Xem mã nguồn của Liên bang Đông Phi

{{short description|Quốc gia châu Phi được đề xuất}}
{{Infobox Geopolitical organization
|conventional_long_name = Liên bang Đông Phi
|native_name = {{native name|sw|Shirikisho la Afrika Mashariki}}
|linking_name = the East African Federation
|image_flag =
|alt_flag = Chín dải màu (từ trên xuống dưới): xanh dương, trắng, đen, xanh lá, vàng, xanh lá, đỏ, trắng, xanh dương. Logo của EAC dược dặt ở chính giữa.
|image_symbol =
|symbol_type = Logo
|symbol_width       = 95px
|motto          = "Một Dân tộc Một Số Phận"
|anthem          = ''Quốc ca EAC''
|image_map = EAF - no borders (orthographic projection).svg
|map_width = 220px
|map_caption = Lãnh thổ Liên bang Đông Phi (xanh lá) trên bản đồ hình chiếu vuông góc của thế giới.
|org_type         = Liên bang được đề xuất
|membership_type = [[Liên bang Đông Phi#Thành viên|Quốc gia]]
|membership =
 {{collapsible list
 |titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal;
 |title = 7 nước
 |{{flagcountry|Burundi}} |{{flagcountry|Cộng hòa Dân chủ Congo}} |{{flagcountry|Kenya}} |{{flagcountry|Rwanda}} |{{flagcountry|South Sudan}} |{{flagcountry|Tanzania}} |{{flagcountry|Uganda}}
 }}
|admin_center_type = Thủ đô
|admin_center = [[Arusha]]
|largest_city = [[Kinshasa]]
|official_languages = [[Tiếng Anh]], [[tiếng Pháp]] 
|languages_type = [[Lingua franca]]
|languages = [[Tiếng Swahili]]
|demonym = Đông Phi
|legislature       = [[Hội đồng Lập pháp Đông Phi|EALA]]
|established_event1    = [[Cộng đồng Đông Phi]]
|established_date1    = {{nowrap|7 tháng 7 năm 2000}}
|established_event2    = Cộng đồng Đông Phi {{small|(đã thành lập)}}
|established_date2    = 
|official_website     = {{url|www.eac.int}}
|area_rank = 7 <!--Calculated by adding the total area of EAC member states-->
|area_magnitude      =
|area_km2         = 4812618
|area_sq_mi        =
|area_footnote      =  
|percent_water      = 4,14
|area_label        = Tổng cộng
|area_label2       = 
|area_dabodyalign     =
|population_estimate   = 312.362.653<ref name=CIAPop/> <!--gives link to list--><!--Calculated by adding the total population of EAC member states-->
|population_estimate_year = 2022
|population_estimate_rank = 4
|population_density_km2  = 58,4
|population_density_sq_mi = 168,1
|GDP_PPP         = 834 tỷ USD<ref name=imf>{{chú thích web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2014/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=89&pr.y=9&sy=2013&ey=2013&scsm=1&ssd=1&sort=subject&ds=.&br=1&c=512,668,914,672,612,946,614,137,311,962,213,674,911,676,193,548,122,556,912,678,313,181,419,867,513,682,316,684,913,273,124,868,339,921,638,948,514,943,218,686,963,688,616,518,223,728,516,558,918,138,748,196,618,278,624,692,522,694,622,142,156,449,626,564,628,565,228,283,924,853,233,288,632,293,636,566,634,964,238,182,662,453,960,968,423,922,935,714,128,862,611,135,321,716,243,456,248,722,469,942,253,718,642,724,643,576,939,936,644,961,819,813,172,199,132,733,646,184,648,524,915,361,134,362,652,364,174,732,328,366,258,734,656,144,654,146,336,463,263,528,268,923,532,738,944,578,176,537,534,742,536,866,429,369,433,744,178,186,436,925,136,869,343,746,158,926,439,466,916,112,664,111,826,298,542,927,967,846,443,299,917,582,544,474,941,754,446,698,666&s=PPPGDP&grp=0&a=|title=Report for Selected Countries and Subjects|work=imf.org|access-date =ngày 24 tháng 7 năm 2016}}</ref>
|GDP_PPP_rank       = 34
|GDP_PPP_year       = 2022
|GDP_PPP_per_capita    = 2.841 USD <!--Calculated by dividing the total GDP/population of EAC member states-->
|GDP_nominal       = 325 tỷ USD
|GDP_nominal_rank   = 45
|GDP_nominal_year     = 2022
|GDP_nominal_per_capita  = 1.106 USD<!--Calculated by dividing the total GDP/population of EAC member states-->
|Gini           = 
|Gini_ref         =    
|Gini_year        =
|HDI           =   
|HDI_ref         =     
|HDI_year         =
|currency         = [[Shilling Đông Phi]] (EAS)
|currency_code      =
|time_zone        = [[Giờ Trung Phi|CAT]]{{\}}[[Giờ Đông Phi|EAT]]
|utc_offset        = +2{{\}}+3
}}

'''Liên bang Đông Phi''' ([[tiếng Swahili]]: ''Shirikisho la Afrika Mashariki'') là một [[liên hiệp chính trị]] được đề xuất bao gồm bảy quốc gia của [[Cộng đồng Đông Phi]] (EAC) là [[Burundi]], [[Cộng hòa Dân chủ Congo]], [[Kenya]], [[Rwanda]], [[Nam Sudan]], [[Tanzania]] và [[Uganda]] thành một quốc gia [[liên bang]] duy nhất.<ref name="EAC_President_2010">{{chú thích web |url=http://www.sundayvision.co.ug/detail.php?mainNewsCategoryId=7&newsCategoryId=123&newsId=402452 |title=Uganda Sunday Vision (2004-11-28): One president for EA by 2010 |publisher=Sundayvision.co.ug |date = ngày 28 tháng 11 năm 2004 |access-date = ngày 15 tháng 7 năm 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121031054042/http://www.sundayvision.co.ug/detail.php?mainNewsCategoryId=7&newsCategoryId=123&newsId=402452 |archivedate=ngày 31 tháng 10 năm 2012 |df=dmy-all }}</ref> Tháng 9 năm 2018, một ủy ban được thành lập để bắt đầu quá trình soạn thảo bản hiến pháp cho khu vực,<ref name="theeastafrican.co.ke">{{chú thích web|url=https://www.theeastafrican.co.ke/news/ea/Dream-of-a-United-States-of-East-Africa/4552908-4783896-glbl64/index.html|title=Ready for a United States of East Africa?|publisher=}}</ref> và dự thảo hiến pháp cho liên minh dự kiến sẽ được viết năm 2021, với việc thi hành bắt đầu năm 2023.<ref name="East African 2">{{chú thích web |last=Havyarimana |first=Moses |url=https://www.theeastafrican.co.ke/news/ea/East-africa-experts-draft-confederation-constitution/4552908-5422610-11fx1ge/index.html |title=Regional experts draft confederation constitution |work=[[The EastAfrican]] |date=ngày 18 tháng 1 năm 2020 |access-date =ngày 24 tháng 2 năm 2020}}</ref>

== Đặc điểm ==
Với diện tích 4.812.618&nbsp;km², Liên bang Đông Phi sẽ là quốc gia lớn nhất châu Phi và lớn thứ bảy thế giới. Năm 2022, ước lượng dân số của nó là 312.362.653, đứng thứ nhất châu Phi và thứ tư trên thế giới.<ref name=CIAPop/> Dân số này sẽ lớn hơn dân số của Indonesia và hơn 90% dân số [[Hoa Kỳ]].<ref name=CIAPop>{{chú thích web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html|title=The World Factbook|work=cia.gov|access-date=ngày 24 tháng 7 năm 2016|archive-date=2011-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927165947/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html|url-status=dead}}</ref> <!--gives link to list--><!--Calculated by adding the total population of EAC member states-->

[[Tiếng Swahili]] sẽ là [[lingua franca]] còn tiếng Anh là ngôn ngữ chính thức thứ hai. [[Kinshasa]] là thành phố đông dân nhất, còn thủ đô dự kiến sẽ là [[Arusha]], một thành phố tại Tanzania gần biên giới Kenya, cũng là nơi đặt trụ sở của [[Cộng đồng Đông Phi]].<ref name="EAC_President_2010"/>

[[Đơn vị tiền tệ]] được đề xuất cho liên minh này là đồng [[shilling Đông Phi]], mà theo như một báo cáo năm 2013 thì sẽ trở thành đồng tiền chung cho năm trong sáu nước thành viên vào năm 2023.<ref>{{chú thích web|url=https://www.reuters.com/article/us-africa-monetaryunion/east-african-trade-bloc-approves-monetary-union-deal-idUSBRE9AT08O20131130|title=East African trade bloc approves monetary union deal|date=ngày 30 tháng 11 năm 2013|publisher=|access-date =ngày 19 tháng 1 năm 2018|via=Reuters}}</ref> GDP (PPP) ước tính là 472,238 tỷ USD, đứng thứ năm châu Phi và thứ 43<ref name=imf>{{chú thích web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2014/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=89&pr.y=9&sy=2013&ey=2013&scsm=1&ssd=1&sort=subject&ds=.&br=1&c=512,668,914,672,612,946,614,137,311,962,213,674,911,676,193,548,122,556,912,678,313,181,419,867,513,682,316,684,913,273,124,868,339,921,638,948,514,943,218,686,963,688,616,518,223,728,516,558,918,138,748,196,618,278,624,692,522,694,622,142,156,449,626,564,628,565,228,283,924,853,233,288,632,293,636,566,634,964,238,182,662,453,960,968,423,922,935,714,128,862,611,135,321,716,243,456,248,722,469,942,253,718,642,724,643,576,939,936,644,961,819,813,172,199,132,733,646,184,648,524,915,361,134,362,652,364,174,732,328,366,258,734,656,144,654,146,336,463,263,528,268,923,532,738,944,578,176,537,534,742,536,866,429,369,433,744,178,186,436,925,136,869,343,746,158,926,439,466,916,112,664,111,826,298,542,927,967,846,443,299,917,582,544,474,941,754,446,698,666&s=PPPGDP&grp=0&a=|title=Report for Selected Countries and Subjects|work=imf.org|access-date =ngày 24 tháng 7 năm 2016}}</ref> trên thế giới.

== Lịch sử ==

=== Đề xuất những năm 1960 ===

[[Tập tin:East African Federation (orthographic projection) proposed - 1963.png|thumb|left|Liên bang Đông Phi được đề xuất thập niên 1960]]

Đầu những năm 1960, vào khoảng lúc Kenya, [[Tanganyika]], Uganda và [[Zanzibar]] giành được độc lập từ thực dân Anh, lãnh đạo bốn nước bày tỏ ý định hình thành một liên bang. Năm 1960, [[Julius Nyerere]] thậm chí được yêu cầu dời ngày độc lập của Tanganyika (dự kiến năm 1961) để tất cả các lãnh thổ Đông Phi giành được độc lập cùng một lúc.

Tháng 6 năm 1963, Thủ tướng Kenya [[Jomo Kenyatta]] gặp Tổng thống Tanganyika [[Julius Nyerere]] và Tổng thống Uganda [[Milton Obote]] tại [[Nairobi]]. Bộ ba thảo luận về khả năng hợp nhất ba quốc gia của họ (cùng với Zanzibar) thành một Liên bang Đông Phi thống nhất, tuyên bố rằng việc này sẽ được hoàn thành vào cuối năm.{{sfnm|1a1=Arnold|1y=1974|1p=173|2a1=Assensoh|2y=1998|2p=55|3a1=Kyle|3y=1997|3p=58}} Sau đó, nhiều cuộc thảo luận về việc chuẩn bị cho một liên minh được tiến hành.

Kenyatta trở nên lưỡng lự hơn về kế hoạch này và khi năm 1964 đến, liên bang vẫn chưa được hình thành.{{sfn|Arnold|1974|p=174}} Tháng 5 năm 1964, Kenyatta bác bỏ một giải pháp kêu gọi sự tiến hành thành lập liên bang nhanh hơn.{{sfn|Arnold|1974|p=174}} Ông khẳng định trước công chúng rằng sự thành lập liên minh chỉ là thủ đoạn để làm chậm tiến trình độc lập của Kenya khỏi nước Anh, nhưng Nyerere từ chối điều này.{{sfn|Arnold|1974|p=174}} Vào khoảng cùng thời gian, Obote chống lại một Liên bang Đông Phi, thay vào đó ủng hộ sự đoàn kết toàn châu Phi, một phần vì sức ép chính trị trong nước với vương quốc nửa tự trị [[Buganda]] không đồng tình với việc nằm trong Liên bang Đông Phi dưới dạng một phần của Uganda thay vì là một thành viên độc lập.

Đến cuối năm 1964, khả năng về một Liên bang Đông Phi đã biến mất, tuy nhiên [[Tanganyika]] và [[Zanzibar]] đã thành lập liên minh tháng 4 năm 1964, cuối cùng trở thành [[Tanzania]].

=== Thập niên 2010, Cộng đồng Đông Phi ===
Việc thành lập liên bang Cộng đồng Đông Phi (EAC) đã được thảo luận, với dự kiến ban đầu về thời gian diễn ra là năm 2013.<ref>{{chú thích web |author=The African Executive |url=http://www.africanexecutive.com/modules/magazine/articles.php?article=751 |title=James Shikwati (2006-06-14) The Benefits of the East Africa Federation to the Youth. The African Executive |publisher=Africanexecutive.com |access-date = ngày 15 tháng 7 năm 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120515155243/http://www.africanexecutive.com/modules/magazine/articles.php?article=751 |archive-date=ngày 15 tháng 5 năm 2012 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Năm 2010, EAC triển khai [[Cộng đồng Đông Phi#Thị trường chung|thị trường chung]] cho hàng hóa, nhân lực và tiền vốn trong khu vực, với mục đích sử dụng đồng tiền chung năm 2013 và liên bang năm 2015.<ref>{{chú thích web |url=https://af.reuters.com/article/kenyaNews/idAFLDE65T2AJ20100701?sp=true |access-date=ngày 6 tháng 4 năm 2019 |title=FACTBOX: East African common market begins |date=ngày 1 tháng 7 năm 2010 |publisher=Reuters |archive-date=2020-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200812185137/https://af.reuters.com/article/kenyaNews/idAFLDE65T2AJ20100701?sp=true |url-status=dead }}</ref>

[[Nam Sudan]] được chấp thuận làm thành viên của EAC tháng 3 năm 2016, và chính thức gia nhập tháng 9 năm 2016. Nó sẽ là thành viên thứ sáu của Liên bang Đông Phi.<ref>{{chú thích báo |url=http://www.nation.co.ke/business/South-Sudan-admitted-into-EAC/-/996/3100314/-/6t0bfiz/-/index.html |title=South Sudan admitted into EAC |newspaper=Daily Nation |date=ngày 2 tháng 3 năm 2016 |access-date =ngày 4 tháng 3 năm 2016}}</ref> Với những vấn đề cơ sở hạ tầng còn dai dẳng tại quốc gia mới này từ khi Tổng thống [[Salva Kiir Mayardit]] cắt đứt giao thương dầu mỏ với Sudan, Nam Sudan đã quyết định đầu tư vào xây dựng đường ống dẫn dầu đi vòng qua Sudan. Những đường ống mới này sẽ kéo dài qua [[Ethiopia]] đến hải cảng [[Djibouti]], cũng như đến vùng đông nam bờ biển Kenya.<ref name="South Sudan Oil Development">{{chú thích web |url=http://www.groundreport.com/Business/South-Sudan-Oil-Transit-to-Resume-Lamu-Project-wil/2944897 |title=South Sudan Oil Transit to Resume, Lamu Project will continue |publisher=GroundReport |date=ngày 16 tháng 3 năm 2012 |access-date=ngày 15 tháng 7 năm 2012 |archive-date=2012-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120605064503/http://www.groundreport.com/Business/South-Sudan-Oil-Transit-to-Resume-Lamu-Project-wil/2944897 |url-status=dead }}</ref> Sự hợp tác này có thể sẽ làm gia tăng khả năng Nam Sudan gia nhập Liên bang Đông Phi.<ref>{{chú thích web|url=https://www.theeastafrican.co.ke/news/EAC-prepares-to-admit-South-Sudan--/-/2558/1849526/-/ao63gfz/-/index.html|title=EAC prepares to admit South Sudan|work=theeastafrican.co.ke|access-date =ngày 24 tháng 7 năm 2016|archive-date = ngày 12 tháng 2 năm 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200212141817/https://www.theeastafrican.co.ke/news/EAC-prepares-to-admit-South-Sudan--/-/2558/1849526/-/ao63gfz/-/index.html}}</ref>

Ngày 14 tháng 10 năm 2013, lãnh đạo các nước Uganda, Kenya, Rwanda và Burundi bắt đầu một cuộc họp tại [[Kampala]] dự kiến soạn thảo hiến pháp cho Liên bang Đông Phi,<ref>{{chú thích web |author=Sudan Tribune |url=http://www.sudantribune.com/spip.php?article48441 |title=ST (2013-10-15) Uganda hosts meeting of experts to fast-track political federation of East Africa |publisher=SudanTribune.com |date= |access-date=ngày 20 tháng 10 năm 2013 |archive-date=2013-10-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131022211259/http://www.sudantribune.com/spip.php?article48441 |url-status=dead }}</ref> nhưng đến tháng 12 năm 2014, nỗ lực cho một liên minh chính trị đã bị dời đến 2016 hoặc muộn hơn.<ref>{{chú thích web | url=http://allafrica.com/stories/201412300998.html | title=East Africa: Further Delays for the EAC Political Federation | date=ngày 20 tháng 12 năm 2014 | access-date=ngày 4 tháng 5 năm 2015 | archive-date=2015-07-05 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150705173658/http://allafrica.com/stories/201412300998.html | url-status=dead }}</ref>

Tháng 2 năm 2016, Tổng thống Uganda [[Yoweri Museveni]] nói liên minh là "mục tiêu số một chúng ta nên hướng tới".<ref>{{chú thích báo|url=http://europe.newsweek.com/ugandas-museveni-wants-create-east-african-superstate-424975?rm=eu|title=Ahead of election, Museveni says he wants to build East African superstate #UgandaDecides|newspaper=Newsweek|access-date = ngày 22 tháng 10 năm 2016}}</ref> Tháng 11 năm 2016, Nội các EAC nhất trí thành lập một Liên hiệp các quốc gia Đông Phi trước khi Liên bang Đông Phi được thành lập.<ref>{{chú thích báo|url=http://allafrica.com/stories/201611300840.html|title=East Africa: Finally, East African Nations Agree to Disagree On Federation|last=Ubwani|first=Zephania|date = ngày 30 tháng 11 năm 2016 |work=The Citizen (Dar es Salaam)|access-date = ngày 24 tháng 8 năm 2017}}</ref>

Tháng 9 năm 2018, một ủy ban gồm các chuyên gia luật trong khu vực được lập nên để bắt đầu tiến trình soạn thảo một hiến pháp khu vực.<ref name="theeastafrican.co.ke"/> Ủy ban tham gia một cuộc họp cố vấn tại Burundi trong năm ngày 14–18 tháng 1 năm 2020. Tại đây, ủy ban thông báo một hiến pháp liên bang sẽ được soạn thảo cuối năm 2021. Sau khi dự thảo được chấp thuận bởi sáu nước EAC trong vòng một năm, Liên hiệp các quốc gia Đông Phi sẽ được thành lập năm 2023. Kế hoạch tiến tới một liên bang chính trị thống nhất sẽ được thảo luận cụ thể ở những buổi họp sau.<ref name="East African 2"/><ref>{{chú thích web |last=Havyarimana |first=Moses |url=https://www.theeastafrican.co.ke/news/ea/Experts-gather-for-federation-law/4552908-5414284-lci6im/index.html |title=Regional experts gather for federation law |work=[[The EastAfrican]] |date=ngày 11 tháng 1 năm 2020 |access-date =ngày 24 tháng 2 năm 2020}}</ref>

Vào tháng 4 năm 2020, Yoweri Museveni trình bày lại mong muốn đạt được đỉnh cao của Liên bang Đông Phi trong một bài phát biểu trước quốc gia, củng cố lập trường của ông rằng Liên bang Đông Phi có thể mang lại lợi ích chính trị và kinh tế cho khu vực.<ref>{{Cite web |title=Towards an East African Federation: Realising - ProQuest |url=https://www.proquest.com/docview/2396880936 |access-date=2022-03-15 |website=www.proquest.com |language=en |id={{ProQuest|2396880936}}}}</ref>

Vào ngày 29 tháng 3 năm 2022, Hội nghị thượng đỉnh các nguyên thủ quốc gia thuộc Cộng đồng Đông Phi đã tổ chức Hội nghị cấp cao thông thường lần thứ 19. [[Cộng hòa Dân chủ Congo]] được gia nhập EAC theo quyết định nhất trí của nguyên thủ quốc gia của Hội nghị thượng đỉnh. Vào ngày 8 tháng 4 năm 2022, DRC chính thức gia nhập EAC<ref>{{Cite web |title=EAC Quick Facts |url=https://www.eac.int/eac-quick-facts |access-date=2022-04-29 |website=www.eac.int}}</ref> và vào ngày 11 tháng 7 năm 2022, CHDC Congo chính thức trở thành thành viên của EAC.<ref>{{Cite news |last=Maringa |first=George |title=DRC now officially a member of East African Community |work=The Standard |url=https://standardmedia.co.ke/sports/africa/article/2001442665/drc-now-officially-a-member-of-east-african-community}}</ref>

==Xem thêm==
* [[Liên minh châu Phi]]

== Tham khảo ==
{{tham khảo}}

== Nguồn ==
*{{chú thích sách|last=Arnold|first=Guy|year=1974|title=Kenyatta and the Politics of Kenya|location=London|publisher=Dent|isbn=0-460-07878-X}}
*{{chú thích sách|last=Assensoh|first=A. B.|year=1998|title=African Political Leadership: Jomo Kenyatta, Kwame Nkrumah, and Julius K. Nyerere|url=https://archive.org/details/africanpolitical0000asse|publisher=Krieger Publishing Company|location=Malabar, Florida|isbn=9780894649110}}
*{{chú thích tạp chí|first=Keith|last=Kyle|year=1997|title=The Politics of the Independence of Kenya|journal=Contemporary British History|volume=11|number=4|pages=42–65|doi=10.1080/13619469708581458}}

{{Pan-Africanism}}
{{Liên minh châu Phi}}

[[Thể loại:Đông Phi]]
[[Thể loại:Quốc gia được đề xuất]]
[[Thể loại:Tổ chức quốc tế được đề xuất]]