Xem mã nguồn của John Amos Comenius

{{Thông tin nhân vật
| name = John Amos Comenius
| image = Johan amos comenius 1592-1671.jpg
| imagesize = 200px
| caption =
| birth_date = {{Ngày sinh|1592|03|28|df=yes}}
| birth_place = [[Margraviate of Moravia]],<br>[[Lands of the Bohemian Crown|Crown of Bohemia]]
| death_date = {{Ngày mất and age|1670|11|15|1592|03|28|df=yes}}
| death_place = [[Amsterdam]], [[Cộng hòa Hà Lan]]
| birth_name =
| othername =
| occupation = Teacher, educator, philosopher and writer
}}
'''John Amos Comenius''' ({{Langx|cs|Jan Amos Komenský}}; {{Langx|de|Johann Amos Comenius|link=no}}; Latinized: ''Ioannes Amos Comenius''; [[28 tháng 3]] năm [[1592]] - [[15 tháng 11]] năm [[1670]])<ref>Daniel Murphy, ''Comenius: A Critical Reassessment of his Life and Works'' (1995), p. 8 and p. 43.</ref> là một [[Triết học|triết gia]], [[Phương pháp giáo dục|nhà giáo dục]] và [[Thần học|nhà thần học]] người Séc tại Margraviate of Moravia.<ref name="Moravia p.69">"Clamores Eliae" he dedicated "To my lovely mother, Moravia, one of her faithful son.</ref><ref name="uni-mannheim.de">"Moravian by nation, language Bohemian, profession theologian, servant of Gospel from the year of grace 1616."</ref> 
Ông là giám mục cuối cùng của Unity of the Brethren và đã trở thành một nhà tôn giáo [[tị nạn]] và là một trong những người khởi xướng đầu tiên của giáo dục phổ thông, một khái niệm cuối cùng được đưa ra trong cuốn sách ''Didactica Magna'' của ông. 
Ông được coi là cha đẻ của giáo dục hiện đại.<ref>"John Amos Comenius."</ref><ref>Ivan Illich, Deschooling Society, 1972</ref> Comenius là nhà sáng tạo đầu tiên giới thiệu sách giáo khoa bằng hình ảnh, viết bằng ngôn ngữ bản địa thay vì [[tiếng Latin]]h, áp dụng giảng dạy hiệu quả dựa trên sự tăng trưởng dần dần từ các khái niệm đơn giản đến các khái niệm toàn diện hơn, hỗ trợ học tập và phát triển tư duy logic suốt đời bằng cách vượt qua ghi nhớ máy móc, trình bày và ủng hộ ý tưởng về cơ hội học tập bình đẳng cho trẻ em nghèo, mở cửa nền giáo dục cho phụ nữ, thực hiện các hướng dẫn giáo dục trở nên phổ quát và thiết thực. Ngoài vùng Bohemia nơi ông đã sinh ra, ông còn sống và làm việc tại các khu vực khác của [[Đế quốc La Mã Thần thánh]], và các quốc gia khác như: [[Thụy Điển]], [[Liên bang Ba Lan và Lietuva|Liên bang Ba Lan – Litva]], [[Transilvania|Transylvania]], [[Anh]], [[Hà Lan]] và [[Hungary]].

== Tác phẩm ==
[[Tập tin:Opera_didactica.jpg|nhỏ|Sưu tập các phương pháp sư phạm, 1657]]
[[Tập tin:Via Lucis.tif|thumb|''Via Lucis', 1668]]

=== Tiếng Latinh ===
* ''Orbis Pictus'' ("The Visible World in Pictures")
* ''Linguae Bohemicae thesaurus, hoc est lexicon plenissimum, grammatica accurata, idiotismorum elegantiae et emphases adagiaque'' ("Treasure of the [[Tiếng Séc|Czech language]]"), 1612–1656
* ''Problemata miscellanea'' ("Different Problems"), 1612, non existent, perished in fire while being prepared for printing.
* ''Sylloge quaestionum controversarum'', 1613
* ''Grammaticae facilioris praecepta'', 1614–1616
* ''Theatrum universitatis rerum'', 1616–1627
* ''Centrum securitatis'' ("The Center of Safety"), 1625
* ''Moraviae nova et post omnes priores accuratissima delineatio autore J. A. Comenio'' ("Map of Moravia"), 1618–1627
* ''Didactica magna'' ("The Great Didactic"), 1633–1638
* ''Via Lucis, Vestigata & Vestiganda'' ("The Way of Light"), 1641
* ''Schola pansophica'' ("School of Pansophy"), 1650–1651
* ''Primitiae laborum scholasticorum'', 1650–1651
* '' Opera didactica omnia'' ("Writing on All Learning"), 1657
* ''De bono unitatis et ordinis'' ("On Good Unity and Order"), 1660
* ''De rerum humanarum emendatione consultatio catholica'' ("General Consultation on an Improvement of All Things Human"), 1666
* ''Unum necessarium'' ("The One Thing Needful"), 1668
* ''Spicilegium Didacticum'', 1680

=== Tiếng Séc ===
* ''O andělích'' ("About Angels"), 1615
* ''Retuňk proti Antikristu a svodům jeho'' ("Utterance against the Antichrist and his temptations"), 1617
* ''O starožitnostech Moravy'' ("About Moravian Antiquities"), 1618–1621
* ''Spis o rodu Žerotínů'' (Script about House of Žerotín), 1618–1621
* ''Listové do nebe'' ("Letters to Heaven"), 1619
* ''Manuálník aneb jádro celé biblí svaté'' ("Manual or Core of the Whole Holy Bible"), 1620–1623
* ''Přemyšlování o dokonalosti kŕesťanské'' ("Thinking About Christian Perfection"), 1622
* ''Nedobytedlný hrad jméno Hospodinovo'' ("Unconqerable Fortress (is) Name of the God"), 1622
* ''Truchlivý'', díl první ("The Mournful", volume I), 1623
* ''O poezí české'' ("About Czech Poetry"), 1623–1626
* ''Truchlivý'', díl druhý ("The Mournful", volume II), 1624
* ''O sirobě'' ("About Poor People"), 1624
* ''Pres boží'' ("Press of God"), 1624
* ''Vidění a zjevení Kryštofa Kottera, souseda a jircháře sprotavského'' ("Seeing and Revelation of Kryštof Kotter, Neibourgh of Mine and Tanner from Sprotava"), 1625
* ''Překlad některých žalmů'' ("Translation of Some Psalms"), 1626
* ''Didaktika česká'' ("Czech Didactic"), 1628–1630
* ''Škola hrou'' (Schola Ludus, School by Play) 1630
* ''Labyrint světa a ráj srdce'' ("Labyrinth of the World and Paradise of the Heart") 1631
* ''Brána jazyků otevřená'' (The Gate of Languages Unlocked) 1631

== Xuất bản về ông ==
* Keatinge, [http://studentzone.roehampton.ac.uk/library/digital-collection/froebel-archive/great-didactic/index.html ''The Great Didactic of Comenius''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141010092911/http://studentzone.roehampton.ac.uk/library/digital-collection/froebel-archive/great-didactic/index.html |date=2014-10-10 }} (London, 1896)
* Kučera, Karel. 2014. Jan Ámos Komenský. A man in search of peace, wisdom, and proverbs. ''Proceedings of the Seventh Interdisciplinary Colloquium on Proverbs, November 2013, at Tavira, Portugal'', ed. by Rui J. B. Soares and Outi Lauhakangas, pp.&nbsp;64–73. Tavira: Tipografia Tavirense.
* Simon Somerville Laurie, ''John Amos Comenius'' (1881; sixth edition, 1898)
* Robert Herbert Quick, ''Essays on Educational Reformers'' (London, 1890)
* Müller, ''Ein Systematiker in der Pädagogik: eine philosophisch-historische Untersuchung: Inaugural-Dissertation zur Erlangung der Doctorwürde an der philophischen Fäcultat der Universität Jena'' (Dresden, Bleyl und Kaemmerer, 1887)
* Löscher, ''Comenius, der Pädagoge und Bischof'' (Leipzig, 1889)
* Monroe, Will S. ''Comenius and the Beginning of Educational Reform'' (New York, 1900) [[iarchive:comeniusandbegi02monrgoog|Web access]]
* ''John Amos Comenius and his Works'' (Prague, 1945)

==Tham khảo==
{{tham khảo|30em}}

== Liên kết ngoài ==
* <span><span>[[Tập tin:Wikiquote-logo.svg|liên kết=|thế=|16x16px]]</span></span><span> Quotations related to </span>[[wikiquote:John Amos Comenius|John Amos Comenius]]<span> at Wikiquote</span>
* {{Thể loại Commons nội dòng|Comenius}}
* [http://www.apuritansmind.com/the-christian-walk/jan-amos-comenius-by-dr-c-matthew-mcmahon/ Comenius' biography]
* [http://emlo.bodleian.ox.ac.uk/blog/?catalogue=jan-amos-comenius The Correspondence of Jan Amos Comenius &#x5B;Komenský&#x5D; (566 letters)] in [http://emlo.bodleian.ox.ac.uk/home EMLO]
* [http://www.mjakub.cz/english/index.php J.A. Comenius Museum in Uherský Brod] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070113024954/http://www.mjakub.cz/english/index.php |date=2007-01-13 }}
* [http://www.comeniusmuseum.nl/ Comenius Museum & Mausoleum, Naarden, NL]
* {{Gutenberg author|id=Comenius,+Johann+Amos|name=Johann Amos Comenius}}
* {{Internet Archive author|sname=John Amos Comenius}}
* [http://comeniusfoundation.org/ Comenius Foundation.] [http://comeniusfoundation.org/ US]
* [http://www.ibe.unesco.org/publications/ThinkersPdf/comeniuse.PDF Article by the psychologist Jean Piaget on the importance of Comenius] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061003010633/http://www.ibe.unesco.org/publications/ThinkersPdf/comeniuse.PDF |date=2006-10-03 }} (PDF)
* [http://studentzone.roehampton.ac.uk/library/digital-collection/froebel-archive/great-didactic/index.html Didactica Magna online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141010092911/http://studentzone.roehampton.ac.uk/library/digital-collection/froebel-archive/great-didactic/index.html |date=2014-10-10 }}
* [http://www.gutenberg.org/ebooks/28299 Orbis Pictus (The Visible World in Pictures) online]
* [http://www.history.ox.ac.uk/cofk/bibliographies/jan-amos-comenius Jan Amos Comenius Bibliography]

{{Kiểm soát tính nhất quán}}

{{DEFAULTSORT:Comenius, John Amos}}
[[Thể loại:Sinh năm 1592]]
[[Thể loại:Mất năm 1670]]
[[Thể loại:Cựu sinh viên Đại học Heidelberg]]
[[Thể loại:Chôn cất ở Noord-Holland]]
[[Thể loại:Người Bohemia thế kỷ 17]]
[[Thể loại:Triết gia Hà Lan thế kỷ 17]]
[[Thể loại:Nhà văn tiếng Latinh thế kỷ 17]]
[[Thể loại:Người Séc lưu vong]]
[[Thể loại:Nhà khoa học Séc]]
[[Thể loại:Triết học Cộng hòa Hà Lan]]