Xem mã nguồn của Konstantinos XI Palaiologos

{{Infobox Monarch
|name =Konstantinos XI Palaiologos<br> {{lang|grc|Κωνσταντῖνος ΙΑ' Παλαιολόγος}}
|title = [[Hoàng đế Byzantine|Hoàng đế]] thứ 94 của [[Đế quốc Đông La Mã|Đế quốc Byzantine]]/[[Hoàng đế La Mã]] cuối cùng
|image= Constantine XI Palaiologos miniature.jpg
|caption =Konstantinos XI Palaiologos
|reign =[[6 tháng 1]], [[1449]] – [[29 tháng 5]], [[1453]]<br>{{số năm theo năm và ngày |1449|1|6|1453|5|29}}
|coronation =6 tháng 1, 1449
|predecessor =[[Ioannes VIII Palaiologos]]
|successor = '''Đế quốc Đông La Mã sụp đổ'''
|spouse =[[Theodora Tocco]]<br>[[Caterina Gattilusio]]
|issue =Không có
|dynasty =[[Nhà Palaiologos]]
|father =[[Manuel II Palaiologos]]
|mother =[[Helena Dragaš]]
|birth_date ={{Ngày sinh|df=yes|1404|02|08}}
|death_date ={{Ngày mất and age|df=yes|1453|05|29|1405|02|08}}
|religion = [[Công giáo Hy Lạp]]
|}} 
'''Konstantinos XI Palaiologos''', [[Latinh]] hóa là '''Palaeologus''' ({{langx|el|Κωνσταντίνος ΙΑ' Δραγάσης Παλαιολόγος}} ([[Tiếng Serbia|Serbia]]: ''Константин Палеолог Драгаш''), ''Kōnstantinos XI Dragasēs Palaiologos''; [[1404]]<ref name=Nicol /><ref name="ODB">[[Từ điển Oxford về Byzantium]], [[Nhà xuất bản Đại học Oxford]], 1991</ref> - [[1453]]) là vị Hoàng đế cuối cùng của [[Đế quốc Đông La Mã|Đế quốc Byzantine]] (đôi lúc còn được xem là vị [[Hoàng đế La Mã]] cuối cùng),<ref>The last centuries of Byzantium, 1261–1453 Donald MacGillivray Nicol – Cambridge University Press, 1993 p.369</ref><ref>History of the Byzantine Empire, 324–1453, A.Vasiliev – 1958, volume 2 p.589</ref><ref>World History, William J. Duiker, Jackson J. Spielvogel 2009, Volume I p.378</ref> đồng thời còn là thành viên của [[Nhà Palaiologos]], trị vì từ năm 1449 tới 1453. Ông đã tử trận trong trận chiến cuối cùng với [[Đế quốc Ottoman]] nhằm bảo vệ kinh thành [[Sự thất thủ của Constantinopolis|Constantinopolis]]. Ông sau này trở thành nhân vật huyền thoại trong câu chuyện dân gian của [[Hy Lạp]] là "[[Vị vua trên núi|Hoàng đế Cẩm Thạch]]", người muốn thức tỉnh và khôi phục lại Đế quốc và Constantinopolis từ người Thổ.<ref name=Nicol>The Immortal Emperor, Donald M. Nicol, Cambridge University Press, 1992</ref><ref>The fall of Constantinople: the Ottoman conquest of Byzantium, David Nicolle,John F. Haldon,Stephen R. Turnbull, Osprey, 2007, p.191</ref> Cái chết của Konstantinos đánh dấu sự cáo chung của [[Đế quốc Đông La Mã]], đế quốc đã cai trị nửa phía Đông suốt 1000 năm (980 năm) sau khi [[Đế quốc Tây La Mã]] diệt vong.<ref>Nationalism and territory: constructing group identity in Southeastern Europe, George W. White, Rowman & Littlefield, 2000, pp.124</ref>

==Tiểu sử==
===Gia đình=== 
Konstantinos sinh vào ngày 8 tháng 2 năm 1404 tại [[Constantinopolis]].<ref name=ODB /> Là người con thứ tám trong số mười người con của vua [[Manuel II Palaiologos]] với Hoàng hậu [[Helena Dragaš]] xứ Serbia, con gái của Hoàng thân xứ [[Serbia]] [[Konstantinos Dragaš]]. Ông cực kỳ thương yêu mẹ mình và đã thêm họ Dragases của bà cho triều đại kế tục của riêng mình một khi ông lên ngôi Hoàng đế. Phần lớn suốt thời thơ ấu Konstantinos sống tại Constantinopolis dưới sự trông nom của cha mẹ ông. Trong thời gian người [[Johannes VIII Palaiologos|anh trai]] của ông vắng mặt ở [[Ý]], Konstantinos đã đảm nhận chức nhiếp chính tại Constantinopolis từ năm [[1437]] đến [[1440]].

===Vua xứ Morea===
[[Tập tin:Despotate of Morea 1450.svg|nhỏ|phải|250px|Lãnh thổ [[Công quốc chuyên chế Morea]] vào năm [[1450]].]] 
[[Tháng mười|Tháng 10]] năm [[1443]], Konstantinos được phong làm [[Công quốc chuyên chế Morea|Công tước xứ Morea]] (tên thời [[Trung Cổ]] của bán đảo [[Peloponnesus]]), cai trị trong một pháo đài và cung điện ở [[Mistra]]. Vào thời điểm đó, Mistra là một thị trấn được củng cố chắc chắn và còn được gọi là [[Sparta]] hoặc [[Sparta|Lacedaemon]] do nó nằm ở nơi tương đồng với thành phố cổ đại xa xưa, đồng thời còn là một trung tâm nghệ thuật và văn hóa có thể sánh với Constantinopolis.<ref>The Spartan tradition in European thought, Elizabeth Rawson, Oxford University Press, p.120</ref>

Sau khi lên ngôi, Konstantinos tiếp tục củng cố việc phòng ngự Morea, bao gồm cả việc xây dựng lại một bức tường thành băng ngang qua [[Eo đất Corinth]] được gọi là [[Tường thành Hexamilion|"Hexamilion"]] (dài sáu dặm) theo lời đề nghị của [[Gemistus Pletho|Plethon]], một học giả nổi tiếng và là thầy giáo của ông.<ref>Laonikos Chalkokondyles: a translation and commentary of the "Demonstrations of histories", Books 1–3, Volume 16, N. Nikoloudes, Historical Publications, 1996, p.391</ref> 
 
Hè năm [[1444]], Konstantinos mang quân xâm chiếm [[Công quốc Athena]] gốc Latin từ Morea, nhanh chóng chinh phục được [[Thebes]] và [[Athena]], buộc Công tước [[Florence|Florentine]] phải tiến hành cống nạp hằng năm cho ông. Lãnh địa này do [[Nerio II Acciaioli]] cai trị, một [[chư hầu]] của Sultan thuộc [[Đế quốc Ottoman]].

Người Thổ, cảm thấy thất vọng từ nỗ lực của người Hy Lạp nhằm bành trướng từ vùng Morea vào trung tâm Hy Lạp bắt đầu chuẩn bị binh mã xâm chiếm.<ref>The new illustrated encyclopedia of world history, William Leonard Langer, H. N. Abrams, 1975, pp.273</ref> Mùa thu năm [[1446]], vị [[Sultan]] vốn đã thoái ẩn là [[Murad II]] đã dẫn đầu một đội quân khoảng 50-60.000 người tiến vào Hy Lạp để đặt dấu chấm hết cho những tham vọng của Konstantinos.<ref name="Venice p.386">Byzantium and Venice: A Study in Diplomatic and Cultural Relations, Donald M. Nicol, Cambridge University press, p.386</ref> Mục đích của ông không nhằm chinh phục xứ Morea mà là để dạy cho người Hy Lạp và vua của họ một bài học trừng phạt.<ref name="Venice p.386"/> Konstantinos và người anh Thomas của ông đã dốc sức vào một cuộc tấn công ở Hexamilion, nơi mà quân Thổ đang xâm phạm vào ngày 27 tháng 11 năm 1446.

Trong khi các bức tường thành có thể tổ chức chống lại các cuộc tấn công thời Trung cổ, Sultan Murad lại sử dụng các khẩu [[súng thần công]] bắn phá dữ dội để hỗ trợ cho binh sĩ hộ tống những [[khí cụ vây thành]] thông thường và mang theo thang mây, sau một hồi kịch chiến ác liệt thì hầu như tường thành Hexamilion rơi vào tình trạng đổ nát và hoang tàn vào ngày 10 tháng 12. Konstantinos và Thomas vội vàng dẫn gia quyến bỏ thành chạy trốn thì xứ Morea bị quân Ottoman chiếm ngay tức khắc. Điều này đặt dấu chấm hết cho nỗ lực của Konstantinos nhằm mở rộng lãnh thổ công quốc của ông.

===Hôn nhân===
Konstantinos XI có hai lần kết hôn: lần đầu tiên vào ngày [[1 tháng 7]] năm [[1428]] với [[Theodora Tocco]], cháu gái của [[Carlo I Tocco]] xứ [[Công quốc chuyên chế Epirus|Epirus]], người đã mất vào năm [[1429]]; lần thứ hai với [[Caterina Gattilusio]], con gái của [[Dorino xứ Lesbos]], bà mất trong khi sinh con vào năm [[1442]]. Vì vậy mà Konstantinos không có người nối dõi từ hai cuộc hôn nhân này.

Sau khi Konstantinos XI chính thức đăng quang ngôi vị [[Hoàng đế Byzantine]] vào năm [[1451]]. Ông đã cử một phái đoàn dưới quyền [[George Sphrantzes]] tới hỏi cưới [[Mara Branković]], con gái của Quốc chủ [[Đurađ Branković]] xứ Serbia và công chúa Byzantine [[Irene Kantakouzene]], về sau trở thành góa phụ của [[Murad II]] (Maria đã được phép trở về với cha mẹ của bà ở Serbia sau khi Murad mất). Lời cầu hôn được sự hoan nghênh của cha bà là Đurađ Branković, nhưng lại vấp phải sự phản đối của bản thân Maria và bà đã thề rằng "nếu Chúa có thể giải thoát bà từ tay của kẻ vô đạo cô sẽ sống một cuộc đời độc thân và trinh nguyên cho phần đời còn lại của mình".<ref>The Immortal Emperor: The Life and Legend of Constantine Palaiologos, Donald M. Nicol, Cambridge University Press, p.45</ref> Vì vậy mà lời cầu hôn thất bại và Sphrantzes đã thu xếp một cuộc hôn nhân khác với một công chúa đến từ [[Đế quốc Trebizond]] hoặc [[Vương quốc Gruzia]]. Cuối cùng họ đã chọn một vị công chúa Gruzia không rõ họ tên và là con gái của [[George VIII của Gruzia|George VIII]]. Konstantinos bắt đầu các cuộc đàm phán chính thức với vua Gruzia, hai bên bắt đầu phái sứ giả sang tiến hành công việc ở Constantinopolis.<ref>The Immortal Emperor: The Life and Legend of Constantine Palaiologos, Donald M. Nicol, Cambridge University Press, p.46</ref> Kết quả cuộc hôn nhân được chấp nhận, vào mùa xuân năm tới Sphrantzes nhổ neo tới Georgia để mang cô dâu tới Constantinopolis, tuy nhiên kế hoạch của Konstantinos bất thành do sự kiện bi thảm đột ngột xảy ra vào năm 1453.<ref name=Nicol>Nicol, D. M., ''The Immortal Emperor'', 1992, pp. 35</ref>

===Trị vì===
[[Tập tin:Metropolis of Mystras, inside, imperial eagle.JPG|nhỏ|200px|Bức phù điêu bằng đá cẩm thạch của một con [[đại bang hai đầu]] trong Nhà thờ Thánh Demetrios ở [[Mystras]], là chỗ đánh dấu nơi mà Konstantinos XI đã đăng quang.]]
Dù gặp những khó khăn trong và ngoài nước xảy ra liên miên trong thời kì trị vì của Konstantinos XI đã lên đến đỉnh điểm trong sự kiện Constantinopolis thất thủ và Đế quốc Byzantine chính thức tiêu vong, các nguồn sử liệu đương thời đều nhắc đến Hoàng đế Konstantinos với tất cả sự trân trọng. Khi anh trai ông là Hoàng đế [[Ioannes VIII Palaiologos]] mất vào năm [[1449]] mà không có người kế thừa, đã xảy ra cuộc tranh chấp ngai vàng giữa Konstantinos và người anh [[Demetrios Palaiologos]]. Demetrios cố gắng lôi kéo sự ủng hộ từ phe đối lập của ông nhằm liên minh giữa giáo hội Chính Thống và Công giáo. Hoàng hậu Helena đóng vai trò là nhiếp chính, đã hỗ trợ cho Konstantinos. Họ kêu gọi [[Sultan]] [[Murad II]] của [[Đế quốc Ottoman|Ottoman]] tới phân xử sự bất đồng này.

Murad chọn ủng hộ Konstantinos và vào ngày 6 tháng 1 năm 1449, Konstantinos làm lễ đăng quang trong một thánh đường ở Mistra với sự tham gia của giám mục địa phương thay vì tại thánh đường [[Hagia Sophia]] ở [[Constantinopolis]].<ref>{{chú thích sách|url=http://books.google.com/books?id=BRl1sWYShpcC&pg=PA212&dq=Constantine+XI+Palaiologos+coronation+mistra&hl=en&sa=X&ei=_F-ZUanyJ87xigLI5YHIDg&ved=0CEgQ6AEwBQ#v=onepage&q=Constantine%20XI%20Palaiologos%20coronation%20mistra&f=false|title=Events That Formed the Modern World|pages=212|author= Frank W. Thackeray, John E. Findling|publisher=ABC-CLIO|year=2012}}</ref> Đây là một việc hiếm hoi nhưng không phải là chưa có tiền lệ đối với một vị hoàng đế nào lại phải làm lễ lên ngôi ở một thành phố cấp tỉnh. Người sáng lập ra vương triều Palaiologos lên ngôi ở [[Nicaea]] thuộc [[Tiểu Á]], John Cantacuzene tại [[Adrianople]] xứ Thrace. Nhưng họ từng có ý nghĩ rằng lễ đăng quang nên được tổ chức lại tại Constantinopolis, do đích thân Thượng phụ cử hành nghi lễ. Riêng Konstantinos được xem là ngoại lệ. Vị Thượng phụ lúc ấy là [[Thượng phụ Gregory III thành Constantinopolis|Gregory III]], người theo chủ nghĩa hợp nhất (xem Ly giáo Đông-Tây) bị giới tu sĩ của ông xa lánh. Konstantinos biết rằng việc trao vương miện từ Gregory như đổ thêm dầu vào lửa của sự bất hòa về tôn giáo ở thủ đô.<ref name="Venice p.390">Byzantium and Venice: A Study in Diplomatic and Cultural Relations, Donald M. Nicol, Cambridge University Press, p.390</ref> Vì vậy, Konstantinos cùng đoàn tùy tùng và cận thần khởi hành trên một hạm đội Venice tới Constantinopolis vào ngày 12 tháng 3 năm 1449.<ref name="Venice p.390"/>

Sultan Murad mất vào năm 1451 và người con trưởng của ông ta là [[Mehmed II]] lên kế ngôi. Ngay sau đó, Mehmed II bắt đầu xúc tiến cho việc chinh phục Constantinopolis. Đáp lại, Konstantinos dọa sẽ thả Hoàng thân [[Orhan I|Orhan]], một kẻ tranh giành ngôi vị Ottoman, trừ khi Mehmed đáp ứng một số yêu cầu của ông. Bằng cách này, Mehmed coi Konstantinos đã vi phạm thỏa thuận đình chiến, vào mùa đông năm [[1451]]-[[1452]], Mehmed cho người xây dựng [[Rumelihisari]], một pháo đài trên một ngọn đồi ở phía châu Âu của Bosporus, nằm ở phía bắc thành phố cắt đứt tuyến đường liên lạc với [[Biển Đen]] ở phía đông. Thêm vào đó xây thêm [[Anadoluhisari|Anadoluhisarı]], pháo đài đối diện với Rumelihisari về phía châu Á, khiến cho Đế quốc Ottoman nắm toàn quyền kiểm soát đường giao thông trên biển qua [[bosphore|eo biển Bosporus]]. Đối với Konstantinos đó rõ ràng là hành động mở đầu cho việc vây hãm và ngay lập tức bắt đầu tổ chức phòng ngự.

Trước tiên Konstantinos hạ lệnh huy động tiền bạc cho việc dự trữ lương thực cho cuộc vây hãm sắp tới và sửa sang tường thành Theodosius đã quá cũ kỹ, nhưng nền kinh tế nghèo nàn không cho phép ông tăng cường thêm quân binh cần thiết để giúp họ chống lại đội quân Ottoman đông đảo. Không còn hy vọng gì vào bất kỳ loại hình viện trợ quân sự nào cả, Konstantinos XI kêu gọi phương Tây tái xác nhận sự hợp nhất giữa [[Chính Thống giáo Đông phương|Giáo hội phương Đông]] và [[Giáo hội Công giáo Rôma|Thiên Chúa giáo La Mã]] đã được ký kết tại [[Công đồng Florence]], một điều kiện mà Giáo hội Công giáo áp đặt đối với bất kỳ việc cung cấp sự trợ giúp nào. Sự hợp nhất đã bị những người thuộc phe chống hợp nhất ("''anthenotikoi''") chỉ trích dữ dội trong đám thần dân của ông. Trong khi đó [[Loukas Notaras]], Đại thần chính kiêm chỉ huy quân sự thuộc phái chống hợp nhất ngày càng xa lánh Konstantinos. Cuối cùng, dù một số thành bang thương nghiệp ở miền bắc Ý đồng ý gửi quân sang trợ giúp việc phòng thủ nhưng sự đóng góp của phương Tây quá ít ỏi so với quân số và thực lực của Ottoman. Konstantinos buộc phải tìm kiếm sự giúp đỡ từ những người anh em khác của ông ở Morea, không may bất kỳ sự trợ giúp về mặt quân sự đều bị quân đội Ottoman ngăn chặn khi họ xâm lược bán đảo vào năm 1452. Cuộc vây hãm thành phố bắt đầu vào mùa đông năm [[1452]]. Konstantinos với lực lượng tự vệ khoảng 60.000 cư dân và 7.000 quân của ông phải đối mặt với một cuộc vây hãm với cả một đạo quân Thổ đông đảo, được hỗ trợ bởi một khí cụ công thành tiên tiến do nhà chế tạo súng rất giỏi người [[Hungary]] là [[Orban]] thiết kế.<ref>The heirs of Archimedes: science and the art of war through the Age of Enlightenment, Brett D. Steele & Tamera Dorland, The MIT Press, 2005, p.128</ref>

===Cái chết===
[[Tập tin:Constantine Palaiologos.jpg|nhỏ|180px|Một bức chân dung của Konstantinos XI.]] 
Trước khi bắt đầu [[Sự thất thủ của Constantinopolis|công hãm]], [[Mehmed II]] đã phái sứ giả đến chỗ Konstantinos XI, đề nghị sẽ tha chết nếu Hoàng đế tự nguyện dâng thành quy hàng người Thổ, với lời hứa hẹn đảm bảo vẫn để Konstantinos tiếp tục trị vì tại [[Mistra]], theo lời của sử gia G.Sphrantzes thì Konstantinos đã gửi thư hồi âm lại như sau:

{{bquote|Giao cả thành phố này cho ngài đã vượt xa quyền hạn của tôi hoặc bất cứ ai sống ở đây, đối với tất cả chúng tôi, sau khi quyết định cùng nhau thà chết chứ không chịu cúi đầu dâng hàng một cách nhục nhã.}}

Konstantinos chỉ huy toàn bộ lực lượng phòng thủ của thành phố và tham gia vào cuộc quyết chiến cuối cùng bên cạnh binh sĩ của ông trong tường thành. Cùng lúc đó, ông dùng kỹ năng ngoại giao để duy trì sự hợp nhất cần thiết giữa lực lượng [[Genova]], [[Venezia|Venice]] và [[Hy Lạp]]. Vào ngày 29 tháng 5 năm 1453, sau mấy giờ công phá dữ dội, toàn bộ thành phố Constantinopolis rơi vào tay quân Thổ. Lời nói cuối cùng của ông còn được ghi chép là "''Thành phố thất thủ và Trẫm vẫn còn sống''", sau đó ông cởi bỏ hoàng bào, vứt hết đồ trang sức để không ai nhận ra rồi thay y phục binh lính tiếp tục chiến đấu bên cạnh tàn quân còn lại cho tới khi bị quân Thổ xông vào giết chết.<ref>The Siege and the Fall of Constantinople in 1453, Marios Philippides,Walter K. Hanak, page 89, 2011</ref>
[[Tập tin:Theophilos Hatzimihail Constantine Palaeologus 1929.jpg|nhỏ|''Hoàng đế Hy-La Konstantinos Palaiologos đích thân chiến đấu chống lại người Thổ trong trận chiến ngày 29 tháng 5 năm 1453''. Họa phẩm của [[Theophilos Chatzimichail]].]]
Một tài liệu giả về cái chết của Konstantinos được sử gia Thổ Tursun Beg ghi chép lại vì ông là một nhân chứng trong cuộc vây hãm đó, theo lời ông cho biết rằng Hoàng đế Konstantinos đã bị một tên lính Thổ cấp bậc azab đâm chết trong khi cố gắng chạy trốn cùng đoàn tùy tùng của mình. Dù theo một số người như [[Sphrantzes]] cho đó chỉ là một cái cớ, ông là người nghi ngờ sự thật về câu chuyện của chính Hoàng đế về sau được nhận dạng bởi đôi ủng màu tía của ông và bản thân ông bị bắt đem ra xử trảm và cái đầu được gửi qua Tiểu Á để quân Thổ hợp pháp hoá chiến thắng, nhiều khả năng là người Thổ chưa bao giờ có thể nhận biết thi thể của ông, khi Mehmed cố sức tìm kiếm thi hài Konstantinos chỉ để hoàn tất chiến thắng vang dội của mình.<ref>Lost to the West: the forgotten Byzantine Empire that rescued Western Civilization, 2009, p. 299</ref>

Người Thổ mau chóng cử binh sĩ tới lục soát trong số những người chết và cái xác tìm thấy đầu tiên được cho là của Hoàng đế, một thi thể mang đôi vớ bằng lụa với một con đại bàng thêu trong đó, riêng cái đầu bị quân Thổ chặt ra mang đi diễu hành xung quanh thủ đô trong cảnh điêu tàn. Tuy nhiên, hành động này của quân Thổ đã thất bại trong việc thu phục nhân tâm dân chúng Constantinopolis vẫn còn luyến tiếc ông. Chí ít; vị Hoàng đế La Mã thứ 88 đã sống một đời tận trung báo quốc, ít nhất là thoát khỏi sự kìm kẹp của Đế quốc Ottoman bằng cái chết oanh liệt và rằng cuối cùng có nhiều khả năng thi thể Konstantinos được [[chôn cất]] trong một ngôi mộ tập thể cùng với những người lính trung thành của mình.

==Di sản==
<!-- Đã che mã nguồn: [[Tập tin:Athen - Denkmal Konstantin XI..jpg|nhỏ|Một bức tượng của Konstantinos XI ở Hy Lạp.]] --> 
Truyền thuyết nói rằng quân Thổ tiến vào thành phố, một thiên sứ đến giải cứu ông rồi biến ông thành đá cẩm thạch và đặt trong một hang động dưới đất gần [[Cổng Vàng (Constantinopolis)|Cổng Vàng]], nơi ông chờ đợi vị Vua trên núi tái sinh nhằm tái chinh phục thành phố cho người Thiên Chúa giáo.<ref>{{Chú thích web |url=http://www.aegean.gr/agios-therapontas/magazine/special/1453/Palaiologos.html |ngày truy cập=2013-05-15 |tựa đề=The Marble King (in Greek) |archive-date=2012-12-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121213125432/http://www.aegean.gr/agios-therapontas/magazine/special/1453/Palaiologos.html |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.greece.org/Romiosini/fall.html Odysseas Elytis's poem on Constantine XI Palaeologos]</ref>

Trong khi làm đại sứ tại Nga vào tháng 2 năm [[1834]], [[Ahmed Pasha]] đã trao tặng [[Nikolai I của Nga|Sa hoàng Nicholas]] một số quà tặng, bao gồm một thanh kiếm nạm ngọc được cho là lấy từ xác chết của Konstantinos XI.<ref>[[Niles' Register]], "Russia and Turkey", February 1834. Page 426.</ref>

Konstantinos XI được sử dụng để tập hợp người Hy Lạp trong cuộc chiến tranh giành độc lập với Đế quốc Ottoman. Đến Hoàng đế được coi là anh hùng quốc gia tại Hy Lạp. Trong cuộc [[chiến tranh bán đảo]] Balkan và Chiến tranh Hy Lạp - Thổ Nhĩ Kỳ, dưới sự ảnh hưởng của Tư tưởng Megali. Tại Hy Lạp, ông được coi như là sự xác nhận phổ biến của lời tiên tri huyền thoại về nhà Vua Cẩm Thạch, người sẽ giải phóng Constantinopolis và tái tạo Đế quốc bị mất.

Di sản Konstantinos Palaiologos vẫn là chủ đề phổ biến trong văn hóa Hy Lạp. Nhà soạn nhạc nổi tiếng đương thời [[Apostolos Kaldaras]] và [[Stamatis Spanoudakis]] đã viết một khúc bi thương về Vua Cẩm Thạch.<ref>[http://www.youtube.com/watch?v=j8GkK7ck5-o The Marble King (music/video)]</ref><ref>[http://www.youtube.com/watch?v=IfDISFLjGbU Μαρμαρωμένος Βασιληάς/The Marble-Petrified King (music/video)]</ref>
 
==Phong thánh== 
Một số Giáo hội [[Chính Thống giáo Đông phương]] và [[Công giáo Hy Lạp]] đều coi Konstantinos XI là một vị [[thánh (định hướng)|thánh]] (hoặc một ''anh hùng dân tộc tử vì đạo'' hoặc ''người ái quốc'', ([[tiếng Hy Lạp]]: {{lang|grc|ἐθνομάρτυρας}}). Tuy nhiên, [[Giáo hội Chính Thống giáo Hy Lạp]] chưa bao giờ phong thánh cho ông.

==Phả hệ==
{{ahnentafel top|width=100%}}
{{ahnentafel-compact5
|style=font-size: 90%; line-height: 110%;
|border=1
|boxstyle=padding-top: 0; padding-bottom: 0;
|boxstyle_1=background-color: #fcc;
|boxstyle_2=background-color: #fb9;
|boxstyle_3=background-color: #ffc;
|boxstyle_4=background-color: #bfc;
|boxstyle_5=background-color: #9fe;
|1= 1. '''Konstantinos XI Palaiologos'''
|2= 2. [[Manuel II Palaiologos]]
|3= 3. [[Helena Dragaš]]
|4= 4. [[Ioannes V Palaiologos]]
|5= 5. [[Helena Kantakouzene]]
|6= 6. [[Konstantinos Dragaš]] 
|8= 8. [[Andronikos III Palaiologos]]
|9= 9. [[Anna xứ Savoy]]
|10= 10. [[Ioannes VI Kantakouzenos]]
|11= 11. [[Irene Asanina]]
|12= 12. [[Dejan Dragaš]]
|13= 13. Theodora của Serbia
|16= 16. [[Michael IX Palaiologos]]
|17= 17. [[Rita của Armenia]]
|18= 18. [[Amadeus V, Bá tước Savoy]]
|19= 19. [[Marie xứ Brabant, Nữ Bá tước Savoy|Maria xứ Brabant]]
|20= 20. [[Mikhael Kantakouzenos]]
|21= 21. Theodora Palaiologina Angelina Kantakouzene
|22= 22. [[Andronikos Asen]]
|23= 23. [[Tarchaneiotissa]]
|24= 24. Dragimir
|26= 26. [[Stefan Uroš III Dečanski của Serbia]]
|27= 27. Maria Palaiologina
}}</center>
{{ahnentafel bottom}}

==Ảnh hưởng văn hóa==
*Hoàng đế Konstantinos XI do [[Cahit Irgat]] đóng vai trong bộ phim Thổ Nhĩ Kỳ năm [[1951]] ''[[İstanbul'un Fethi]]''.
*[[Recep Aktuğ]] đóng vai Hoàng đế Konstantinos XI trong bộ phim Thổ Nhĩ Kỳ năm [[2012]] ''[[Fetih 1453]]''.

==Chú thích==
{{tham khảo|colwidth=30em}}

==Tham khảo==
* Roger Crowley, ''1453: The Holy War for Constantinople and the Clash of Islam and the West''. Hyperion, 2005; ISBN 1-4013-0850-3
* Jonathan Harris, ''The End of Byzantium''. Yale University Press, 2010. ISBN 978-0-300-11786-8
* Donald M. Nicol, ''The Immortal Emperor''. Cambridge University Press, 1992. ISBN 0-521-46717-9
* Donald M. Nicol, ''The Last Centuries of Byzantium''. Cambridge University Press, 1993, 2nd edition. ISBN 0-521-43991-4
*{{chú thích sách| last = Murr Nehme | first = Lina | year = 2003
| title = 1453: The Fall of Constantinople | publisher=Aleph Et Taw | isbn = 2-86839-816-2 }}
*''[[Từ điển Oxford về Byzantium]]'', 1991.
*[[Steven Runciman]], ''The Fall of Constantinople, 1453''. Cambridge University Press, 1965. ISBN 0-521-09573-5
* Georgios Frantzes, Ioannes A. Melisseides, Rita Zavolea Melisseidou, " Ealo I Polis, To Chronico tes halose tes Konstantinoupoles " (Constantinople has Fallen. Chronicle of the Fall of Constatinople: Brief History of Events in Constantinople during the Period 1440-1453, Georgiou Frantzi, Ioannlà một. Melisseidis - translator: Ioannlà một. Melisseidis, Rita Zavolea Melissidou) 1998/2004, Ekd.Vergina, Athens. ISBN 9607171918 ISBN 139789607171917 (Worldcat, Biblionet)

==Liên kết ngoài==
{{thể loại Commons|Konstantinos XI Palaiologos}}
* [http://rumkatkilise.org/constantineXI.htm Great Martyr, the Emperor Blessed Constantine XI Paleologos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061231214704/http://rumkatkilise.org/constantineXI.htm |date=2006-12-31 }}

{{S-start}}
{{S-hou|[[Nhà Palaiologos]]|8 tháng 2|1404|29 tháng 5|1453}}
{{S-reg|}}
{{S-bef
| before = [[Ioannes VIII Palaiologos]]
}} 
{{S-ttl
| title = [[Danh sách Hoàng đế Đông La Mã|Hoàng đế Đông La Mã]]
| years = 1448–1453
}}
{{s-non
| reason = Chính thức bị phế bỏ
| reason2 = Tuyên bố bởi [[Demetrios Palaiologos]]<br>và [[Thomas Palaiologos]] lúc lưu vong
}}
{{S-bef
| before = [[Theodoros II Palaiologos, Lãnh chúa xứ Morea|Theodoros II Palaiologos]]
}}
{{S-ttl
| title = [[Công quốc chuyên chế Morea|Công tước xứ Morea]]
| years = 1443–1449
}}
{{S-aft
| after = [[Thomas Palaiologos]]
}}
{{end}}

{{Hoàng đế La Mã}}

{{Authority control|VIAF=23627099}}

{{DEFAULTSORT:Palaiologos, Konstantinos}}
[[Thể loại:Sinh năm 1404]]
[[Thể loại:Mất năm 1453]]
[[Thể loại:Thánh Chính Thống giáo Đông phương]]
[[Thể loại:Hoàng đế La Mã tử trận|Konstantinos XI]]
[[Thể loại:Sinh năm 1405]]
[[Thể loại:Người Hy Lạp thế kỷ 15]]
[[Thể loại:Vua tử trận]]
[[Thể loại:Vương triều Palaiologos]]
[[Thể loại:Vua theo đạo Công giáo Rôma]]