Xem mã nguồn của Mai Ngọc Căn

{{Thông tin nghệ sĩ
| nền = diễn viên
| tên = Mai Ngọc Căn
| hình = Mai Ngọc Căn.jpg
| kích thước hình = 200px
| ngày sinh = {{Ngày sinh|1940|8|9}}
| nơi sinh = [[Bắc Ninh]], [[Liên bang Đông Dương]]
| ngày mất = {{Ngày mất và tuổi|2022|11|2|1940|8|9}}
| nơi mất = [[Hà Nội]], [[Việt Nam]]
| quốc tịch = {{VNM}}
| nghề nghiệp = [[Diễn viên]]
| vợ = Tống Thị Thanh Sơn
| đào tạo = 
| học vị = Thạc sĩ
| vai trò điện ảnh = Diễn viên
| năm hoạt động điện ảnh = 1963 - 2018
| đào tạo điện ảnh = [[Trường Điện ảnh Việt Nam]]<br>[[LGITMiK]]
| vai trò sân khấu = {{Hlist|Biên kịch|Đạo diễn}}
| năm hoạt động sân khấu = 1977
}}

'''Mai Ngọc Căn''' (1940-2022) là nam diễn viên, đạo diễn, nhà giáo lĩnh vực điện ảnh người [[Việt Nam]].

== Tiểu sử ==
Mai Ngọc Căn sinh ngày 9 tháng 8 năm 1940 tại phường [[Đáp Cầu]], thành phố [[Bắc Ninh (thành phố)|Bắc Ninh]], tỉnh [[Bắc Ninh]].<ref name=":5">{{Chú thích web|url=https://baove.congly.vn/thong-tin-tang-le-nghe-si-mai-ngoc-can-285374.html|tiêu đề=Thông tin tang lễ nghệ sĩ Mai Ngọc Căn|tác giả=Hạ Tú|họ=|ngày=2022-11-4|website=Báo Công Lý|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2024-12-01}}</ref><ref name=":6">{{Chú thích web|url=https://thethaovanhoa.vn/nho-nghe-si-mai-ngoc-can-nhung-ngon-nen-trong-dem-chay-den-tan-cung-20221109075254227.htm|tiêu đề=Nhớ nghệ sĩ Mai Ngọc Căn: 'Những ngọn nến trong đêm' cháy đến tận cùng|tác giả=Lê Thị Bích Hồng|họ=|tên=|ngày=2022-11-09|website=Báo [[Thể thao và Văn hóa]]|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2024-12-01}}</ref>

Năm 15 tuổi, bố của Mai Ngọc Căn có dự định đưa ông [[Liên Xô]] học nhưng không được vì gặp phải một số vấn đề trục trặc, ông trở thành công nhân mỏ [[Cẩm Phả (thành phố)|Cẩm Phả]], [[Quảng Ninh]]. Tại đây, ông học được nghề thợ nguội rồi nghề sửa chữa ô tô và bắt đầu yêu thích điện ảnh, được một người thuyết minh phim tại rạp đã gợi ý, ông đã lên [[Hà Nội]] thi tuyển làm diễn viên.<ref name=":0">{{Chú thích web|url=https://tienphong.vn/cuoc-doi-dien-vien-5-lan-len-ban-tho-post665309.tpo|tiêu đề=Cuộc đời diễn viên 5 lần lên bàn thờ|ngày=2013-12-25|website=Báo điện tử Tiền Phong|ngôn ngữ=vi|ngày truy cập=2024-12-01}}</ref> Mai Ngọc Căn trúng truyển khóa 1 hệ Trung cấp diễn viên [[Trường Điện ảnh Việt Nam|trường Ðiện ảnh Việt Nam]] cùng [[Trà Giang (diễn viên)|Trà Giang]], [[Lâm Tới]], [[Ngọc Lan (diễn viên sinh 1942)|Ngọc Lan]]...<ref name=":1">{{Chú thích web|url=https://vietnamnet.vn/dien-vien-mai-ngoc-can-qua-doi-sau-5-nam-bi-ung-thu-than-2076786.html|tiêu đề=Diễn viên Mai Ngọc Căn 'Đất và người' qua đời sau 5 năm bị ung thư thận|tác giả=Mỹ Anh|họ=|tên=|ngày=2022-11-3|website=VietNamNet|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2024-12-01}}</ref>

== Sự nghiệp ==

=== Diễn viên ===
Năm 1963, ông tốt nghiệp với bộ phim điện ảnh ''Khói trắng'' và làm việc trong sinh hoạt trong Kịch đoàn điện ảnh, tháng 10 cùng năm, ông thực hiện nghĩa vụ quân sự tại Đại đội trinh sát Đặc công của [[Sư đoàn 350, Quân đội nhân dân Việt Nam|Sư đoàn 350]] với tư cách một chiến sĩ công an.<ref name=":0" /><ref name=":4">{{Chú thích web|url=https://cand.com.vn/doi-song-van-hoa/Nghe-si-Mai-Ngoc-Can-(ben-phai)-trong-bo-phim-Di-qua-ngay-giong-bao-i330513/|tiêu đề=Nghệ sĩ Mai Ngọc Căn (bên phải) trong bộ phim "Đi qua ngày giông bão"|tác giả=Trần Hoàng Thiên Kim|họ=|website=Báo Công an Nhân dân điện tử|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2024-12-01}}</ref> Cuối năm 1963, khi tập luyện chuẩn bị sang Lào tham chiến thì ông nhận được lệnh thực hiện nhiệm vũ khác, đó là tham gia bộ phim ''Trên vĩ tuyến 17'',<ref name=":0" /> trong phim, ông vào vai binh nhất Công an tên Xuân.<ref>{{Chú thích web|url=https://www.anninhthudo.vn/tren-vi-tuyen-17-giai-thoai-40-nam-post125260.antd|tiêu đề="Trên vĩ tuyến 17": Giai thoại 40 năm|ngày=2012-01-08|website=Báo điện tử An ninh Thủ đô|ngôn ngữ=vi|ngày truy cập=2024-12-01}}</ref> Sau bộ phim này, ông được chuyển biên chế từ Đoàn Văn công Công an vũ trang sang Đoàn văn công Bộ đội biên phòng.<ref name=":6" /><ref name=":7">{{Chú thích web|url=https://laodong.vn/van-hoa-giai-tri/nghe-si-mai-ngoc-can-qua-doi-nguoi-ghi-dau-an-voi-nhung-vai-dien-hien-hau-1112397.ldo|tiêu đề=Nghệ sĩ Mai Ngọc Căn qua đời: Người ghi dấu ấn với những vai diễn hiền hậu|tác giả=Hương Lê|ngày=2022-11-3|website=Báo Lao Động|url-status=live|ngày truy cập=2024-12-01}}</ref> <!-- khoảng này không đồng nhất, 
nguồn báo CAND nói ông công tác tại Kịch đoàn văn công Công an vũ trang
nguồn báo Tiền Phong thì nói đang ở Đoàn văn công Bộ đội biên phòng --> và được cử đi học lớp trung cấp đạo diễn vào năm 1968. Khi có đợt tuyển đi Liên Xô để học đạo diễn, ông đã tham gia đi thi và đỗ.<ref name=":0" />

=== Công tác giảng dạy ===
Bắt đầu từ năm 1970,<ref name=":6" /> Mai Ngọc Căn học dự bị tại trường Đại học Lomonosov trong năm đầu,<ref name=":0" /><ref name=":4" /> sau đó chuyển sang học tại Học viện Sân khấu, Âm nhạc và Điện ảnh Leningrad ([[LGITMiK]])<ref name=":0" /><ref>{{Chú thích web|url=https://hocbongnga.com/truong/vien-nghe-thuat-bieu-dien-quoc-gia-nga/|tiêu đề=Viện Nghệ thuật biểu diễn Quốc gia Nga – Học bổng Nga|ngôn ngữ=vi|ngày truy cập=2024-12-01|archive-date=2024-12-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20241202164131/https://hocbongnga.com/truong/vien-nghe-thuat-bieu-dien-quoc-gia-nga/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Chú thích web|url=https://thethaovanhoa.vn/nho-nghe-si-mai-ngoc-can-nhung-ngon-nen-trong-dem-chay-den-tan-cung-20221109075254227.htm|tiêu đề=Nhớ nghệ sĩ Mai Ngọc Căn: 'Những ngọn nến trong đêm' cháy đến tận cùng|họ=Online|tên=TTVH|ngày=2022-11-09|website=thethaovanhoa.vn|ngôn ngữ=vi|ngày truy cập=2024-12-01}}</ref> thành phố [[Sankt-Peterburg|Saint-Peterburg]].<ref name=":2">{{Chú thích web|url=https://vnexpress.net/gia-dinh-dong-nghiep-tien-biet-nghe-si-mai-ngoc-can-4532452.html|tiêu đề=Gia đình, đồng nghiệp tiễn biệt nghệ sĩ Mai Ngọc Căn|url-status=live}}</ref> Năm 1977, ông về nước, làm việc tại [[Bộ Tư lệnh (Quân đội nhân dân Việt Nam)|Bộ tư lệnh]] đồng thời đạo diễn, dựng vở cho 12 đơn vị, đoạt nhiều huy chương vàng và bạc.<ref name=":2" /> Năm 1980, [[Trường Đại học Sân khấu – Điện ảnh Hà Nội|trường Đại học sân khấu điện ảnh]] thành lập'','' ông chuyển từ quân sự sang dân sự và làm Trưởng phòng Đào tạo kiêm chủ nhiệm lớp diễn viên tại đây,<ref name=":4" /> trong các học trò của ông là những nghệ sĩ đã có tên tuổi như diễn viên [[Chiều Xuân]], đạo diễn [[Khải Hưng]] và vợ chồng đạo diễn [[Bùi Thạc Chuyên]] - diễn viên [[Tú Oanh]].<ref name=":6" />

Ông từng tham gia giảng dạy khóa đạo diễn đầu tiên của [[Thành phố Hồ Chí Minh]] với các học trò như [[Thành Hội]], Minh Hạnh, Trường Long, Mỹ Khanh, Mai Hương, Tất My Ly, Thanh Hiệp, Hoàng Thái Quốc.<ref>{{Chú thích web|url=https://hanoionline.vn/amp/nghe-sy-mai-ngoc-can-qua-doi-o-tuoi-83-111199.htm|tiêu đề=Nghệ sỹ Mai Ngọc Căn qua đời ở tuổi 83|ngày=2022-11-3|website=Đài Phát thanh và Truyền hình Hà Nội|url-status=live|ngày truy cập=2024-12-01}}</ref> Năm 1989, ông được chuyển lên làm việc tại [[Cục Nghệ thuật biểu diễn (Việt Nam)|Cục nghệ thuật biểu diễn]] được ba tháng thì sang Liên Xô để bảo vệ sau đại họcrồi trở về nước với bằng Thạc sĩ, tiếp tục làm việc tại Cục nghệ thuật biểu diễn.<ref name=":0" /><ref name=":2" /> Năm 2000, Mai Ngọc Căn chính thức nghỉ hưu và thường tham gia các bộ phim truyền hình.<ref name=":0" />

=== Cuối đời ===
Năm 2017, Mai Ngọc Căn phát hiện bị [[ung thư thận]] và phải cắt bỏ một bên thận và một phần [[bàng quang]], tháng 3 năm 2018 căn bệnh trở nặng và bắt đầu [[di căn]], ngoài ra ông cong phải dùng thuốc chống đông máu và cấy 2 ống stent tim.<ref>{{Chú thích web|url=https://tienphong.vn/nghe-si-mai-ngoc-can-bi-ung-thu-di-can-van-den-phim-truong-post1074961.tpo|tiêu đề=Nghệ sĩ Mai Ngọc Căn bị ung thư di căn vẫn đến phim trường|tác giả=Đỗ Quyên|ngày=2018-11-29|website=Báo Tiền Phong|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2024-12-01}}</ref> Vào cuối năm 2018, dù căn bệnh đã đến giai đoạn cuối nhưng Mai Ngọc Căn vẫn tham gia hoàn thành video hài ''Cưới đi kẻo ế 3''.<ref name=":3">{{Chú thích web|url=https://dantri.com.vn/van-hoa/ca-doan-phim-lang-di-khi-biet-bo-mai-ngoc-can-ung-thu-giai-doan-cuoi-201812221433096.htm|tiêu đề="Cả đoàn phim lặng đi khi biết "bố" Mai Ngọc Căn ung thư giai đoạn cuối"|tác giả=Hà Tùng Long|họ=|tên=|ngày=2018-12-23|website=Báo điện tử Dân Trí|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2024-12-01}}</ref>

Năm 2021, Mai Ngọc Căn có tên trong danh sách xét danh hiệu [[Nghệ sĩ ưu tú]] trong biên chế của Cục Nghệ thuật biểu diễn,<ref>{{Chú thích web|url=https://baothainguyen.vn/van-hoa/202107/cong-bo-danh-sach-de-nghi-xet-nsnd-nsut-367BEB8/|tiêu đề=Công bố danh sách đề nghị xét NSND, NSƯT|website=baothainguyen.vn|ngôn ngữ=vi-VN|ngày truy cập=2024-12-01}}</ref> nhưng không đạt danh hiệu. Ông qua đời ngày 2 tháng 11 năm 2022, sau 5 năm chống chọi với căn bệnh.<ref name=":5" /><ref name=":7" />

== Đời tư ==
Mai Ngọc Căn kết hôn với Tống Thị Thanh Sơn, một nghệ sĩ múa, họ gặp nhau lần đầu vào năm 1966 khi bà mới từ [[Trung Quốc]] về nước và cùng công tác trong Đoàn văn công Bộ đội biên phòng.<ref>{{Chú thích web|url=https://eva.vn/lang-sao/nghe-si-mai-ngoc-can-tiet-lo-bi-quyet-de-song-hanh-phuc-c20a294675.html|tiêu đề=Nghệ sĩ Mai Ngọc Căn tiết lộ bí quyết để sống hạnh phúc|tác giả=Thành Nam|họ=|website=eva.vn|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2024-12-01}}</ref><ref>{{Chú thích web|url=https://vnexpress.net/nghe-si-mai-ngoc-can-bi-ung-thu-than-giai-doan-cuoi-3847296.html|tiêu đề=Nghệ sĩ Mai Ngọc Căn bị ung thư thận giai đoạn cuối|tác giả=Hà Thu|ngày=2018-11-30|website=[[VnExpress]]|url-status=live|ngày truy cập=2024-12-4}}</ref> Ông bà kết hôn năm 1967 và có 3 người con, 2 trai và 1 gái.<ref name=":0" /><ref>{{Chú thích web|url=https://vietnamnet.vn/dien-vien-ngoc-can-dien-ca-doi-khong-du-tien-chup-anh-cuoi-350393.html|tiêu đề=Diễn viên Ngọc Căn diễn cả đời không đủ tiền chụp ảnh cưới|họ=News|tên=VietNamNet|website=VietNamNet News|ngôn ngữ=vi|url-status=live|ngày truy cập=2024-12-01}}</ref> Cuối năm 2016, hai ông bà thực hiện bộ ảnh kỷ niệm 50 năm kết hôn gây ấn tượng mạnh với cộng đồng mạng.<ref>{{Chú thích web|url=https://danviet.vn/bo-anh-dam-cuoi-thoi-ong-ba-anh-khien-cong-dong-mang-chao-dao-7777734362.htm|tiêu đề=Bộ ảnh đám cưới thời "Ông bà anh" khiến cộng đồng mạng "chao đảo"|họ=danviet.vn|ngày=2016-12-29|website=danviet.vn|ngôn ngữ=vi|ngày truy cập=2024-12-01}}</ref><ref>{{Chú thích web|url=https://vtv.vn/doi-song/vo-chong-nghe-si-mai-ngoc-can-va-cau-chuyen-tinh-50-nam-moi-co-anh-cuoi-20170424190904392.htm|tiêu đề=Vợ chồng nghệ sĩ Mai Ngọc Căn và câu chuyện tình 50 năm mới có ảnh cưới|họ=VTV|tên=BAO DIEN TU|ngày=2017-04-24|website=BAO DIEN TU VTV|ngôn ngữ=vi|ngày truy cập=2024-12-01}}</ref>

== Vai diễn ==

=== Phim điện ảnh ===
{| class="wikitable"
|+
!Năm
!Tựa đề
!Vai diễn
!Đạo diễn
!Chú thích
|-
|1963
|''Khói trắng''
|
|[[Nguyễn Tiến Lợi]], Lê Thiều
|
|-
|1965
|''Trên vĩ tuyến 17''
|Xuân
|[[Lý Thái Bảo]]
|
|-
|1966
|''Lửa rừng''
|A Sáng 
|Phạm Văn Khoa
|
|-
|1966
|''Bình minh trên rẻo cao''
|Ghin
|[[Trần Đắc]]
|
|-
|2002
|''[[Cái tát sau cánh gà]]''
|Đại biểu Hội diễn
|[[Tất Bình]]
|
|-
|
|''Đội đặc nhiệm nhà C5''
|Ông Minh
|
|
|-
|
|''Tình yêu ở cuối con đường''
|
|
|
|-
|
|''Vòng tròn tình yêu''
|
|
|
|}

=== Phim truyền hình ===
{| class="wikitable"
!Năm
!Tựa đề
!Vai diễn
!Đạo diễn
!Hình thức phim
!Chú thích
|-
| rowspan="5" |2001
|''[[Mùa lá rụng]]''
|Ông Thống
|[[Trần Quốc Trọng]]
| rowspan="6" |Ngắn tập
|
|-
|''[[Con nhện xanh]]''
|''Tổng biên tập''
|Đỗ Đức Thành
|
|-
|''Một người chiếu bóng''
|Ông Tửu
|Đỗ Chí Hướng
|
|-
|''[[Ngày hè sôi động]]''
|
|[[Trọng Trinh]]
|
|-
|''[[Phía trước là bầu trời]]''
|
|[[Đỗ Thanh Hải]]
|
|-
| rowspan="7" |2002
|''[[Xuôi ngược đường trần]]''
|''Ông Tiếng''
|Nguyễn Anh Tuấn, [[Nguyễn Linh Nga|Linh Nga]]
|
|-
|''[[Đất và người]]''
|Ông Hào
|[[Nguyễn Hữu Phần]] và [[Phạm Thanh Phong]]
| rowspan="2" |Dài tập
|
|-
|''[[Những ngọn nến trong đêm]] (phần 1)''
|Ông Trọng
|Vũ Hồng Sơn, Đỗ Đức Thành, Mai Hồng Phong
|
|-
|''Mùa cưới''
|
|Đỗ Minh Tuấn
|Điện ảnh truyền hình
|
|-
|''Của chìm của nổi''
|
|Nguyễn Thế Hồng
|Ngắn tập
|
|-
|''[[Cảnh sát hình sự (loạt phim)|CSHS]]: Cổ cồn trắng''
|Chủ hồ câu
|
| rowspan="2" |Dài tập
|
|-
|[[Cảnh sát hình sự (loạt phim)|''CSHS'']]'': Phi đội chuồn chuồn''
|Bố của Tá
|
|
|-
| rowspan="3" |2003
|''Bình minh đỏ''
|Cựu Tần
|[[Trần Phương (nghệ sĩ)|Trần Phương]]
|Ngắn tập
|
|-
|''Người tử tế sa ngã''
|Ông Cần
|[[Nguyễn Hữu Phần]]
| rowspan="3" |Điện ảnh truyền hình
|
|-
|''Người đợi ở Pờ Sa''
|Trưởng bản
|Nguyễn Thế Hồng
|
|-
| rowspan="3" |2004
|''Bên ngoài cuộc đời''
|
|[[Nguyễn Hữu Phần]], Vũ Hồng Sơn
|
|-
|''[[Đường đời]]''
|Ông Thăng
|[[Trần Quốc Trọng]], Trần Hoài Sơn
|Dài tập
|
|-
|''Chuyện trầu cau''
|Lão Hạc
|Nguyễn Thế Hồng
|Điện ảnh truyền hình
|
|-
| rowspan="3" |2005
|''Con đường gian khổ''
|Ông Trần Thận
|[[Nguyễn Hữu Phần]]
|Ngắn tập
|
|-
|[[Cảnh sát hình sự (loạt phim)|''CSHS'']]'': Bí mật những cuộc đời''
|Trung tá Vân
|[[Nguyễn Hữu Phần]], Vũ Hồng Sơn
| rowspan="2" |Dài tập
|
|-
|''Hương đất''
|Ông Tôn
|[[Trần Quốc Trọng]]
|
|-
| rowspan="2" |2006
|''Đèn vàng''
|Quốc (phó tổng biên tập)
|Mai Hồng Phong
|Ngắn tập
|
|-
|''[[Gió đại ngàn]]''
|''A Páo''
| rowspan="2" |Đỗ Chí Hướng
|Dài tập
|
|-
|2007
|''Làng ven đô''
|Tới
|Ngắn tập
|
|-
|2008
|''Những cánh hoa bay''
|Ông nội Nguyên
|Bùi Huy Thuần
|Dài tập
|
|-
|2009
|''Chuyện thám tử''
|Ông giáo Hoàn
|[[Bùi Thọ Thịnh]]
|Ngắn tập
|
|-
| rowspan="4" |2010
|''Nếp nhà''
|Ông Long
|[[Vũ Trường Khoa]]
| rowspan="2" |Dài tập
|
|-
|''[[Lều chõng (phim truyền hình)|Lều chõng]]''
|Cụ Năm
|[[Nguyễn Thanh Vân (đạo diễn)|Nguyễn Thanh Vân]]
|
|-
|''Đội đặc nhiệm (''tập 5 - ''Vụ án cổ vật)''
|Giáo sư Văn
|Triệu Tuấn
|Ngắn tập
|
|-
|''Bà nội không ăn bánh Pizza''
|Ông nội
|[[Khải Anh|Nguyễn Khải Anh]], Bùi Tiến Huy
| rowspan="8" |Dài tập
|
|-
|2011
|''[[Lý Công Uẩn: Đường tới thành Thăng Long]]''
|[[Đinh Điền]]
|Cận Đức Mậu, Tạ Huy Cường
|
|-
| rowspan="2" |2012
|''Qua ngày giông bão''
|
|Đỗ Chí Hướng
|
|-
|''[[Những đứa con biệt động Sài Gòn|Những đứa con Biệt động Sài Gòn]]''
|
|Khương Đức Thuận, Đặng Minh Quang, Đỗ Chí Hướng
|
|-
|2014
|''[[Đường lên Điện Biên]]''
|Ông bố bản Pía
|[[Bùi Tuấn Dũng]]
|
|-
|2015
|''Màu của tình yêu''
|
|Mai Hồng Phong
|
|-
| rowspan="2" |2017
|''Nơi ẩn nấp bình yên''
|
|Nguyễn Đức Hiếu
|
|-
|''Cung đường trắng''
|
|[[Đỗ Phú Hải]], Đặng Minh Quang
|
|-
|
|''Chuyện kể trước lúc 0 giờ''
|
|[[Khải Hưng]] 
|Kịch ([[Kênh Truyền hình Công an nhân dân|ANTV]])
|
|}

=== Video ===
{| class="wikitable"
!Năm
!Tựa đề
!Vai diễn
!
!
!
|-
|2017
|''Giàng ơi... Bản Tò Ca''
|
|Phạm Trường Giang
|video
|<ref>{{Chú thích web|url=https://congly.vn/giang-oi-ban-to-ca-mot-tac-pham-dam-chat-nghe-thuat-69524.html|tiêu đề="Giàng ơi... Bản Tò Ca": Một tác phẩm đậm chất nghệ thuật|họ=congly.vn|ngày=2017-01-06|website=congly.vn|ngôn ngữ=vi|ngày truy cập=2024-12-01}}</ref>
|-
|2018
|''Cưới đi kẻo ế 3''
|ông Cẩm
|[[Khải Hưng]]
|video
|<ref name=":3" />
|}

== Tham khảo ==
{{Tham khảo|30em}}{{Thời gian sống|1940|2022}}

[[Thể loại:Người họ Mai tại Việt Nam]]
[[Thể loại:Nam diễn viên Việt Nam thế kỷ 21]]
[[Thể loại:Người Bắc Ninh]]