Xem mã nguồn của Hiệu ứng Root

'''Hiệu ứng Root''' là một hiện tượng [[sinh lý học|sinh lý]] xuất hiện trong [[hồng cầu]] của [[cá]] cũng như trong các sắc tố hô hấp của một số loài [[động vật thân mềm|thân mềm]] và [[động vật giáp xác|giáp xác]]. Hiệu ứng này được đặt tên theo người phát hiện ra nó, R. W. Root. Nội dung của hiệu ứng Root là: khi nồng độ [[proton]] H<sup>+</sup> hoặc [[Cacbon điôxít|CO<sub>2</sub>]] trong máu tăng lên (làm nồng độ [[pH]] giảm đi), ái lực của [[hemoglobin]] đối với [[ôxy|ôxi]] và sức chứa ôxi trong máu bị giảm đi.<ref>{{chú thích tạp chí | author = Ito N., Komiyama N. H., Fermi G. | year = 1995 | title = Structure of Deoxyhaemoglobin of the Antarctic Fish Pagothenia bernachii with an Analysis of the Structural Basis of the Root Effect by Comparison of the Liganded and Unliganded Haemoglobin Structures | url = | journal = Journal of Molecular Biology | volume = 250 | issue = | pages = 648–658 }}</ref><ref name=Pelster2001>{{chú thích tạp chí |author=Pelster B |title=The generation of hyperbaric oxygen tensions in fish |journal=News Physiol. Sci. |volume=16 |issue=6 |pages=287–91 |year=2001 |pmid=11719607 |doi= |url=http://physiologyonline.physiology.org/content/16/6/287.long |access-date=2013-02-10 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303194505/http://physiologyonline.physiology.org/content/16/6/287.long }}</ref>

Hiệu ứng Root có thể được phân biệt với [[hiệu ứng Bohr]] ở chỗ là: trong khi đối với hiệu ứng Bohr chỉ có ái lực đối với ôxi của máu bị giảm đi thì trong hiệu ứng Root, hàm lượng ôxi tối đa mà máu có thể chứa cũng giảm theo, dẫn đến [[đường phân li ôxi-haemoglobin|đường phân ly Hb-O<sub>2</sub>]] không những bị lệch sang phải mà còn bị lệch xuống dưới. Tại điều kiện pH thấp trong máu, hiệu ứng Root khiến cho các tế bào hồng cầu không thể nào hấp thu một lượng ôxi bằng với lượng ôxi tối đa máu có thể có trong điều kiện bình thường, ngay cả khi ứng suất ôxi lên tới mức cực cao (20kPa).<ref name=Pelster2001/> Hiệu ứng này khiến cá có thể bơm ôxi vào trong [[bong bóng cá]] ngay cả khi chênh lệch thế ôxi trở nên rất lớn.<ref name="Verde, C. 2007">Verde, C., A. Vergara, D. Giordano, L. Mazzarella, and G. di Prisco. 2007. The Root effect -  a structural and evolutionary perspective. Antarctic Science 19:271-278.</ref> Hiệu ứng Root cũng xảy ra tại màng mạch của [[lưới mạch kỳ diệu]] (''rete mirabile'') nơi dẫn máu tới [[võng mạc]].<ref name="Verde, C. 2007"/> Sự thiếu vắng của hiệu ứng Root tại đây sẽ khiến một phần ôxi bị khuếch tán trực tiếp từ máu ở [[động mạch]] sang máu ở [[tĩnh mạch]], gây ra thất thoát ôxi một cách không cần thiết.<ref name=Berenbrink2005>{{chú thích tạp chí |author=Berenbrink M, Koldkjaer P, Kepp O, Cossins AR |title=Evolution of oxygen secretion in fishes and the emergence of a complex physiological system |journal=Science |volume=307 |issue=5716 |pages=1752–7 |year=2005 |pmid=15774753 |doi=10.1126/science.1107793 |url=https://archive.org/details/sim_science_2005-03-18_307_5716/page/1752}}</ref>

== Chú thích==
<!--- See http://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Footnotes on how to create references using <ref></ref> tags which will then appear here automatically -->
{{tham khảo|30em}}

== Liên kết ngoài ==
*[http://www.scienceisart.com/B_SwimBladder/SwimBladder.html The swim bladder of fish...]

[[Thể loại:Sinh lý hô hấp]]