Xem mã nguồn của Móc và néo

[[Tập tin:Grand fléau de Toutânkhamon manche en bronze recouvert d'or et de verre, battoir en bois doré et en cornaline, 1336-1326 av. J.-C. (47404838372).jpg|nhỏ|200x200px|Móc và néo bằng [[vàng]] của pharaon [[Tutankhamun]]]]
'''Móc''' (''heqa'', ''heka'') và '''néo''' (''nekhakha'')<ref name=":3">Bunson, sđd, tr.90</ref><ref name=":4">Wilkinson, sđd, tr.160-161</ref><ref name=":0">Carmella Van Vleet, sđd, tr.166</ref> là hai biểu tượng của vương quyền được sử dụng trong hoàng gia [[Ai Cập cổ đại]]. Hình ảnh của hai biểu tượng quyền lực này xuất hiện rất nhiều trên các bức tượng, phù điêu và các tranh vẽ trên [[giấy cói]].

== Ý nghĩa ==
Biểu tượng móc và néo thường được sơn màu vàng với những dải màu xanh lam quấn xung quanh. Tuy nhiên, hai biểu tượng này đôi khi không xuất hiện cùng nhau,<ref name=":1">Wilkinson, sđd, tr.161</ref> ví dụ như hình ảnh của [[thần Min]], ông chỉ cầm trên tay biểu tượng cây néo và giơ cao.
[[Tập tin:Egyptian - Osiris, Lord of the Dead - Walters 22207 - Three Quarter.jpg|trái|nhỏ|217x217px|Tượng thần [[Osiris]] đang ngồi, tay cầm móc và néo]]
Biểu tượng "móc", còn được gọi là vương trượng ''heqa'', bắt nguồn từ hình ảnh những cây gậy móc mà những người chăn [[cừu]] sử dụng.<ref name=":3" /> Biểu tượng "néo", được gọi là ''nekhakha'', có thể bắt nguồn từ hình ảnh của roi da<ref name=":5">Bunson, sđd, tr.139</ref> hoặc [[cây đập lúa]] (còn được gọi là néo), với một thanh gậy ngắn với ba chuỗi hạt gắn trên đầu.<ref name=":0" /> Tuy nhiên, nó cũng có thể là hình ảnh của ''labdanisterion'', một dụng cụ dùng để lùa [[gia súc]] ở vùng [[Cận Đông]].<ref name=":5" /> Pharaon được ví như người chăn gia súc, còn bầy gia súc ở đây là người dân, vì thế mà móc và néo biểu tượng cho "sự cai trị", và ông ta có quyền ban thưởng hay trừng phạt bất kỳ người nào.<ref name=":4" /> Một số nhà [[Ai Cập học]] cho rằng, cây néo có thể đại diện cho những vùng đất màu mỡ, được pharaon cai quản<ref name=":0" />.[[Tập tin:Detail of Tutankhamun's middle coffin.jpg|nhỏ|Cỗ quan tài giữa của [[Tutankhamun]]. Đôi tay trên nắp quan tài được đan chéo và cầm hai biểu tượng quyền lực.|thế=|259x259px]]
== Xuất hiện ==
Trong nghệ thuật, thần [[Osiris]] và các [[pharaon]] được miêu tả với biểu tượng móc và néo cầm trong tay, và đan chéo tay ngay trước ngực. Các vị vua thường cầm hai biểu tượng này trong các nghi lễ quan trọng, và cả khi băng hà, [[xác ướp]] của họ được đặt trong tư thế đan chéo tay để có thể cầm hai biểu tượng này về thế giới bên kia.<ref name=":0" />

Hình tượng cây néo xuất hiện đơn lẻ trên một số điêu khắc có niên đại khá sớm. Hình ảnh một vị vua giữ trên tay một cây néo xuất hiện trên một cán dao có niên đại từ thời kỳ [[Naqada III]] (được lưu giữ tại [[Viện bảo tàng Mỹ thuật Metropolitan]]).<ref name=":1" /> Vua [[Narmer]] cũng cầm biểu tượng quyền lực này, được thể hiện trên đầu chùy và [[phiến đá Narmer]] của ông.<ref name=":1" /> Con ấn của vua [[Djedefre]] cũng khắc hình ảnh của vị vua này cầm biểu tượng néo trên tay.<ref name=":1" />

[[Tập tin:Min (in Illustrated List of the principal Egyptian Divinities) (1888) - TIMEA.jpg|nhỏ|249x249px|[[Thần Min]] và biểu tượng cây néo.|thế=]]Hình tượng cây gậy móc được phát hiện sớm nhất là tại ngôi mộ U-547 ở [[Abydos]], có niên đại từ thời kỳ [[Naqada II]].<ref name=":2">Wilkinson, sđd, tr.160</ref> Những gì còn sót lại chỉ là nửa phần trên của một cây móc bằng [[đá vôi]].<ref name=":2" /> Hình ảnh sớm nhất được tìm thấy còn nguyên vẹn của biểu tượng này là ở một ngôi mộ khác cũng trong nghĩa trang [[Abydos]], ngôi mộ U-j của vua [[Scorpion I]].<ref name=":2" /> Cây móc bằng [[ngà]] được tìm thấy ở góc đông bắc của phòng mộ.<ref name=":2" /> Tượng của vua [[Nynetjer]] là hình ảnh sớm nhất khắc họa một vị vua cầm trên tay biểu tượng này, và trên tay còn lại của ông cầm biểu tượng cây néo.<ref name=":2" />

== Sách tham khảo ==
* Toby A. H. Wilkinson (2002), ''Early Dynastic Egypt'', Nhà xuất bản Routledge {{Isbn|9781134664207}}
* Margaret Bunson (2014), ''Encyclopedia of Ancient Egypt'', Nhà xuất bản Infobase Publishing {{Isbn|9781438109978}}
* Carmella Van Vleet (2014), ''Great Ancient EGYPT Projects: You Can Build Yourself'', Nhà xuất bản Nomad Press {{Isbn|9781936749195}}

== Chú thích ==
{{tham khảo}}

{{Tôn giáo Ai Cập cổ đại}}

[[Thể loại:Biểu tượng Ai Cập cổ đại]]
[[Thể loại:Biểu tượng tôn giáo]]