Xem mã nguồn của Khuon Sodary

{{Thông tin viên chức/1
| name          = Khuon Sodary
| native_name   = ឃួន សុដារី
| office        = [[Danh sách chủ tịch Quốc hội Campuchia|Chủ tịch Quốc hội Campuchia]]
| termstart     = [[22 tháng 8]] năm [[2023]]
| monarch       = [[Norodom Sihamoni]]
| predecessor   = [[Heng Samrin]]
| 1blankname    = Phó Chủ tịch
| 1namedata     = [[Cheam Yeab]]<br/>[[Vong Soth]]
| office1       = Phó Chủ tịch thứ hai [[Quốc hội Campuchia]]
| termstart1    = [[6 tháng 9]] năm [[2018]]
| termend1      = [[22 tháng 8]] năm [[2023]]
| 1blankname1   = Chủ tịch
| 1namedata1    = [[Heng Samrin]]
| predecessor1  = [[Nguon Nhel]]
| successor1    = Vong Soth
| termstart2    = [[25 tháng 4]] năm [[2012]]
| termend2      = [[26 tháng 8]] năm [[2014]]
| 1blankname2   = Chủ tịch
| 1namedata2    = Heng Samrin
| predecessor2  = [[Say Chhum]]
| successor2    = [[Nguon Nhel]]
| office3       = Nghị sĩ [[Quốc hội Campuchia]]
| termstart3    = [[25 tháng 11]] năm [[1998]]
| constituency3 = [[Kandal]]
| birth_date    = {{Birth date and age|1952|11|8|df=y}}
| birth_place   = [[Battambang]], [[Campuchia thuộc Pháp]]
| party         = [[Đảng Nhân dân Campuchia]]
| alma_mater    = [[Đại học Hoàng gia Phnôm Pênh]]<br/>Viện Báo chí Quốc tế Budapest
| profession    = [[Nhà báo]], [[Chính trị gia]]
}}

'''Khuon Sodary''' ([[tiếng Khmer]]: ឃួន សុដារី; sinh ngày 8 tháng 11 năm 1952) là một chính trị gia [[Người Khmer|người Campuchia]]. Bà hiện giữ chức [[Danh sách chủ tịch Quốc hội Campuchia|Chủ tịch Quốc hội Campuchia]] từ ngày 22 tháng 8 năm 2023, trở thành người phụ nữ đầu tiên trong lịch sử đất nước đảm nhiệm vị trí này. Bà là Ủy viên Thường vụ của [[Đảng Nhân dân Campuchia]] và là Đại biểu [[Quốc hội Campuchia]] đại diện cho tỉnh [[Kandal]] kể từ năm 1998.<ref>{{Chú thích web|url=https://english.news.cn/20230822/dda2603958fe4ea790d05f302c9dd273/c.html|tựa đề=Cambodia's parliament elects woman as president for 1st time in history|tác giả=|ngày=2023-08-22|ngày truy cập=2026-05-03|website=Xinhua}}</ref>

== Tiểu sử và học vấn ==
Khuon Sodary sinh ngày 8 tháng 11 năm 1952 tại tỉnh [[Battambang]], Campuchia thuộc Pháp.<ref>{{Chú thích web|url=https://www.vietnam.vn/en/chu-tich-quoc-hoi-vuong-quoc-campuchia-den-ha-noi-bat-dau-tham-chinh-thuc-viet-nam|tựa đề=President of the National Assembly of the Kingdom of Cambodia arrives in Hanoi, beginning an official visit to Vietnam|tác giả=|ngày=2023-12-01|ngày truy cập=2026-05-03|website=Vietnam.vn}}</ref> Từ năm 1963 đến 1969, bà theo học tại Trường Trung học Khmer–Anh ngữ ở Phnôm Pênh và bắt đầu làm giáo viên tiếng Anh sau khi tốt nghiệp.<ref>{{Chú thích web|url=http://khmerization.blogspot.com/2012/04/profile-national-assembly-second-vice.html|tựa đề=Profile: National Assembly Second Vice President Khuon Sudary|tác giả=|ngày=2012-04-25|ngày truy cập=2026-05-03|website=Cambodia Herald}}</ref> Năm 1970, bà theo học Khoa Sư phạm rồi vào [[Đại học Hoàng gia Phnôm Pênh]], tại đây bà đỗ Cử nhân Văn chương chuyên ngành tiếng Khmer và tiếng Anh vào năm 1975.<ref>{{Chú thích web|url=https://www.assemblee-nationale.fr/dyn/16/evenements/sommet-des-presidentes-assemblee/les-presidentes-assemblee/samdech-khuon-sudary|tựa đề=Samdech Khuon Sudary|tác giả=|ngày=|ngày truy cập=2026-05-03|website=Assemblée Nationale}}</ref>

Sau khi chế độ Khmer Đỏ sụp đổ năm 1979, bà giành được học bổng du học Hungary. Năm 1982, bà tốt nghiệp Viện Báo chí Quốc tế ở Budapest với bằng báo chí.<ref>{{Chú thích web|url=https://www.vietnam.vn/en/chu-tich-quoc-hoi-campuchia-tham-chinh-thuc-viet-nam/|tựa đề=Chairman of the Cambodian National Assembly makes an official visit to Vietnam|tác giả=|ngày=2023-11-30|ngày truy cập=2026-05-03|website=Vietnam.vn}}</ref>

== Sự nghiệp báo chí ==
Năm 1979, Khuon Sodary bắt đầu làm phóng viên cho tờ ''Pracheachon'' (Nhân dân), cơ quan ngôn luận của [[Đảng Nhân dân Campuchia|Đảng Cách mạng Nhân dân Khmer]], tiền thân của Đảng Nhân dân Campuchia. Đến năm 1984, bà được bổ nhiệm làm Phó Tổng Giám đốc và trở thành Tổng Giám đốc tờ báo này vào năm 1987, vị trí mà bà vẫn tiếp tục nắm giữ trong nhiều thập kỷ sau đó.<ref>{{Chú thích web|url=https://www.vietnam.vn/en/chu-tich-quoc-hoi-campuchia-tham-chinh-thuc-viet-nam/|tựa đề=Chairman of the Cambodian National Assembly makes an official visit to Vietnam (phần 2)|tác giả=|ngày=2023-11-30|ngày truy cập=2026-05-03|website=Vietnam.vn}}</ref> Vai trò nhà báo đã đưa bà vào mạng lưới cốt lõi của đảng cầm quyền và tạo nền tảng quan hệ chặt chẽ với các lãnh đạo cao cấp.

== Sự nghiệp chính trị ==
=== Khởi đầu và các nhiệm kỳ Quốc hội đầu tiên ===
Khuon Sodary tham gia Ủy ban Trung ương [[Hội Chữ thập đỏ Campuchia]] năm 1998. Từ năm 1993 đến 1998, bà là Cố vấn cho Chủ tịch Quốc hội. Trong cuộc tổng tuyển cử năm 1998, bà lần đầu tiên trúng cử Đại biểu Quốc hội, đại diện tỉnh Kandal. Bà liên tục tái đắc cử trong các kỳ bầu cử tiếp theo (2003, 2008, 2013, 2018, 2023).<ref>{{Chú thích web|url=https://www.assemblee-nationale.fr/dyn/16/evenements/sommet-des-presidentes-assemblee/les-presidentes-assemblee/samdech-khuon-sudary|tựa đề=Samdech Khuon Sudary – Professional experience|tác giả=|ngày=|ngày truy cập=2026-05-03|website=Assemblée Nationale}}</ref>

Trong nhiệm kỳ thứ ba (2003–2007) và thứ tư (2007–2012), bà giữ chức Chủ nhiệm Ủy ban Nhân quyền, Tiếp nhận Khiếu nại, Điều tra và Quan hệ với Quốc hội–Thượng viện của Quốc hội. Bà cũng từng là Thủ quỹ của Hội Nghị sĩ Campuchia về Dân số và Phát triển (CAPPD).<ref>{{Chú thích web|url=http://khmerization.blogspot.com/2012/04/profile-national-assembly-second-vice.html|tựa đề=Profile: National Assembly Second Vice President Khuon Sudary (phần cuối)|tác giả=|ngày=2012-04-25|ngày truy cập=2026-05-03|website=Cambodia Herald}}</ref>

=== Phó Chủ tịch thứ hai Quốc hội ===
Ngày 25 tháng 4 năm 2012, Khuon Sodary được bầu làm Phó Chủ tịch thứ hai [[Quốc hội Campuchia]] khóa V, kế nhiệm [[Say Chhum]]. Bà là một trong số ít phụ nữ có mặt trong Bộ Chính trị 34 thành viên của Đảng Nhân dân Campuchia.<ref>{{Chú thích web|url=http://khmerization.blogspot.com/2012/04/profile-national-assembly-second-vice.html|tựa đề=Profile: National Assembly Second Vice President Khuon Sudary (phần 1)|tác giả=|ngày=2012-04-25|ngày truy cập=2026-05-03|website=Cambodia Herald}}</ref> Bà giữ chức vụ này đến tháng 8 năm 2014. Sau đó, trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa VI (2018–2023), bà một lần nữa đảm nhiệm cương vị Phó Chủ tịch thứ hai.<ref>{{Chú thích web|url=https://english.news.cn/20230822/dda2603958fe4ea790d05f302c9dd273/c.html|tựa đề=Cambodia's parliament elects woman as president for 1st time in history (phần 2)|tác giả=|ngày=2023-08-22|ngày truy cập=2026-05-03|website=Xinhua}}</ref>

=== Chủ tịch Quốc hội ===
Ngày 22 tháng 8 năm 2023, trong phiên họp đầu tiên của Quốc hội khóa VII, 123 nghị sĩ đã nhất trí bầu Khuon Sodary làm Chủ tịch Quốc hội Campuchia, đưa bà trở thành người phụ nữ đầu tiên trong lịch sử quốc gia nắm giữ chức vụ này. Việc bầu chọn được thực hiện theo hình thức "bỏ phiếu trọn gói", trong đó các nghị sĩ cũng bầu [[Cheam Yeap]] và Vong Soth làm Phó Chủ tịch thứ nhất và thứ hai.<ref>{{Chú thích web|url=https://english.news.cn/20230822/dda2603958fe4ea790d05f302c9dd273/c.html|tựa đề=Cambodia's parliament elects woman as president for 1st time in history (phần cuối)|tác giả=|ngày=2023-08-22|ngày truy cập=2026-05-03|website=Xinhua}}</ref> Quốc hội khóa VII gồm 125 nghị sĩ, trong đó 120 người thuộc Đảng Nhân dân Campuchia và 5 người thuộc đảng Funcinpec bảo hoàng.<ref>{{Chú thích web|url=https://english.news.cn/20230822/dda2603958fe4ea790d05f302c9dd273/c.html|tựa đề=Cambodia's parliament elects woman as president for 1st time in history (phần 3)|tác giả=|ngày=2023-08-22|ngày truy cập=2026-05-03|website=Xinhua}}</ref>

Kể từ khi nhậm chức, bà đã chủ trì nhiều hoạt động lập pháp quan trọng, trong đó có việc thông qua dự thảo Luật Chống lừa đảo công nghệ vào tháng 3 năm 2026.<ref>{{Chú thích web|url=https://www.cpp.org.kh/2026/03/cambodia-moves-to-tackle-cyber-fraud-as-national-assembly-scrutinises-new-draft-law/|tựa đề=Cambodia Moves to Tackle Cyber Fraud as National Assembly Scrutinises New Draft Law|tác giả=|ngày=2026-03-19|ngày truy cập=2026-05-03|website=CPP}}</ref>

== Quan điểm và sáng kiến ==
=== Thúc đẩy bình đẳng giới ===
Trong suốt sự nghiệp, Khuon Sodary là người ủng hộ mạnh mẽ cho bình đẳng giới và trao quyền cho phụ nữ. Bà từng là Chủ tịch Nhóm Nữ nghị sĩ Campuchia (CWPC) và năm 2022 được bầu làm Chủ tịch Nhóm Nữ nghị sĩ AIPA (WAIPA).<ref>{{Chú thích web|url=https://www.vietnam.vn/en/chu-tich-quoc-hoi-vuong-quoc-campuchia-den-ha-noi-bat-dau-tham-chinh-thuc-viet-nam|tựa đề=President of the National Assembly of the Kingdom of Cambodia arrives in Hanoi (phần 2)|tác giả=|ngày=2023-12-01|ngày truy cập=2026-05-03|website=Vietnam.vn}}</ref> Nhân Ngày Quốc tế Phụ nữ 2026, bà được các quan chức nghị viện ca ngợi là tấm gương truyền cảm hứng cho phụ nữ và trẻ em gái. Phát biểu về chủ đề "Hòa bình và An ninh cho Phụ nữ và Gia đình", bà nhấn mạnh tầm quan trọng của hòa bình và ổn định, lưu ý rằng phụ nữ thường là đối tượng chịu nhiều đau khổ nhất trong các cuộc xung đột.<ref>{{Chú thích web|url=https://akp.gov.kh/post/detail/364187|tựa đề=Cambodian National Assembly President Khuon Sudary Hailed as Role Model for Women|tác giả=|ngày=2026-03-06|ngày truy cập=2026-05-03|website=Agence Kampuchea Presse}}</ref>

=== Ngoại giao nghị viện ===
Khuon Sodary đã mở rộng đáng kể hoạt động ngoại giao nghị viện của Campuchia. Bà chủ trì Diễn đàn công khai về "Kết quả Đối ngoại Campuchia và Bối cảnh Toàn cầu Hiện nay" vào tháng 5 năm 2025, trong đó khẳng định chính sách đối ngoại của Campuchia đang đi đúng hướng.<ref>{{Chú thích web|url=https://www.cpp.org.kh/2025/05/samdech-khuon-sudary-cambodias-foreign-policy-on-right-track/|tựa đề=Samdech Khuon Sudary: Cambodia's Foreign Policy on Right Track|tác giả=|ngày=2025-05-21|ngày truy cập=2026-05-03|website=CPP}}</ref> Tháng 9 năm 2025, bà dẫn đầu đoàn Campuchia tham dự Đại hội đồng Liên nghị viện các quốc gia Đông Nam Á lần thứ 46 (AIPA-46) tại Kuala Lumpur, Malaysia, nơi bà đề xuất các nghị quyết về việc thành lập Diễn đàn Lãnh đạo AIPA và tăng cường quan hệ đối tác vì sự phát triển bền vững của ASEAN.<ref>{{Chú thích web|url=https://www.khmertimeskh.com/2025/09/17/khuon-sudary-reaffirms-cambodias-commitment-to-a-peaceful-asean-community/|tựa đề=Khuon Sudary reaffirms Cambodia's commitment to a peaceful ASEAN community|tác giả=|ngày=2025-09-17|ngày truy cập=2026-05-03|website=Khmer Times}}</ref> Tại AIPA-46, bà cũng có các cuộc gặp song phương với Chủ tịch Quốc hội Azerbaijan và Phó Chủ tịch Thượng viện Tây Ban Nha.<ref>{{Chú thích web|url=https://meclis.gov.az/en/news/1840|tựa đề=Speaker of Milli Majlis Sahiba Gafarova Meets with Speaker of National Assembly of Cambodia|tác giả=|ngày=2025-09-17|ngày truy cập=2026-05-03|website=Milli Majlis}}</ref>

=== Quan hệ với Việt Nam ===
Khuon Sodary đã nhiều lần nhấn mạnh tầm quan trọng của mối quan hệ láng giềng hữu nghị và hợp tác toàn diện với Việt Nam. Trong chuyến thăm Việt Nam vào tháng 12 năm 2023, bà đã có các cuộc hội đàm chính thức với Chủ tịch Quốc hội [[Trần Thanh Mẫn]]. Bà bày tỏ lòng biết ơn đối với sự giúp đỡ của Việt Nam trong việc lật đổ chế độ diệt chủng Pol Pot và hỗ trợ phát triển đất nước.<ref>{{Chú thích web|url=https://vov1.vov.vn/chinh-tri/tin-chinh-tri/chu-tich-quoc-hoi-tran-thanh-man-hoi-kien-chu-tich-quoc-hoi-campuchia-khuon-sodary-116065.vov|tựa đề=Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn hội kiến Chủ tịch Quốc hội Campuchia Khuon Sodary|tác giả=|ngày=2025-09-17|ngày truy cập=2026-05-03|website=VOV1}}</ref> Tháng 11 năm 2024, trong khuôn khổ Đại hội đồng ICAPP và IPTP tại Phnôm Pênh, bà đã cùng Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khánh thành tòa nhà hành chính mới của Quốc hội Campuchia – một món quà từ Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam.<ref>{{Chú thích web|url=https://vietnamnews.vn/Politics%20-%20Laws/1687533/vietnamese-cambodian-legislations-stressed-solidarity-amid-global-political-economic-upheavals.html|tựa đề=Vietnamese, Cambodian top legislators stress solidarity amid global political, economic upheavals|tác giả=|ngày=2024-11-21|ngày truy cập=2026-05-03|website=Viet Nam News}}</ref> Tháng 4 năm 2026, bà đón tiếp Ủy viên Thường vụ Ban Bí thư Trần Cẩm Tú tại Phnôm Pênh, một lần nữa bày tỏ sự tri ân sâu sắc đối với sự hỗ trợ lịch sử của Việt Nam.<ref>{{Chú thích web|url=https://cn.baochinhphu.vn/越共中央书记处常务书记陈锦秀会见柬埔寨国会主席昆索达莉-102210406105305202.htm|tựa đề=越共中央书记处常务书记陈锦秀会见柬埔寨国会主席昆索达莉|tác giả=|ngày=2026-04-10|ngày truy cập=2026-05-03|website=Báo Chính phủ}}</ref> Trong các chuyến thăm đến Việt Nam, bà cũng đã đến làm việc tại một số địa phương đã được tái cơ cấu hành chính theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 về việc sáp nhập tỉnh và bãi bỏ cấp huyện.<ref>{{Chú thích web|url=https://baotintuc.vn/chinh-tri/chu-tich-quoc-hoi-campuchia-samdech-khuon-sudary-tham-lam-viec-tai-ha-nam-20231202184759637.htm|tựa đề=Chủ tịch Quốc hội Campuchia Samdech Khuon Sudary thăm, làm việc tại Hà Nam|tác giả=|ngày=2023-12-02|ngày truy cập=2026-05-03|website=Báo Tin tức}}</ref>

== Các hoạt động khác và sự cố ==
=== Thăm hỏi nạn nhân và lên án bạo lực ===
Tháng 11 năm 2025, Khuon Sodary đã đến bệnh viện thăm các nạn nhân của vụ bạo lực quân sự Thái Lan tại tỉnh Banteay Meanchey, bày tỏ sự phẫn nộ và đau buồn sâu sắc trước những hành động xâm phạm chủ quyền lãnh thổ Campuchia.<ref>{{Chú thích web|url=https://en.nac.org.kh/article/386|tựa đề=Samdech Khuon Sudary Visits Victims of Thai Military Violence|tác giả=|ngày=2025-11-25|ngày truy cập=2026-05-03|website=National Assembly of Cambodia}}</ref> Bà cũng đã có những phát biểu cứng rắn tại các diễn đàn khu vực, kêu gọi giải quyết tranh chấp biên giới Campuchia–Thái Lan thông qua biện pháp hòa bình và pháp lý.<ref>{{Chú thích web|url=https://www.khmertimeskh.com/2025/07/06/na-president-visits-border-troops-supports-peaceful-resolution/|tựa đề=NA President visits border troops, supports peaceful resolution|tác giả=|ngày=2025-07-06|ngày truy cập=2026-05-03|website=Khmer Times}}</ref>

=== Tranh cãi trên báo chí ===
Tháng 10 năm 2025, tờ ''The Nation'' của Thái Lan đăng bài viết với tiêu đề "Khuon Sudary outpaces Wan Muhamad Noor Matha in Hungary for peace agreement discussions". Thượng viện và Quốc hội Campuchia ngay lập tức lên tiếng bác bỏ, cho rằng bài báo xuyên tạc sự thật và cố tình hiểu sai các văn kiện chính thức của Đại hội đồng Liên minh Nghị viện Thế giới (IPU).<ref>{{Chú thích web|url=https://m.en.freshnewsasia.com/2025/10/press-statement-of-the-spokesperson-of-the-senate-of-the-kingdom-of-cambodia-response-statement-to-false-allegations-by-the-nation-newspaper-of-thailand/|tựa đề=Press Statement of the Spokesperson of the Senate of the Kingdom of Cambodia|tác giả=|ngày=2025-10-29|ngày truy cập=2026-05-03|website=Fresh News Asia}}</ref> Tại diễn đàn ASEAN sau đó, Khuon Sudary nhấn mạnh nguyên tắc không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau và phản đối "luật rừng" trong quan hệ quốc tế.<ref>{{Chú thích web|url=https://cambodianess.com/2025/09/no-rule-of-the-jungle-sudary-tells-asean-parliamentarians/|tựa đề=No Rule of the Jungle, Sudary Tells ASEAN Parliamentarians|tác giả=|ngày=2025-09-18|ngày truy cập=2026-05-03|website=Cambodianess}}</ref>

== Đời tư ==
Khuon Sodary theo đạo Phật. Theo hồ sơ chính thức, bà sống độc thân và không có con.<ref>{{Chú thích web|url=https://www.assemblee-nationale.fr/dyn/16/evenements/sommet-des-presidentes-assemblee/les-presidentes-assemblee/samdech-khuon-sudary|tựa đề=Samdech Khuon Sudary – Personal details|tác giả=|ngày=|ngày truy cập=2026-05-03|website=Assemblée Nationale}}</ref> Trong các bài phát biểu của mình, bà thường trích dẫn cố Thủ tướng [[Hun Sen]] là "cha đẻ của bình đẳng giới" và ủng hộ chính sách Win-Win nhằm chấm dứt nội chiến.<ref>{{Chú thích web|url=https://www.cpp.org.kh/2025/11/samdech-khuon-sudary-investing-in-women-and-girls-is-a-wise-and-indispensable-investment-for-the-nation/|tựa đề=Samdech Khuon Sudary: Investing in Women and Girls is a Wise and Indispensable Investment for the Nation|tác giả=|ngày=2025-11-14|ngày truy cập=2026-05-03|website=CPP}}</ref>

== Danh hiệu và tước vị ==
Năm 2019, Quốc vương Norodom Sihamoni ban tặng bà tước hiệu ''Kitty Sanghak Bandith''. Với cương vị Chủ tịch Quốc hội, bà mang tước hiệu đầy đủ ''Samdech Maha Rathsapheathika Thipadei Khuon Sudary''.<ref>{{Chú thích web|url=https://akp.gov.kh/post/detail/364187|tựa đề=Cambodian National Assembly President Khuon Sudary Hailed as Role Model for Women (phần cuối)|tác giả=|ngày=2026-03-06|ngày truy cập=2026-05-03|website=Agence Kampuchea Presse}}</ref>

== Chú thích ==
{{Tham khảo|30em}}

[[Thể loại:Sinh năm 1952]]
[[Thể loại:Nhân vật còn sống]]
[[Thể loại:Chính khách Campuchia]]
[[Thể loại:Quốc hội Campuchia]]
[[Thể loại:Đảng Nhân dân Campuchia]]
[[Thể loại:Nhà báo Campuchia]]
[[Thể loại:Người Battambang]]