Xem mã nguồn của Kakapo

{{Speciesbox
| name = Kakapo
| image = Sirocco full length portrait.jpg
| image_upright = 1.1
| image_caption = Chú vẹt kakapo [[vẹt Sirocco|Sirocco]] nổi tiếng trên [[đảo Maud]]
| status = CR
| status_system = IUCN3.1
| status_ref =<ref>{{chú thích IUCN|url=https://www.iucnredlist.org/details/22685245/0 |title=''Strigops habroptila'' |author=BirdLife International |author-link=BirdLife International |year=2013 |access-date=26 November 2013}}</ref>
| status2 = NC
| status2_system = NZTCS
| status2_ref = <ref name="NZTCS">{{Chú thích web |url=https://www.nztcs.org.nz/#/assessments/31698|title=NZTCS Assessment Details |website=www.nztcs.org.nz |access-date=2019-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190122223418/https://nztcs.org.nz/#/assessments/31698 |archive-date=22 January 2019 |url-status=dead}}</ref>
| genus = Strigops
| parent_authority = [[George Robert Gray|G.R. Gray]], 1845
| species = habroptilus
| authority = [[George Robert Gray|G.R. Gray]], 1845
| synonyms = ''Strigops habroptila''
}}

'''Kakapo''' hay '''vẹt cú''' ([[tiếng Māori|Māori]]: '''''kākāpō''''', nghĩa là ''vẹt đêm''), [[danh pháp hai phần]]: ''Strigops habroptilus'', là một loài [[chim]] trong họ [[Strigopidae]].<ref>{{chú thích web|author=Clements J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan, C. L. Wood, D. Roberson |year=2012 |url=http://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/downloadable-clements-checklist |title=The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7.|access-date =ngày 19 tháng 12 năm 2012}}</ref> Nó là một loài [[bộ Vẹt|vẹt]] không bay được đặc hữu [[New Zealand]].<ref name="Best1984">{{chú thích tạp chí|author=H.A. Best| title=The Foods of Kakapo on Stewart Island as Determined from Their Feeding Sign| journal=New Zealand Journal of Ecology|year=1984| volume=7| pages=71–83| url=http://www.nzes.org.nz/nzje/free_issues/NZJEcol7_71.pdf|format=PDF}}</ref>

==Phân loại và đặt tên==
Kakapo được nhà [[điểu học]] người Anh [[George Robert Gray]] mô tả lần đầu năm 1845. Tên khoa học của nó xuất phát từ tiếng [[Hy Lạp cổ đại]], tên chi (''Strigops'') ''strix'', sở hữu cách ''strigos'' "cú", và ''ops'' "mặt", tên loài (''habroptilus'') ''habros'' "mềm", và ''ptilon'' "lông vũ".<ref name=Liddell1980>{{chú thích sách| author = [[Henry George Liddell|Liddell, Henry George]] và [[Robert Scott (nhà ngữ văn)|Robert Scott]] | year = 1980 | title = A Greek-English Lexicon (Ấn bản rút gọn) | url = https://archive.org/details/lexicon00lidd| publisher = Nhà in Đại học Oxford | location = United Kingdom | isbn =0-19-910207-4}}</ref> Nghiên cứu [[phát sinh chủng loài]] hiện nay đã chứng minh vị trí độc nhất của Kakapo trong chi ''Strigops'' cũng như với các họ hàng gần nhất là [[vẹt caca New Zealand]] và [[vẹt Kea]] (cả hai đều thuộc chi ''[[Nestor]]'').<ref name="Wright"/><ref name=Grant-Mackie/><ref name=deKloet/> Chúng được coi là thuộc về liên họ Strigopoidea<ref name=Joseph2012>Joseph L., A. Toon, E. E. Schirtzinger, T. F. Wright & R. Schodde (2012). A revised nomenclature and classification for family-group taxa of parrots (Psittaciformes), ''Zootaxa'' 3205: 26-40.</ref> (= Nestoroidea)<ref name=Christidis>{{chú thích sách|title=Systematics and Taxonomy of Australian Birds|author=Christidis L, Boles WE |year=2008 |publisher=CSIRO Publishing |location=Canberra |isbn=978-0-643-06511-6 |page=200}}</ref> Kakapo cũng được đề xuất đặt trong họ [[Strigopidae]].<ref name=Joseph2012 /><ref>Gill B. J., Bell B. D., Chambers G. K., Medway D. G., Palma R. L., Scofield R. P., Tennyson A. J. D. & Worthy T. H. (2010) Strigopidae. Trang 249 trong ''Checklist of the Birds of New Zealand, Norfolk and Macquarie Islands, and the Ross Dependency, Antarctica''. Ấn bản lần 4. Te Papa Press, Wellington, 501 tr.</ref>

Một số tác giả cho rằng tổ tiên chung của kakapo và ''[[Nestor]]'' bị cô lập với các loài vẹt còn lại khi New Zealand tách ra khỏi siêu lục địa [[Gondwana]], khoảng 80-85 triệu năm trước và khoảng 70 triệu năm trước thì kakapo rẽ khỏi chi ''Nestor''.<ref name="Wright">{{chú thích tạp chí|title=A Multilocus Molecular Phylogeny of the Parrots (Psittaciformes): Support for a Gondwanan Origin during the Cretaceous|journal=Mol Biol Evol|year=2008|first=T.F. |last=Wright|author2=Schirtzinger E. E., Matsumoto T., Eberhard J. R., Graves G. R., Sanchez J. J., Capelli S., Muller H., Scharpegge J., Chambers G. K. & Fleischer R. C.|volume=25|issue=10|pages=2141–2156|doi= 10.1093/molbev/msn160|url=https://archive.org/details/sim_molecular-biology-and-evolution_2008-10_25_10/page/2141|format=|access-date =|pmid=18653733|pmc=2727385 }}</ref><ref name=Grant-Mackie>{{chú thích tạp chí|last=Grant-Mackie|first=E.J.|author2=J.A. Grant-Mackie, W.M. Boon & G.K. Chambers|year=2003|title=Evolution of New Zealand Parrots|journal=NZ Science Teacher|volume=103|url=http://www.nzscienceteacher.co.nz/curriculum-literacy/the-living-world/evolution-of-new-zealand-parrots/#.WfndusJrw2w|access-date = ngày 1 tháng 11 năm 2017 |archive-date = ngày 7 tháng 11 năm 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171107055124/http://www.nzscienceteacher.co.nz/curriculum-literacy/the-living-world/evolution-of-new-zealand-parrots/#.WfndusJrw2w}}</ref><ref name=deKloet>{{Chú thích tạp chí | last1 = de Kloet | first1 = R. S. | last2 = de Kloet | first2 = S. R. | doi = 10.1016/j.ympev.2005.03.013 | title = The evolution of the spindlin gene in birds: Sequence analysis of an intron of the spindlin W and Z gene reveals four major divisions of the Psittaciformes | url = https://archive.org/details/molecular-phylogenetics-and-evolution_2005_36_3/page/706 | journal = Mol. Phylogenet. Evol. | volume = 36 | issue = 3 | pages = 706–721 | year = 2005 | pmid = 16099384 }}</ref> Tuy nhiên, ngay trong Wright ''et al.'' (2008) thì các tác giả cũng đưa ra một số liệu thời gian khác cho sự tách ra của tổ tiên chung của kakapo + ''Nestor'' khỏi các dạng vẹt khác là 50 triệu năm trước<ref name="Wright" /> và điều này là khá phù hợp với các kết quả phân tích của Jarvis ''et al.'' (2014) khi cho rằng Psittaciformes tách ra khỏi [[Passeriformes]] khoảng 55 triệu năm trước.<ref>Jarvis E. D., S. Mirarab, A. A. Aberer, Li B., Houde P., Li C., Ho S. Y. W., et al. (2014) [http://science.sciencemag.org/content/346/6215/1320/tab-pdf Whole-genome analyses resolve early branches in the tree of life of modern birds]. ''Science'' 346(6215): 1320-1331. {{doi|10.1126/science.1253451}}</ref>

==Bảo tồn==
Kakapo là loài cực kỳ nguy cấp, tính đến tháng 6 năm 2016, chỉ 154 cá thể đang sống được biết đến,<ref name="Kakapo count">{{chú thích báo|url=http://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=11754390|title=Critically endangered kakapo on the increase|work=The New Zealand Herald|first=Simon|last=Plumb|date=ngày 27 tháng 11 năm 2016|access-date = ngày 22 tháng 12 năm 2016}}</ref> hầu hết trong số đó đã được đặt tên gọi.<ref>{{chú thích web| url=http://www.anotherchancetosee.com/2006/08/kakapo-parrots-86-names.html| title= KAKAPO PARROTS - The 86 Names| publisher=[http://www.anotherchancetosee.com anotherchancetosee.com]| date=ngày 4 tháng 8 năm 2006| access-date =ngày 6 tháng 2 năm 2007}}</ref> Sự vắng mặt của động vật ăn thịt khiến loài này mất khả năng bay. Do quá trình thực dân hóa của người Polynesia và người châu Âu và họ du nhập những động vật ăn thịt chẳng hạn như mèo, chuột, chồn sương, và [[chồn ecmin]], Kakapo đã gần như bị xóa sổ. Những nỗ lực bảo tồn bắt đầu vào những năm 1890, nhưng không thành công lắm, người ta cũng có kế hoạch phục hồi Kakapo trong những năm 1980. Tính đến tháng 4 năm 2012, những con Kakapo sống sót được bảo tồn trên ba hải đảo không có loài săn mồi, trên các đảo Codfish (Whenua Hou), Anchor và Little Barrier, được giám sát chặt chẽ.<ref>{{chú thích web|url=http://www.kakaporecovery.org.nz/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=58&Itemid=170|title=Kakapo Habitat|publisher=Kakapo Recovery Programme|access-date=ngày 5 tháng 1 năm 2009|archive-date=2008-12-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20081218060011/http://www.kakaporecovery.org.nz/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=58&Itemid=170|url-status=dead}}</ref><ref name="barrier">{{chú thích web|title=Kakapo relocated to raise chicks|url=http://www.stuff.co.nz/environment/6746273/Kakapo-relocated-to-raise-chicks|publisher=stuff.co.nz|access-date =16/4/2012}}</ref> Hai đảo lớn Fiordland, Resolution và Secretary, là chủ đề của các hoạt động phục hồi sinh thái quy mô lớn để chuẩn bị tự duy trì hệ sinh thái với môi trường sống thích hợp cho các con Kakapo.

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Tham khảo==
* {{wikispecies-inline|Strigops habroptila}}

<!-- Strigops habroptilus -->

[[Thể loại:Strigops|H]]
[[Thể loại:Chim New Zealand]]
[[Thể loại:Động vật đặc hữu New Zealand]]
[[Thể loại:Động vật được mô tả năm 1845]]
[[Thể loại:Động vật ăn cỏ]]
[[Thể loại:Chim không bay]]
[[Thể loại:Strigopidae]]