfn|Lloyd|2008}}{{sfn|Knight|2012|p=96}}

==Hoạt động==
Sự phổ biến của [[Internet]] vào giữa thập niên 1990 đã mang lại một làn sóng quan tâm mới đến giáo hội này, dẫn đến hàng chục trang web tự tạo, được trang trí công phu và hai [[nhóm tin]] trên [[Usenet]] gọi là ''alt.slack'' và ''[[alt.binaries.slack]].'' Nhóm tin thứ ba ''alt.binaries.multimedia.slack'' được thành lập sau này vào năm 2005. Ivan Stang hiện đang duy trì trang chủ chính thức của SubGenius. Chương trình phát thanh hàng tuần của giáo hội mang tên ''[[Hour of Slack]]'' là chương trình chủ yếu của nhiều [[đài phát thanh đại học]]. Nó lấy từ các chương trình phát sóng trực tiếp của Stang, vợ ông là Công chúa Wei R. Doe và bộ truyện tranh có lồng tiếng "Lonesome Cowboy Dave" (diễn viên hài/nhạc sĩ Dave DeLuca) cũng như từ các chương trình radio SubGenius khác.<ref>{{chú thích web |author=WREK Atlanta, 91.1 FM |url=http://www.wrek.org/sundayshows |title=Sunday Shows &#124; WREK Atlanta, 91.1 FM |publisher=Wrek.org |date=2008-11-22 |access-date=2009-12-10 |archive-date=2009-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090924020719/http://www.wrek.org/sundayshows |url-status=dead }}</ref><ref>{{chú thích web |url=http://kpfa.org/puzzling-evidence |title=Puzzling Evidence &#124; KPFA 94.1 FM Berkeley: Listener Sponsored Free Speech Radio |publisher=Kpfa.org |access-date=2009-12-10 |archive-date=2010-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100616001124/http://kpfa.org/puzzling-evidence |url-status=dead }}</ref>

==Tham khảo==
{{tham khảo|30em}}

==Ấn phẩm==
'''Sách'''
* {{chú thích sách|author=SubGenius Foundation|title=Book of the SubGenius|year=1987|publisher=Simon and Schuster|isbn=978-0671638108|title-link=Book of the SubGenius}}
* {{chú thích sách|author=Ivan Stang|title=High Weirdness by Mail|year=1988|publisher=Simon & Schuster|isbn=978-0671642600|title-link=High Weirdness by Mail}}
* {{chú thích sách|author=Ivan Stang|title=Three-fisted tales of "Bob": Short Stories in the SubGenius Mythos|year=1990|publisher=Simon & Schuster|isbn=978-0671671907|url-access=registration|url=https://archive.org/details/threefistedtales00stan}}
* {{chú thích sách|author1=Ivan Stang|author2=SubGenius Foundation|title=Revelation X: the "Bob" Apocryphon: Appointed to be Read in Churches|url=https://archive.org/details/revelationxbobap0000unse|year=1994|publisher=Simon & Schuster|isbn=978-0671770068}}
* {{chú thích sách|author=Ivan Stang|title=The SubGenius Psychlopaedia of Slack: The Bobliographon|year=2006|publisher=Running Press|isbn=978-1560259398}}
* {{chú thích sách|author=Dave DeLuca|title=Neighborworld|url=https://archive.org/details/isbn_9781946529008|year=2017|publisher=SubGenius Foundation|asin=B075W2QD9V}}

'''Video'''
* {{cite video|last=Stang |first=Ivan |year=2006 |title=Arise!: the SubGenius Video |last2=Holland |first2=Cordt |last3=Robins |first3=Hal |url=http://www.rottentomatoes.com/m/arise-the-subgenius-video/ |publisher=SubGenius Moving Pictures|orig-year=1991 |format=DVD-R |oclc=388112825}}

==Đọc thêm==
'''Sách'''
* {{citation
  | last = Chidester
  | first = David
  | title = Authentic Fakes: Religion and American Popular Culture
  | year = 2005
  | publisher = [[University of California Press]]
  | isbn = 978-0520242807
  }}
* {{citation
  | last = Chryssides
  | first = George
  | author-link = George Chryssides
  | title = Historical Dictionary of New Religious Movements
  | year = 2012
  | publisher = [[Scarecrow Press]]
  | isbn = 978-0810861947
  }}
* {{citation
  | last = Ciolek
  | first = T. Matthew
  | editor = Hossein Bidgoli
  | title = The Internet Encyclopedia
  | volume = 2
  | year = 2003
  | publisher = [[John Wiley & Sons]]
  | isbn = 978-0471222040
  | chapter = Online Religion
  }}
* {{citation
  | last = Cusack
  | first = Carole M.
  | title = Invented Religions: Imagination, Fiction and Faith
  | year = 2010
  | publisher = [[Ashgate Publishing]]
  | isbn = 978-0754667803
  | chapter = The Church of the SubGenius: Science Fiction Mythos, Culture Jamming and the Sacredness of Slack
  }}
* {{citation
  | last = Davidoff
  | first = Solomon
  | editor = Peter Knight
  | title = Conspiracy Theories in American History: An Encyclopedia
  | year = 2003
  | publisher = [[ABC-CLIO]]
  | isbn = 978-1576078129
  }}
* {{citation
  | last = Duncombe
  | first = Stephen
  | editor-last1 = Bell | editor-first1 = David | editor-last2 = Hollows | editor-first2 = Joanne
  | title = Ordinary Lifestyles
  | year = 2005
  | publisher = [[McGraw-Hill]]
  | isbn = 978-0335224203
  | chapter = Sabotage, Slack and the Zinester Search for Non-Alienated Labour
  }}
* {{citation
  |last=Kinsella
  |first=Michael
  |title=Legend-Tripping Online: Supernatural Folklore and the Search for Ong's Hat
  |year=2011
  |publisher=[[University Press of Mississippi]]
  |isbn=978-1604739831
  }}
* {{citation
  | last = Kirby
  | first = Danielle
  | editor = Adam Possamai
  | title = Handbook of Hyper-real Religions
  | year = 2012
  | publisher = [[Brill Publishers|Brill]]
  | isbn = 978-9004218819
  | chapter = Occultural Bricolage and Popular Culture: Remix and Art in Discordianism, the Church of the SubGenius, the Temple of Psychick Youth
  }}
* {{citation
  | last = Knight
  | first = Michael Muhammad
  | author-link = Michael Muhammad Knight
  | title = William S. Burroughs vs. The Qur'an
  | year = 2012
  | publisher = [[Soft Skull Press]]
  | isbn = 978-1593764159
  }}
* {{citation
  | last = Latham
  | first = Robert
  | title = Consuming Youth: Vampires, Cyborgs, and the Culture of Consumption
  | year = 2002
  | publisher = [[University of Chicago Press]]
  | isbn = 978-0226468914
  }}
* {{citation
  | last = Mann
  | first = Paul
  | title = Masocriticism
  | year = 1999
  | publisher = [[SUNY Press]]
  | isbn = 978-0791440322
  | chapter = Stupid Undergrounds
  }}
'''Tập san'''
* {{citation
  | last = Alberts
  | first = Thomas
  | title = Virtually Real: Fake Religions and Problems of Authenticity in Religion
  | journal = Culture and Religion
  | year = 2008
  | volume = 9
  | issue = 5
  | pages = 125–139
  | doi = 10.1080/14755610802211510
  | s2cid = 170461604
 }}
* {{citation
  | last1 = Gunn
  | first1 = Joshua
  | last2 = Beard
  | first2 = David
  | title = On the Apocalyptic Sublime
  | journal = Southern Communication Journal
  | year = 2000
  | volume = 65
  | issue = 4
  | pages = 269–286
  | doi = 10.1080/10417940009373176
  | s2cid = 151722838
 }}
* {{citation
  | last = Stein
  | first = Jean
  | title = Slacking toward Bethlehem
  | journal = [[Grand Street (magazine)|Grand Street]]
  | year = 1993
  | issue = 44
  | pages = 176–188
  | doi = 10.2307/25007625
 | jstor = 25007625
  }}
'''Tạp chí'''
* {{citation
  | last = Callahan
  | first = Maureen
  | title = Slacking Off
  | journal = [[New York (magazine)|New York]]
  | date = March 4, 1996
  | access-date = August 19, 2012
  | url = https://books.google.com/books?id=0uICAAAAMBAJ&pg=PA14
  }}
* {{citation
  | last = Scoblionkov
  | first = Deborah
  | title = Armageddon Ends Badly
  | url = http://archive.wired.com/culture/lifestyle/news/1998/07/13466
  | access-date = August 28, 2012
  | newspaper = [[Wired (magazine)|Wired]]
  | date = July 6, 1998
  }}
* {{citation
  | last = Shea
  | first = Mike
  | title = Douglass St. Clair Smith
  | url = http://www.texasmonthly.com/content/douglass-st-clair-smith-0
  | access-date = August 5, 2013
  | newspaper = [[Texas Monthly]]
  | date = November 2006
  }}
'''Báo chí'''
* {{citation
  | title = Robert Anton Wilson
  |url=https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/1539330/Robert-Anton-Wilson.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/1539330/Robert-Anton-Wilson.html |archive-date=2022-01-12 |url-access=subscription |url-status=live
  |newspaper=[[The Daily Telegraph]]
  |access-date=October 27, 2012
  |date=January 13, 2007
  |ref={{sfnRef|''The Daily Telegraph'', "Robert Anton Wilson"}}
  }}{{cbignore}}
* {{citation
  |last=Ashbrook
  |first=Tom
  |title='Saving' Souls Irreverently
  |url=http://www.highbeam.com/doc/1P2-8070965.html
  |archive-url=https://web.archive.org/web/20130517191056/http://www.highbeam.com/doc/1P2-8070965.html
  |url-status=dead
  |archive-date=May 17, 2013
  |newspaper=[[The Boston Globe]]
  |access-date=August 19, 2012
  |date=July 17, 1988
  }} {{subscription required}}
* {{citation
  |last=Batz
  |first=Bob
  |title=In 'Bob' they Trust
  |url=http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=PG&p_theme=pg&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EADF6312BD40026&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM
  |access-date=August 19, 2012
  |newspaper=[[Pittsburgh Post-Gazette]]
  |date=February 17, 1995
  |archive-date=2013-05-17
  |archive-url=https://web.archive.org/web/20130517190922/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=PG&p_theme=pg&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EADF6312BD40026&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM
  }}{{subscription required}}
* {{citation
  |last=Giffels
  |first=David
  |title=Eschew Normalcy Rev. Stang and his Church of SubGenius Prefer Satire to Sacredness
  |url=http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AK&s_site=ohio&p_multi=AK&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EB6322150528131&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM
  |newspaper=[[Akron Beacon Journal]]
  |access-date=August 19, 2012
  |date=August 2, 1995
  |archive-date=2013-05-17
  |archive-url=https://web.archive.org/web/20130517185733/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AK&s_site=ohio&p_multi=AK&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EB6322150528131&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM
  }}{{subscription required}}
* {{citation
  |last=Hart
  |first=Hugh
  |title=Behind Every SubGenius Conspiracy Is An Ordinary Bob
  |url=http://articles.chicagotribune.com/1992-09-16/entertainment/9203240454_1_ufo-conspiracy-gordon
  |access-date=August 20, 2012
  |newspaper=[[Chicago Tribune]]
  |date=September 16, 1992
  |archive-date=2013-03-25
  |archive-url=https://web.archive.org/web/20130325190252/http://articles.chicagotribune.com/1992-09-16/entertainment/9203240454_1_ufo-conspiracy-gordon
  }}
* {{citation
  | last = Leiby
  | first = Richard
  | title = Holy Smoke, It's Bob!
  | url = https://www.washingtonpost.com/archive/lifestyle/1995/02/08/holy-smoke-its-bob/592cb6c8-74f8-4eb3-b179-9641c1529f85/
  | access-date = August 19, 2012
  | newspaper = [[The Washington Post]]
  | date = February 8, 1995
  | ref = {{sfnRef|Leiby|1994}}
  }}
* {{citation
  | last = Lloyd
  | first = Robert
  | title = Comic-Book Antics
  | url = http://articles.latimes.com/2008/jun/16/entertainment/et-middleman16
  | access-date = August 20, 2012
  | newspaper =[[Los Angeles Times]]
  | date = June 16, 2008
  }} {{subscription required}}
* {{citation
  | last = Niesel
  | first = Jeff
  | title = Slack Is Back
  | url = http://www.clevescene.com/cleveland/slack-is-back/Content?oid=1473968
  | access-date = October 28, 2012
  | newspaper = [[Cleveland Scene]]
  | date = April 6, 2000
  }}
* {{citation
  | last = Rea
  | first = Steven
  | title = The 'Weirdest Supercult' Prepares to Gather the Flock to the Church of the SubGenius
  | url = http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=PI&s_site=philly&p_multi=PI&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EB2995CCD037A55&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM
  | newspaper = [[The Philadelphia Inquirer]]
  | access-date = August 19, 2012
  | date = May 4, 1985
  | archive-date = 2015-05-18
  | archive-url = https://web.archive.org/web/20150518092105/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=PI&s_site=philly&p_multi=PI&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EB2995CCD037A55&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM
  | url-status = dead
  }}{{subscription required}}
* {{citation
  | last = Yuen
  | first = Laura
  | title = Apocalypse, nah
  | url = http://www.highbeam.com/doc/1P2-8497059.html
  | archive-url = https://web.archive.org/web/20130517202045/http://www.highbeam.com/doc/1P2-8497059.html
  | url-status = dead
  | archive-date = May 17, 2013
  | newspaper = The Boston Globe
  | access-date = August 28, 2012
  | date = July 5, 1998
  }} {{subscription required}}

==Liên kết ngoài==
{{Thể loại Commons}}
* {{Official website|http://www.subgenius.com/}}

{{DEFAULTSORT:Church Of The SubGenius}}
[[Thể loại:Tôn giáo UFO]]
[[Thể loại:Gây nhiễu văn hóa]]
[[Thể loại:Giáo hội SubGenius]]
[[Thể loại:Nhại và châm biếm tôn giáo]]