Xem mã nguồn của Mã Lai thuộc Anh

{{Infobox Former Country
| conventional_long_name = Mã Lai thuộc Anh
| common_name = Mã Lai thuộc Anh
| native_name = ''British Malaya''
| image_map = LocationBritishMalaya.png
| map_caption = Vị trí của Mã Lai thuộc Anh từ năm 1909 đến 1946.
| capital = [[Kuala Lumpur]]
| coordinates = {{Coord|3|13|N|101|6|E}}
| demonym = [[Người Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland|Người Anh]], Người Mã Lai
| membership = {{ublist
 | [[Các khu định cư Eo biển]]
 | [[Các bang Liên bang Mã Lai]]
 | [[Các bang Mã Lai chưa phân loại]]
 }}
| government_type = [[Đế quốc Anh|Hoàng gia]]
| leader_title1 = 1826–1830
| leader_name1 = [[George IV của Anh|George IV]]
| leader_title2 = 1830–1837
| leader_name2 = [[William IV của Anh|William IV]]
| leader_title3 = 1837–1901
| leader_name3 = [[Victoria của Anh|Victoria]]
| leader_title4 = 1901–1910
| leader_name4 = [[Edward VII]]
| leader_title5 = 1910–1936
| leader_name5 = [[George V]]
| leader_title6 = 1936–1936
| leader_name6 = [[Edward VIII]]
| leader_title7 = 1936–1941
| leader_name7 = [[George VI]]
| leader_title8 = 1941–1945
| leader_name8 = ''[[Mã Lai thuộc Nhật|Tạm thời chưa có]]''
| leader_title9 = 1946–1952
| leader_name9 = [[George VI]]
| leader_title10 = 1952–1957
| leader_name10 = [[Elizabeth II]]
| legislature = [[Quốc hội Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland|Nghị viện]]
| upper_house = [[Thượng Nghị viện Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland|Thượng nghị viện]]
| lower_house = [[Hạ Nghị viện Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland|Hạ nghị viện]]
| sovereignty_type = [[Đế quốc Anh]]
| life_span = 1826–1957
| established_event1 = [[Hiệp ước Anh-Hà Lan năm 1824]]
| established_date1 = 17 tháng 3 năm 1824
| established_event2 = Thành lập [[Công ty Đông Ấn Anh]]
| established_date2 = 27 tháng 11 năm 1826
| established_event3 = [[Hiệp ước Pangkor năm 1874]]
| established_date3 = 20 tháng 1 năm 1874
| established_event4 = [[Mã Lai thuộc Nhật|Nhật thôn tính]]
| established_date4 = 8 tháng 12 năm 1941
| established_event5 = [[Chính quyền quân sự Anh tại Mã Lai|Chính quyền quân sự Anh]]
| established_date5 = 12 tháng 9 năm 1945
| established_event6 = [[Liên hiệp Mã Lai]]
| established_date6 = 1 tháng 4 năm 1946
| established_event7 = [[Liên bang Mã Lai]]
| established_date7 = 1 tháng 2 năm 1948
| established_event8 = [[Cao Ủy]]
| established_date8 = 18 tháng 1 năm 1956
| established_event9 = [[Đạo luật độc lập Liên bang Mã Lai 1957]]
| established_date9 = 31 tháng 7 năm 1957
| established_event10 = [[Hari Merdeka|Ngày Quốc khánh]]
| established_date10 = 31 tháng 8 năm 1957
| area_km2 = 
| area_rank = 
| GDP_PPP = 
| GDP_PPP_year = 
| HDI = 
| HDI_year = 
| today = {{flag|Malaysia}}<br />{{flag|Singapore}}
| image_flag = Flag of the British Straits Settlements (1904–1925).svg
| official_languages = {{ubl|[[Tiếng Anh]]|[[Tiếng Mã Lai]]|[[Tiếng Hoa]]|[[Tiếng Tamil]]}}
| image_coat = Coat of arms of the Straits Settlements.svg
}}
{{Lịch sử Malaysia}}
'''Mã Lai thuộc Anh''' ({{langx|en|British Malaya}}) là một trong những thuộc địa của [[Đế quốc Anh]], bao gồm Định cư Eo biển (thành lập năm 1826), [[Liên bang Mã Lai]] (thành lập năm 1895) và [[Các quốc gia Mã Lai chưa phân loại|năm quốc gia Ma Lai]] (chủ quyền đã giành được từ năm 1904 đến 1909). đã làm thay đổi thành phần của [[Liên hiệp Mã Lai]] và [[Liên bang Mã Lai]], cho đến khi độc lập năm 1957.

== Nguồn gốc ảnh hưởng của Anh trong chính trị Mã Lai ==
Năm 1771, [[người Anh]] đã thành lập các nhà máy ở [[Penang]], trước đây là một phần của [[Kedah]] và tại [[Singapore]] vào năm 1819.

Vào giữa [[thế kỷ 18]], các công ty Anh có thể được tìm thấy giao dịch ở [[bán đảo Mã Lai]]. Vào tháng 4 năm 1771, ''Jourdain, Sulivan & De Souza'', một công ty của người Anh ở [[Madras]], [[Ấn Độ]], đã gửi cho Francis Light, đội trưởng của [[Công ty Đông Ấn Anh]], gặp Quốc vương [[Kedah, Muhammad Jiwa Shah]], để mở thị trường của đất nước đó cho thương mại tự do. Quốc vương phải đối mặt với nhiều mối đe dọa bên ngoài tại thời điểm đó. [[Xiêm]], người đang có chiến tranh với [[Miến Điện]], đã nhận được quân tiếp viện từ Kedah, đó là quốc gia chư hầu của ông. Kedah là một đồng minh bất đắc dĩ của Xiêm. Trong các cuộc đàm phán giữa Quốc vương và Light, Quốc vương đã chấp nhận thành lập một nhà máy của Anh hoạt động tại Kedah nếu người Anh hứa sẽ bảo vệ đất nước khỏi các mối đe dọa từ bên ngoài. Light đã đưa lời đề nghị đó lên cấp trên của cô ở Ấn Độ, người đã từ chối nó.

Hai năm sau, Quốc vương qua đời và được thay thế bởi [[Abdullah Mahrum Shah]]. Quốc vương mới, cảm thấy tuyệt vọng, đã đề nghị Light Island Penang như một phần thưởng cho viện trợ quân sự. Light đã thông báo cho Công ty Đông Ấn Anh về lời đề nghị của Quốc vương. Công ty đã ra lệnh cho Light chiếm lấy Penang, nhưng không đảm bảo viện trợ quân sự mà Quốc vương yêu cầu. Cuối cùng, công ty quyết định không gửi bất kỳ sự giúp đỡ nào, và Quốc vương, cảm thấy bị phản bội, đã trục xuất Light khỏi Penang. Sự từ chối của Light đã khiến Quốc vương tăng cường quân đội và củng cố Prai, một bãi biển ở phía trước Penang. Nhận thấy mối đe dọa này, người Anh đã huy động và san bằng pháo đài của Prai. Với thất bại này, Quốc vương buộc phải ký một thỏa thuận hợp pháp cho phép người Anh chiếm [[Penang]]; Như một phần thưởng, Quốc vương sẽ nhận được thu nhập hàng năm là 6.000 [[peso Tây Ban Nha]]. Vào ngày 1 tháng 5 năm 1791, [[Quốc kỳ Vương quốc Liên hiệp Anh|quốc kỳ Anh]] (Union Jack) đã chính thức được treo ở Penang. Năm 1800 Kedah đã nhượng lại Prai cho người Anh và Quốc vương đã nhận thêm 4.000 peso làm thu nhập hàng năm.

Penang sau đó được rửa tội Hoàng tử xứ [[Wales]], trong khi Prai được đổi tên thành tỉnh Wellesley. Năm 1821, Xiêm xâm chiếm Kedah, lục soát thủ đô Alor Star và chiếm đóng vương quốc cho đến năm 1842. Thách thức của một số cuộc xung đột và nội chiến ngày càng gia tăng, đặc biệt kéo dài và dữ dội, lan rộng khắp thế giới thứ ba trong thập kỷ của 90, yêu cầu sự cam kết của cộng đồng quốc tế và khuyến khích sự xuất hiện của một mô hình phản ứng có tính đến các nguồn, diễn viên, động lực, cũng như hậu quả của các mô hình xung đột mới kể từ khi kết thúc [[Chiến tranh Lạnh]].

[[Liên Hợp Quốc]] nhận thức rõ ràng, trong bối cảnh quốc tế mới này, một cơ hội để mở rộng vai trò là người bảo đảm hòa bình và an ninh quốc tế. Do đó, giả sử những kỳ vọng chung chung, với sự kết thúc của cuộc đối đầu lưỡng cực và sự hồi sinh của Tổ chức, Tổng thư ký [[Boutros-Ghali]] đã phát triển một khuôn khổ khái niệm mới để đối phó với các xung đột đương thời, tiến tới bốn chiến lược hành động rất tham vọng trong Chương trình nghị sự của ông để [[La Paz]]: ngoại giao phòng ngừa, gìn giữ hòa bình, hòa bình và xây dựng hòa bình. Tài liệu nổi tiếng này của Liên Hợp Quốc năm 1992 lần đầu tiên đưa ra khái niệm "củng cố hòa bình sau xung đột" là ưu tiên mới của Tổ chức,

"Hành động để xác định và hỗ trợ các cấu trúc củng cố và củng cố hòa bình, để tránh quay trở lại xung đột." Một trong những tệ nạn lớn mà anh ta phải chịu, và tiếp tục chịu đựng từ nhân loại, đó là chiến tranh. Bạo lực, khủng bố, đe dọa, xung đột, làm xáo trộn hòa bình và gây mất cân bằng trong các quốc gia. Các quốc gia trong chiến tranh đã mất những tài sản lớn phục vụ cộng đồng, và trên hết, họ đã mất mạng người không còn được phục hồi.

== Kháng chiến ==
Ngay trước khi [[Thế chiến II]] bùng nổ ở [[châu Á]], người Anh đã bắt giữ một số nhà lãnh đạo có ảnh hưởng của tổ chức dân tộc Kesatuan Melayu Muda (KMM). Tuy nhiên, hầu hết trong số chúng đã được phát hành trong Thế chiến II, khi quân Nhật xâm chiếm và chiếm đóng Mã Lai. Sau đó, các nhà lãnh đạo của KMM đã thành lập ''Kesatuan Rakyat Indonesia Semenanjung'' (KRIS) để thực hiện công việc của KMM để thành lập "Đại Indonesia" với sự thống nhất các lãnh thổ của [[Indonesia]] và [[Malaysia]], nơi bị chia cắt giữa Anh và các quốc gia Bass trong [[Hiệp ước Anh-Hà Lan, 1824]]. Tuy nhiên, dự án không bao giờ được thực hiện do sự đầu hàng bất ngờ của Nhật Bản sau [[vụ ném bom nguyên tử xuống Hiroshima và Nagasaki]]. Với sự trở lại của người Anh, các nhà lãnh đạo KRIS đã thành lập [[Đảng Quốc gia Mã Lai]] (PNM, còn được gọi là Kebangsaan Melayu Mã Lai hoặc PKMM của [[Ba Tư]]) để đạt được mục tiêu của họ bằng các biện pháp dân chủ. Tuy nhiên, PNM đã sớm bị chính phủ cấm như là một phần của sự đàn áp của các đảng cánh tả, chấm dứt giai đoạn đầu tiên của [[chủ nghĩa dân tộc]] Mã Lai.

== Trước và sau chiến tranh thế giới thứ hai ==
Trong Thế chiến II, [[người Nhật]] chiếm [[Olay]], và những tiếng la hét độc lập công khai dần dần trở nên nóng bỏng. Sau khi chiến tranh người Anh thiết lập một kế hoạch để thành lập [[Liên bang Mã Lai]], Bang Mã Lai, Mã Lai Hoa của [[Vương quốc Hồi giáo Malacca]] và Penang để nhà vua nước Anh bao gồm một nguyên thủ quốc gia của các lãnh thổ hải ngoại của Anh - Mã Lai Liên bang và độc lập trong một vài năm. Liên bang Mã Lai được thành lập vào năm 1946, và kế hoạch này đã bị đa số người Mã Lai phản đối vì nó làm suy yếu địa vị biểu tượng của những người cai trị Mã Lai (quốc vương của các quốc gia) và trao quyền công dân cho một số lượng lớn người nhập cư mới - [[Trung Quốc]] và [[Ấn Độ]]. Mọi người khiến nhiều người Malaysia lo lắng rằng các nhóm dân tộc của họ sẽ bị thiệt thòi.

Sau đó, với ảnh hưởng của cuộc nội chiến giữa người Trung Quốc và Quốc dân đảng, mối quan hệ giữa [[Đảng Cộng sản Anh]] và Malaysia cũng xấu đi. [[Hoa Kỳ]] thay thế trước đây.

Sau khi thành lập Hoa Kỳ Mã Lai vào năm 1948, Mã Lai tiếp tục là người bảo hộ của Anh, đồng thời khôi phục vị thế biểu tượng ban đầu của các nhà cai trị Mã Lai và thắt chặt quyền công dân. Vào thời điểm này, chính quyền thực dân Anh tuyên bố rằng Đảng Cộng sản Malaysia là một tổ chức bất hợp pháp. Mối quan hệ giữa Đảng Cộng sản Malaysia và chính quyền thực dân Anh đã bị phá vỡ hoàn toàn, và cuộc đấu tranh vũ trang đã được đưa ra. Người ta hy vọng rằng người Anh sẽ buộc phải rời khỏi Mã Lai. Chính quyền thực dân Anh tuyên bố tình trạng khẩn cấp. Để chống lại cuộc chiến tranh du kích của Đảng Cộng sản Hoa Kỳ, thực dân Anh đã thực hiện chính sách "tường thành cứng rắn", và chuyển người Trung Quốc cũ nằm rải rác ở vùng ngoại ô đến những nơi được chỉ định với an ninh nghiêm ngặt, tạo thành một ngôi làng mới của Trung Quốc. Tình trạng khẩn cấp kéo dài từ năm 1948 đến 1960, trong đó Quân đội Liên bang đã đóng quân ở Mã Lai cho các hoạt động chống du kích.

== Độc lập ==
Vào ngày 31 tháng 8 năm 1957, Mã Lai chính thức tách khỏi nền độc lập của Anh. Năm 1963, Mã Lai cùng với các lãnh thổ hải ngoại của Anh của [[Sabah, Sarawak]] và kết hợp nhóm Singapore, Malaysia, là một quốc gia đa sắc tộc cùng nhau tạo ra.<ref>Paragraph 22. Singapore. [http://countrystudies.us/singapore/10.htm "Road to Independence"]. Federal Research Division, Library of Congress. ''Country Studies/Area Handbook Series''. U.S. Department of the Army. Truy cập ngày 9 tháng 12 năm 2006.</ref> Malaysia ban đầu dự kiến được thành lập vào ngày 31 tháng 8 năm 1963. Tuy nhiên, sự phản đối của Tổng thống Indonesia [[Sukarno]] và [[Đảng Thống nhất Nhân dân Sarawak]] đã phát động một số cuộc biểu tình làm trì hoãn việc thành lập Malaysia. Cuối cùng, Malaysia được chính thức thành lập vào ngày 16 tháng 9 năm 1963. Mã Lai đã trở thành một phần của Malaysia.

== Chú thích ==
{{tham khảo}}

== Tham khảo ==
{{refbegin}}
*{{chú thích sách |url=|title=Red Star over Malaya: Resistance and Social Conflict during and after the Japanese Occupation, 1941-1946|author=Cheah Boon Kheng|publisher=Singapore University Press|date=1983|isbn=9971695081}}
* {{cite EB1911|wstitle=Malay States (British)|p=478|volume=17}}
*{{chú thích sách|last=Comber|first=Leon |title=ngày 13 tháng 5 năm 1969: A Historical Survey of Sino-Malay Relations|url=https://books.google.com/books?id=W5qYQgAACAAJ|year=1983|publisher=Heinemann Asia|isbn=978-967-925-001-5}}
* {{chú thích sách|author-link=Milton Osborne|last=Osborne|first= Milton|date=2000|title=Southeast Asia: An Introductory History|url=https://archive.org/details/southeastasiaint0000osbo|publisher=Allen & Unwin|isbn=1-86508-390-9}}
*{{chú thích sách |url=|title=The Origins of Malay Nationalism|first=Willam R.|last= Roff|publisher=Yale University Press|date=1967|isbn=978-9676530592}}
*{{chú thích sách |last=Sani |first=Rustam |date=2008 |title=Social roots of the Malay Left: an analysis of the Kesatuan Melayu Muda |url=https://books.google.com/books?id=-Ie4AAAAIAAJ |location= |publisher=SIRD |isbn=9833782442 }}
*{{chú thích sách|last1=Wright|first1=Arnold |last2=Cartwright|first2=H. A. |title=Twentieth Century Impressions of British Malaya: Its History, People, Commerce, Industries, and Resources|url=https://books.google.com/books?id=8vE2AQAAMAAJ|year=1908|publisher=Lloyd's Greater Britain publishing Company}}
*{{chú thích sách|author1= Zainal Abidin bin Abdul Wahid|author2= Khoo Kay Kim|author2-link=Khoo Kay Kim|author3= Muhd Yusof bin Ibrahim|author4= D.S. Ranjit Singh|date=1994|title=Kurikulum Bersepadu Sekolah Menengah Sejarah Tingkatan 2|publisher=[[Dewan Bahasa dan Pustaka]]|isbn=983-62-1009-1}}
{{refend}}

== Liên kết ngoài ==
* Arkib Negara. Hari ini dalam sejarah. {{webarchive|url = https://web.archive.org/web/20070609202652/http://hids.arkib.gov.my/doc/jilidiv/oktober/20_10_1909_1980.htm |title=Penubuhan Majlis Persekutuan}}
* [http://www.malaysiadesignarchive.org/colonialism/ Malaysia Design Archive | 1850 to 1943: Modernisation]
{{Lãnh thổ của Đế quốc Anh}}

[[Thể loại:Malaya thuộc Anh]]
[[Thể loại:Malaysia thế kỷ 20]]
[[Thể loại:Malaya thuộc Anh trong Thế chiến thứ hai]]
[[Thể loại:Cựu thuộc địa và xứ bảo hộ Anh tại châu Á]]
[[Thể loại:Cựu quốc gia trong lịch sử Malaysia]]
[[Thể loại:Malaya]]