Xem mã nguồn của Khiếm thực

{{Speciesbox
|image = Euryale ferox.jpg
| image_caption = Hình minh họa khiếm thực (''Euryale ferox'') từ Botanical Magazine của Curtis (1812).
|genus = Euryale (Nymphaeaceae)
|parent_authority = [[Richard Anthony Salisbury|Salisb.]]
|species = ferox
|authority = [[Richard Anthony Salisbury|Salisb.]]
}}
{{otheruses|Euryale}}
[[Tập tin:Euryale ferox 1-OB9.jpg|nhỏ|Lá của ''Euryale ferox'']]
<!--[[Tập tin:Makhanak Pokhari.jpg|nhỏ|Một ao trồng khiếm thực tại miền bắc Ấn Độ.]]-->
'''Khiếm thực''' ([[danh pháp hai phần]]: '''''Euryale ferox''''') là loài duy nhất trong chi '''''Euryale'''''. Hiện tại, nó là loài [[thực vật có hoa]] được phân loại trong [[họ Súng]] (''Nymphaeaceae''), mặc dù đôi khi được coi là một họ khác biệt có danh pháp '''Euryalaceae'''. Không giống như các loài khác trong họ Súng, các hạt [[phấn hoa]] của ''Euryale'' có ba [[nhân tế bào|nhân]].<ref name="Cronquist 1981">{{chú thích sách | last= Cronquist | first= Arthur | year=1981 | title=An Integrated System of Classification of Flowering Plants | location= New York | publisher= Nhà in Đại học Columbia | isbn=0-231-03880-1 | page=111}}</ref>

==Phát triển==
''Euryale'' là loài cây một năm bản địa miền đông [[châu Á]], và nó được tìm thấy từ [[Ấn Độ]] tới [[Triều Tiên]] và [[Nhật Bản]], cũng như các phần thuộc miền đông [[Nga]].<ref name="Flora of China">[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200007078 ''Flora of China'', "Euryale ferox"]</ref> Nó sống trong nước, sinh ra các hoa màu tím tía. Lá lớn và thuôn tròn, thường có bề ngang trên 1 mét (3&nbsp;ft), với cuống lá gắn vào tâm của bề mặt phía dưới. Mặt dưới của lá màu hơi tím tía, trong khi mặt trên màu xanh lục. Lá có kết cấu đệm, mặc dù thân, hoa và lá nổi trên bề mặt nước được che phủ trong các gai nhọn. Các lá khác nằm ngầm dưới mặt nước. Quả hình cầu, là chất xốp màu tím hồng bẩn, mặt ngoài có gai, đỉnh còn đài sót lại, hạt chắc, hình cầu, màu đen.

==Sử dụng==
===Thức ăn===
Loài này sinh ra các hạt chứa tinh bột màu trắng, và hạt là ăn được. Loài cây này được trồng để lấy hạt<ref name="Flora of China" /> trong các ao hồ vùng đất thấp ở Ấn Độ, Trung Quốc và Nhật Bản. [[Người Hán]] đã gieo trồng khiếm thực trên 3000 năm.<ref>{{chú thích sách | last = Mabberley | first = D. J. | year = 1987 | title = The Plant-book | url = https://archive.org/details/plantbookportabl0000mabb | location = Cambridge | publisher = Nhà in Đại học Cambridge | isbn = 0-521-34060-8 }}</ref> Trên 96.000 [[hecta]] ở [[Bihar]], Ấn Độ, được dùng để gieo trồng khiếm thực trong năm 1990-1991.<ref>{{Chú thích web | url= http://www.irishgardener.com/content.asp?articleId=1027 | tiêu đề= Euryale ferox - Gorgon Plant | ngày truy cập= ngày 26 tháng 2 năm 2008 | work= International Water Gardener }}{{Liên kết hỏng|date = ngày 6 tháng 5 năm 2021 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> Loài này phát triển tốt trong các khu vực có mùa hè nóng, khô và mùa đông lạnh. Hạt được thu hoạch vào cuối mùa hè và đầu mùa thu, và có thể ăn sống hay luộc chín.

Tại [[Ấn Độ]], cụ thể tại các khu vực miền bắc và miền tây, hạt của ''Euryale ferox'' thường được nướng hay rang, làm cho nó nổ tung ra như bỏng ngô. Các hạt này sau đó được ăn, thường trộn với dầu và gia vị. Trong văn hóa [[Mithila]] ở [[Bihar]], [[Ấn Độ]], makhana (hạt khiếm thực) là thành phần mang lại điềm lành trong các đồ dâng cúng cho Đấng Sáng tạo trong các lễ hội và thường được dùng trong nấu ăn, đặc biệt để nấu cháo đặc/bánh pút đinh gọi là kheer makhana hay 'makhane ki kheer'.

Chứng cứ cổ thực vật học chỉ ra rằng ''Euryale ferox'' đã từng là nguồn lương thực hoang dã được thu thập thường xuyên trong [[thời đại đồ đá mới|thời kỳ đồ đá mới]] tại khu vực [[Trường Giang|Dương Tử]], với các lượng lớn các vật tìm thấy đến từ các di chỉ Khóa Hồ Kiều (跨湖桥), [[Hà Mỗ Độ]] (河姆渡) và Điền Loa Sơn (田螺山)<ref>{{cite article | last = Fuller | first = D. Q. | year = 2009 | title = The Domestication Process and Domestication Rate in Rice: Spikelet bases from the Lower Yangtze, Science vol. 323: 1607-1610 [http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/323/5921/1607]}}</ref>

===Y học===
Trong [[y học Trung Hoa]], loài này được gọi là 芡实, 芡實, [[Bính âm Hán ngữ|bính âm]]: ''qiàn shí'' (khiếm thực).<ref name="Flora of China" /> Các hạt ăn được của nó được sử dụng trong [[y học dân gian Trung Hoa]], với nó thường được nấu thành canh (súp) với các thành phần khác, và người ta tin rằng nó tăng cường khả năng [[cương dương]] của đàn ông và làm chậm quá trình lão hóa.<ref>{{Chú thích web |url=http://www.foodsnherbs.com/fox_nut_(qian_shi).htm |ngày truy cập=2010-02-27 |tựa đề=Fox Nut / Euryale Ferox (qian shi) 芡實 |archive-date = ngày 27 tháng 2 năm 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090227092134/http://www.foodsnherbs.com/fox_nut_(qian_shi).htm |url-status=dead }}</ref>

Tại Việt Nam không có khiếm thực thật. Vị thuốc mà người ta dùng trong Đông y có tên là khiếm thực nếu không phải nhập khẩu thì là từ các loài súng trong chi ''[[Chi Súng|Nymphaea]]''.

==Từ nguyên==
Tên gọi khoa học ''Euryale'' có nguồn gốc từ tên gọi của một vị nữ thần tóc rắn trong [[thần thoại Hy Lạp]]. [[Liên Xô]] đã phát hành một con tem bưu chính mô tả loài cây này.

==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}
 
==Tham khảo==
{{Wikispecies|Euryale (Nymphaeaceae)}}
{{Thể loại Commons|Euryale (Nymphaeaceae)}}
* {{chú thích tạp chí |last=Jha |first=S.N. |date=1999 |title=Physical and Hygroscopic Properties of Makhana |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0021863498903560 |journal=Journal of Agricultural Engineering Research |volume=72 |issue=2 |pages=145–150 |doi=10.1006/jaer.1998.0356 |url-access=limited}}
* {{chú thích tạp chí |last=Verma |first=Arvind Kumar |last2=Banerji |first2=B. K. |last3=Chakrabarty |first3=Debasis |last4=Datta |first4=S. K. |date=2010 |title=Studies on Makhana (Euryale ferox Salisbury) |url=https://www.jstor.org/stable/24109608 |journal=Current Science |volume=99 |issue=6 |pages=795–800 |issn=0011-3891 |jstor=24109608}}
* {{chú thích web |last=Bhardwaj |first=Tarun |date=August 22, 2022 |title=Bihar Mithila Makhana awarded GI Tag! Know about this variety of Fox Nut and its benefits |url=https://www.financialexpress.com/lifestyle/bihar-mithila-makhana-awarded-gi-tag-know-about-this-variety-of-fox-nut-and-its-benefits/2639737/ |website=Financial Express |publisher=The Indian Express}}
*[http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?16447 Trang về ''Euryale ferox''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090414095449/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?16447 |date = ngày 14 tháng 4 năm 2009}}
*[http://www.foodsnherbs.com/fox_nut_(qian_shi).htm Trang về khiếm thực] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090227092134/http://www.foodsnherbs.com/fox_nut_(qian_shi).htm |date = ngày 27 tháng 2 năm 2009}}
*[http://www.nutritionalwellness.com/nutrition/herbs/e/euryale_seed.php Trang về hạt ''Euryale'']
*[http://www.e2121.com/herb_db/viewherb.php3?viewid=606&setlang= Gordon Trang về ''Euryale''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304050949/http://www.e2121.com/herb_db/viewherb.php3?viewid=606&setlang= |date = ngày 4 tháng 3 năm 2016}}
*[http://www.springerlink.com/content/v771h258kh114631/ Thông tin liên quan tới các tác động có thể có ích cho sức khỏe từ hạt ''Euryale ferox'']{{Liên kết hỏng|date=Tháng 1 2021 |bot=InternetArchiveBot }}
{{Taxonbar|from=Q310795}}

[[Thể loại:Euryale (Nymphaeaceae)|F]]
[[Thể loại:Thực vật được mô tả năm 1805]]
[[Thể loại:Cây thuốc châu Á]]
[[Thể loại:Thực vật được sử dụng trong Đông y]]