Xem mã nguồn của Lê Duy Hạnh

{{Thông tin nhân vật
| honorific_prefix = [[Nhà viết kịch]]
| tên = Lê Duy Hạnh
| honorific_suffix = <div style="background-color:#ADD8E6;padding:4px;">
'''Thông tin cá nhân'''</div>
| hình = Tập tin:Le Duy Hanh.jpg
| ghi chú hình = Lê Duy Hạnh (1947-2023)
| tên khai sinh = Lê Thành Yến
| ngày sinh = {{Ngày sinh|1947|2|28}}
| nơi sinh = [[Bình Định (tỉnh)|Bình Định]]
| ngày mất = {{Ngày mất và tuổi|2023|9|6|1947|2|28}}
| nơi mất = [[Thành phố Hồ Chí Minh]]
| quốc tịch = {{VNM}}
| đảng phái = {{CSVN}}
| công việc = [[nhà viết kịch]]
| module = {{Infobox
  | child  = yes
  | title  = 
  | decat  = yes 
| label1 = Nơi cư trú
| data1 = [[Thành phố Hồ Chí Minh]]
| label4 = Lĩnh vực 
| data4 = [[sân khấu]]
| label5 = Khen thưởng
| data5 = {{HCVN|Lao động|1|1|Kháng chiến|1|1|}}<br>[[Tập tin:Communist Party of Vietnam flag logo.svg|22px]] Huy hiệu 55 năm tuổi [[Đảng Cộng sản Việt Nam|Đảng]]
}}
| module2 = {{Infobox
  | child  = yes
  | title  = <div style="background-color:#ADD8E6;padding:4px;">
'''Sự nghiệp sân khấu'''</div>
  | decat  = yes
| label1 = Vai trò
| data1  = [[tác giả kịch bản]]
| label2 = Thể loại
| data2  = [[kịch nói]] 
| label3 = Tác phẩm<br>nổi bật
| data3  = {{hlist|''Bùi Thị Xuân hồi kết cuộc|Mặt trời đêm thế kỷ| Trời Nam''}}
}}
| module5 = <div style="background-color:#ADD8E6;padding:4px;">
'''Giải thưởng'''</div>
'''[[Giải thưởng Nhà nước]] 2001'''<br> Văn học Nghệ thuật
| module3 = <div style="background-color:#ADD8E6;padding:4px; ">'''Chức vụ'''</div>
'''Phó chủ tịch <br>[[Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam]]'''<hr style="border: none; height: 0.7px; background-color: #ccc;">
'''Chủ tịch<br> Hội Sân khấu Thành phố Hồ Chí Minh'''<br>(5 nhiệm kỳ)
| người hôn phối = {{marriage|Hoàng Thị Hạnh (Tư Thái)|1975}}
}}
'''Lê Duy Hạnh''' ([[28 tháng 2]], [[1947]] - [[6 tháng 9]], [[2023]]) là [[nhà viết kịch]] Việt Nam, được tặng [[Giải thưởng Nhà nước (Việt Nam)|Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật]] năm 2001. Ông là tên tuổi lớn trong làng sân khấu với rất nhiều tác phẩm trên cả sân khấu kịch lẫn sàn diễn cải lương.

==Tiểu sử và sự nghiệp ==
Lê Duy Hạnh tên thật là '''Lê Thành Yến''', sinh ngày 28 tháng 2 năm 1947 tại [[Bình Định (tỉnh)|Bình Định]] (nay là [[Gia Lai]]). Sau khi tốt nghiệp đại học, ông được học bổng đi học ở nước ngoài. Nhưng thay vì sang Hoa Kỳ học để lấy bằng tiến sĩ, từ tháng 3 đến tháng 6 năm 1970, ông bị bắt giam tại Nha cảnh sát đô thành và [[khám Chí Hòa]].

Sau khi ra tù, từ tháng 6-1970 đến tháng 6-1972, ông vẫn hoạt động bí mật trong nội đô Sài Gòn. Vào tháng 6-1972, ông được đưa lên chiến khu công tác tại các cơ quan Thành đoàn Sài Gòn. Từ tháng 3-1974 đến tháng 5-1975, ông là Trưởng đoàn, Bí thư Chi bộ Đoàn học sinh, sinh viên Sài Gòn ra Hà Nội học tập và công tác.<ref name=":2">{{Chú thích web|url=https://nld.com.vn/van-nghe/nhieu-nghe-si-noi-tieng-tien-dua-tac-gia-le-duy-hanh-20230909103744895.htm|tựa đề=Nhiều nghệ sĩ nổi tiếng tiễn đưa tác giả Lê Duy Hạnh|tác giả=Thanh Hiệp|ngày=2023-09-09|website=Người lao động|url-status=live|ngày truy cập=2024-07-22}}</ref><ref name=":0" /><ref>{{Chú thích web|url=https://www.sggp.org.vn/tac-gia-le-duy-hanh-qua-doi-post704525.html|tựa đề=Tác giả Lê Duy Hạnh qua đời|tác giả=Thúy Bình|ngày=2023-09-06|website=Sài Gòn giải phóng|url-status=live|ngày truy cập=2024-07-13}}</ref> Năm 1976, ông viết vở ''Sau ngày cưới'', trong đó [[Thanh Nga]] vào vai một bà mẹ hy sinh cho cách mạng.

Ông bắt đầu sáng tác kịch bản sân khấu lịch sử năm 1980 với tác phẩm ''Tâm sự Ngọc Hân.'' Vở kịch được Đoàn Cải lương Văn công Thành phố Hồ Chí Minh diễn trên 700 suất, tạo dấu ấn cho nghệ sĩ [[Mỹ Châu (nghệ sĩ)|Mỹ Châu]] (vai Ngọc Hân) và nghệ sĩ Tuấn Thanh (vai Nguyễn Huệ).

Nhiều kịch bản khác của ông sau đó tiếp tục gây tiếng vang, như ''Hoa độc trong vườn'' (viết về Ngô Quyền), ''Lý Chiêu Hoàng, Hoàng hậu hai vua'' (Dương Vân Nga), ''Hồn thơ ngọc'' (Ngọc Hân), ''Dời đô'' (Lý Công Uẩn), ''Sáng mãi niềm tin'' (Nguyễn Thị Minh Khai, Lê Hồng Phong).

Ngoài ra, ông sáng tác nhiều kịch bản hình thức thể nghiệm như: ''Người cáo'', ''Chuyện lạ'', ''Hồn tuồng'', ''Diễn kịch một mình'', ''Trở về miền nhớ'', ''Thần tượng thực'' và ''Nỗi đau nhân loại''.<ref>{{Chú thích web|url=https://vnexpress.net/soan-gia-le-duy-hanh-qua-doi-4650039.html|tựa đề=Soạn giả Lê Duy Hạnh qua đời|tác giả=Mai Nhật|ngày=2023-09-06|website=VnExpress|url-status=live|ngày truy cập=2024-07-13}}</ref>

Nhiều vở diễn ông viết có giá trị suốt mấy chục năm như kịch bản ''Diễn kịch một mình'' mà nghệ sĩ Bạch Tuyết thể hiện rất thành công, mới đây được sân khấu Sen Việt dựng lại với tên gọi ''Nhật thực''. Rồi ''Vua thánh triều Lê'' nổi tiếng ở cả kịch nói và cải lương. ''Lý Chiêu Hoàng'', ''Trời Nam'', ... hầu như kỳ liên hoan tài năng nào cũng được các nghệ sĩ trẻ chọn dự thi.<ref>{{Chú thích web|url=https://tuoitre.vn/tac-gia-le-duy-hanh-cua-vua-thanh-trieu-le-chiec-ao-thien-nga-qua-doi-20230906145240469.htm|tựa đề=Tác giả Lê Duy Hạnh của 'Vua thánh triều Lê', 'Chiếc áo thiên nga'... qua đời|tác giả=Linh Đoan|ngày=2023-09-06|website=Thanh niên|url-status=live|ngày truy cập=2024-07-13}}</ref>

Các tác phẩm của tác giả Lê Duy Hạnh luôn chứa đựng những niềm trăn trở với cuộc sống, với sân khấu và với cuộc đời.<ref name=":0">{{Chú thích web|url=https://nhandan.vn/tac-gia-kich-ban-san-khau-le-duy-hanh-qua-doi-post771113.html|tựa đề=Tác giả kịch bản sân khấu Lê Duy Hạnh qua đời|tác giả=Linh Bảo|ngày=2023-09-06|website=Nhân Dân|url-status=live|ngày truy cập=2024-07-13}}</ref>

Lê Duy Hạnh từng làm Phó chủ tịch [[Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam]] và là vị lãnh đạo lâu nhất của Hội Sân khấu Thành phố Hồ Chí Minh, có 5 nhiệm kỳ trong vai trò Chủ tịch hội.<ref name=":1" /> Ông là người bạn, người thầy sân khấu uyên bác của các thế hệ nghệ sĩ sân khấu.<ref name=":2" /> Trong thời gian ông tại nhiệm, ông đã thúc đẩy để hình thành và phát triển giải Trần Hữu Trang, Liên hoan sân khấu Mùa thu.<ref name=":1">{{Chú thích web|url=https://thanhnien.vn/vinh-biet-soan-gia-le-duy-hanh-185230906172519955.htm|tựa đề=Vĩnh biệt soạn giả Lê Duy Hạnh|tác giả=Hoàng Kim|ngày=2023-09-06|website=Thanh niên|url-status=live|ngày truy cập=2024-07-13}}</ref>

{{Quote|text=''Một tên tuổi lớn có sức ảnh hưởng đến khuynh hướng sáng tác, dàn dựng trong lãnh vực nghệ thuật cải lương, kịch nói và hát bội.''|sign= NSND [[Thúy Mùi]]|source=<ref name=":2" />}}

Với nhiều đóng góp cho nền sân khấu, ông đạt nhiều giải thưởng trong sự nghiệp, đặc biệt được tặng Huân chương Lao động hạng Nhất; [[Huân chương Kháng chiến]] hạng Nhất;<ref name=":2" /> Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật vào năm 2001 với 3 kịch bản sân khấu lịch sử: ''Bùi Thị Xuân hồi kết cuộc'', ''Mặt trời đêm thế kỷ'' và ''Trời Nam''.<ref name=":3">{{Chú thích web|url=https://nld.com.vn/van-nghe/tac-gia-le-duy-hanh-qua-doi-20230906145505884.htm|tựa đề=Tác giả Lê Duy Hạnh qua đời|tác giả=Thanh Hiệp|ngày=2023-09-06|website=Người lao động|url-status=live|ngày truy cập=2024-07-13}}</ref>

Sáng 12-7, Ban Lý luận phê bình Hội Sân khấu Thành phố Hồ Chí Minh đã tổ chức ghi hình tại Nhà hát Kịch Sân khấu nhỏ Thành phố Hồ Chí Minh (số 5B Võ Văn Tần, Phường Võ Thị Sáu, Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh) phóng sự ''Vinh danh tác giả Lê Duy Hạnh''.<ref>{{Chú thích web|url=https://nld.com.vn/vinh-danh-co-tac-gia-le-duy-hanh-196240712191459762.htm|tựa đề=Vinh danh cố tác giả Lê Duy Hạnh|tác giả=H.Thuận|ngày=2024-07-13|website=Người lao động|url-status=live|ngày truy cập=2024-07-13}}</ref>

== Tác phẩm chính ==

* ''Hoa độc trong vườn''
* ''Lý Chiêu Hoàng''
* ''Hoàng hậu hai vua''
* ''Hồn thơ ngọc''
* ''Dời đô''
* ''Nỏ thần''
* ''Độc thoại đêm…''
* ''Người cáo''
* ''Chuyện lạ''
* ''Hồn tuồng''
* ''Diễn kịch một mình'' 
* ''Trở về miền nhớ'' 
* ''Thần tượng thực'' 
* ''Nỗi đau nhân loại''
* ''Vua thánh triều Lê''

== Vinh danh ==

* [[Danh sách Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật|Giải thưởng Nhà nước]] về Văn học Nghệ thuật năm 2001

=== Khen thưởng ===
* [[Huân chương Lao động]] hạng Nhất
* [[Huân chương Kháng chiến]] hạng Nhất<small><ref name=":2" /></small>
* Huy hiệu 55 năm tuổi [[Đảng Cộng sản Việt Nam|Đảng]]<ref name=":3" />

==Tham khảo==
{{Tham khảo|30em}}

==Xem thêm==

* [[Giải thưởng Nhà nước]]
* [[Danh sách Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật|Danh sách Giải thưởng nhà nước về Văn học Nghệ thuật]]
{{Người được trao Giải thưởng Nhà nước về Sân khấu}}

[[Thể loại:Sinh năm 1947]]
[[Thể loại:Mất năm 2023]]
[[Thể loại:Người Bình Định]]
[[Thể loại:Người nhận Giải thưởng Nhà nước (Việt Nam)]]
[[Thể loại:Huân chương Lao động hạng Nhất]]