Xem mã nguồn của Giải Abel

{{Infobox award
| name = Giải Abel
| image =
| imagesize = 250px
| caption = Logo giải Abel
| alt = 
| description = Những công trình khoa học lớn trong [[toán học]]
| presenter = [[Vua Na Uy]]
| country = {{NOR}}
| year = 2003
| website = [http://www.abelprize.no/ abelprize.no]
}}
'''Giải Abel''' là giải thưởng được [[Vua|nhà vua]] [[Na Uy]] trao hàng năm cho những [[danh sách nhà toán học|nhà toán học]] xuất chúng. Lễ trao giải diễn ra tại hội trường của khoa Luật thuộc [[Đại học Oslo]], nơi diễn ra buổi lễ trao [[giải Nobel Hòa bình]] từ 1947 đến 1989.<ref>{{chú thích web|url=http://www.oslooperahouse.com/oslo-university-of-oslo/|title=University of Oslo|publisher=Oslo Opera House|access-date=ngày 22 tháng 12 năm 2012|archive-date=2018-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20180803074322/http://www.oslooperahouse.com/oslo-university-of-oslo/|url-status=dead}}</ref> Ủy ban giải Abel cũng thành lập Hội thảo Abel, được quản lý bởi [[Hội Toán học Na Uy]].<ref name="Main">{{chú thích web|url=http://www.abelprize.no/|title=Main Page |publisher=The Norwegian Academy of Science and Letters|access-date =ngày 26 tháng 7 năm 2012}}</ref>

==Sự ra đời==
Năm 2001 chính phủ [[Na Uy]] công bố kỷ niệm 200 năm ngày sinh nhà toán học Na Uy [[Niels Henrik Abel]] (1802) đánh dấu sự ra đời của một giải thưởng mới cho các nhà toán học, đặt tên là Abel.<ref>{{chú thích web |url=http://www.holbergprisen.no/statutter-holbergprisen-og-nils-klim-prisen |title=Statutter for Holbergprisen og Nils Klim-prisen |publisher= |ngày truy cập=2018-03-20 |archive-date = ngày 25 tháng 12 năm 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225010121/https://www.holbergprisen.no/statutter-holbergprisen-og-nils-klim-prisen }}</ref> Mục đích của giải này là để lấp đi sự thiếu vắng [[giải Nobel]] trong [[toán học]], mặc dù thỉnh thoảng [[huy chương Fields]] được xem là mang tính chất tương đương.<ref>{{chú thích báo|url=https://www.nytimes.com/2005/03/29/science/29conv.html?pagewanted=1&th&emc=th|title=From Budapest to Los Alamos, a Life in Mathematics|last=Dreifus|first=Claudia|date=ngày 29 tháng 3 năm 2005|newspaper=[[The New York Times]]}}</ref><ref>{{chú thích web|url=http://sciencenow.sciencemag.org/cgi/content/full/2009/326/1|title=Russian Mathematician Wins Abel Prize|last=Cipra|first=Barry A.|date=ngày 26 tháng 3 năm 2009|publisher=ScienceNOW|access-date=ngày 29 tháng 3 năm 2009|archive-date=2009-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20090329211817/http://sciencenow.sciencemag.org/cgi/content/full/2009/326/1|url-status=dead}}</ref><ref>{{chú thích web|url=http://www.nature.com/news/2009/090326/full/news.2009.196.html |title=Geometer wins maths 'Nobel'|date=ngày 26 tháng 3 năm 2009 |work=[[Nature (tập san)|Nature]] |access-date =ngày 17 tháng 10 năm 2012}}</ref><ref>{{chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=cRKWBYXtvAcC&pg=PA6|title=The Mathematical Century: The 30 Greatest Problems of the Last 100 Years|publisher=Princeton University Press |year=2006 |isbn=0-691-12805-7 |page=6 |author1=Piergiorgio Odifreddi|author2=Arturo Sangalli}}</ref> Giải Abel được đi kèm với số tiền thưởng là 6 triệu tiền Krone Na Uy, có giá trị (2010) tương đương với 740,000 € hoặc 992,000 USD.<ref>{{Chú thích web |url=http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5hVR8XM6VQx_LvRv3nQYflw1hKFpA |ngày truy cập=ngày 2 tháng 4 năm 2009 |tựa đề="French-Russian mathematician Gromov wins Abel prize," AFP, Mar 26, 2009 |archive-date=ngày 2 tháng 4 năm 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090402171505/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5hVR8XM6VQx_LvRv3nQYflw1hKFpA |url-status=live }}</ref> Ủy ban giải Abel đã quyết định tăng giá trị tiền thưởng lên đến 7,5 triệu [[Krone Na Uy]] kể từ năm 2020.<ref>{{chú thích web|url=https://www.abelprize.no/nyheter/vis.html?tid=75964|title=The Abel Prize is increased by 1.5 million NOK|publisher=[[Viện hàn lâm Khoa học Na Uy|Norwegian Academy of Science and Letters]]|date=12 tháng 12 năm 2019|access-date=2 tháng 2 năm 2020|archive-date=2019-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20191220093229/https://www.abelprize.no/nyheter/vis.html?tid=75964|url-status=dead}}</ref>

Hàng năm [[Viện hàn lâm khoa học và văn chương Na Uy]] công bố chủ nhân giải Abel sau một cuộc tuyển chọn do một hội đồng gồm 5 nhà toán học quốc tế tiến hành. Khoản tiền thưởng cùng với giải thường gần bằng một triệu đôla Mỹ, gần như giải Nobel (trao thưởng ở [[Thụy Điển]] và Na Uy nhưng không bao gồm toán học). Na Uy ban đầu cung cấp cho giải 200.000.000 NOK (khoảng 23.000.000 USD) làm quỹ trong năm 2001. Mục đích của giải là phổ biến toán học, làm cho môn khoa học này thêm uy tín,<ref>{{chú thích sách|author=IREG Observatory on Academic Ranking and Excellence|title=IREG List of International Academic Awards|publisher=IREG Observatory on Academic Ranking and Excellence|location=Brussels|url=http://ireg-observatory.org/en/pdfy/IREG-list-academic-awards-EN.pdf|access-date =ngày 3 tháng 3 năm 2018|archive-date = ngày 12 tháng 3 năm 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190312125455/http://ireg-observatory.org/en/pdfy/IREG-list-academic-awards-EN.pdf}}</ref> đặc biệt là dành cho những người trẻ tuổi.

[[Sophus Lie]] là người đầu tiên đề xướng việc thành lập giải Abel khi ông nhận ra kế hoạch của [[Alfred Nobel]] cho giải thưởng hàng năm (bắt đầu từ năm 1897), không có giải dành cho toán học. Vua Oscar II đã đồng ý tài trợ cho giải thưởng toán học mang tên Abel, và hai nhà toán học Ludwig Sylow và Carl Størmer đã phác thảo những quy chế và luật lệ cho giải. Tuy nhiên sự tan rã của liên hiệp giữa Thụy Điển và Na Uy năm 1905 đã kết thúc cố gắng đầu tiên để thành lập giải thưởng Abel.<ref>{{chú thích web|title=The History of the Abel Prize|url=http://www.abelprize.no/c53679/artikkel/vis.html?tid=53709|work=The Norwegian Academy of Science and Letters|publisher=Abelprize.no|access-date=ngày 20 tháng 3 năm 2018|archive-date=2018-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20180917165819/http://www.abelprize.no/c53679/artikkel/vis.html?tid=53709|url-status=dead}}</ref>

Tháng 4 năm 2003, [[Jean-Pierre Serre]] được công bố là ứng viên đầu tiên nhận giải Abel, và đến tháng 6 tiếp đó giải đã được trao thưởng. Trước đó, ông Jean-Pierre Serre cũng đã từng là nhà toán học trẻ nhất từ trước đến nay được nhận giải thưởng Fields khi mới 28 tuổi.

==Những người được giải==
{| style="margin:auto;" class="wikitable sortable plainrowheaders"
|-
!scope=col| Năm
!scope=col| Người đoạt giải
!scope=col class=unsortable| Ảnh
!scope=col| Công dân
!scope=col| Viện nghiên cứu
!scope=col class=unsortable| Trích dẫn
|-
| 2003
| [[Jean-Pierre Serre]] 
|[[Tập tin:Jean-Pierre Serre, Erlangen 1997.JPG|không khung|132x132px]]
| {{FRA}}
|[[Collège de France]]
| "vì đã đóng vai trò chủ chốt trong việc định hình các hình trạng hiện đại trong nhiều lĩnh vực Toán học bao gồm [[tô pô|tô-pô]], [[hình học đại số]] và [[lý thuyết số]]".<ref>{{chú thích web|url=http://www.abelprize.no/c53866/seksjon/vis.html?tid=54472|title=The Abel Prize Laureate 2003|publisher=The Norwegian Academy of Science and Letters|access-date=ngày 23 tháng 12 năm 2012|archive-date=2013-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20130521011357/http://www.abelprize.no/c53866/seksjon/vis.html?tid=54472|url-status=dead}}</ref>
|-
! scope=row rowspan="2" | 2004
| {{sortname|Michael|Atiyah}}
| [[Tập tin:Michael Francis Atiyah (cropped).jpg|không khung|118x118px]]
| {{UK}} 
| [[Đại học Edinburgh]]
| rowspan="2"| "về những phát hiện và chứng minh [[định lý Atiyah–Singer]], gắn kết [[tô pô|tô-pô]], [[hình học]] và [[giải tích|giải tích toán]], và vai trò nổi bật của họ trong việc hình thành nên chiếc cầu mới giữa [[Toán học]] và [[Vật lý lý thuyết]]."<ref>{{chú thích web|url=http://www.abelprize.no/c53865/seksjon/vis.html?tid=53873|title=The Abel Prize Laureate 2004|publisher=The Norwegian Academy of Science and Letters|access-date=ngày 23 tháng 12 năm 2012|archive-date=2013-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20130521005825/http://www.abelprize.no/c53865/seksjon/vis.html?tid=53873|url-status=dead}}</ref>
|-
| {{sortname|Isadore|Singer}}
| [[Tập tin:Isadore Singer 1977 (re-scanned 2; border-less) (headshot).jpg|không khung|100x100px]]
| {{USA}} 
| [[Học viện Công nghệ Massachusetts]]
|-
!scope=row| 2005
| {{sortname|Peter|Lax}}
| [[Tập tin:Peter Lax in Tokyo.jpg|100px|alt=Peter Lax]]
| {{HUN}}<ref>{{chú thích web|title=Peter Lax {{!}} Simons Foundation|url=https://www.simonsfoundation.org/science_lives_video/peter-lax/|website=Simons Foundation|access-date = ngày 12 tháng 11 năm 2015}}</ref> / {{USA}}
| [[Viện Khoa học Toán học Courant|Viện Courant]]
| "cho những đóng góp đột phá về lý thuyết và ứng dụng của [[phương trình vi phân riêng phần]] và những tính toán nghiệm của chúng."<ref>{{chú thích web|url=http://www.abelprize.no/c53864/seksjon/vis.html?tid=53872|title=The Abel Prize Laureate 2005|publisher=The Norwegian Academy of Science and Letters|access-date=ngày 23 tháng 12 năm 2012|archive-date=2013-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130514220520/http://www.abelprize.no/c53864/seksjon/vis.html?tid=53872|url-status=dead}}</ref>
|-
!scope=row| 2006
| {{sortname|Lennart|Carleson}}
| [[Tập tin:Carleson cropped.jpg|100px|alt=Lennart Carleson]]
| {{SWE}}<ref>{{chú thích web|url=http://www.abelprize.no/nyheter/vis.html?tid=46185|title=Swedish mathematician receives the Abel Prize|publisher=The Norwegian Academy of Science and Letters|access-date=ngày 23 tháng 12 năm 2012|archive-date=2013-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20130521011415/http://www.abelprize.no/nyheter/vis.html?tid=46185|url-status=dead}}</ref>
| [[Viện Công nghệ Hoàng gia KTH]]
| "cho những đóng góp nền tảng và sâu sắc về [[giải tích điều hoà]] và lý thuyết về các hệ động lực trơn."<ref>{{chú thích web|url=http://www.abelprize.no/c53863/seksjon/vis.html?tid=53871|title=The Abel Prize Laureate 2006|publisher=The Norwegian Academy of Science and Letters|access-date=ngày 23 tháng 12 năm 2012|archive-date=2013-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130514214701/http://www.abelprize.no/c53863/seksjon/vis.html?tid=53871|url-status=dead}}</ref>
|-
!scope=row| 2007
| {{sortname|S. R. Srinivasa|Varadhan}}
| [[Tập tin:Srinivasa Varadhan Heidelberg.JPG|100px|alt=S. R. Srinivasa Varadhan]]
| {{IND}} / {{USA}}<ref>{{chú thích web|url=https://www.fields.utoronto.ca/programs/scientific/10-11/disorderedsys/CLS/index.html|title=Fields Institute – Thematic Program on Dynamic and Transport in Disordered Systems|publisher=Fields Institute for Research in Mathematical Sciences|access-date =ngày 23 tháng 12 năm 2012}}</ref>
| Viện Courant
| "cho những đóng góp nền tảng cho [[lý thuyết xác suất]] và đặc biệt đã phát minh ra lý thuyết độ lệch lớn thống nhất."<ref>{{chú thích web|url=http://www.abelprize.no/c53862/seksjon/vis.html?tid=53870|title=The Abel Prize Laureate 2007|publisher=The Norwegian Academy of Science and Letters|access-date=ngày 23 tháng 12 năm 2012|archive-date=2013-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130514222929/http://www.abelprize.no/c53862/seksjon/vis.html?tid=53870|url-status=dead}}</ref>
|-
! scope=row rowspan="2" | 2008
| {{sortname|John G.|Thompson}}
| [[Tập tin:John Griggs Thompson.jpg|100px|alt=John Griggs Thompson]]
| {{USA}} 
| [[Đại học Florida]]
| rowspan="2"| "cho những thành tựu lớn của họ trong [[đại số]] và đặc biệt trong sự định hình lên [[lý thuyết nhóm]] hiện đại."<ref>{{chú thích web|url=http://www.abelprize.no/c53860/seksjon/vis.html?tid=53869|title=The Abel Prize Laureate 2008|publisher=The Norwegian Academy of Science and Letters|access-date=ngày 23 tháng 12 năm 2012|archive-date=2013-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130514220309/http://www.abelprize.no/c53860/seksjon/vis.html?tid=53869|url-status=dead}}</ref>
|-
| {{sortname|Jacques|Tits}}
| [[Tập tin:Jacques Tits (2008).jpg|100px|alt=Jacques Tits]]
| {{BEL}} / {{FRA}}<ref>{{chú thích web|url=http://www.norway.or.kr/ARKIV1/Old_web/education/|title=Abel Prize Ceremony 2008|publisher=The Royal Norwegian Embassy in Seoul|access-date=ngày 23 tháng 12 năm 2012|archive-date=2013-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20130616045732/http://www.norway.or.kr/ARKIV1/Old_web/education/|url-status=dead}}</ref>
| [[Collège de France]]
|-
!scope=row| 2009
| {{sortname|Mikhail|Gromov|Mikhail Leonidovich Gromov}}
| [[Tập tin:Gromov Mikhail Leonidovich.jpg|100px|alt=Mikhail Leonidovich Gromov]]
| {{RUS}} / {{FRA}}<ref>{{chú thích web|url=http://www.dnva.no/c26889/nyheter/vis.html?tid=40096|title=Russian-French mathematician receives the Abel Prize|publisher=The Norwegian Academy of Science and Letters|access-date =ngày 23 tháng 12 năm 2012|archive-date = ngày 15 tháng 6 năm 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130615032704/http://www.dnva.no/c26889/nyheter/vis.html?tid=40096}}</ref>
| [[Institut des hautes études scientifiques]]<ref>{{chú thích web|url=http://www.abelprize.no/binfil/download.php?tid=53787|title=The Abel Committee's Citation 2009|publisher=The Norwegian Academy of Science and Letters|access-date=ngày 9 tháng 8 năm 2016|archive-date=2016-08-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20160822084754/http://www.abelprize.no/binfil/download.php?tid=53787|url-status=dead}}</ref> và Viện Courant<ref>{{chú thích báo |last=Foderaro |first=Lisa W. |date=ngày 31 tháng 5 năm 2009 |title=In N.Y.U.'s Tally of Abel Prizes for Mathematics, Gromov Makes Three |newspaper=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2009/06/01/nyregion/01nyu.html|access-date =ngày 17 tháng 10 năm 2012}}</ref>
| "cho các đóng góp có tính cách mạng trong hình học."<ref>{{chú thích web|url=http://www.abelprize.no/seksjon/vis.html?tid=53868|title=The Abel Prize Laureate 2009|publisher=The Norwegian Academy of Science and Letters|access-date=ngày 9 tháng 8 năm 2016|archive-date=2016-08-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20160822084404/http://www.abelprize.no/seksjon/vis.html?tid=53868|url-status=dead}}</ref>
|-
!scope=row| 2010
| {{sortname|John |Tate}}
| [[Tập tin:John Tate (cropped).jpg|không khung|120x120px]]
| {{USA}}
| [[Đại học Texas tại Austin]]
| "cho những tác động lớn và cuối cùng về [[lý thuyết số]]."<ref>{{chú thích web|url=http://www.abelprize.no/c53858/seksjon/vis.html?tid=53867|title=The Abel Prize Laureate 2010|publisher=The Norwegian Academy of Science and Letters|access-date=ngày 23 tháng 12 năm 2012|archive-date=2013-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130514213645/http://www.abelprize.no/c53858/seksjon/vis.html?tid=53867|url-status=dead}}</ref>
|-
!scope=row| 2011
| {{sortname|John|Milnor}}
| [[Tập tin:John Milnor.jpg|100px|alt=John Milnor]]
| {{USA}}<ref>{{chú thích web|url=http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=milnor-abel-prize-2011|title= Dimension-Cruncher: Exotic Spheres Earn Mathematician John Milnor an Abel Prize |publisher=Scientific American|access-date =ngày 23 tháng 12 năm 2012}}</ref>
| [[Đại học Stony Brook]]
| "cho những khám phá tiên phong về [[tô pô]], [[hình học]] và [[đại số]]."<ref>{{chú thích web|url=http://www.abelprize.no/c53720/seksjon/vis.html?tid=53721|title=The Abel Prize Laureate 2011|publisher=The Norwegian Academy of Science and Letters|access-date=ngày 23 tháng 12 năm 2012|archive-date=2013-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20130514215731/http://www.abelprize.no/c53720/seksjon/vis.html?tid=53721|url-status=dead}}</ref>
|-
!scope=row| 2012
| {{sortname|Endre|Szemerédi}}
| [[Tập tin:Szemeredi1.JPG|100px|alt=Endre Szemeredi]]
| {{HUN}} / {{USA}}<ref>{{chú thích web|url=http://www.abelprize.no/nyheter/vis.html?tid=54138|title=Hungarian-American Endre Szemerédi named Abel Prize winner|publisher=The Norwegian Academy of Science and Letters|access-date=ngày 23 tháng 12 năm 2012|archive-date=2012-08-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20120830095113/http://www.abelprize.no/nyheter/vis.html?tid=54138|url-status=dead}}</ref>
| [[Viện Toán học Alfréd Rényi|Viện Alfréd Rényi]]<br> và [[Đại học Rutgers]]
| "cho những đóng góp cơ bản về [[toán rời rạc]] và [[khoa học máy tính]] lý thuyết và sự công nhận về ảnh hưởng sâu sắc và lâu dài của những đóng góp về [[lý thuyết số cộng tính]] và [[lý thuyết ergodic]]."<ref>{{chú thích web|url=http://www.abelprize.no/c54147/seksjon/vis.html?tid=54148|title=The Abel Prize Laureate 2012|publisher=The Norwegian Academy of Science and Letters|access-date=ngày 23 tháng 12 năm 2012|archive-date=2012-09-16|archive-url=https://www.webcitation.org/6AiDvTDEy?url=http://www.abelprize.no/c54147/seksjon/vis.html?tid=54148|url-status=dead}}</ref>
|-
!scope=row| 2013
| {{sortname|Pierre|Deligne}}
| [[Tập tin:Pierre Deligne (2005) cropped.jpg|không khung|136x136px]]
| {{BEL}}
| [[Viện Nghiên cứu Cao cấp Princeton]]
| "cho những đóng góp về [[hình học đại số]] và cho những tác động đến [[lý thuyết số]], [[lý thuyết biểu diễn]] và các lĩnh vực liên quan."<ref>{{chú thích web|url=http://www.abelprize.no/c57681/binfil/download.php?tid=57777|title=The Abel Prize Laureate 2013|publisher=The Norwegian Academy of Science and Letters|access-date=ngày 20 tháng 6 năm 2013|archive-date=2013-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20130517231413/http://www.abelprize.no/c57681/binfil/download.php?tid=57777|url-status=dead}}</ref>
|-
!scope=row| 2014
| {{sortname|Yakov|Sinai}}
| [[Tập tin:Yakov G Sinai photo.jpg|100px|alt=Yakov G Sinai]]
| {{USA}} / {{RUS}}
| [[Đại học Princeton]] và [[Viện Vật lý lý thuyết Landau]]<ref>{{chú thích web|url=http://www.abelprize.no/binfil/download.php?tid=61129|title=The Abel Committee's Citation 2014|publisher=The Norwegian Academy of Science and Letters|access-date=ngày 9 tháng 8 năm 2016|archive-date=2016-08-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20160822090637/http://www.abelprize.no/binfil/download.php?tid=61129|url-status=dead}}</ref>
| "cho những đóng góp cơ bản liên quan đến các [[hệ động lực]], lý thuyết ergodic, và [[vật lý toán]]."<ref>{{chú thích web|url=http://www.abelprize.no/seksjon/vis.html?tid=61095|title=The Abel Prize Laureate 2014|publisher=The Norwegian Academy of Science and Letters|access-date=ngày 26 tháng 3 năm 2014|archive-date=2016-08-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20160822091540/http://www.abelprize.no/seksjon/vis.html?tid=61095|url-status=dead}}</ref>
|-
! scope=row rowspan="2" | 2015
| {{sortname|John F.|Nash Jr.|John Forbes Nash Jr.}}
| [[Tập tin:John Forbes Nash, Jr. by Peter Badge cropped.jpg|không khung|133x133px]]
| {{USA}}
| [[Đại học Princeton]] 
| rowspan="2"| "cho những đóng góp lớn và nền tảng liên quan đến lý thuyết [[phương trình đạo hàm riêng]] phi tuyến và ứng dụng của nó cho ngành [[giải tích hình học]]."<ref>{{chú thích web|url=http://www.abelprize.no/seksjon/vis.html?tid=63467|title=The Abel Prize Laureates 2015|publisher=The Norwegian Academy of Science and Letters|access-date=ngày 9 tháng 8 năm 2016|archive-date=2016-08-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20160822093135/http://www.abelprize.no/seksjon/vis.html?tid=63467|url-status=dead}}</ref>
|-
| {{sortname|Louis|Nirenberg}}
| [[Tập tin:Louis Nirenberg.jpeg|100px|alt=Louis Nirenberg]]
| {{CAN}} / {{USA}}
| Viện Courant
|-
!scope=row| 2016
| {{sortname|Andrew|Wiles|Andrew Wiles}}
| [[Tập tin:Andrew wiles1-3.jpg|100px|alt=Andrew Wiles]]
| {{UK}}
| [[Đại học Oxford]]<ref>{{chú thích web|url=http://www.abelprize.no/binfil/download.php?tid=67059|title=The Abel Committee's Citation 2016|publisher=The Norwegian Academy of Science and Letters|access-date=ngày 9 tháng 8 năm 2016|archive-date=2016-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20160802002116/http://www.abelprize.no/binfil/download.php?tid=67059|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite press release|url=http://www.abelprize.no/binfil/download.php?tid=67066|title=Sir Andrew J. Wiles receives the Abel Prize|publisher=The Norwegian Academy of Science and Letters|access-date=ngày 9 tháng 8 năm 2016|archive-date=2016-08-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20160822084635/http://www.abelprize.no/binfil/download.php?tid=67066|url-status=dead}}</ref>
| "cho chứng minh của ông về [[định lý lớn Fermat]] bằng cách chứng minh phỏng đoán môđunla cho các đường cong eliptic bán ổn định, mở ra một thời kỳ mới của lý thuyết số."<ref>{{chú thích web|url=http://www.abelprize.no/seksjon/vis.html?tid=67108|title=The Abel Prize Laureate 2016|publisher=The Norwegian Academy of Science and Letters|access-date=ngày 15 tháng 3 năm 2016|archive-date=2017-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20170812173827/http://www.abelprize.no/seksjon/vis.html?tid=67108|url-status=dead}}</ref>
|-
!scope=row| 2017
| {{sortname|Yves|Meyer|Yves Meyer}}
| [[Tập tin:Yves Meyer (Conservatoire National des Arts et Métiers) - Philippe Binant Archives.jpg|100px|alt=Yves Meyer]]
| {{FRA}} 
| [[École normale supérieure Paris-Saclay]]
| "cho vai trò quan trọng của ông trong sự phát triển của lý thuyết toán học về [[wavelet]]."<ref>{{chú thích web|url=http://www.abelprize.no/c69461/seksjon/vis.html?tid=69535&strukt_tid=69461|title=The Abel Prize Laureate 2017|publisher=The Norwegian Academy of Science and Letters|access-date=ngày 21 tháng 3 năm 2017|archive-date=2017-05-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20170526220141/http://www.abelprize.no/c69461/seksjon/vis.html?tid=69535&strukt_tid=69461|url-status=dead}}</ref>
|-
!scope=row| 2018
| {{sortname|Robert|Langlands}}
| [[Tập tin:Langlands2.jpg|100px|alt=Robert Langlands]]
| {{CAN}} / {{USA}}<ref>http://www.nasonline.org/member-directory/members/47401.html</ref>
| Viện Nghiên cứu Cao cấp Princeton
| "cho chương trình tầm nhìn của ông về mối liên hệ giữa lý thuyết biểu diễn và lý thuyết số.<ref>{{chú thích web|url=http://www.abelprize.no/nyheter/vis.html?tid=73025|title=The Abel Prize Laureate 2018|publisher=The Norwegian Academy of Science and Letters|access-date=ngày 20 tháng 3 năm 2018|archive-date=2018-03-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20180323045115/http://www.abelprize.no/nyheter/vis.html?tid=73025|url-status=dead}}</ref>
|-
!scope=row| 2019
| {{sortname|Karen|Uhlenbeck}}
| [[Tập tin:Uhlenbeck Karen 1982 (cropped).jpg|không khung|100x100px]]
| {{USA}}<ref>{{chú thích web|url=http://www.nasonline.org/member-directory/members/40327.html|title=Karen Uhlenbeck|first=National Academy of Sciences -|last=http://www.nasonline.org|date=|website=www.nasonline.org}}</ref>
| [[Đại học Texas tại Austin]]
| "cho các thành tựu của bà trong lĩnh vực phương trình hình học vi phân riêng phần, lý thuyết chuẩn và các hệ khả tích, và cho những nghiên cứu có tác động cơ bản đến giải tích, hình học và vật lý toán."<ref name="Abel-2019">{{chú thích web|url=http://www.abelprize.no/nyheter/vis.html?tid=74161|title=Karen Uhlenbeck first woman to win the Abel Prize|publisher=The Norwegian Academy of Science and Letters|access-date=ngày 19 tháng 3 năm 2019|archive-date=2019-05-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20190524213151/http://www.abelprize.no/nyheter/vis.html?tid=74161|url-status=dead}}</ref><ref name="NYT-20190319">{{chú thích báo |last=Chang |first=Kenneth |title=Karen Uhlenbeck Is First Woman to Receive Abel Prize in Mathematics - Dr. Uhlenbeck helped pioneer geometric analysis, developing techniques now commonly used by many mathematicians. |url=https://www.nytimes.com/2019/03/19/science/karen-uhlenbeck-abel-prize.html |date=ngày 19 tháng 3 năm 2019 |work=[[The New York Times]] |access-date =ngày 19 tháng 3 năm 2019 }}</ref>
|-
! scope=row rowspan="2" | 2020
| {{sortname|Hillel|Furstenberg}}
| [[Tập tin:Professor Hillel Furstenberg Cropped.jpg|không khung|128x128px]]
| {{Flag|Israel}} / {{flag|Hoa Kỳ}}
| [[Đại học Hebrew của Jerusalem]]
| rowspan="2"| "cho tiên phong trong sử dụng các phương pháp từ lý thuyết [[lý thuyết hệ động lực|động lực]] và [[xác suất]] vào trong các [[lý thuyết nhóm]], [[lý thuyết số]] và [[toán học tổ hợp|lý thuyết tổ hợp]]."<ref>{{chú thích web|url=https://www.abelprize.no/c76018/seksjon/vis.html?tid=76019&strukt_tid=76018|title=The Abel Prize Laureates 2020|publisher=The Norwegian Academy of Science and Letters|access-date=ngày 28 tháng 5 năm 2020|archive-date=2020-03-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318122728/https://www.abelprize.no/c76018/seksjon/vis.html?tid=76019&strukt_tid=76018|url-status=dead}}</ref>
|-
| {{sortname|Grigory|Margulis}}
| [[Tập tin:Grigory Margulis 1978 (portioned).jpg|không khung|125x125px]]
| {{flag|Nga}} / {{flag|Hoa Kỳ}}
| [[Đại học Yale]]
|}

==Chú thích==
{{Tham khảo|30em}}

==Xem thêm==
*[[Huy chương Fields]]
*[[Giải Wolf về Toán học]]

== Liên kết ngoài ==
{{Thể loại Commons|Abel Prize laureates}}
* [http://www.abelprisen.no/en/ Trang web chính thức của giải thưởng Abel]
* {{MathWorld | urlname=AbelPrize | title=Abel Prize}}

{{người đoạt giải Abel}}

[[Thể loại:Giải Abel| ]]
[[Thể loại:Giải thưởng toán học]]
[[Thể loại:Giải thưởng quốc tế]]
[[Thể loại:Niels Henrik Abel]]