Xem mã nguồn của Mì biáng biáng

{{short description|Một loại mì sợi của Trung Quốc}}
{{Infobox food
| name             = Mì biáng biáng
| image            = Biang Biang Mian.jpg
| image_size       = 250px
| caption          = 
| alternate_name   = 
| country          = [[Trung Quốc]]
| region           = [[Thiểm Tây]]
| creator          = 
| course           = 
| type             = [[Mì sợi Trung Quốc]]
| served           = 
| main_ingredient  = 
| variations       = 
| calories         = 
| other            = 
}}

{{Ký tự đặc biệt
| đặc biệt   = ký tự [[Unicode]] không phổ biến
| sửa lỗi    = Trợ giúp:Hỗ trợ đa ngôn ngữ
| lỗi        = [[Đặc biệt (Khối Unicode)#Nhân vật thay thế|dấu chấm hỏi, hộp, hoặc các ký hiệu khác]]
| ký tự      = các nhân vật dự định
| hình       = Replacement character.svg
| liên kết   = Đặc biệt (Khối Unicode)#Nhân vật thay thế
| alt        = <?>
| nhỏ gọn    = 
}}

{{Chinese
| s = {{font|𰻝𰻝面|font=BabelStone Han}} / [[Tập tin:Biáng (简体).svg|20px]][[Tập tin:Biáng (简体).svg|20px]]面
| t = {{font|𰻞𰻞麵|font=BabelStone Han}} / [[Tập tin:Biáng.svg|20px]][[Tập tin:Biáng.svg|20px]]麵
| mi = {{IPAc-cmn|b|iang|2|.|b|iang|2|.|m|ian|4}}
| p = biángbiáng miàn
| gr = byangbyang miann
| bpmf = ㄅㄧㄤˊ&nbsp;&nbsp;&nbsp;ㄅㄧㄤˊ&nbsp;&nbsp;&nbsp;ㄇㄧㄢˋ
| w = piang<sup>2</sup>-piang<sup>2</sup>-mien<sup>4</sup>
| myr = byángbyáng myàn
| s2 = {{linktext|油|泼|扯|面}}
| t2 = {{linktext|油|潑|扯|麵}}
| p2 = yóubō chěmiàn
| gr2 = youpo cheemiann
| bpmf2 = ㄧㄡˊ&nbsp;&nbsp;&nbsp;ㄆㄛ<br />ㄔㄜˇ&nbsp;&nbsp;&nbsp;ㄇㄧㄢˋ
| w2 = yu<sup>2</sup>-pʻo<sup>1</sup> chʻê<sup>3</sup>-mien<sup>4</sup>
| myr2 = yóupwō chěmyàn
| mi2 = {{IPAc-cmn|you|2|.|p|uo|1|-|ch|e|3|.|m|ian|4}}
| showflag = p
}}

[[Tập_tin:Biang_biang_noodles.jpg|nhỏ|294x294px|''Biángbiáng miàn'' trong chữ Hán truyền thống. Ngoại trừ nét thứ tư và thứ năm, biến thể của ''biáng'' được sử dụng giống với biến thể thứ ba trong danh sách.]]
[[Tập_tin:Biáng (regular script).svg|nhỏ|Chữ ''biáng'']]

'''Mì biáng biáng''' ({{lang-zh|s={{font|𰻝𰻝面|font=BabelStone Han}}|t={{font|𰻞𰻞麵|font=BabelStone Han}}|p=Biángbiángmiàn}}), còn được biết đến với tên gọi '''''youpo chemian''''' ({{lang-zh|s=油泼扯面|t=油潑扯麵}}) là một loại [[Mì sợi Trung Quốc|mì sợi]] khá phổ biến và xuất xứ từ vùng [[Quan Trung]], tỉnh [[Thiểm Tây]], [[Trung Quốc]]. 

Món mì này được ca ngợi là một trong "tám đặc sản" của Thiểm Tây. ({{lang|zh-hans|陕西八大怪}}),<ref name="bbc">{{cite web |last1=Zhang |first1=Megan |date=14 April 2021 |title=The Chinese noodle dish whose name doesn't exist |url=https://www.bbc.com/travel/article/20210413-the-chinese-noodle-dish-whose-name-doesnt-exist |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220720104114/https://www.bbc.com/travel/article/20210413-the-chinese-noodle-dish-whose-name-doesnt-exist |archive-date=20 July 2022 |access-date=10 May 2022 |website=www.bbc.com |language=en}}</ref> Chúng được mô tả là giống như một chiếc thắt lưng, do độ dày và chiều dài của chúng.

Mì biáng biáng nổi tiếng với [[Chữ Hán|cách viết chữ]] độc đáo.<ref>{{Cite web |date=10 July 2015 |title=A Taste of Xi'an in North London |url=http://www.fuchsiadunlop.com/a-taste-of-xian-in-north-london/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528021619/http://www.fuchsiadunlop.com/a-taste-of-xian-in-north-london/ |archive-date=28 May 2023 |access-date=14 June 2016 |website=Fuchsia Dunlop}}</ref> Chữ viết này có cấu trúc phức tạp bất thường, với biến thể tiêu chuẩn của dạng truyền thống gồm 58 nét.

== Khái quát ==
[[File:Biang Biang Noodles at Qintangyizhan, Tianzhu, Beijing (20200412133323).jpg|thumb|right|350px|Mì biáng biáng trên bàn một quán ăn ở [[Bắc Kinh]]]] 
Nguyên liệu chính là bột mì, sau khi cho thêm nước và muối ăn, hỗn hợp nguyên liệu bột mì sẽ được nhào trộn cho đều. Trước khi luộc, người ta dùng hai tay kéo bột với [[chiều rộng]] từ 2 đến 3&nbsp;cm, sau đó cán mỏng ra. Hương vị món mì khá tương tự với món mì Udon của Nhật Bản, nhưng hình dạng của sợi mì thì khác nhau. Tùy theo chiều dài của thớt kéo mì sẽ quyết định độ dài của sợi mì, có khi dài đến 1 mét.

Trong một khoảng thời gian dài, món mì này là một món ăn ít người biết đến ở Tây An, do những người lao động không có thời gian làm mì sợi mỏng để ăn. Gần đây, món mì này trở nên nổi tiếng hơn trên khắp Trung Quốc, một phần nhờ vào sự quan tâm trên mạng xã hội đối với ký tự hiếm dùng để viết chữ ''biáng''.<ref name="bbc" />

Mì biáng biáng đứng đầu trong ''Thiểm Tây thập đại quái'' (陝西十大怪 - 10 điều kỳ lạ của vùng Thiểm Tây).<ref>{{Chú thích web |date=29-12-2025 |tiêu đề=陕西十大怪 |url=https://baike.baidu.com/item/%E9%99%95%E8%A5%BF%E5%8D%81%E5%A4%A7%E6%80%AA |url-status=live |website=https://baike.baidu.com/item/陕西十大怪}}</ref> Trong đó, mì Biang được nêu tên là 面条像裤带 (Sợi mì như sợi dây buộc quần).

== Tên gọi ==
Liên quan đến danh xưng ''mì biáng biáng'' và chữ Hán [[Tập_tin:Biáng (regular script).svg|16x16px]] của nó, hiện tại chỉ có giả thuyết, chưa thể xác định được.

Một trong những thuyết hợp lý nhất về danh xưng của chữ [[Tập_tin:Biáng (regular script).svg|16x16px]] là do chữ "扁扁" (biàn biàn) mang nghĩa "bẹt, dẹt, rộng mà mỏng" tạo thành. Tại một số địa phương vùng tây bắc Trung Quốc, trong đó có vùng Thiểm Tây, có trường hợp âm "an" đọc chệch thành "ang". Trong quá trình phổ biến món mì này ra khắp các tỉnh thành Trung Quốc, âm "ang" cũng từ đó được nhiều người biết đến mà nguồn gốc của nó cũng dần bị quên lãng, kể cả văn tự, chỉ còn truyền lại âm đọc.

Ngoài ra cũng còn một thuyết đề cập đến từ "biáng biáng" là [[từ tượng thanh]], được cho là giống với âm thanh của sợi bột mì dày khi đập vào mặt bàn.<ref name="bbc" />

Chữ Hán [[Tập_tin:Biáng (regular script).svg|16x16px]] là một trong những chữ địa phương. Tuy nhiên, trong Khang Hy Từ điển thời nhà Thanh, cũng như trong các nghiên cứu Hán tự và nghiên cứu ngôn ngữ địa phương vùng Thiểm Tây đã được xuất bản tính đến thế kỷ XX.

== Chữ Hán biểu thị ''biáng'' ==
{{multiple images|
| direction = horizontal
| width = 120
| image1 = Biáng (regular script).svg
| width1 = 
| alt1 = 
| caption1 = Chữ Hán [[phồn thể]] cho từ "biáng" trong thư pháp [[khải thư]]
| image2 = Biáng.svg
| width2 = 
| alt2 = 
| caption2 = Chữ Hán truyền thống cho từ "biáng" bằng phông chữ Song
| image3 = Biang (简体).svg
| width3 = 
| alt3 = 
| caption3 = Chữ Hán [[giản thể]] cho từ "biáng" được viết bằng phông chữ Song.
}}
[[File:SlaterRheaBiang.jpg|thumb|Ca sĩ kiêm MC truyền hình người Mỹ tại Trung Quốc [[Slater Rhea]] ({{zh|labels=no|s=帅德}}) viết và giải thích về ký tự ''biáng'' trên kênh truyền hình Xi'an TV.]]
==== Cách viết ====
[[Tập tin:Biáng-order.gif|thumb|Cách viết chữ ''biáng'']]
Có nhiều biến thể của chữ biáng, nhưng phiên bản được chấp nhận rộng rãi nhất gồm 58 nét trong dạng truyền thống{{Efn|Bộ thủ] {{lang|zh-Hans|辶}} chỉ có ba nét thay vì bốn nét theo thứ tự nét của [[Trung Quốc đại lục]], vì vậy chữ Hán truyền thống chỉ được viết với 57 nét. Điều này được thể hiện trong hình ảnh chữ Hán kiểu Tống và hoạt ảnh thứ tự nét ở bên phải.|name=trad-strokes-CN}} (42 nét trong chữ Hán giản thể). Đây là một trong những chữ Hán phức tạp nhất được sử dụng hiện đại,<ref>{{Cite web |last=Okrent |first=Arika |date=15 May 2013 |title=What is the Most Complex Chinese Character? |url=http://mentalfloss.com/article/50581/what-most-complex-chinese-character |access-date=14 June 2016 |website=Mental Floss |archive-date=26 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230526175709/https://www.mentalfloss.com/article/50581/what-most-complex-chinese-character |url-status=live }}</ref> mặc dù không tìm thấy trong các từ điển hiện đại hay thậm chí trong từ điển Khang Hy.

Chữ này gồm chữ {{lang|zh-Hant|言}}(nói; 7 nét) ở giữa, hai bên là chữ {{lang|zh-Hant|幺}} (nhỏ; 2 × 3 nét). Bên dưới là chữ {{lang|zh-Hant|馬}} (ngựa; 10 nét), cũng được bao quanh bởi chữ {{lang|zh-Hant|長}} (lớn lên; 2 × 8 nét). Khối trung tâm này được bao quanh bởi chữ {{lang|zh-Hant|月}} (mặt trăng; 4 nét) ở bên trái, chữ {{lang|zh-Hant|心}} (trái tim; 4 nét) ở bên dưới và chữ {{lang|zh-Hant|刂}} (dao; 2 nét) ở bên phải. Những chữ này lần lượt được bao quanh bởi một lớp chữ thứ hai, cụ thể là {{lang|zh-Hant|穴}} (hang động; 5 nét) ở trên cùng và {{lang|zh-Hant|辶}}(đi bộ; 4 nét{{Efn|name=trad-strokes-CN}}) uốn cong xung quanh bên trái và phía dưới.

==== Cách nhớ ====
[[Tập tin:Biáng Biáng Miàn noodles with its Hanzi.jpg|thumb|Một bát mì biáng biáng]]
Như đã trình bày ở trên, chữ「[[Tập_tin:Biáng (regular script).svg|16x16px]]」là có cách viết phức tạp và khó nhớ, nên cư dân vùng Thiểm Tây có lưu truyền ca dao để gợi nhớ cách viết (thứ tự từng nét) của chữ này. Một trong số đó là:

{|
!width=25%| [[Chữ Hán phồn thể|Phồn thể]]!! width="25%" | [[Chữ Hán giản thể|Giản thể]]!! width="25%" | [[Bính âm Hán ngữ|Bính âm]]!! Bản dịch
!Cấu phần
|-
| {{lang|zh-Hant|一點上了天}} || {{lang|zh-Hans|一点上了天}} || yī diǎn shàng le tiān || Một chấm chạm lên trời,
|丶
|-
| {{lang|zh-Hant|黃河兩道彎}} || {{lang|zh-Hans|黄河两道弯}} || huáng hé liǎng dào wān || [[Hoàng Hà|Hoàng hà]] hai đường cong.
|冖
|-
| {{lang|zh-Hant|八字大張口}} || {{lang|zh-Hans|八字大张口}} || bā zì dà zhāng kǒu || Chữ bát há to miệng,
|八
|-
| {{lang|zh-Hant|言字往進走}} || {{lang|zh-Hans|言字往进走}} || yán zì wǎng jìn zǒu || Chữ ngôn bước vào trong.
|言
|-
| {{lang|zh-Hant|你一扭 我一扭}} || {{lang|zh-Hans|你一扭 我一扭}} || nǐ yī niǔ, wǒ yī niǔ || Cậu một xoắn, tớ một xoắn,
|幺幺
|-
| {{lang|zh-Hant|你一長 我一長}} || {{lang|zh-Hans|你一长 我一长}} || nǐ yī zhǎng, wǒ yī zhǎng ||Cậu một dài, tớ một dài.
|長長
|-
| {{lang|zh-Hant|當中加個馬大王}} || {{lang|zh-Hans|当中加个马大王}} || dāng zhōng jiā gè mǎ dà wáng || Chính giữa thêm con mã đại vương.
|馬
|-
| {{lang|zh-Hant|心字底}} || {{lang|zh-Hans|心字底}} || xīn zì dǐ || Chữ tâm đáy,
|心
|-
| {{lang|zh-Hant|月字旁}} || {{lang|zh-Hans|月字旁}} || yuè zì páng || Chữ nguyệt bên.
|月
|-
| {{lang|zh-Hant|留個鈎搭掛麻糖}} || {{lang|zh-Hans|留个钩搭挂麻糖}} || liú ge gōu dā guà má tang || Để chiếc móc câu treo [[Quẩy|giò quẩy]],
|刂
|-
| {{lang|zh-Hant|坐着車車逛咸陽}} || {{lang|zh-Hans|坐着车车逛咸阳}} || zuò zhe chē chē guàng xián yáng || Ngồi theo cỗ xe dạo [[Hàm Dương]].
|辶
|}

===Biến thể===
[[File:Biang biang noodles.jpg|thumb|''Mì Biángbiáng'' trong chữ Hán phồn thể. Ngoại trừ nét thứ tư và thứ năm, biến thể của chữ ''biáng'' được sử dụng giống với biến thể thứ ba trong danh sách.]]
Hơn hai mươi biến thể của chữ Hán phồn thể ''biáng'', có từ 56 đến 70 nét,{{Efn|Bộ thủ] {{lang|zh-Hans|辶}} chỉ có ba nét thay vì bốn nét theo thứ tự nét của [[Trung Quốc đại lục]], vì vậy biến thể có 70 nét được viết chỉ với 69 nét ở đó. Điều này được thể hiện trong hình ảnh của các ký tự bên dưới.}} nét: (Ngoài ký tự gốc và dạng giản thể của nó, các biến thể này vẫn chưa được đăng ký trong Unicode.)

[[File:Biáng.svg|120px|class=skin-invert]] [[File:Biáng-v1.svg|120px|class=skin-invert]] [[File:Biáng-v2.svg|120px|class=skin-invert]] [[File:Biáng-v3.svg|120px|class=skin-invert]] [[File:Biáng-v4.svg|120px|class=skin-invert]] [[File:Biáng-v5.svg|120px|class=skin-invert]] [[File:Biáng-v6.svg|120px|class=skin-invert]] [[File:Biáng-v7.svg|120px|class=skin-invert]]  [[File:Biáng-v8.svg|120px|class=skin-invert]] [[File:Biáng-v9.svg|120px|class=skin-invert]] [[File:Biáng-v10.svg|120px|class=skin-invert]] [[File:Biáng-v11.svg|120px|class=skin-invert]] [[File:Biáng-v12.svg|120px|class=skin-invert]] [[File:Biáng-v13.svg|120px|class=skin-invert]] [[File:Biáng-v14.svg|120px|class=skin-invert]] [[File:Biáng-v15.svg|120px|class=skin-invert]] [[File:Biáng-v16.svg|120px|class=skin-invert]] [[File:Biáng-v17.svg|120px|class=skin-invert]] [[File:Biáng-v18.svg|120px|class=skin-invert]] [[File:Biáng-v19.svg|120px|class=skin-invert]] [[File:Biáng-v20.svg|120px|class=skin-invert]] [[File:Biáng-v21.svg|120px|class=skin-invert]] [[File:Biáng-v22.svg|120px|class=skin-invert]] [[File:Biang (简体).svg|120px|class=skin-invert]]

== Ghi chú ==
{{Notelist}}

==Tham khảo==
{{tham khảo}}

== Liên kết ngoài ==
{{wiktionary|𰻞}}

* {{in lang|zh}} [https://web.archive.org/web/20080118102031/http://bbs.cctv.com.cn/forumthread.jsp?id=6834081 CCTV Forum Discussion on ''biáng'' Character]
* {{in lang|zh}} [http://www.cctv.com/geography/20030604/100283.shtml CCTV writeup on the ten strange wonders of Shaanxi]
* Pictures of Chinese signs with ''biáng'' characters [https://web.archive.org/web/20061006160423/http://www.eatingchinese.org/photogallery/photo041/sxxa23.jpg] [https://web.archive.org/web/20060509083053/http://theabc.typepad.com/my_weblog/2006/04/most_difficult_.html]

{{Mì}}

[[Thể loại:Ẩm thực Trung Quốc]]
[[Thể loại:Chữ Hán]]
[[Thể loại:Mì sợi]]
[[Thể loại:Mì Trung Quốc]]