Xem mã nguồn của Hai sắc hoa Ti-gôn

[[Tập tin:Hai sắc hoa Ti-gôn, Tiểu thuyết thứ bảy số 179 30-10-1937.jpg|nhỏ|Nguyên văn bài thơ đăng trên tờ ''Tiểu thuyết thứ bảy'' số 179, ra ngày 30 tháng 10 năm 1937|286x286px]]
"'''Hai sắc hoa Ti-gôn'''" là một bài thơ của nhà thơ ẩn danh [[T.T.Kh.]] trong [[Phong trào Thơ mới (Việt Nam)|phong trào Thơ mới]], xuất hiện lần đầu trên tờ ''[[Tiểu thuyết thứ bảy]]'' năm 1937 và sau đó được đưa vào cuốn ''[[Thi nhân Việt Nam]]'' của [[Hoài Thanh]] và Hoài Chân. Đây là sáng tác tiêu biểu nổi tiếng nhất của T.T.Kh. và đã được nhiều nhạc sĩ phổ nhạc lại, đồng thời là nguồn cảm hứng cho thơ ca hậu thế, tạo ảnh hưởng lâu dài lên văn hóa đại chúng.

== Xuất bản và mô tả ==
[[Tập_tin:Antigonon leptopus-Yucatán-flowers.jpg|trái|nhỏ|200x200px|[[Hiếu nữ|Hoa hiếu nữ]] (ti-gôn) là một hình ảnh hiện đại đặc trưng xuất hiện trong "Hai sắc hoa Ti-gôn" của T.T.Kh.<ref name=":16">{{Chú thích web|url=http://viethocjournal.com/2020/12/ttkh-the-star-crossed-emancipated-woman/|tựa đề=TTKH: The star-crossed emancipated woman|họ=D.Le|tên=Thomas|ngày=2008-10|website=Viện Việt-Học|ngôn ngữ=en|dịch tựa đề=TTKH: Người phụ nữ bất hạnh được giải phóng|url-status=live|ngày truy cập=2025-06-25|archive-date=2023-03-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20230318080707/http://viethocjournal.com/2020/12/ttkh-the-star-crossed-emancipated-woman/}}</ref><ref name=":34">{{Chú thích web|url=https://thanhnien.vn/di-tim-tac-gia-bi-an-ttkh-ky-4-moi-quan-he-giua-ttkh-va-tac-gia-truyen-ngan-185123169.htm|tựa đề=Đi tìm tác giả bí ẩn T.T.Kh - Kỳ 4: Mối quan hệ giữa T.T.Kh và tác giả truyện ngắn|tác giả=Trần Đình Thu|họ=|ngày=2005-10-26|website=[[Thanh Niên (báo)|Thanh Niên]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230224203827/https://thanhnien.vn/di-tim-tac-gia-bi-an-ttkh-ky-4-moi-quan-he-giua-ttkh-va-tac-gia-truyen-ngan-185123169.htm|archive-date=2023-02-24|url-status=live|ngày truy cập=2025-06-25}}</ref>]]
Vào ngày 27 tháng 9 năm 1937,{{efn|Có nguồn ghi tháng 7.{{Sfn|Nhiều tác giả|1998|p=1176}}<ref name=":0" />}}<ref name=":102">{{Chú thích web|url=http://www1.rfi.fr/actuvi/articles/112/article_3178.asp|tựa đề=Huyền thoại TTKH và Hai sắc hoa ty gôn|tác giả=Thụy Khuê|lk tác giả=Thụy Khuê (nhà phê bình)|ngày=2009-04-13|website=[[Đài phát thanh quốc tế Pháp|RFI]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230224203821/http://www1.rfi.fr/actuvi/articles/112/article_3178.asp|archive-date=2023-02-24|url-status=live|ngày truy cập=2025-06-25}}</ref> tuần báo ''[[Tiểu thuyết thứ bảy]]'' ở [[Hà Nội]] đã đăng truyện ngắn ''Hoa Tigôn'' của nhà văn [[Thanh Châu (nhà văn)|Thanh Châu]] lên số 174. Nội dung truyện dựa trên chuyện tình có thật của họa sĩ [[Lê Phổ]],<ref name=":11">{{Chú thích web|url=https://cand.com.vn/Nhan-vat/Nha-van-Thanh-Chau-Hon-muon-nam-cu-i310809/|tựa đề=Nhà văn Thanh Châu: Hồn muôn năm cũ|ngày=2005-09-08|website=[[Công an nhân dân (báo)|Công an nhân dân]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230225211929/https://cand.com.vn/Nhan-vat/Nha-van-Thanh-Chau-Hon-muon-nam-cu-i310809/|archive-date=2023-02-25|url-status=live|ngày truy cập=2025-06-25}}</ref> kể về mối tình buồn giữa một cô gái với chàng họa sĩ nghèo mới ra trường.<ref name=":0">{{Chú thích web|url=https://thanhnien.vn/di-tim-tac-gia-bi-an-ttkh-185124648.htm|tựa đề=Đi tìm tác giả bí ẩn T.T.Kh|tác giả=Trần Đình Thu|ngày=2005-10-23|website=[[Thanh Niên (báo)|Thanh Niên]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230224203825/https://thanhnien.vn/di-tim-tac-gia-bi-an-ttkh-185124648.htm|archive-date=2023-02-24|url-status=live|ngày truy cập=2025-06-25}}</ref>{{Sfn|Hoài Việt|1991|p=139}} Cùng tháng đó, một bài thơ được gửi đến tòa báo với tiêu đề "Hai sắc hoa Ti-gôn", được cho là lấy cảm hứng từ truyện ngắn trên.<ref name=":13">{{chú thích tạp chí|date=1939-09-23|title=Những cánh hoa tim|url=http://baochi.nlv.gov.vn/baochi/cgi-bin/baochi?a=d&d=HxpJ19390923.1.12&e=-------vi-20--1--img-txIN-cari-----|journal=[[Tiểu thuyết thứ bảy]]|volume=277|pages=13-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20230304092050/http://baochi.nlv.gov.vn/baochi/cgi-bin/baochi?a=d&d=HxpJ19390923.1.12&e=-------vi-20--1--img-txIN-cari-----|archive-date=2023-03-04|ngày truy cập=2025-06-25}}</ref>{{Sfn|Nhiều tác giả|2004|p=1631-1632}} Thi phẩm đã ra mắt tại số 179 phát hành ngày 30 tháng 10 năm 1937.{{Efn|Có nguồn ghi các bài thơ đăng trên báo ''Loa'',{{sfn|Thế Phong|1974|p=262,263}} và bài thơ đầu tiên được đăng là "Bài thơ thứ nhất" rồi mới đến "Hai sắc hoa Ti-gôn".{{sfn|Thế Phong|1974|p=262,263}}{{sfn|Hoài Thanh|Hoài Chân|1994|p=330}}{{sfn|Phạm Thanh|1990|p=267}}{{sfn|Trần Tuấn Kiệt|1985|p=385}}}}<ref name=":102"/><ref name=":12">{{Chú thích tạp chí|last=Nguyễn Cẩm Xuyên|title=Đã hơn 70 năm, T.T.Kh. và chuyện tình thơ "Hai sắc hoa ti gôn" vẫn tươi nguyên màu bí ẩn.|journal=[[Kiến thức ngày nay]]}}</ref> Theo Thanh Châu, bài thơ của T.T.Kh. có đi kèm bức thư xin chữ ký nhà văn và giãi bày lý do viết nên tác phẩm.<ref name=":13" /> Nhưng theo [[Ngọc Giao]], nguyên là thư ký tờ báo, bản thảo thơ ban đầu không được chấp nhận vì viết trên giấy học trò khổ nhỏ với nét bút chì nguệch ngoạc{{Efn|Theo Nguyễn Vỹ thì bài thơ được viết bởi nét chữ dịu dàng của con gái.{{sfn|Nguyễn Vỹ|1994|p=239}}}} trên cả hai mặt giấy. Tuy nhiên ông đã vô tình phát hiện ra mẩu giấy bị vo tròn nằm trong thùng rác chứa bài thơ rồi đưa cho đồng nghiệp là [[Trúc Khê (nhà văn)|Trúc Khê]] để đọc cùng. Cả hai bị ấn tượng với nội dung thơ và sau đó gọi người sắp chữ đến để nhanh chóng đưa "Hai sắc hoa Ti-gôn" lên số mới nhất của tờ.<ref>{{Chú thích web|url=https://daibieunhandan.vn/van-nghe/Suyt-nua-khong-co-iHai-sac-hoa-ti-goni-i198089/|tựa đề=Suýt nữa không có ''Hai sắc hoa ti gôn''|tác giả=Anh Chi|ngày=2008-08-27|website=[[Đại biểu nhân dân (báo)|Đại biểu nhân dân]]|nhà xuất bản=Tạp chí Khuyến Học & Dân Trí|archive-url=https://web.archive.org/web/20230302121413/https://daibieunhandan.vn/van-nghe/Suyt-nua-khong-co-iHai-sac-hoa-ti-goni-i198089/|archive-date=2023-03-02|url-status=live|ngày truy cập=2025-06-25}}</ref><ref>{{Chú thích web|url=https://toquoc.vn/truc-khe-la-nhan-chung-biet-ve-bai-tho-hai-sac-hoa-tigon-99105113.htm|tựa đề=Trúc Khê là nhân chứng biết về bài thơ "Hai sắc hoa ti-gôn"|ngày=2007-09-11|website=Báo điện tử Tổ quốc|archive-url=https://web.archive.org/web/20230302121414/https://toquoc.vn/truc-khe-la-nhan-chung-biet-ve-bai-tho-hai-sac-hoa-tigon-99105113.htm|archive-date=2023-03-02|url-status=live|ngày truy cập=2025-06-25}}</ref>

Bài thơ gồm 10 hoặc 11 khổ,{{Sfn|Ngọc Thiên Hoa|2008|p=89}} được viết ở thể thơ [[Thất ngôn tứ tuyệt]] với giai điệu phảng phất [[Thơ Đường|Đường thi]].<ref name=":9" /> Hầu hết từ ngữ sử dụng trong thơ là [[Từ thuần Việt|thuần Việt]] và không có từ địa phương hay [[Từ Hán-Việt|Hán-Việt]], là một trong số các đặc trưng trong phong cách sáng tác của T.T.Kh..<ref name=":2">{{Chú thích web|url=https://thanhnien.vn/di-tim-tac-gia-bi-an-ttkh-ky-2-ttkh-co-the-la-tham-tam-hoac-nguyen-binh--185124219.htm|tựa đề=Đi tìm tác giả bí ẩn T.T.Kh - Kỳ 2: T.T.Kh có thể là Thâm Tâm hoặc Nguyễn Bính ?|tác giả=Trần Đình Thu|họ=|ngày=2005-10-24|website=[[Thanh Niên (báo)|Thanh Niên]]|ngôn ngữ=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230224203838/https://thanhnien.vn/di-tim-tac-gia-bi-an-ttkh-ky-2-ttkh-co-the-la-tham-tam-hoac-nguyen-binh--185124219.htm|archive-date=2023-02-24|url-status=live|ngày truy cập=2025-06-25}}</ref>{{Sfn|Hoài Việt|1991|p=157}} Bài thơ, viết ở ngôi kể thứ nhất ("tôi"),<ref name=":9" /> là lời tâm sự, hoài niệm từ một người thiếu phụ về mối tình xưa cũ với người bạn trai cô đem lòng yêu và bi kịch không thể thành đôi khi phải kết hôn với người đàn ông khác, cũng như băn khoăn về phản ứng của "người ấy" lúc biết tin cô đã lấy chồng.{{sfn|Nguyễn Tấn Long|Nguyễn Hữu Trọng|1968|p=508-515}}

== Đón nhận và đánh giá ==
Sự kiện bài thơ này cùng "Bài thơ thứ nhất" của T.T.Kh. đăng trên báo thời điểm đó đã thu hút sự quan tâm và bàn luận sôi nổi của giới thi đàn, phần lớn nhờ vào sự hưởng ứng của một số nhà thơ tự nhận tác giả là người yêu của mình; có "kẻ" đã "không ngần ngại cho hai bài ấy là những áng thơ kiệt tác". Đến năm 1942, tác phẩm được đưa vào cuốn ''[[Thi nhân Việt Nam]]'' của [[Hoài Thanh]] và [[Hoài Chân]], là tuyển tập những tác gia và sáng tác nổi bật trong [[Phong trào Thơ mới (Việt Nam)|phong trào Thơ Mới]] 1930-1945.{{Sfn|Hoài Thanh|Hoài Chân|1994|p=330, 331}} "Hai sắc hoa Ti-gôn" sau đó đã in lại ở nhiều tuyển tập thơ khác nhau{{Sfn|Nhiều tác giả|1998|p=1176-1178}}{{Sfn|Xuân Diệu|1992|p=17-18}}{{Sfn|Trung tâm Khoa học xã hội và Nhân văn quốc gia|2000|p=640-641}} và được các nhà khảo cứu phân tích để liên hệ với danh tính thực của T.T.Kh..<ref name=":2" /><ref name=":10" />

=== Nhận xét ===
Theo nhà văn [[Thanh Châu (nhà văn)|Thanh Châu]],
{{Cquote|text=Tôi đọc bài thơ đầu của T.T.Kh ["Hai sắc hoa Ti-gôn"] với một sự cảm động thực thà. Tôi cho rằng những lời thơ xuất từ tâm hồn tầm giản dị nhẹ nhàng và chân thật ấy còn đẹp hơn cả những lời thơ đẹp nhất của các [[:en:Marceline Desbordes-Valmore|Desbordes Valmores]] hay [[:en:Rosemonde Gérard|Rosemonde Gérard]] của Pháp nữa. Và tôi thấy chán cả cái nghề viết tiểu thuyết. Bởi tôi nghĩ: cùng một mốt cảm mà T.T.Kh có thể viết nên những vần réo rắt mãi trong tâm can người vậy được, còn câu truyện của tôi, có khéo kể lắm, thì rồi người ta đọc qua một lần cũng sẽ quên đi.|tác giả=[[Thanh Châu (nhà văn)|Thanh Châu]]|quotesource=<ref name=":13" />}}
Theo nhà phê bình văn học [[Thụy Khuê (nhà phê bình)|Thụy Khuê]],
{{Cquote|text="Hai sắc hoa ty gôn" mở đường cho một lối lãng mạn khác với lãng mạn [[Đông Hồ (nhà thơ)|Đông Hồ]], [[Tương Phố]]. Có thể nói "Hai sắc hoa ty gôn" là "giọt lệ tương tư mới", nơi TTKh, không phải là giọt lệ khóc chồng của Tương Phố, khóc vợ của Đông Hồ, mà là giọt lệ "khóc cho tình yêu"; hơn thế nữa, khóc "người tình" ngoài hôn nhân, một đối tượng tự do, phóng khoáng, vượt khỏi khuôn khổ lễ giáo thời bấy giờ. Và lần đầu tiên hai chữ "người ấy" được chính thức đưa vào thi ca, sau này nó sẽ trở thành "cổ điển", trở thành ngôn ngữ gối đầu giường của giới trẻ trong nhiều thế hệ.|tác giả=Thụy Khuê|quotesource=<ref name=":10">{{Chú thích web|url=http://www1.rfi.fr/actuvi/articles/112/article_3178.asp|tựa đề=Huyền thoại TTKH và Hai sắc hoa ty gôn|tác giả=Thụy Khuê|lk tác giả=Thụy Khuê (nhà phê bình)|ngày=2009-04-13|website=[[Đài phát thanh quốc tế Pháp|RFI]]|url-status=live|ngày truy cập=2025-06-25|archive-date=2023-02-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20230224203821/http://www1.rfi.fr/actuvi/articles/112/article_3178.asp}}</ref>}}
Theo đài [[:en:Special Broadcasting Service|SBS Tiếng Việt]],
{{Cquote|text="Hai sắc hoa Ti gôn" của thi sĩ TTKh chỉ xuất hiện như ánh sao băng lướt qua bầu trời của thi đàn Việt Nam đăng trên tuần báo ''Tiểu thuyết thứ Bảy'' ở Hà Nội vào năm 1937, nhưng đã lay động trái tim của những người yêu thơ cũng như của các nhạc sĩ thời đó [...] Ở vào bất cứ thời đại, bất cứ quan điểm sống nào vẫn luôn có những mối tình đẹp và tan vỡ vì nhiều lý do khác nhau vì nhiều hoàn cảnh khác nhau và vì vậy "Hai sắc hoa Ti gôn" vẫn còn sống mãi trong hoài niệm của những người đã hoặc đang mang theo trong mình mối u tình ngang trái đó.|tác giả=Tuấn Tôn|quotesource=<ref name=":19"/>}}
Theo học giả Thomas D.Le của Viện Việt-Học,
{{Cquote|text=Bốn bài thơ của T.T.Kh., bắt đầu với "Hai sắc hoa Ti-gôn", là câu chuyện về một mối tình tay ba. Trong khi tình tay ba không phải là hiếm tại bất kỳ xã hội nào, đặt ở bối cảnh xã hội và lịch sử Việt Nam đầu thế kỷ 20 thì nó lại là chủ đề cấm kỵ trong văn học. [...] Sự chấn động mà bài thơ tạo ra nằm ở tính độc đáo trong việc chạm đến trái tim của người đọc một cách phi thường. Thời đó, "Hai sắc hoa Ti-gôn" mới lạ, táo bạo, và thẳng thắn ngoài sức tưởng tượng. Người phụ nữ, bị cản trở bởi phong tục hôn nhân sắp đặt cũ, đã đưa ra bản cáo trạng công khai về chế độ với một lời than khóc trước công chúng. Bằng chính hành động đó của mình, cô vạch trần sự bất công của một tập tục mà xã hội hiện đại không nên dung thứ. Nhà thơ đã nâng cao nhận thức của giới trẻ về nhu cầu cải cách mà không cần đề cập nhiều đến nó.|tác giả=Thomas D.Le|quotesource=<ref name=":16" />}}

== Trong văn hóa đại chúng ==
"Hai sắc hoa Ti-gôn" là sáng tác tiêu biểu,<ref name=":34"/><ref name=":9" /> nổi tiếng nhất của T.T.Kh và là một trong những bài thơ tình hay nhất thi ca Việt Nam.<ref>{{Chú thích web|url=https://kienthuc.net.vn/sach-hay/so-phan-tro-treu-it-nguoi-biet-cua-tuyet-pham-hai-sac-hoa-tigon-1516047.html|tựa đề=Số phận trớ trêu ít người biết của tuyệt phẩm Hai sắc hoa tigon|tác giả=Sơn Hà|họ=|ngày=2021-03-28|website=Tri thức & Cuộc sống|archive-url=https://web.archive.org/web/20230302121413/https://kienthuc.net.vn/sach-hay/so-phan-tro-treu-it-nguoi-biet-cua-tuyet-pham-hai-sac-hoa-tigon-1516047.html|archive-date=2023-03-02|url-status=live|ngày truy cập=2025-06-25}}</ref> Tên tuổi tác giả nhờ bài thơ này đã gắn liền với hình ảnh hoa tigôn – được xem như là biểu tượng của tình yêu.<ref>{{Chú thích|last=Lê Văn Lân|title=Đặc khảo về những "Loài hoa tim rướm máu"|work=[[Người Việt (báo)|Người Việt]]}}</ref> Đã có những nhà thơ viết thơ trả lời T.T.Kh. dựa trên bài thơ, trong số đó có "[[wikisource:vi:Màu_máu_Tigôn|Màu máu Tigôn]]" của Thâm Tâm.{{sfn|Nguyễn Tấn Long|Nguyễn Hữu Trọng|1968|p=557}} Tác phẩm cũng trở thành nguồn cảm hứng cho thơ ca sau này,<ref>Xem các nguồn:
* {{Chú thích tạp chí|last=Van-Anh|date=1949-10-27|title=Hoa Ti-gôn|url=http://baochi.nlv.gov.vn/baochi/cgi-bin/baochi?a=d&d=HxpJ19491027.1.22&srpos=2&e=-------vi-20--1--img-txIN-%22T.+T.+Kh.%22-----|journal=[[Tiểu thuyết thứ bảy]]|volume=31|pages=22-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20230314165323/http://baochi.nlv.gov.vn/baochi/cgi-bin/baochi?a=d&d=HxpJ19491027.1.22&srpos=2&e=-------vi-20--1--img-txIN-%22T.+T.+Kh.%22-----|archive-date=2023-03-14|ngày truy cập=2025-06-25}}
* {{Chú thích sách|url=http://opac.nlv.gov.vn/pages/opac/wpid-detailbib-id-400265.html|title=Di cảo: Nhật kí - thơ|last=[[Lưu Quang Vũ]]|website=|publisher=Nhà xuất bản Lao động|year=2008|chapter=Hoa Tigôn|ngày truy cập=2025-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20230304094312/http://opac.nlv.gov.vn/pages/opac/wpid-detailbib-id-400265.html|archive-date=2023-03-04|tựa đề=|tác giả=|url-status=|ngày truy cập=}}</ref>{{Sfn|Lê Trọng Kim|2017|p=29-33}} đồng thời đi vào âm nhạc Việt Nam<ref name=":19">{{Chú thích web|url=https://www.sbs.com.au/language/vietnamese/vi/podcast-episode/hai-sac-hoa-ti-gon-va-moi-u-tinh-cua-thi-si-ttkh/jzeyymkd5|tựa đề=Hai sắc hoa ti gôn và mối u tình của thi sĩ TTKh|tác giả=Tuấn Tôn|ngày=2009-04-13|website=[[:en:Special Broadcasting Service|SBS Tiếng Việt]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230316041214/https://www.sbs.com.au/language/vietnamese/vi/podcast-episode/hai-sac-hoa-ti-gon-va-moi-u-tinh-cua-thi-si-ttkh/jzeyymkd5|archive-date=2023-03-16|url-status=live|ngày truy cập=2025-06-25}}</ref><ref>{{Chú thích web|url=https://www.sggp.org.vn/oan-uc-ti-gon-post135422.html|tựa đề=Oan ức ti-gôn|tác giả=Nguyễn Nhật Ánh|lk tác giả=Nguyễn Nhật Ánh|ngày=2014-07-27|website=[[Sài Gòn Giải Phóng]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230225212256/https://www.sggp.org.vn/oan-uc-ti-gon-post135422.html|archive-date=2023-02-25|url-status=live|ngày truy cập=2025-06-25}}</ref> khi được nhiều nhạc sĩ phổ nhạc như [[Trần Thiện Thanh]], [[Hà Phương (nhạc sĩ)|Hà Phương]],<ref>{{Chú thích web|url=https://nhacxua.vn/hai-sac-hoa-tigon-bai-tho-bat-tu-den-tu-trong-sot-rac/|tựa đề=Hai Sắc Hoa Tigon – Bài thơ bất tử đến từ trong sọt rác|ngày=2019-03-26|website=Nhạc Xưa Thời Báo|archive-url=https://web.archive.org/web/20221204090334/https://nhacxua.vn/hai-sac-hoa-tigon-bai-tho-bat-tu-den-tu-trong-sot-rac/|archive-date=2022-12-04|url-status=live|ngày truy cập=2025-06-25}}</ref> [[Trần Trịnh]] và [[Anh Bằng]],<ref name=":9">{{Chú thích web|url=http://baovannghe.com.vn/hai-sac-hoa-ti-gon-mot-huyen-thoai-van-chuong-19612.html|tựa đề="Hai sắc hoa ti-gôn" - Một huyền thoại văn chương|ngày=2019-09-08|website=Báo Văn nghệ|archive-url=https://web.archive.org/web/20230224203820/http://baovannghe.com.vn/hai-sac-hoa-ti-gon-mot-huyen-thoai-van-chuong-19612.html|archive-date=2023-02-24|url-status=live|ngày truy cập=2025-06-25}}</ref> [[Từ Vũ]],<ref>{{Chú thích web|url=https://thanhnien.vn/luong-duyen-dinh-menh-giua-nhac-si-tu-vu-gai-xuan-voi-thi-si-giau-mat-ttkh-1851387775.htm|tựa đề=Lương duyên 'định mệnh' giữa nhạc sĩ Từ Vũ 'Gái Xuân' với thi sĩ giấu mặt TTKH|tác giả=Lê Minh Sang|họ=|ngày=2021-10-07|website=[[Thanh Niên (báo)|Thanh Niên]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310200236/https://thanhnien.vn/luong-duyen-dinh-menh-giua-nhac-si-tu-vu-gai-xuan-voi-thi-si-giau-mat-ttkh-1851387775.htm|archive-date=2023-03-10|url-status=live|ngày truy cập=2025-06-25}}</ref> [[Song Ngọc]],<ref>{{Chú thích web|url=https://vnexpress.net/hoc-tro-quang-le-ra-mv-mo-phong-tho-hai-sac-hoa-ti-gon-3859939.html|tựa đề=Học trò Quang Lê ra MV mô phỏng thơ 'Hai sắc hoa ti gôn'|tác giả=Tam Kỳ|ngày=2018-12-26|website=[[VnExpress]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230302120549/https://vnexpress.net/hoc-tro-quang-le-ra-mv-mo-phong-tho-hai-sac-hoa-ti-gon-3859939.html|archive-date=2023-03-02|url-status=live|ngày truy cập=2025-06-25}}</ref> [[Viễn Châu]],<ref>{{Chú thích web |last=Thu Trang |date=2024-11-05 |title=TP Hồ Chí Minh tổ chức chương trình nghệ thuật kỷ niệm 100 năm ngày sinh soạn giả Viễn Châu |url=https://vtv.vn/doi-song/tp-ho-chi-minh-to-chuc-chuong-trinh-nghe-thuat-ky-niem-100-nam-ngay-sinh-soan-gia-vien-chau-20241105141337449.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204102216/https://vtv.vn/doi-song/tp-ho-chi-minh-to-chuc-chuong-trinh-nghe-thuat-ky-niem-100-nam-ngay-sinh-soan-gia-vien-chau-20241105141337449.htm |archive-date=2024-12-04 |access-date=2025-06-25 |website=[[Báo điện tử VTV]]}}</ref>... [[Phạm Duy]] từng [[Giễu nhại|nhại lại]] bài thơ trong [[Tục ca]] số 2 "Tình Hôi", thu âm trước 1975.<ref>{{Chú thích web|url=https://phamduy.com/vi/viet-ve-pham-duy/phe-binh/5560-pham-duy-va-10-bai-tuc-ca|tựa đề=Phạm Duy và 10 bài tục ca|tác giả=Nguyễn Ngọc Chính|website=PhamDuy.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230301201133/https://phamduy.com/vi/viet-ve-pham-duy/phe-binh/5560-pham-duy-va-10-bai-tuc-ca|archive-date=2023-03-01|url-status=live|ngày truy cập=2025-06-25}}</ref>

Sau năm 1954, những người dân di cư vào miền Nam Việt Nam đã chuyền tay nhau bài thơ trên của T.T.Kh. và tạo nên xúc động mạnh cho thế hệ bấy giờ.<ref name=":19"/> Khoảng giữa thập niên 1970, trong [[Nam Bộ]] rộ lên phong trào in lại những tác phẩm văn học của các tác giả tiền chiến và văn thơ cách mạng. Danh tiếng T.T.Kh. trở nên phổ biến hơn qua phong trào này với việc thơ của tác giả, trong đó có "Hai sắc hoa Ti-gôn", được in theo loại cánh bướm xếp gọn dễ phổ biến và bán với giá rẻ.<ref name=":9" /> Có nhiều người đã học thuộc bài thơ;<ref>{{Chú thích web|url=https://cadn.com.vn/hoa-ti-gon-chen-no-post251969.html|tựa đề=Hoa Ti Gôn chen nở|tác giả=Khuê Việt Trường|ngày=2021-10-29|website=Công an Thành phố Đà Nẵng|url-status=live|ngày truy cập=2025-06-25|archive-date=2023-03-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20230316043508/https://cadn.com.vn/hoa-ti-gon-chen-no-post251969.html}}</ref><ref>{{Chú thích web|url=https://vhds.baothanhhoa.vn/van-hoc-nghe-thuat/sac-hoa-ti-gon/24213.htm|tựa đề=Sắc hoa ti gôn|tác giả=Hoàng Linh|ngày=2022-06-15|website=Báo Thanh Hóa|url-status=live|ngày truy cập=2025-06-25|archive-date=2023-03-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20230316043506/https://vhds.baothanhhoa.vn/van-hoc-nghe-thuat/sac-hoa-ti-gon/24213.htm}}</ref> khổ cuối của bài cũng thường xuyên được chế lại, trong đó có bài được cho là của [[Hồ Dzếnh]].{{Sfn|Ngọc Thiên Hoa|2008|p=157}}

Năm 2017, "Hai sắc hoa Ti-gôn" và câu chuyện của T.T.Kh. với Thâm Tâm đã được dựng thành kịch bolero do đạo diễn Ngọc Tưởng thực hiện. Vở kịch này là một phần của chương trình truyền hình ''Kịch cùng Bolero''; hai diễn viên thể hiện là [[Lê Phương]] và [[Trung Dũng (diễn viên)|Trung Dũng]].<ref>{{Chú thích web|url=https://thethaovanhoa.vn/hai-sac-hoa-ti-gon-va-cuoi-mua-nhan-sac-thanh-kich-bolero-ngang-tai-dao-dien-20170627104714888.htm|tựa đề=Hai sắc hoa ti gôn và Cuối mùa nhan sắc thành kịch bolero ngang tài đạo diễn|tác giả=Mai Huệ|họ=|tên=|ngày=2017-06-27|website=[[Thể thao & Văn hóa]]|url-status=live|ngày truy cập=2025-06-25|archive-date=2023-03-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20230316043512/https://thethaovanhoa.vn/hai-sac-hoa-ti-gon-va-cuoi-mua-nhan-sac-thanh-kich-bolero-ngang-tai-dao-dien-20170627104714888.htm}}</ref>

== Chú thích ==

=== Ghi chú ===
{{danh sách ghi chú}}

=== Tham khảo ===
{{tham khảo|30em}}

== Nguồn ==
{{ref begin|30em|indent=yes}}
* {{Chú thích sách|url=http://opac.nlv.gov.vn/pages/opac/wpid-detailbib-id-106366.html|title=Thơ mới 1932-1945: tác giả và tác phẩm|last=Nhiều tác giả|publisher=[[Nhà xuất bản Hội nhà văn]]|year=1998|oclc=41367952|ngày truy cập=2025-06-25|archive-date=2023-03-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20230315044713/http://opac.nlv.gov.vn/pages/opac/wpid-detailbib-id-106366.html}}
* {{Chú thích sách|url=http://opac.nlv.gov.vn/pages/opac/wpid-detailbib-id-67335.html|title=Hai sắc hoa Ti-gôn: Thơ tình chọn lọc|last=Xuân Diệu|lk tác giả=Xuân Diệu|publisher=[[Nhà xuất bản Hội nhà văn]]|year=1992|oclc=221938906|ngày truy cập=2025-06-25|archive-date=2023-02-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20230224202721/http://opac.nlv.gov.vn/pages/opac/wpid-detailbib-id-67335.html}}
* {{Chú thích sách|url=http://opac.nlv.gov.vn/pages/opac/wpid-detailbib-id-765685.html|title=T.T.Kh... Ấy là tôi|last=Lê Trọng Kim|publisher=Nhà xuất bản Văn hóa - Văn nghệ Thành phố Hồ Chí Minh|year=2017|ngày truy cập=2025-06-25|archive-date=2023-02-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20230224194159/http://opac.nlv.gov.vn/pages/opac/wpid-detailbib-id-765685.html}}
* {{Chú thích sách|url=http://opac.nlv.gov.vn/pages/opac/wpid-detailbib-id-71350.html|title=Thi nhân Việt Nam 1932-1941|last=[[Hoài Thanh]]|last2=[[Hoài Chân]]|publisher=Nhà xuất bản Văn hóa|year=1994|ngày truy cập=2025-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20230224205801/http://opac.nlv.gov.vn/pages/opac/wpid-detailbib-id-71350.html|archive-date=2023-02-24}}
* {{Chú thích sách|url=http://vannghiep.vn/wp-content/uploads/2018/01/T%E1%BB%95ng-t%E1%BA%ADp-v%C4%83n-h%E1%BB%8Dc-Vi%E1%BB%87t-Nam-25-2000-Trung-t%C3%A2m-KHXH_NV-Qu%E1%BB%91c-gia.pdf|title=Tổng tập văn học Việt Nam|last=Trung tâm Khoa học xã hội và Nhân văn quốc gia|publisher=Nhà xuất bản Khoa học xã hội|year=2000|volume=25|ngày truy cập=2025-06-25|archive-date=2023-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20230321170511/http://vannghiep.vn/wp-content/uploads/2018/01/T%E1%BB%95ng-t%E1%BA%ADp-v%C4%83n-h%E1%BB%8Dc-Vi%E1%BB%87t-Nam-25-2000-Trung-t%C3%A2m-KHXH_NV-Qu%E1%BB%91c-gia.pdf}}
* {{Chú thích sách|url=http://opac.nlv.gov.vn/pages/opac/wpid-detailbib-id-38363.html|title=Thâm Tâm và T.T.Kh|last=Hoài Việt|publisher=[[Nhà xuất bản Hội nhà văn]]|year=1991|ngày truy cập=2025-06-25|archive-date=2023-02-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20230224194151/http://opac.nlv.gov.vn/pages/opac/wpid-detailbib-id-38363.html|location=[[Thành phố Hồ Chí Minh]]|oclc=470951588}}
* {{Chú thích sách|url=https://books.google.com.vn/books/about/L%C6%B0%E1%BB%A3c_s%E1%BB%AD_v%C4%83n_ngh%E1%BB%87_Vi%E1%BB%87t_Nam_Nh%C3%A0.html?id=hQbWRAAACAAJ|title=Lược sử văn nghệ Việt Nam: Nhà văn tiền chiến 1930-1945|last=Thế Phong|publisher=Vàng Son|year=1974|oclc=19497555|ngày truy cập=2025-06-25|archive-date=2023-03-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230306202039/https://books.google.com.vn/books/about/L%C6%B0%E1%BB%A3c_s%E1%BB%AD_v%C4%83n_ngh%E1%BB%87_Vi%E1%BB%87t_Nam_Nh%C3%A0.html?id=hQbWRAAACAAJ}}
* {{Chú thích sách|url=http://opac.nlv.gov.vn/pages/opac/wpid-detailbib-id-73507.html|title=Văn thi sĩ tiền chiến: Hồi ký văn học|last=Nguyễn Vỹ|publisher=[[Nhà xuất bản Hội nhà văn]]|year=1994|author-link=Nguyễn Vỹ|ngày truy cập=2025-06-25|archive-date=2023-02-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20230224194143/http://opac.nlv.gov.vn/pages/opac/wpid-detailbib-id-73507.html|oclc=33046229}}
* {{Chú thích sách|url=http://opac.nlv.gov.vn/pages/opac/wpid-detailbib-id-405929.html|title=Huyền thoại hoa Tigôn|last=Ngọc Thiên Hoa|publisher=[[Nhà xuất bản Hội nhà văn]]|year=2008|ngày truy cập=2025-06-25|archive-date=2023-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20230225031359/http://opac.nlv.gov.vn/pages/opac/wpid-detailbib-id-405929.html|oclc=452368174}}
* {{Chú thích sách|url=https://online.fliphtml5.com/oimsx/duws/#p=1|title=Việt Nam thi nhân tiền chiến, quyển Thượng|last=Nguyễn Tấn Long|last2=Nguyễn Hữu Trọng|publisher=Nhà xuất bản Sống Mới|year=1968|ngày truy cập=2025-06-25|archive-date=2023-03-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20230302093542/https://online.fliphtml5.com/oimsx/duws/#p=1}}
* {{Chú thích sách|url=http://opac.nlv.gov.vn/pages/opac/wpid-detailbib-id-258710.html|title=Từ điển văn học: Bộ mới|last=Nhiều tác giả|publisher=Nhà xuất bản Thế giới|year=2004|ngày truy cập=2025-06-25|archive-date=2023-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230313191128/http://opac.nlv.gov.vn/pages/opac/wpid-detailbib-id-258710.html}}
* {{Chú thích sách|url=https://online.fliphtml5.com/oimsx/uypz/#p=4|title=Thi nhân Việt Nam hiện đại, quyển Thượng|last=Phạm Thanh|publisher=Xuân Thu|year=1990-05|location=[[Sài Gòn]]|ngày truy cập=2025-06-25|archive-date=2023-03-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230308163924/https://online.fliphtml5.com/oimsx/uypz/#p=4|oclc=843752820}}
* {{Chú thích sách|url=https://books.google.com.vn/books?id=_ANIAAAAMAAJ|title=Thi ca Việt Nam hiện đại, 1880-1965|last=Trần Tuấn Kiệt|publisher=Đại Nam|year=1985|ngày truy cập=2025-06-25|archive-date=2023-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310160107/https://books.google.com.vn/books?id=_ANIAAAAMAAJ}}
{{ref end}}

== Đọc thêm ==
{{Wikisource|Hai sắc hoa Ti-gôn}}

* {{Chú thích tạp chí|last=Van|first=Hoang Van|date=2021-08-31|title="Metafunctions of language" in systemic functional linguistics: a framework for the interpretation of meaning of text in social context|trans-title="Siêu chức năng của ngôn ngữ" trong ngôn ngữ học chức năng hệ thống: một khung cấu trúc giải thích ý nghĩa của văn bản trong ngữ cảnh xã hội|url=https://js.vnu.edu.vn/FS/article/view/4750|journal=VNU Journal of Foreign Studies|language=en|volume=37|issue=4|doi=10.25073/2525-2445/vnufs.4750|issn=2525-2445}}

[[Thể loại:Nhạc Phạm Duy]]
[[Thể loại:Bài hát tiếng Việt]]
[[Thể loại:Bài thơ Việt Nam]]
[[Thể loại:Bài hát dựa theo thơ]]
[[Thể loại:Thơ 1937]]
[[Thể loại:Bài hát Việt Nam]]