Xem mã nguồn của Luisa của Savoia

{{Infobox royalty
| name = Louise xứ Savoy
| image = Bemberg fondation Toulouse - Portrait de Louise de Savoie, mère de François Ier - École De Jean Clouet (1475;1485-1540) 22x17 Inv.1013.jpg
| caption = Chân dung bởi Jean Clouet
| house = Nhà Savoy
| father = Philip II, Công tước xứ Savoy
| mother = Margaret xứ Bourbon
| succession = Nhiếp chính Pháp
| reign_type = Nhiếp chính
| reign = 1515–1516<br>1523–1526<br>1529
| predecessor = [[François I của Pháp]]
| spouse = Charles, Bá tước Angoulême
| issue = Marguerite xứ Navarre<br>[[François I của Pháp]]
| birth_date = 11 tháng 9 năm 1476
| birth_place = Pont-d'Ain
| death_date = 22 tháng 9 năm 1531 (55 tuổi)
| death_place = Grez-sur-Loing
| burial_place = Vương cung thánh đường Saint-Denis, Pháp
}}

'''Louise xứ Savoy''' (11 tháng 9 năm 1476 – 22 tháng 9 năm 1531) là một quý tộc Pháp và là '''nhiếp chính của Vương quốc Pháp''', đồng thời là Nữ công tước ''suo jure'' của Auvergne và Bourbon. Bà nổi tiếng là mẹ của vua '''Francis I của Pháp''' và '''Marguerite xứ Navarre'''. Trong thời gian con trai vắng mặt vì chiến tranh, bà nhiều lần điều hành đất nước với tư cách nhiếp chính.<ref>Knecht, R. J. (1982). ''Francis I''. Cambridge University Press.</ref>

== Gia đình và thời niên thiếu ==
Louise sinh tại '''Pont-d'Ain''', là con gái cả của '''Philip II, Công tước xứ Savoy''', và người vợ đầu '''Margaret xứ Bourbon'''.<ref>Knecht (1982), tr. 1.</ref> Sau khi mẹ qua đời lúc bà mới 7 tuổi, Louise được nuôi dạy bởi '''Anne de Beaujeu''', người từng giữ vai trò nhiếp chính nước Pháp cho em trai là vua Charles VIII.<ref>Knecht (1982), tr. 1.</ref>

Tại lâu đài Amboise, bà gặp '''Margaret xứ Áo''', người sau này trở thành đối tác đàm phán hòa bình quan trọng của bà.<ref>Jansen, Sharon L. (2002). ''The Monstrous Regiment of Women''. Palgrave Macmillan.</ref>

== Hôn nhân ==
Năm 1488, khi mới 11 tuổi, Louise kết hôn với '''Charles xứ Orléans, Bá tước Angoulême''' tại Paris.<ref>Jansen (2002), tr. 182.</ref> Dù chồng có tình nhân, cuộc hôn nhân của họ được xem là khá hạnh phúc nhờ tình yêu chung dành cho sách.

Hai người có hai con:
* '''Marguerite xứ Navarre''' (1492)
* '''Francis I của Pháp''' (1494)

Năm 1496, Charles qua đời, khiến Louise góa bụa ở tuổi 19.<ref>Knecht (1982), tr. 3–4.</ref>

== Mẹ của nhà vua ==
Sau khi vua '''Louis XII của Pháp''' qua đời năm 1515, Francis lên ngôi trở thành '''Francis I của Pháp'''. Từ đây Louise trở thành nhân vật quyền lực bậc nhất triều đình.

Bà tham gia sâu vào chính trị, ngoại giao và giáo dục hoàng gia. Louise cũng chịu ảnh hưởng mạnh từ '''Phục Hưng Ý''', đảm bảo các con được giáo dục theo tinh thần nhân văn thời kỳ này.<ref>Knecht (1982), tr. 6.</ref>

== Tranh chấp thừa kế Bourbon ==
Sau khi '''Suzanne, Nữ công tước Bourbon''' qua đời năm 1521, Louise đưa ra yêu sách đối với '''Auvergne''' và các lãnh địa Bourbon dựa trên quan hệ huyết thống gần.<ref>Jansen (2002).</ref>

Bà từng đề nghị kết hôn với '''Charles III, Công tước Bourbon''' nhằm giải quyết tranh chấp thừa kế, nhưng bị từ chối. Việc này dẫn tới xung đột chính trị lớn giữa Bourbon và hoàng gia Pháp.

== Nhiếp chính Pháp ==
Louise nhiều lần làm '''nhiếp chính Pháp''' khi Francis vắng mặt:
* 1515 — khi Francis chinh chiến tại Ý
* 1525–1526 — khi Francis bị bắt giam tại Tây Ban Nha
* 1529 — trong giai đoạn đàm phán hòa bình

Trong thời gian Francis bị giam, Louise còn chủ động mở quan hệ ngoại giao với '''Đế quốc Ottoman''', gửi sứ giả đến '''Suleiman Đại đế''' để tìm kiếm liên minh chống Habsburg.<ref>Merriman, Robert (1966). ''Suleiman the Magnificent 1520–1566''.</ref>

Đây là bước đầu hình thành '''liên minh Pháp–Ottoman'''.

== Hòa ước Cambrai ==
Louise là nhà đàm phán chính của '''Hòa ước Cambrai''' (1529), còn gọi là '''“Hòa bình của các Quý bà”'''.

Hiệp ước được ký giữa:
* Louise xứ Savoy (đại diện Pháp)
* Margaret xứ Áo (đại diện Đế quốc La Mã Thần thánh)

Hiệp ước tạm thời chấm dứt cuộc chiến giữa nhà '''Valois''' và nhà '''Habsburg''' tại Ý.<ref>Seward, Desmond (1973). ''Prince of the Renaissance''.</ref>

== Qua đời ==
Louise qua đời ngày 22 tháng 9 năm 1531 tại '''Grez-sur-Loing''', có thể do bệnh dịch hạch, hưởng thọ 55 tuổi.<ref>Seward (1973), tr. 173.</ref>

Thi hài bà được an táng tại '''Vương cung thánh đường Saint-Denis''' ở Pháp.

Thông qua con gái '''Marguerite xứ Navarre''' và cháu gái '''Jeanne d'Albret''', Louise trở thành tổ tiên của các '''vua Bourbon của Pháp''', bao gồm '''Henry IV của Pháp'''.

== Tham khảo ==
<references/>

== Nguồn ==
* Hacket, Francis (1937). ''Francis the First''.
* Jansen, Sharon L. (2002). ''The Monstrous Regiment of Women: Female Rulers in Early Modern Europe''.
* Knecht, R. J. (1982). ''Francis I''. Cambridge University Press.
* Merriman, Robert (1966). ''Suleiman the Magnificent 1520–1566''.
* Seward, Desmond (1973). ''Prince of the Renaissance: The Golden Life of François I''.