Xem mã nguồn của Hưng Nguyên Nam

{{Thông tin đơn vị hành chính Việt Nam | xã
| tên = Hưng Nguyên Nam
| hình = 
| ghi chú hình = 
| vĩ độ = 18.62995931585815
| kinh độ = 105.6158348887523
| vùng = [[Bắc Trung Bộ]]
| tỉnh = [[Nghệ An]]
| thành lập = 
*16/6/2025: thành lập xã Hưng Nguyên Nam
| trụ sở UBND = 
| mã hành chính = 18040
| mã bưu chính = 
}}
{{other|Hưng Nguyên (định hướng)}}
'''Hưng Nguyên Nam''' là một xã thuộc tỉnh [[Nghệ An]], Việt Nam. 

== Địa lý ==
Xã Hưng Nguyên Nam có vị trí địa lý:

* Phía Đông giáp xã [[Lam Thành, Nghệ An|Lam Thành]]
* Phía Nam giáp sông Lam và tỉnh [[Hà Tĩnh]]
* Phía Tây giáp xã [[Thiên Nhẫn]] và xã [[Kim Liên]]
* Phía Bắc giáp xã [[Hưng Nguyên (xã)|Hưng Nguyên]] và xã [[Kim Liên]]

Xã Hưng Nguyên Nam có diện tích tự nhiên 35,77&nbsp;km<sup>2</sup>.<ref name=":0">{{chú thích web |title=Đề án sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã tỉnh Nghệ An |url=https://datafiles.nghean.gov.vn/nan-ubnd/1/steeringdocument/307db467e21740558c691c2e39713dd2_20250422021709441.pdf}}</ref>

== Hành chính và tên gọi ==
Xã được thành lập theo Nghị quyết số 1678/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội Việt Nam, ban hành ngày 16 tháng 6 năm 2025. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các xã Hưng Lĩnh, Long Xá, Thông Tân và Xuân Lam (huyện [[Hưng Nguyên (huyện)|Hưng Nguyên]]) thành một xã mới có tên gọi là '''xã Hưng Nguyên Nam'''.<ref name="nq1678">{{Cite web |date=2025-06-20 |title=Nghị quyết số 1678/NQ-UBTVQH15 sắp xếp các ĐVHC cấp xã của tỉnh Nghệ An năm 2025 |url=https://xaydungchinhsach.chinhphu.vn/toan-van-nghi-quyet-so-1678-nq-ubtvqh15-sap-xep-cac-dvhc-cap-xa-cua-tinh-nghe-an-nam-2025-119250616202221533.htm |website=Xây dựng chính sách, pháp luật}}</ref>
<!-- 
==Lịch sử==
Địa bàn xã Long Xá hiện nay trước đây vốn là hai xã Hưng Long và Hưng Xá thuộc huyện Hưng Nguyên.

Trước khi sáp nhập, xã Hưng Long có diện tích 4,50&nbsp;km², dân số là 5.800 người, mật độ dân số đạt 1.289 người/km². Xã Hưng Xá có diện tích 3,40&nbsp;km², dân số là 3.200 người, mật độ dân số đạt 941 người/km².

Ngày [[17 tháng 12]] năm [[2019]], Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết 831/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Nghệ An (nghị quyết có hiệu lực từ ngày [[1 tháng 1]] năm [[2020]]).<ref name=NQ831>{{Chú thích web|url=https://thuvienphapluat.vn/van-ban/bo-may-hanh-chinh/Nghi-quyet-831-NQ-UBTVQH14-2019-sap-xep-don-vi-hanh-chinh-cap-xa-thuoc-tinh-Nghe-An-432101.aspx|tựa đề=Nghị quyết số 831/NQ-UBTVQH14 năm 2019 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Nghệ An|tác giả=|họ=|tên=|ngày=|website=|url lưu trữ=|ngày lưu trữ=|ngày truy cập=}}</ref> Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của hai xã Hưng Long và Hưng Xá thành xã Long Xá.

==Di tích==
'''Đền Xuân Hòa'''

Đền Xuân Hòa là di tích lịch sử văn hóa lâu đời thờ [[Cao Các]], Cao Sơn là những công thần triều Đinh, có công giúp [[Đinh Bộ Lĩnh]] dẹp [[loạn 12 sứ quân]] và đánh giặc [[Chiêm Thành]].

Cao Sơn và [[Cao Các]] là hai anh em sinh đôi, sinh ngày 6/1/938 ở làng Cao Xá, huyện [[Thọ Xuân (huyện)|Thọ Xuân]], châu Ái. Cha là ông Cao Trạch, mẹ là bà Lê Thị Điểm. Từ nhỏ, Cao Các đã học giỏi, thông minh tài trí hơn người; Cao Sơn võ nghệ tinh thông. Lớn lên, hai ông bỏ làng đi tìm minh chúa. [[Đinh Bộ Lĩnh]] giao chỉ huy binh lính dẹp [[loạn 12 sứ quân]]. [[Cao Các]], Cao Sơn đã cùng các tướng sỹ lần lượt đánh bại và thu phục các sứ quân. Ngày 6 tháng 6 năm [[Đinh Mão]] (tức [[15 tháng 7]] năm [[967]]), [[Đinh Bộ Lĩnh]] điều một đạo quân do tướng [[Nguyễn Bồ]] chỉ huy tiến đánh sứ quân [[Nguyễn Siêu]]. Trong trận quyết liệt này [[Đinh Tiên Hoàng|Đinh Bộ Lĩnh]] bị mất 4 tướng là [[Nguyễn Bồ]], Nguyễn Phục, Đinh Thiết và Cao Sơn cùng rất nhiều binh lính đều tử trận.<ref>Theo thần phả tại [[đình Ba Dân]] ở [[Thanh Trì (huyện)|Thanh Trì]], [[Hà Nội]]</ref>

[[Đinh Bộ Lĩnh]] lại về quê [[Hoa Lư (thành phố)|Hoa Lư]] xây dựng kinh đô, xưng Đại Thắng Minh Hoàng Đế. Ông ban cho [[Cao Các]] thực ấp ở huyện An Ninh ([[Yên Khánh]], [[Ninh Bình]] ngày nay), lo khuyến khích nghề nông, làm việc nghĩa, luyện tập võ nghệ phòng khi nước nhà có biến cố, giúp triều đình bảo vệ quê hương và đánh giặc cứu nước. Khi chúa [[Chiêm Thành]] đem quân uy hiếp [[Đại Cồ Việt]], vua Đinh triệu Cao Các về triều, giao cho 5 vạn binh lính, ấn kiếm đi đánh giặc. Cao Các cầm quân xông pha nhiều trận, quân Chiêm đại bại phải trốn về nước. Sau trận đại thắng, vua Đinh thưởng công Cao Các rất hậu, muốn lưu ông lại triều đình nhưng Cao Các xin về sống ở An Ninh. Ông lâm bệnh mất đột ngột, tin báo về triều đình [[nhà Đinh]] thương tiếc cho lập miếu thờ. Đến thời vua [[Lý Thái Tổ]], thấy đền miếu thiêng, biết ông là trung thần [[nhà Đinh]] bèn phong tặng Mỹ Tự Đại Vương. Các triều vua về sau phong sắc cho Ngài là Thượng Thượng đẳng tối linh Tôn thần. Các triều đại phong kiến Việt Nam đã ban nhiều sắc phong, hiện tại đền vẵn còn lưu giữ 11 sắc phong do vua triều Lê và triều Nguyễn ban cho thần chủ của đền.

Có thuyết khác thì cho rằng Cao Sơn tên thật là Cao Hiển, tự Vân Trường, quê Bảo Sơn, [[Trung Quốc]]. Năm 29 tuổi thi đậu dưới triều vua Hy Tông nhà Tống, Cao Hiển được vua nhà Tống cử đi chinh phạt biên giới. Với tài thao lược của mình, ông đã nhanh chóng dẹp được loạn, giúp dân yên ổn làm ăn. Với công lao đó Cao Hiển được vua Tống phong Đại thừa tướng. Trong những năm làm Sứ thần ở An Nam, Cao Hiển xin vua Tống giảm bớt các khoản triệu cống, mặt khác giúp nhân dân An Nam cách diệt trừ sâu keo, thú dữ, phát triển sản xuất, khôi phục kinh tế. Nhờ đó, cuộc sống của nhân dân dần được ổn định hơn. Chính vì vậy mà triều đình và nhân dân hai nước đều ghi nhận Cao Hiển. Vì tuổi cao sức yếu, ông xin thôi chức sứ thần An Nam, trở về quê. Vua Tống phong cho ông làm Quốc chủ hiển ứng Đại vương và giao cho nhân dân An Nam lập đền thờ ngài.<ref>{{Chú thích web |url=http://btxvnt.org.vn/cms/?m=29&act=view&id=346 |ngày truy cập=2018-11-21 |tựa đề=Di tích tỉnh Nghệ An - Đền Xuân Hòa |archive-date = ngày 21 tháng 11 năm 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181121120057/http://btxvnt.org.vn/cms/?m=29&act=view&id=346 }}</ref>

==Lịch sử==
Địa bàn xã Xuân Lam hiện nay trước đây vốn là hai xã Hưng Xuân và Hưng Lam thuộc huyện Hưng Nguyên.

Trước khi sáp nhập, xã Hưng Xuân có diện tích 4,30&nbsp;km², dân số là 4.200 người, mật độ dân số đạt 977 người/km². Xã Hưng Lam có diện tích 6,80&nbsp;km², dân số là 3.500 người, mật độ dân số đạt 518 người/km².

Ngày [[17 tháng 12]] năm [[2019]], Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết 831/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Nghệ An (nghị quyết có hiệu lực từ ngày [[1 tháng 1]] năm [[2020]]).<ref name=NQ831>{{Chú thích web|url=https://thuvienphapluat.vn/van-ban/bo-may-hanh-chinh/Nghi-quyet-831-NQ-UBTVQH14-2019-sap-xep-don-vi-hanh-chinh-cap-xa-thuoc-tinh-Nghe-An-432101.aspx|tựa đề=Nghị quyết số 831/NQ-UBTVQH14 năm 2019 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Nghệ An|tác giả=|họ=|tên=|ngày=|website=|url lưu trữ=|ngày lưu trữ=|ngày truy cập=}}</ref> Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của hai xã Hưng Xuân và Hưng Lam thành xã Xuân Lam.

 -->
==di tích ==
* [[Đền Ông Hoàng Mười]] 
* khu lưu niệm [[Lê Hồng Phong]]

==Nhân vật nổi bật ==
* Tổng Bí thư [[Lê Hồng Phong]]

== Chú thích ==
{{tham khảo}}
{{sơ khai Nghệ An}}
{{Đơn vị hành chính thuộc tỉnh Nghệ An}}