Xem mã nguồn của Giovanna của Ý

{{Thông tin nhân vật hoàng gia
| tên = Giovanna của Ý
| hình = BASA-3K-15-637-1-Giovanna of Italy, 1937.jpeg
| cỡ hình = 200px
| ghi chú hình = Giovanna năm 1937
| chức vị = [[Danh sách phối ngẫu Bulgaria|Sa hậu Bulgaria]]
| tại vị = 25 tháng 10 năm 1930 – 28 tháng 8 năm 1943 <br>
({{Số năm theo năm và ngày|1930|10|25|1943|08|28}})
| tiền nhiệm = [[Eleonore Reuß xứ Köstritz]]
| kế nhiệm = '''''{{Màu sắc|Red|Vương hậu cuối cùng}}''''' <br>
''[[Margarita Gómez-Acebo y Cejuela]]'' ''(trên danh nghĩa)''
| phối ngẫu = {{marriage|[[Boris III của Bulgaria]]|1930|1943|end=died}}
| con cái = [[Mariya Luiza của Bulgaria|Mariya Luiza, Nữ Thân vương của Koháry]]<br>
[[Simeon Sakskoburggotski|Simeon II, Sa hoàng Bulgaria]]
| tên đầy đủ = {{langx|it|Giovanna Elisabetta Antonia Romana Maria}}
| kiểu hoàng tộc = Vương tộc
| hoàng tộc = [[Vương tộc Savoia|Nhà Savoia]]
| cha = [[Vittorio Emanuele III của Ý]] {{Vương miện}}
| mẹ = [[Jelena của Montenegro]]
| sinh = {{Ngày sinh|1907|11|13|df=y}}
| nơi sinh = [[Roma]], [[Vương quốc Ý]]
| mất = {{Ngày mất và tuổi|2000|2|26|1907|11|13|df=y}}
| nơi mất = [[Estoril]], [[Bồ Đào Nha]]
| nơi an táng = Cimitero comunale di Assisi
| tôn giáo = [[Giáo hội Công giáo|Công giáo La Mã]]
| chữ ký = 
}}

'''Giovanna của Ý hay Giovanna của Savoia''' ([[tiếng Ý]]: ''Giovanna di Italia'' hay ''Giovanna di Savoia''; [[tiếng Bulgaria]]: ''Йоанна Савойска''/''Ioanna Savoiska''; Giovanna Elisabetta Antonia Romana Maria; 13 tháng 11 năm 1907 – 26 tháng 2 năm 2000) là Vương nữ Ý thuộc [[Vương tộc Savoia]] và là Sa hậu của Bulgaria với tư cách là vợ của [[Boris III của Bulgaria]].

== Những năm đầu đời ==
[[Tập tin:Princess_Giovanna_of_Savoy.jpg|trái|nhỏ|Giovanna của Savoia khi còn bé]]
Giovanna được sinh ra ở [[Roma]], là con gái thứ ba và là người con thứ tư trong số năm người con của [[Vittorio Emanuele III của Ý]] và [[Jelena của Montenegro]]. Trong buổi lễ rửa tội theo nghi thức Công giáo, Vương nữ được đặt tên là Giovanna Elisabetta Antonia Romana Maria. Anh trai của Giovanna là Quốc vương Ý cuối cùng [[Umberto II của Ý]].

== Sa hậu Bulgaria ==
Giovanna kết hôn với Sa hoàng [[Boris III của Bulgaria]] tại Vương cung thánh đường Thánh Francesco thành Assisi, [[Assisi]] vào tháng 10 năm 1930, trong một buổi lễ theo nghi thức của Công giáo La Mã, có sự tham dự của nhà độc tài người Ý [[Benito Mussolini]]. Người Bulgaria nhìn nhận Vương nữ là người phù hợp cho vị trí Vương hậu, một phần vì mẹ của Giovanna, [[Jelena của Montenegro]], là người dân tộc [[Người Slav|Slav]]. Tại buổi lễ thứ hai ở [[Sofia]], Giovanna (con gái của một người cha theo Công giáo La Mã và mẹ là cựu tín hữu Chính thống giáo) đã kết hôn trong một buổi lễ theo nghi thức của [[Chính thống giáo Đông phương]], khiến cho Giovanna bị xung đột với Giáo hội Công giáo. Giovanna lấy tên phiên bản tiếng Bulgaria là Ioanna. Sa hậu biết rằng [[Sứ thần (Công giáo Rôma)|Sứ thần]] của Giáo hoàng của Bulgaria, Đức Tổng Giám mục [[Giáo hoàng Gioan XXIII|Angelo Roncalli]] (sau này là Giáo hoàng [[Giáo hoàng Gioan XXIII|Gioan XXIII]]), có thể giúp đỡ mình. Giovanna và Boris III có hai người con: [[Mariya Luiza của Bulgaria]], sinh vào tháng 1 năm 1933, và sau đó là [[Simeon Sakskoburggotski|Simeon II của Bulgaria]] vào năm 1937.

Trong những năm trước [[Chiến tranh thế giới thứ hai]], Sa hậu Giovanna tham gia rất nhiều vào các hoạt động từ thiện, bao gồm cả việc tài trợ cho một bệnh viện nhi đồng. Trong chiến tranh, trước việc chồng mình giao Bulgaria cho [[phe Trục]], Vương hậu Giovanna đã xin thị thực quá cảnh để tạo điều kiện cho một bộ phận người Do Thái trốn sang [[Argentina]]. Quốc vương Boris III cũng tỏ ra khó sai bảo hơn [[Adolf Hitler|Hitler]] mong đợi, và sau cuộc gặp ở [[Berlin]] vào tháng 8 năm 1943, Boris III đã lâm bệnh nặng và qua đời ở tuổi 49. Căng thẳng và bệnh tim là nguyên nhân chính dẫn đến cái chết của Sa hoàng.

Con trai của Giovanna, Simeon, trở thành tân vương và một chế độ nhiếp chính được thiết lập, do chú của Simeon II là [[Kiril của Bulgaria|Vương tử Kyril]] đứng đầu, người được bên Đức nhìn nhận là mềm dẻo hơn.

Trong những ngày cuối cùng của [[Chiến tranh thế giới thứ hai]], Bulgaria bị Liên Xô chiếm đóng. Vương tử Kyril bị Tòa án Nhân dân xét xử và bị tuyên tử. Giovanna và con trai Simeon II vẫn bị quản thúc tại [[Cung điện Vrana]], gần Sofia, cho đến ngày 15 tháng 9 năm 1946, khi chính phủ Cộng sản mới cho họ 48 giờ để rời khỏi đất nước vì Bulgaria được tuyên bố là nước cộng hòa sau một cuộc trưng cầu dân ý, mặc dù Vương hậu đã muốn rời Bulgaria sau vụ hành quyết [[Kiril của Bulgaria|Vương tử Kiril]] vào ngày 1 tháng 2 năm 1945.<ref>{{Chú thích web|url=https://duma.bg/1946-istinskiyat-referendum-n131451?go=terms&p=gdpr|tựa đề=1946: Истинският референдум|ngày=8 September 2016|website=Duma|ngày truy cập=26 May 2021}}</ref>

== Những năm cuối đời ==
[[Tập tin:Royal_Monogram_of_Queen_Joanna_of_Bulgaria.svg|nhỏ|172x172px| Vương huy dạng kí tự của Vương hậu Giovanna của Bulgaria]]
Sau khi chạy trốn đến [[Alexandria]] ở [[Vương quốc Ai Cập]] để đoàn tụ cùng cha của mình là Quốc vương Vittorio Emanuele III, họ chuyển đến [[Madrid]]. Năm 1962, Simeon II kết hôn với Margarita Gómez-Acebo y Cejuela và Vương hậu Giovanna chuyển đến [[Estoril]], ở [[Riviera thuộc Bồ Đào Nha|vùng Riviera thuộc Bồ Đào Nha]], nơi Vương hậu sống đến cuối đời, ngoại trừ chuyến trở lại Bulgaria một thời gian ngắn vào năm 1993, khi Giovanna đến thăm khu mộ của Boris và có mặt tại lễ chôn cất lại trái tim của chông.

Giovanna được chôn cất tại Nghĩa trang [[Assisi]], Ý, nơi Vương hậu kết hôn với Quốc vương Boris III vào năm 1930.

== Huân chương ==

=== Quốc gia ===

* {{Biểu tượng lá cờ|Kingdom of Italy}} [[Vương tộc Savoia]]: Knight Grand Cordon của [[Huân chương Thánh Maurizio và Lazzaro]]<ref name="Honours">genmarenostrum.com, [http://www.genmarenostrum.com/Savoia/savoia-carignano.htm page with the Italian Royal family members' honours]</ref> 
** {{Lá cờ|Dòng Chiến sĩ Toàn quyền Malta}}: Knight Grand Cross [[Huân chương, đồ trang trí và huy chương của Huân chương Quân sự Tối cao Malta|Honour and Devotion of the Sovereign Military Order of Malta, 3rd First Class]]<ref name="Honours" /><ref>{{Chú thích web|url=http://www.kingsimeon.bg/en/2011/06/tsarskoto-semejstvo-be-gost-na-priema-v/|tựa đề=The Royal family attended the reception on the occasion of the Day of St. John the Baptist, patron of the Order of Malta &#124; H.M. King Simeon II}}</ref>
** {{Biểu tượng lá cờ|Two Sicilies}} [[Vương tộc Borbone-Hai Sicilie|Vương thất Hai Sicilie]]: Knight Grand Cross of the [[Huân chương Hoàng gia của Francis I|Royal Order of Francis I]]<ref>{{Chú thích web|url=http://www.kingsimeon.bg/en/2010/03/v-pamet-na-nejno-velichestvo-ioanna-tsar/|tựa đề=In living memory of Her Majesty Giovanna, Queen of Bulgaria and Princess of Savoy &#124; H.M. King Simeon II}}</ref>
* {{Biểu tượng lá cờ|Bulgaria}} [[Vương tộc Sachsen-Coburg và Gotha-Koháry|Vương tộc Sakskoburggotski]]: Knight Grand Cross of the [[Huân chương Thánh Alexander (Bulgaria)|Royal Order of Saint Alexander]], in Diamonds, ''1933''<ref name="Honours" />

=== Quốc tế ===

* {{Biểu tượng lá cờ|Austria-Hungary}} [[Vương tộc Habsburg|Hoàng thất Áo]]: Dame của [[Huân chương Starry Cross]]<ref name="Honours"/>
* {{Biểu tượng lá cờ|Vương quốc Bayern}} [[Vương tộc Wittelsbach|Vương thất Bayern]]: Dame Grand Cross của [[Huân chương Vương thất Theresia|Royal Order of Theresa]]<ref name="Honours" />
* {{Biểu tượng lá cờ|Russian Empire}} [[Vương tộc Romanov|Hoàng thất Nga]]: Dame Grand Cordon của [[Huân chương Đế quốc Thánh Yekaterina]]<ref>{{Chú thích web|url=http://www.saintanna.ru/?lang=rus&id=48|tựa đề=SAINTANNA.RU &#124; Св. Екатерины|website=www.saintanna.ru|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20120313050458/http://www.saintanna.ru/?lang=rus&id=48|ngày lưu trữ=13 March 2012|url-status=dead|ngày truy cập=22 May 2022}}</ref>
* {{Biểu tượng lá cờ|Kingdom of Yugoslavia}} [[Triều đại Karađorđević|Vương thất Nam Tư]]: Dame Grand Cross của [[Huân chương Vương thất Thánh Sava]]

=== Vương huy ===
{| class="wikitable" style="margin: 1em auto; text-align:center;"
|[[Tập tin:Coat_of_Arms_of_Queen_Joanna_of_Bulgaria.svg|giữa|175x175px]]
| Vương huy của Giovanna với tư cách là Vương hậu của Bulgaria
|-
|}

== Bảo trợ ==

* {{Lá cờ|Bulgaria}}: Patron of the [[Đơn vị Vệ binh Quốc gia Bulgaria|10th Cavalry regiment of Queen Ioanna]]<ref>{{Chú thích web|url=http://www.kingsimeon.bg/pages/show/id/136|tựa đề=Н.В. Цар Симеон II &#124; Шефски полкове|url lưu trữ=https://web.archive.org/web/20101215173544/http://www.kingsimeon.bg/pages/show/id/136|ngày lưu trữ=15 December 2010|url-status=dead|ngày truy cập=2015-09-15}}</ref>

== Gia phả ==
{{ahnentafel
|title= Gia pha cua Giovanna cua Y
|collapsed=yes |align=center
| boxstyle_1 = background-color: #0FF;
| boxstyle_2 = background-color: #FCC;
| boxstyle_3 = background-color: #ffc;
| boxstyle_4 = background-color: #bfc;
| boxstyle_5 = background-color: #9fe;
| 1 = 1. '''{{Màu sắc|Blue|Giovanna của Ý}}'''
| 2 = 2. [[Vittorio Emanuele III của Ý]]
| 3 = 3. [[Jelena của Montenegro]]
| 4 = 4. [[Umberto I của Ý]]
| 5 = 5. [[Margherita của Savoia]]
| 6 = 6. [[Nikola I của Montenegro]]
| 7 = 7. [[Milena Vukotić]]
| 8 = 8. [[Vittorio Emanuele II của Ý]]
| 9 = 9. [[Adelheid Franziska của Áo]]
| 10 = 10. [[Ferdinando của Sardegna]]
| 11 = 11. [[Maria Elisabeth của Sachsen]]
| 12 = 12. [[Mirko Petrović-Njegoš]]
| 13 = 13. Anastasija Martinović
| 14 = 14. [[Petar Vukotić]]
| 15 = 15. Jelena Voivodić
|16= 16. [[Carlo Alberto I của Sardegna]]
|17= 17. [[Maria Theresia Franziska của Áo]]
|18= 18. [[Rainer Joseph của Áo]]
|19= 19. [[Maria Elisabetta của Savoia-Carignano]]
|20= 20. [[Carlo Alberto I của Sardegna]] (= 16)
|21= 21. [[Maria Theresia Franziska của Áo]] (= 17)
|22= 22. [[Johann I của Sachsen]]
|23= 23. [[Amalie Auguste của Bayern]]
|24= 24. Stanko Petrović-Njegoš
|25= 25. Krstinja Vrbica
|26= 26. Drago Martinović
|27= 27. Stana Martinović
|28= 28. Stevan Perkov Vukotić
|29= 29. Stana Milić
|30= 30. Tadija Voivodić
|31= 31. Milica Pavićević}}

== Nguồn tài liệu ==
{{refbegin}}
* ''Boris III of Bulgaria 1894–1943'', by Pashanko Dimitroff, London, 1986, {{ISBN|0-86332-140-2}}
* ''Crown of Thorns'' by Stephane Groueff, Lanham MD., and London, 1987, {{ISBN|0-8191-5778-3}}
* ''The Daily Telegraph'', Obituary for "HM Queen Ioanna of the Bulgarians", London, 28 tháng 2 năm 2000.
{{refend}}

== Tham khảo ==
{{Tham khảo}}

{{S-start}}
{{S-hou|[[Vương tộc Savoia]]|13 tháng 11|năm 1907|26 tháng 2|năm 2000}}
{{S-roy|bg}}
{{S-break}}
{{S-bef|before=[[Eleonore Reuß xứ Köstritz]]}}
{{S-ttl
| title = [[Danh sách phối ngẫu Bulgaria|Sa hậu Bulgaria]]
| years = 25 tháng 10 năm 1930 – 28 tháng 8 năm 1943}}
{{s-aft|after=[[Cộng hòa Nhân dân Bulgaria|Chế độ quân chủ bị bãi bỏ]]}}
{{s-end}}
{{Kiểm soát tính nhất quán}}

[[Thể loại:Vương nữ Ý]]
[[Thể loại:Vương nữ Savoia]]
[[Thể loại:Vương tộc Savoia]]
[[Thể loại:Vương nữ]]
[[Thể loại:Hoàng nữ]]
[[Thể loại:Người Ý lưu vong]]
[[Thể loại:Hiệp sĩ Malta]]
[[Thể loại:Vương tộc Sakskoburggotski (Bulgaria)]]
[[Thể loại:Sinh năm 1907]]
[[Thể loại:Mất năm 2000]]
[[Thể loại:Bài viết có văn bản tiếng Ý]]