Xem mã nguồn của Gisela của Áo

{{Thông tin nhân vật hoàng gia
| tên = Gisella của Áo
| tên gốc = Gisella von Österreich
| hình = Rudolf Krziwanek - Gisela, Ezherzogin von Österreich - 02 (2).jpg
| phối ngẫu = {{marriage|[[Leopold của Bayern]]|1873|1930|end=d}}
| con cái = {{plainlist|
*[[Elisabeth Marie của Bayern|Elisabeth Marie, Bá tước phu nhân Otto xứ Seefried và Buttenheim]]
*[[Auguste Maria Luise của Bayern|Auguste Maria Luise, Đại vương công phu nhân Áo]]
*[[Georg của Bayern|Georg, Vương tằng tôn Bayern]]
*[[Konrad Luitpold của Bayern|Konrad Lutipold, Vương tằng tôn Bayern]]}}
| tên đầy đủ = Gisella Louise Marie von Habsburg-Lothringen
| hoàng tộc = [[Vương tộc Habsburg-Lothringen|Nhà Habsburg-Lothringen]] <br>
[[Vương tộc Wittelsbach|Nhà Wittelsbach]] (kết hôn)
| cha = [[Franz Joseph I của Áo]] {{Vương miện}}
| mẹ = [[Elisabeth xứ Bayern]]
| sinh = {{Ngày sinh|df=yes|1856|7|12}}
| nơi sinh = [[Laxenburg]], [[Hạ Áo]], [[Đế quốc Áo]]
| mất = {{Ngày mất và tuổi|df=yes|1932|7|27|1856|7|12}}
| nơi mất = [[München]], [[Bayern]], [[Cộng hòa Weimar]]
| nơi an táng = [[Nhà thờ Thánh Michael, München]]
| tôn giáo = [[Giáo hội Công giáo|Công giáo La Mã]]}}
'''Gisela của Áo''' ([[tiếng Đức]]: ''Gisela von Österreich''; 12 tháng 7 năm 1856 – 27 tháng 7 năm 1932) là con gái của [[Franz Joseph I của Áo]] và [[Elisabeth xứ Bayern]] và là Vương phi Bayern thông qua hôn nhân với [[Leopold của Bayern]].

== Tiểu sử ==
Hoàng nữ sinh vào ngày 12 tháng 7 năm 1856, là người con thứ hai của [[Franz Joseph I của Áo]] và [[Elisabeth xứ Bayern]] và được đặt tên là Gisella Louise Marie, trong đó cái tên Gisella được đặt theo tên của [[Gisela xứ Bayern]], Vương hậu Hungary và là vợ của [[István I của Hungary|István I]], Quốc vương Công giáo đầu tiên của Hungary. Mẹ đỡ đầu của Gisela là bà ngoại [[Ludovika Wilhelmine của Bayern]], đại diện bởi bà nội là [[Sophie Friederike của Bayern]]. <ref>{{Chú thích sách|url=http://archive.org/details/reluctantempress0000hama|title=The reluctant empress|last=Hamann|first=Brigitte|date=1986|publisher=New York : Knopf|others=Internet Archive|isbn=978-0-394-53717-7}}</ref> Dù được đặt tên là Gisella, nhưng Nữ Đại vương công thường chỉ viết tên mình với một chữ L. <ref>{{Chú thích web|url=https://planet-vienna.com/erzherzogin-gisela-biografie/|tựa đề=Gisela (1856-1932)|website=Planet-Vienna|ngôn ngữ=de-DE|ngày truy cập=2023-11-11}}</ref> Giống như chị gái là [[Sophie Friederike của Áo|Sophie Friederike]] và em trai là [[Rudolf của Áo|Thái tử Rudolf]], Gisela được nuôi dưỡng bởi bà nội của là [[Sophie Friederike của Bayern|Sophie Friderike của Bayern]]. Với bản tính điềm tĩnh giống bố, Gisela luôn giữ thái độ dè dặt với mẹ. Gisela có một mối quan hệ rất thân thiết với em trai và việc tự tử của Rudolf đã ảnh hưởng rất nhiều đến Hoàng nữ.

Hoàng đế Franz Joseph I có thói quen thu thập một số vật dụng cá nhân của gia đình, chẳng hạn như đôi giày đầu tiên mà mỗi đứa con của của Hoàng đế từng mang. Trong số những vật kỷ niệm này có một bài thơ do Gisela khi còn nhỏ viết cho Franz Joeph I vào một dịp Giáng sinh; bài thơ được cho là vật quý giá nhất trong bộ sưu tập. Gisela cũng thường vẽ tranh trong những năm cuối đời.

== Hôn nhân và gia đình ==
Ngày 20 tháng 4 năm 1873, ở tuổi 16, Gisela kết hôn với [[Leopold của Bayern]] ở [[Viên]]. Leopold là con trai của Vương tử Nhiếp chính [[Luitpold của Bayern]] và [[Auguste Ferdinande của Áo]], do đó Leopold là anh họ của Gisela {{Efn|Bà nội và bà ngoại của Gisela, [[Sophie Friederike của Bayern|Sophie Friederike]] và [[Ludovika Wilhelmine của Bayern]] là em gái của [[Ludwig I của Bayern]], ông nội của [[Leopold của Bayern]].}}. Leopold ban đầu phải lòng [[Amalie xứ Sachsen-Coburg và Gotha]], người mà em trai của Hoàng hậu Elisabeth, [[Maximilian Emanuel xứ Bayern]] dự định kết hôn. Do đó, Hoàng hậu đã sắp xếp một cuộc gặp gỡ giữa Leopold và Gisela tại [[Cung điện Hoàng gia Gödöllő|Cung điện Gödöllő]], và Lepold biết rằng bản thân không thể từ chối lời đề nghị của Elisabeth.

Theo một bức thư gửi mẹ được viết năm 1872, Hoàng đế Franz Josesh I mong muốn một cuộc hôn nhân giữa con gái và Vương tôn họ [[Vương tộc Wittelsbach|Wittelsbach]], vì lúc đó có rất ít Vương tử Công giáo. Có vẻ như Franz Joseph I cảm thấy phải đảm bảo ứng cử viên khả thi duy nhất mà Hoàng đế có thể giao phó Gisela (người mà anh ấy gọi là "cô gái yêu dấu của chúng tôi" trong các nghi thức đám cưới) để chăm sóc. Leopold đã nhận được số tiền hồi môn khổng lồ lên tới nửa triệu đồng guilders..
[[Tập tin:CFP_Gisèle,_princesse_d'Autriche-Hongrie_(2).jpg|nhỏ| Gisela năm 1900.]]
Mẹ của Gisela vẫn vắng mặt trong lễ mừng đám cưới. Đôi vợ chồng trẻ được gia đình chồng chào đón tại [[München]] và sống tại dinh thự Palais Leopold ở [[Schwabing]]. Palais được đổi tên thành ''Giselastraße'' để vinh danh Gisela vào năm 1873.

== Hậu duệ ==
[[Tập tin:Prinz_Georg_mit_Eltern_JS.jpg|trái|nhỏ| Gisela và Leopold cùng các con, khoảng năm 1885.]]
Một năm sau đám cưới, Gisela hạ sinh đứa con đầu lòng và Hoàng hậu Elisabeth cũng có mặt trong lễ rửa tội. Gisela và Leopold có tổng cộng bốn người con:

* [[Elisabeth Marie của Bayern]] (1874–1957), kết hôn với Bá tước Otto Ludwig Philipp xứ Seefried và Buttenheim.
* [[Auguste Maria Luise của Bayern]] (1875–1964), kết hôn với [[Joseph August của Áo]].
* [[Georg của Bayern]] (1880–1943), kết hôn với[[Isabella của Áo]].
* [[Konrad Lutipold của Bayern]] (1883–1969), kết hôn với [[Bona Margherita của Savoia-Genova]].

== Công việc từ thiện và Thế chiến thứ nhất ==
Đặc biệt là sau cái chết của em trai là Thái tử Rudolf, Gisela đã tích cực tham gia vào nhiều vấn đề xã hội và chính trị, thành lập các tổ chức từ thiện để hỗ trợ người nghèo, người mù và người điếc và đóng vai trò tích cực trong các tổ chức này. Trong [[Chiến tranh thế giới thứ nhất]], Nữ Đại vương công đã điều hành một bệnh viện quân đội ở Palais của mình trong khi chồng là Leopold đảm nhiệm vị trí nguyên soái ở mặt trận phía đông. Năm 1918, khi [[Cách mạng Đức (1918–1919)|Cách mạng Đức]] nổ ra, nhiều người trong gia đình của Gisela đã chạy trốn khỏi thành phố, nhưng Gisela vẫn ở lại và tham gia cuộc bầu cử năm 1919 cho Quốc hội Weimar, nơi phụ nữ trên 20 tuổi lần đầu tiên được phép bỏ phiếu.

Gisela được quý trọng đến mức thường được biết đến với cái tên ''Thiên thần tốt lành từ Viên''. Hoàng nữ là người bảo trợ cho [[Đường sắt Salzburg-Tirol|Giselabahn]] (một tàu hỏa chạy từ [[Salzburg]] đến [[Tirol (bang của Áo)|Tirol]]), tàu hơi nước có mái chèo vẫn đang hoạt động tên ''Gisela'' trên [[Hồ Traunsee]] và Trường cấp hai Gisela Gymnasium ở München.

== Thời kỳ góa phụ và qua đời ==
Gisela và chồng tổ chức lễ kỷ niệm [[Ngày kỷ niệm cưới|đám cưới vàng]] vào năm 1923. Leopold qua đời năm 1930 và Gisela cũng qua đời sau đó 2 năm ở tuổi 76 tại [[München]] vào ngày 27 tháng 7 năm 1932. Gisela được chôn cất bên cạnh Leopold tại ''Colombarium'' ở [[Nhà thờ Thánh Michael, München]]. 

== Huân chương ==
Gisela đã nhận được các huân chương sau: <ref>[http://alex.onb.ac.at/cgi-content/alex?aid=shb&datum=1915&page=21&size=45 Hof- und Staatshandbuch der Österreichisch-Ungarischen Monarchie (1915)], Genealogy p. 1</ref>

* {{Lá cờ|Áo-Hung}}:
** Dame của [[Huân chương Starry Cross]].
** Grand Cross của [[Huân chương Elisabeth]], ''1898.''<ref name="osterreich">{{Chú thích|title=Hof- und Staatshandbuch der Österreichisch-Ungarischen Monarchie|date=1899|page=192|chapter=Elisabeth-orden|chapter-url=https://alex.onb.ac.at/cgi-content/alex?aid=shb&datum=1899&page=465&size=45|place=Vienna|publisher=Druck und Verlag der K.K. Hof- und Staatsdruckerei}}</ref>
* {{Lá cờ|Vương quốc Bayern}}:
** Dame của [[Huân chương Therese]]
** Dame của [[Huân chương Thánh Elisabeth]]
* {{Lá cờ|Bồ Đào Nha|1830}}: Dame của [[Huân chương Thánh Isabel]]
* {{Hình ảnh biểu tượng lá cờ|Flag of Spain (1785–1873, 1875–1931).svg}} [[Tây Ban Nha]]: Dame thứ 601 của [[Huân chương Vương hậu María Luisa]], ''29 tháng 1 năm 1863''<ref>{{Chú thích sách|url=https://archive.org/details/bub_gb_VmHJvgBlUK0C|title=Guía de forasteros en Madrid para el año de 1864|date=1864|publisher=En la Imprenta Nacional|page=[https://archive.org/details/bub_gb_VmHJvgBlUK0C/page/n176 168]|language=es|access-date=17 March 2019}}</ref>

== Gia phả ==
{{Ahnentafel top|Gia phả của Gisela của Áo|width= 100%}}
{{ahnentafel-compact5
|style=font-size: 90%; line-height: 110%;
|border=1
|boxstyle=padding-top: 0; padding-bottom: 0;
|boxstyle_1=background-color: #0FF;
|boxstyle_2=background-color: #fcc;
|boxstyle_3=background-color: #ffc;
|boxstyle_4=background-color: #bfc;
|boxstyle_5=background-color: #9fe;
|1= 1. '''{{màu sắc|Blue|Gisela của Áo}}'''
|2= 2. [[Franz Joseph I của Áo]]
|3= 3. [[Elisabeth xứ Bayern]]
|4= 4. [[Franz Karl của Áo]]
|5= 5. [[Sophie Friederike của Bayern]]
|6= 6. [[Ludovika Wilhelmine của Bayern]]
|7= 7. [[Maximilian Joseph xứ Bayern]]
|8= 8. [[Franz II của Thánh chế La Mã]]
|9= 9. [[Maria Teresa của Napoli và Sicilia]]
|10= 10. [[Maximilian I Joseph của Bayern]] (= 12)
|11= 11. [[Karoline xứ Baden]] (= 13)
|12= 12. [[Maximilian I Joseph của Bayern]] (= 10)
|13= 13. [[Karoline xứ Baden]] (= 11)
|14= 14. [[Pius August xứ Bayern]]
|15= 15. [[Amalie Luise xứ Arenberg]]
|16= 16. [[Leopold II của Thánh chế La Mã]]
|17= 17. [[María Luisa của Tây Ban Nha]]
|18= 18. [[Ferdinando I của Hai Sicilie]]
|19= 19. [[Maria Karolina của Áo]]
|20= 20. [[Friedrich Michael xứ Pfalz-Birkenfeld-Bischweiler]] (= 24)
|21= 21. [[Maria Franziska xứ Pfalz-Sulzbach]] (= 25)
|22= 22. [[Karl Ludwig xứ Baden]] (= 26)
|23= 23. [[Amalie xứ Hessen-Darmstadt]] (= 27)
|24= 24. [[Friedrich Michael xứ Pfalz-Birkenfeld-Bischweiler]] (= 20)
|25= 25. [[Maria Franziska xứ Pfalz-Sulzbach]] (= 21)
|26= 26. [[Karl Ludwig xứ Baden]] (= 22)
|27= 27. [[Amalie xứ Hessen-Darmstadt]] (= 23)
|28= 28. [[Wilhelm xứ Bayern]]
|29= 29. [[Maria Anna xứ Pfalz-Zweibrücken]]
|30= 30. [[Ludwig Maria xứ Arenberg]]
|31= 31. [[Marie Adélaïde Julie xứ Mailly-Nesle]]}}
{{Ahnentafel bottom}}

== Ghi chú ==
<references group="lower-alpha"/>

== Tham khảo ==
{{Tham khảo}}

== Nguồn tài liệu ==

* Leopold Prinz von Bayern: ''Lebenserinnerungen''
* Martha Schad: ''Kaiserin Elisabeth und ihre Töchter'', Piper 2006
* Friedrich Weissensteiner: ''Liebeshimmel und Ehehöllen'', Heyne 2000
* [https://web.archive.org/web/20150211051411/http://giselaner.de/1756881.htm “Giselaner”. ''web.archive.org'']
* [http://gw1.geneanet.org/index.php3?b=hwember1&lang=de;pz=max;nz=von+bayern;ocz=1;alwsurn=yes;p=gisela;n=von+osterreich “Hochadel in Deutschland (généalogie)”. ''Geneanet'']
* [http://de.wikisource.org/wiki/BLK%C3%96:Habsburg,_Gisela_Louise_Maria “BLKÖ:Habsburg, Gisela Louise Maria – Wikisource”. ''de.wikisource.org'']

== Liên kết ngoài ==

* [http://tumag.hu/empress-elisabeth-%E2%80%93-sisi Empress Elisabeth and her Family Magazine]
{{Nữ Đại vương công Áo}}
{{Vương tức Bayern}}
{{Kiểm soát tính nhất quán}}

[[Thể loại:Hoàng nữ Áo]]
[[Thể loại:Vương nữ Hungary]]
[[Thể loại:Vương nữ Bohemia]]
[[Thể loại:Vương tộc Habsburg-Lothringen]]
[[Thể loại:Vương tộc Habsburg]]
[[Thể loại:Hoàng nữ]]
[[Thể loại:Vương nữ]]
[[Thể loại:Vương tức Bayern]]
[[Thể loại:Vương tộc Wittelsbach]]
[[Thể loại:Người Áo thế kỷ 19]]
[[Thể loại:Sinh năm 1856]]
[[Thể loại:Mất năm 1932]]