Xem mã nguồn của Iniistius

{{tiêu đề nghiêng}}
{{Bảng phân loại
| name = ''Iniistius''
| image = Fivefinger razorfish female (Iniistius pentadactylus) (31434171498).jpg
| image_caption = ''[[Iniistius pentadactylus]]'' (cá cái)
| image_size = 250px
| image2 = TensuAd.jpg
| image2_caption = ''[[Iniistius dea]]''
| image2_width = 250px
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Actinopterygii]]
| ordo = [[Labriformes]]
| familia = [[Labridae]]
| genus = '''''Iniistius'''''
| genus_authority = [[Theodore Gill|Gill]], 1862
| subdivision_ranks = Các loài
| subdivision = {{center|22 loài, ''xem trong bài''}}
| type_species = '''''[[Iniistius pavo|Xyrichthys pavo]]'''''
| type_species_authority = [[Achille Valenciennes|Valenciennes]], 1840<ref>{{Cof record|genid=3012|title=''Iniistius''|access-date = ngày 29 tháng 4 năm 2021}}</ref>
| synonyms = * ''Duohemipteronotus'' Fowler, 1956
}}
'''''Iniistius''''' là một [[Chi (sinh học)|chi]] [[cá biển]] thuộc [[họ Cá bàng chài]]. Tất cả các loài trong chi này đều có phạm vi phân bố tập trung ở [[Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương]], riêng ''[[Iniistius pavo]]'' có thể được tìm thấy ở cả Đông [[Thái Bình Dương]].

== Từ nguyên ==
Từ định danh của chi này có thể được tạm dịch là "cánh [[buồm]] ở sau đầu" (''inion'': "phía sau đầu" + ''istius'': "cánh [[buồm]]"), hàm ý đề cập đến hai gai vây lưng đầu tiên của ''I. pavo'' ([[loài điển hình]] của chi) nhô cao và nằm ở trên gáy, tách biệt với phần vây lưng còn lại.<ref>{{Chú thích web|url=http://www.etyfish.org/labriformes2|tựa đề=Order LABRIFORMES: Family LABRIDAE (i-x)|tác giả 1=C. Scharpf|tác giả 2=K. J. Lazara|năm=2020|website=The ETYFish Project Fish Name Etymology Database|ngày truy cập=2021-02-26}}</ref>

== Phân loại ==
[[Tập_tin:TensuB.jpg|nhỏ|188x188px|Cá con ''I. dea''|trái]]
''Iniistius'' trước đây được xem là một [[danh pháp đồng nghĩa]] với ''[[Xyrichtys]]''. Tuy nhiên, trong luận văn [[Tiến sĩ]] của mình vào năm [[1974]], Tri-thuc Nguyen đã chỉ ra những điểm khác biệt về hình thái giữa ''Iniistius'' và ''Xyrichtys'', trong đó có đề cập đến việc chiều dài của hộp [[sọ]] của ''Iniistius'' cao hơn đáng kể so với ở ''Xyrichtys''.<ref name=":0">Randall & Earle (2002), sđd, tr.389-390</ref> Ngoài ra, khoảng cách giữa hai gai vây lưng thứ hai và thứ ba của ''Iniistius'' lại rộng hơn khoảng cách giữa hai gai vây lưng thứ ba và thứ tư, trong khi cả hai khoảng cách này xấp xỉ bằng nhau ở ''Xyrichtys''. Chính vì vậy, ''Iniistius'' được công nhận là một chi hợp lệ, tách biệt hoàn toàn với ''Xyrichtys''.<ref name=":0" />

== Mô tả ==
Các loài ''Iniistius'' có màu [[xám]] nhạt, và hầu hết đều có đốm [[đen]] ở bên thân (kích thước và vị trí khác nhau tùy theo từng loài). Cá con có [[Hình thái học (sinh học)|hình thái]] khác hoàn toàn với cá trưởng thành: màu [[nâu]] lốm đốm [[trắng]] với gai vây lưng đầu tiên vươn dài; vây lưng có 2 - 3 đốm tròn đen viền trắng.

== Các loài ==
[[Tập tin:HoshiTS.jpg|nhỏ|188x188px|Cá con ''I. pavo'']]
Có tất cả 22 loài được ghi nhận trong chi này:<ref name="FishBase">{{FishBase genus|genus=Iniistius|year=2021}}</ref>

{{columns-list|colwidth=20em|
* ''[[Iniistius aneitensis]]'' {{small|([[Albert Günther|Günther]], 1862)}}
* ''[[Iniistius auropunctatus]]'' {{small|Randall, Earle & Robertson, 2002}}<ref>{{chú thích tạp chí|author1=J. E. Randall|author2=J. L. Earle|author3=D. R. Robertson|year=2002|title=''Iniistius auropunctatus'', a new razorfish (Perciformes: Labridae) from the Marquesas Islands|url=https://www.researchgate.net/profile/D-R-Robertson/publication/280558433_Iniistius_auropunctatus_a_new_razorfish_Perciformes_Labridae_from_the_Marquesas_Islands/links/55b9156108ae092e965b2c12/Iniistius-auropunctatus-a-new-razorfish-Perciformes-Labridae-from-the-Marquesas-Islands.pdf|journal=Cybium|volume=26|issue=2|pages=93–98}}</ref>
* ''[[Iniistius baldwini]]'' {{small|([[David Starr Jordan|Jordan]] & [[Barton Warren Evermann|Evermann]], 1903)}}
* ''[[Iniistius bimaculatus]]'' {{small|([[Eduard Rüppell|Rüppell]], 1829)}}
* ''[[Iniistius brevipinnis]]'' {{small|Randall, 2013}}<ref name="randall2013">{{chú thích tạp chí|author=J. E. Randall|year=2013|title=Seven new species of labrid fishes (''Coris'', ''Iniistius'', ''Macropharyngodon'', ''Novaculops'', and ''Pteragogus'') from the Western Indian Ocean|url=https://zenodo.org/record/1041964/files/josf7a.pdf|journal=Journal of the Ocean Science Foundation|volume=7|issue=|pages=1–43}}</ref>
* ''[[Iniistius celebicus]]'' {{small|([[Pieter Bleeker|Bleeker]], 1856)}}
* ''[[Iniistius cyanifrons]]'' {{small|([[Achille Valenciennes|Valenciennes]], 1840)}}
* ''[[Iniistius dea]]'' {{small|([[Coenraad Jacob Temminck|Temminck]] & [[Hermann Schlegel|Schlegel]], 1845)}}
* ''[[Iniistius evides]]'' {{small|(Jordan & [[Robert Earl Richardson|Richardson]], 1909)}}
* ''[[Iniistius geisha]]'' {{small|(Araga & Yoshino, 1986)}}
* ''[[Iniistius griffithsi]]'' {{small|Randall, 2007}}<ref>{{chú thích tạp chí|author=J. E. Randall|year=2007|title=''Iniistius griffithsi'', a new razorfish (Perciformes: Labridae) from Mauritius|url=https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/41308/1/sm07002.pdf|journal=Smithiana|volume=7|issue=|pages=9–13}}</ref>
* ''[[Iniistius jacksonensis]]'' {{small|([[Edward Pierson Ramsay|Ramsay]], 1881)}}
* ''[[Iniistius melanopus]]'' {{small|([[Pieter Bleeker|Bleeker]], 1857)}}
* ''[[Iniistius naevus]]'' {{small|Allen & Erdmann, 2012}}<ref>{{chú thích tạp chí|author1=G. R. Allen|author2=M. V. Erdmann|year=2012|title=Reef Fishes of the East Indies|url=https://birdsheadseascape.com/download/research/biodiversity/Reef%20Fishes%20East%20Indies%20Appendix%201%20species%20descriptions.pdf}}</ref>
* ''[[Iniistius opalus]]'' {{small|Fukui, 2019}}<ref>{{chú thích tạp chí|author=Yoshino Fukui|year=2019|title=Redescription of ''Iniistius jacksonensis'' (Ramsay 1881) and description of ''Iniistius opalus'' sp. nov. from northern Australia (Perciformes: Labridae)|url=https://link.springer.com/article/10.1007/s10228-018-0673-0|journal=Ichthyological Research|volume=66|issue=|pages=258–268}}</ref>
* ''[[Iniistius pavo]]'' {{small|(Valenciennes, 1840)}}
* ''[[Iniistius pentadactylus]]'' {{small|([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1758)}}
* ''[[Iniistius spilonotus]]'' {{small|(Bleeker, 1857)}}
* ''[[Iniistius trivittatus]]'' {{small|(Randall & [[Andrew S. Cornish|Cornish]], 2000)}}<ref>{{chú thích tạp chí|author1=J. E. Randall|author2=A. S. Cornish|year=2000|title=''Xyrichtys trivittatus'', a new species of razorfish (Perciformes: Labridae) from Hong Kong and Taiwan|url=http://zoolstud.sinica.edu.tw/Journals/39.1/18.pdf|journal=Zoological Studies|volume=39|issue=1|pages=18–22|access-date=2019-07-11|archive-date=2019-07-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20190711153020/http://zoolstud.sinica.edu.tw/Journals/39.1/18.pdf}}</ref>
* ''[[Iniistius twistii]]'' {{small|(Bleeker, 1856)}}
* ''[[Iniistius umbrilatus]]'' {{small|([[Oliver Peebles Jenkins|Jenkins]], 1901)}}
* ''[[Iniistius verrens]]'' {{small|(Jordan & Evermann, 1902)}}
}}

== Hành vi và sinh thái ==
Như ''Xyrichtys'', phần trán dốc giúp ''Iniistius'' nhanh chóng đào hang dưới nền cát và dễ dàng di chuyển trong hang bằng những chuyển động uốn lượn của chúng.<ref name="randall2013" /> Hầu hết ''Iniistius'' đều là loài [[lưỡng tính tiền nữ]] và [[dị hình giới tính]].

== Tham khảo ==
{{Tham khảo|3}}

=== Trích dẫn ===
* {{chú thích tạp chí|author1=J. E. Randall|author2=J. L. Earle|year=2002|title=Review of Hawaiian Razorfishes of the Genus ''Iniistius'' (Percifonnes: Labridae)|url=https://scholarspace.manoa.hawaii.edu/bitstream/10125/2624/v56n4-389-402.pdf|journal=Pacific Science|volume=56|issue=4|pages=389–402|access-date=2021-02-26|archive-date=2022-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20220205100636/https://scholarspace.manoa.hawaii.edu/bitstream/10125/2624/v56n4-389-402.pdf}}

{{Taxonbar|from=Q1759717}}

[[Thể loại:Họ Cá bàng chài|I]]
[[Thể loại:Cá Ấn Độ Dương]]
[[Thể loại:Cá Thái Bình Dương]]