Xem mã nguồn của Núi lửa bùn

[[Tập tin:Gobustan State Reserve 04.png|thumb|Một nhóm núi lửa bùn ở [[Gobustan Rock Art Cultural Landscape|Gobustan]], [[Azerbaijan]]]]
[[Tập tin:HteePwintKanUmbrellaPond.webm|thumb|Núi lửa bùn ở Htee Pwint Kan Umbrella Pond ([[Myanmar]]).]]
[[Tập tin:Worldwide distribution of gas hydrates 1996.jpg|thumb|upright=1.4|Trầm tích chứa hydrat, thường liên quan đến hoạt động núi lửa bùn. Nguồn: [[USGS]], 1996.]]

'''Núi lửa bùn''' hoặc "mái vòm bùn" là một [[địa hình]] được hình thành bởi sự phun trào của [[bùn]] hoặc vật chất dạng "bột nhão", nước và khí gas.<ref>{{chú thích tạp chí|last=Mazzini|first=Adriano|last2=Etiope|first2=Giuseppe|date=2017|title=Mud volcanism: An updated review|journal=Earth-Science Reviews|volume=168|pages=81–112|doi=10.1016/j.earscirev.2017.03.001|issn=0012-8252|url=http://urn.nb.no/URN:NBN:no-63847}}</ref><ref>{{chú thích tạp chí|last=Kopf|first=Achim J.|date=2002|title=Significance of mud volcanism|journal=Reviews of Geophysics|language=en|volume=40|issue=2|pages=1005|doi=10.1029/2000rg000093|issn=8755-1209|bibcode=2002RvGeo..40.1005K}}</ref><ref>{{chú thích tạp chí|last=Dimitrov|first=Lyobomir I|date=2002|title=Mud volcanoes—the most important pathway for degassing deeply buried sediments|url=https://archive.org/details/sim_earth-science-reviews_2002-11_59_1-4/page/49|journal=Earth-Science Reviews|volume=59|issue=1–4|pages=49–76|doi=10.1016/s0012-8252(02)00069-7|issn=0012-8252|bibcode=2002ESRv...59...49D}}</ref> Một số hoạt động địa chất dẫn đến sự hình thành núi lửa bùn. Núi lửa bùn không phải loại núi lửa thông thường vì chúng không phun trào ra [[dung nham]] và không thúc đẩy bởi hoạt động [[Đá magma|magma]]. Bên trong chúng liên tục phun ra một chất giống như bùn, vì vậy được gọi là "núi lửa bùn". Núi lửa bùn có thể có kích thước từ loại chỉ cao 1 đến 2 mét và rộng 1 đến 2 mét, đến những ngọn cao đến 700 mét và rộng 10&nbsp;km.<ref>{{chú thích tạp chí|last1=Kioka|first1=Arata|last2=Ashi|first2=Juichiro|title=Episodic massive mud eruptions from submarine mud volcanoes examined through topographical signatures|journal=Geophysical Research Letters|date=ngày 28 tháng 10 năm 2015|volume=42|issue=20|pages=8406–8414|doi=10.1002/2015GL065713|bibcode=2015GeoRL..42.8406K}}</ref> Kích thước nhỏ hơn đôi khi được gọi là chậu bùn.

Bùn do núi lửa bùn tạo ra hầu hết được hình thành dưới dạng nước nóng, được làm nóng ở độ sâu bên dưới bề mặt Trái đất, bắt đầu hòa trộn với các trầm tích khoáng vật dưới mặt đất, từ đó tạo ra chất rò rỉ bùn bột nhão. Vật chất này sau đó phun trào lên trên thông qua một đường đứt gãy địa chất hoặc khe nứt bị mất cân bằng áp suất ngầm cục bộ. Núi lửa bùn được liên kết với các khu vực [[hút chìm]] và khoảng 1100 ngọn đã được xác định ở bên trong đất liền hoặc vùng biển nông gần với đất liền. Nhiệt độ của các ngọn núi lửa bùn hoạt động khá ổn định, thấp hơn nhiều so với nhiệt độ điển hình của các núi lửa hỏa sinh thông thường. Nhiệt độ núi lửa bùn có thể dao động từ gần 100&nbsp;°C (212&nbsp;°F) đến khoảng 2&nbsp;°C (36&nbsp;°F), một số được con người sử dụng làm "phòng tắm bùn".

Khoảng 86% lượng khí thoát ra từ các ngọn núi này là khí [[mê tan]], lượng khí [[cacbon dioxide]] và [[nitơ]] thải ra ít hơn nhiều. Vật chất bị đẩy ra thường là một hỗn hợp chất rắn mịn lơ lửng trong nước, chứa hỗn hợp [[Muối (hóa học)|muối]], [[axit]] và các [[hydrocarbon]] khác nhau.

Các núi lửa bùn cũng đã được tìm thấy trên [[Sao Hỏa]].<ref name="BBC">{{chú thích báo | title=Mars domes may be 'mud volcanoes' | work=BBC| url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/7966437.stm | access-date = ngày 27 tháng 3 năm 2009 | date=ngày 26 tháng 3 năm 2009}}</ref>

==Mô tả chi tiết==
Một ngọn núi lửa bùn có thể là kết quả của một [[diapir|cấu trúc xuyên qua]] tạo ra từ một [[diapir]] [[bùn]] áp lực chọc thủng bề mặt đáy đại dương hoặc mặt đất. Nhiệt độ của chúng có thể thấp đến mức đóng băng của các vật liệu bị đẩy ra, đặc biệt khi thông hơi gắn với sự tạo ra các trầm tích [[hydrat clathrat]] hydrocarbon. Núi lửa bùn thường gắn với các trầm tích [[dầu mỏ]] và khu vực hút chìm kiến tạo cùng các [[vành đai kiến tạo sơn]]; chúng thường phun trào khí hydrocarbon. Chúng cũng thường gắn với núi lửa dung nham; trong trường hợp như vậy, núi lửa bùn phun trào ra các khí không cháy bao gồm cả [[heli]], trong khi các núi lửa bùn đơn độc phun ra khí mê tan.

Khoảng 1.100 núi lửa bùn đã được xác định trên đất liền và trong vùng nước nông. Người ta ước tính rằng hơn 10.000 ngọn núi lửa bùn có thể tồn tại ở các [[dốc lục địa]] và [[đồng bằng biển thẳm]].

===Đặc điểm===
* Gryphon: hình nón dốc đứng khoảng 3 mét, phun ra bùn.
* Nón bùn: hình nón cao hơn 10 mét, đùn ra các mảnh bùn và đá.
* Nón Scoria: hình nón được hình thành bằng cách đốt nóng các lớp bùn trong đám cháy.
* Salse: hồ nước thấm khí.
* Suối bùn: dòng chảy nhỏ hơn 0,5 mét.

===Phun===
Hầu hết các vật chất lỏng và rắn được giải phóng trong các vụ phun trào, nhưng hoạt động rò rỉ diễn ra trong thời gian núi lửa bùn ngủ.

Chú thích: Các ước tính đầu tiên về phun trào núi lửa bùn đã được thực hiện (1 Tg = 1 triệu tấn).

*2002: L. I. Dimitrov ước tính rằng 10,2–12,6&nbsp;[[Teragam|Tg]]/năm lượng khí mêtan được giải phóng từ các núi lửa bùn ngoài khơi và vùng biển nông.
*2002: Etiope và Klusman ước tính ít nhất 1–2 và có thể 10–20&nbsp;Tg/năm lượng khí metan phun ra từ các núi lửa bùn trên bờ.
*2003: Etiope, trong một ước tính dựa trên nghiên cứu 120 núi lửa bùn: "Kết quả phun trào được bảo toàn trong khoảng từ 5 - 9&nbsp;Tg/năm, tức là 3–6% nguồn khí mêtan tự nhiên được xem xét chính thức trong nguồn khí metan của khí quyển. Tổng cộng, bao gồm MV (nghiên cứu này), rò rỉ từ đáy biển (Kvenvolden và cộng sự, 2001), rò rỉ nhỏ trong các khu vực hydrocarbon và các nguồn địa nhiệt (Etiope và Klusman, 2002), sẽ lên tới 35–45&nbsp;Tg/năm."<ref name="etiope2003gsa">{{cite conference | author=Etiope, Giuseppe | title=A new estimate of global methane flux from onshore and shallow submarine mud volcanoes| book-title=Geological Society of America Abstracts with Programs | year=2003 | pages=115}} {{chú thích web | title=A new estimate of global methane flux from onshore and shallow submarine mud volcanoes | work=XVI INQUA Congress | url=http://gsa.confex.com/gsa/inqu/finalprogram/abstract_53365.htm | access-date =ngày 20 tháng 4 năm 2005 | archive-date = ngày 4 tháng 9 năm 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20060904145427/http://gsa.confex.com/gsa/inqu/finalprogram/abstract_53365.htm }}</ref>
*2003: phân tích của Milkov và cộng sự cho thấy thông lượng khí gas toàn cầu có thể lên tới 33&nbsp;Tg/năm (15,9&nbsp;Tg/năm trong thời gian hoạt động cộng với 17,1&nbsp;Tg/năm trong các vụ phun trào). Sáu teragam mỗi năm của khí nhà kính là từ các núi lửa bùn ngoài khơi và vùng biển nông. Vùng biển nước sâu có thể phun ra 27&nbsp;Tg/năm. Tổng số có thể là 9% của CH<sub>4</sub> mất tích trong nguồn CH<sub>4</sub> của khí quyển, và 12% trong thời kỳ tiền Công nghiệp.<ref name="milkov2003a">{{chú thích tạp chí | author=Milkov, A. V., R. Sassen, T. V. Apanasovich, and F. G. Dadashev | title=Global gas flux from mud volcanoes: A significant source of fossil methane in the atmosphere and the ocean | journal=Geophys. Res. Lett. | volume=30 | issue=2 | year=2003 | pages=1037|doi=10.1029/2002GL016358|bibcode = 2003GeoRL..30.1037M }}</ref>
*2003: Alexei Milkov ước tính khoảng 30,5&nbsp;Tg/năm khí (chủ yếu là metan và CO<sub>2</sub>) có thể thoát ra từ núi lửa bùn vào khí quyển và đại dương.<ref name="milkov2003aapg">{{chú thích web | title=Global Distribution and Significance of Mud Volcanoes | work=AAPG Annual Meeting 2003: Energy – Our Monumental Task | url=http://aapg.confex.com/aapg/sl2003/techprogram/paper_77807.htm | access-date =ngày 20 tháng 4 năm 2005 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20051118210840/http://aapg.confex.com/aapg/sl2003/techprogram/paper_77807.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = ngày 18 tháng 11 năm 2005}}</ref>
*2003: Achim J. Kopf ước tính 1,97×10<sup>11</sup> đến 1,23×10<sup>14</sup>&nbsp;m³ khí mêtan được giải phóng bởi tất cả các núi lửa bùn mỗi năm, trong đó 4,66×10<sup>7</sup> đến 3,28×10<sup>11</sup>&nbsp;m³ là từ núi lửa bùn bề mặt.<ref name="kopf2003">{{chú thích tạp chí | author=Achim J. Kopf | title=Global methane emission through mud volcanoes and its past and present impact on the Earth's climate | journal=International Journal of Earth Sciences | volume=92 | issue=5 | year=2003 | pages=806–816|doi=10.1007/s00531-003-0341-z|bibcode = 2003IJEaS..92..806K }} ISSN 1437-3254 (Paper) ISSN 1437-3262 (Online)</ref> Điều đó chuyển đổi 141–88.000&nbsp;Tg/năm từ tất cả các núi lửa bùn, trong đó 0,033–235&nbsp;Tg là từ các núi lửa bề mặt.

==Vị trí==
===Châu Âu===
[[Tập tin:Taman mud volcanoes.JPG|thumb|Hai ngọn núi lửa bùn ở bán đảo Taman gần [[Taman Stanitsa]], Nga]]
Có hàng chục núi lửa bùn nằm trên [[Bán đảo Taman]] của Nga và [[Bán đảo Kerch]] của [[Crimea]], cùng với phần phía tây nam của [[Bulgaria]] gần [[Rupite]]. Ở [[Ý]], chúng phân bố ở miền bắc của dãy Apennines và đảo [[Sicily]]. Vào ngày 24 tháng 8 năm 2013, một ngọn núi lửa bùn đã xuất hiện ở trung tâm của vòng xoay Coccia di Morto ở [[Fiumicino]] gần [[Rome]].<ref>{{chú thích web | url=http://www.euronews.com/2013/08/28/mini-volcano-pops-up-in-rome/ | title=Mini volcano pops up in Rome| date = ngày 28 tháng 8 năm 2013}}</ref><ref>{{chú thích web | url=http://roma.corriere.it/roma/notizie/cronaca/13_agosto_27/geyser-fiumicino-piccolo-vulcano-2222787658415.shtml | title=Il mini- vulcano con eruzioni fino a tre metri}}</ref>

Các núi lửa bùn có thể được tìm thấy trong [[Các núi lửa bùn Berca]] gần Berca ở huyện Buzău, Romania, gần dãy núi Karpat.

===Châu Á=== 
====Indonesia==== 
Núi lửa bùn là một hoạt động địa chất phổ biến ở Indonesia với hàng chục ngọn có mặt trên bờ và ngoài khơi.<ref>{{chú thích tạp chí|last=Satyana|first=A.H.|date=2008|title=Mud diapirs and mud volcanoes in depressions of Java to Madura: origins, natures, and implicatons to petroleum system|url=http://archives.datapages.com/data/ipa_pdf/079/079001/pdfs/IPA08-G-139.htm|journal=Proc. Indon Petrol. Assoc., 32nd Ann. Conv.|language=en-US|doi=10.29118/ipa.947.08.g.139}}</ref><ref>{{chú thích|last=P.|first=Bambang|title=Mud Volcano and Its Evolution|date = ngày 3 tháng 2 năm 2012 |work=Earth Sciences|publisher=InTech|language=en|doi=10.5772/24944|isbn=9789533078618|last2=T.|first2=Handoko|last3=Sunardi|first3=Edy|last4=Hadi|first4=Soffian|last5=Sawolo|first5=Nurrochmat}}</ref><ref>{{chú thích tạp chí|last=Mazzini|first=A.|last2=Nermoen|first2=A.|last3=Krotkiewski|first3=M.|last4=Podladchikov|first4=Y.|last5=Planke|first5=S.|last6=Svensen|first6=H.|date=2009|title=Strike-slip faulting as a trigger mechanism for overpressure release through piercement structures. Implications for the Lusi mud volcano, Indonesia|journal=Marine and Petroleum Geology|volume=26|issue=9|pages=1751–1765|doi=10.1016/j.marpetgeo.2009.03.001|issn=0264-8172}}</ref>

Vụ phun trào bùn Lusi của Indonesia thường (sai) được mô tả là một núi lửa bùn. Thật ra, Lusi chỉ là một hệ thống thủy nhiệt lưu trữ trầm tích kết nối với núi lửa Arjuno Welirang lân cận.<ref>{{chú thích tạp chí|last=Mazzini|first=Adriano|last2=Scholz|first2=Florian|last3=Svensen|first3=Henrik H.|last4=Hensen|first4=Christian|last5=Hadi|first5=Soffian|date=2018|title=The geochemistry and origin of the hydrothermal water erupted at Lusi, Indonesia|journal=Marine and Petroleum Geology|volume=90|pages=52–66|doi=10.1016/j.marpetgeo.2017.06.018|issn=0264-8172|url=https://www.duo.uio.no/bitstream/10852/61230/1/JMPG-D-17-00059R1_clean_last.pdf}}</ref><ref>{{chú thích tạp chí|last=Inguaggiato|first=Salvatore|last2=Mazzini|first2=Adriano|last3=Vita|first3=Fabio|last4=Sciarra|first4=Alessandra|date=2018|title=The Arjuno-Welirang volcanic complex and the connected Lusi system: Geochemical evidences|journal=Marine and Petroleum Geology|volume=90|pages=67–76|doi=10.1016/j.marpetgeo.2017.10.015|issn=0264-8172}}</ref><ref>{{chú thích tạp chí|last=Malvoisin|first=Benjamin|last2=Mazzini|first2=Adriano|last3=Miller|first3=Stephen A.|date=2018|title=Deep hydrothermal activity driving the Lusi mud eruption|journal=Earth and Planetary Science Letters|volume=497|pages=42–49|doi=10.1016/j.epsl.2018.06.006|issn=0012-821X|bibcode=2018E&PSL.497...42M}}</ref><ref>{{chú thích tạp chí|last=Mazzini|first=Adriano|last2=Etiope|first2=Giuseppe|last3=Svensen|first3=Henrik|date=2012|title=A new hydrothermal scenario for the 2006 Lusi eruption, Indonesia. Insights from gas geochemistry|journal=Earth and Planetary Science Letters|volume=317–318|pages=305–318|doi=10.1016/j.epsl.2011.11.016|issn=0012-821X|bibcode=2012E&PSL.317..305M}}</ref><ref>{{chú thích tạp chí|last=Fallahi|first=Mohammad Javad|last2=Obermann|first2=Anne|last3=Lupi|first3=Matteo|last4=Karyono|first4=Karyono|last5=Mazzini|first5=Adriano|date=2017|title=The Plumbing System Feeding the Lusi Eruption Revealed by Ambient Noise Tomography|journal=Journal of Geophysical Research: Solid Earth|language=en|volume=122|issue=10|pages=8200–8213|doi=10.1002/2017jb014592|issn=2169-9313|hdl=10852/61236|bibcode=2017JGRB..122.8200F}}</ref>

Một trận [[động đất]]<ref name="Mazzini 2007">{{chú thích tạp chí|journal=Earth and Planetary Science Letters|pages=375–388|title=Triggering and dynamic evolution of the LUSI mud volcano, Indonesia|author=Mazzini, A., Svensen, H., Akhmanov, G.G., Aloisi, G., Planke, S., Malthe-Sorenssen, A., Istadi, B.|year=2007|volume=261 |bibcode = 2007E&PSL.261..375M |doi = 10.1016/j.epsl.2007.07.001|issue=3–4 }}</ref><ref name="Mazzini 2009">{{chú thích tạp chí|journal=Marine and Petroleum Geology |pages=1751–1765|title=Strike-slip faulting as a trigger mechanism for overpressure release through piercement structures. Implications for the LUSI mud volcano, Indonesia|author=Mazzini, A., Nermoen, A., Krotkiewski, M., Podladchikov, Y., Planke, S., Svensen, H.|year=2009|volume=26|issue=8–9|doi=10.1016/j.marpetgeo.2009.03.001}}</ref> tại tiểu khu [[Porong]] của tỉnh [[Đông Java]], [[Indonesia]] có thể đã dẫn đến [[dòng chảy bùn Sidoarjo]] vào ngày 29 tháng 5 năm 2006<ref name="Davies2008">{{chú thích tạp chí|journal=Earth and Planetary Science Letters|pages=627–638|title=The East Java mud volcano (2006 to present): an earthquake or drilling trigger?|author=Davies, R.J., Brumm, M., Manga, M., Rubiandini, R., Swarbrick, R., Tingay, M.|year=2008|volume=272 |bibcode = 2008E&PSL.272..627D |doi = 10.1016/j.epsl.2008.05.029|issue=3–4 }}</ref><ref name="Sawolo2009">{{chú thích tạp chí|journal=[[Marine and Petroleum Geology]]|pages=1766–1784|title=The LUSI mud volcano triggering controversy: was it caused by drilling?|author=Sawolo, N., Sutriono, E., Istadi, B., Darmoyo, A.B.|year=2009|volume=26|doi=10.1016/j.marpetgeo.2009.04.002|issue=9}}</ref><ref name="Sawolo2010">{{chú thích tạp chí|journal=Marine and Petroleum Geology|pages=1658–1675|title=Was LUSI caused by drilling? – Authors reply to discussion|author=Sawolo, N., Sutriono, E., Istadi, B., Darmoyo, A.B.|year=2010|volume=27|doi=10.1016/j.marpetgeo.2010.01.018|issue=7}}</ref> Bùn bao phủ khoảng 440 ha, {{convert|1087|acre|km2}} (2.73&nbsp;mi<sup>2</sup>) và làm ngập bốn ngôi làng, nhà cửa, đường sá, ruộng lúa và nhà máy, giết chết 14 người và khiến 24.000 người khác phải di dời. Theo các nhà địa chất học đang theo dõi Lusi và khu vực xung quanh, hệ thống này đang bắt đầu có dấu hiệu sụp đổ nghiêm trọng. Dự báo khu vực này có thể làm chùng lỗ thông hơi và khu vực xung quanh lên tới 150 mét (490&nbsp;ft) trong thập kỷ tới. Vào tháng 3 năm 2008, các nhà khoa học đã quan sát thấy những hố nước dài tới 3 mét (9,8&nbsp;ft) sau một đêm. Hầu hết sụt lún ở khu vực xung quanh núi lửa là diễn ra chậm hơn, vào khoảng 1 milimét (0,039 in) mỗi ngày. Một nghiên cứu của một nhóm các nhà khoa học địa lý Indonesia do Bambang Istadi dẫn đầu đã dự đoán khu vực bị ảnh hưởng bởi dòng chảy bùn trong khoảng thời gian mười năm.<ref name="Istadi2009">{{chú thích tạp chí|journal= Marine and Petroleum Geology |pages=1724–1739|title= Simulation on growth and potential Geohazard of East Java Mud Volcano, Indonesia |author=Istadi, B., Pramono, G.H., Sumintadireja, P., Alam, S.|year=2009|volume= 26|doi= 10.1016/j.marpetgeo.2009.03.006|issue= 9}}</ref> Các nghiên cứu gần đây hơn được thực hiện vào năm 2011 dự đoán rằng bùn sẽ tiếp tục chảy trong 20 năm nữa, thậm chí lâu hơn.<ref>{{chú thích web | url = http://news.sciencemag.org/sciencenow/2011/02/indonesias-infamous-mud-volcano-.html?ref=hp | title = Indonesia's Infamous Mud Volcano Could Outlive All of Us | author = Dennis Normile | publisher = Science (AAAS) | date = ngày 24 tháng 2 năm 2011 | access-date = ngày 15 tháng 4 năm 2011 | url-status=dead | archiveurl = https://web.archive.org/web/20110302200658/http://news.sciencemag.org/sciencenow/2011/02/indonesias-infamous-mud-volcano-.html?ref=hp | archivedate = ngày 2 tháng 3 năm 2011 | df = }}</ref>

Ở Suoh caldera thuộc Lampung, hàng chục nón bùn và hố bùn khác nhau về nhiệt độ đã được tìm thấy.

====Trung Á==== 
Nhiều núi lửa bùn hoạt động trên khu vực ven bờ [[Biển Đen]] và [[Biển Caspi]]. Các lực kiến tạo và lắng đọng trầm tích lớn xung quanh đã tạo ra một số trường núi lửa bùn, nhiều ngọn trong số chúng phun ra khí mêtan và hydrocarbon. Các ngọn cao hơn 200 mét (656&nbsp;ft) hoạt động ở Azerbaijan, với những vụ phun trào lớn đôi khi tạo ra ngọn lửa có quy mô tương tự. Có những ngọn núi lửa bùn ở Georgia, chẳng hạn như ở khu vực Akhtala.

Iran và Pakistan sở hữu những ngọn núi lửa bùn trong dãy núi Makran ở phía nam hai nước. Một ngọn núi lửa bùn lớn nằm ở [[Balochistan (Pakistan)|Balochistan]], Pakistan. Nó được biết đến với cái tên ''Baba Chandrakup'' (nghĩa đen là Cha Moonwell) nằm trên đường đến Hinglaj và là một địa điểm hành hương của đạo Hindu.<ref>{{chú thích web | url=http://pakistaniat.com/2007/03/02/mud-volcanoes-volcano-balochistan-baluchistan-hingol-offroad-makran-pasni-hinglaj/ | title=Mud Volcanoes of Balochistan| date = ngày 2 tháng 3 năm 2007}}</ref>

====Azerbaijan====
[[Tập tin:Mud Volcano in Gobustan 01.jpg|thumb|Núi lửa bùn ở [[Qobustan, Baku|Gobustan]], [[Azerbaijan]]]]
{{main|Vườn quốc gia Gobustan}}
* Azerbaijan và bờ biển Caspi của nó là nơi có gần 400 ngọn núi lửa bùn, hơn một nửa trong tổng số núi lửa bùn trên khắp các lục địa.<ref>{{chú thích web|title=MUD VOLCANOES OF AZERBAIJAN|url=http://www.atlasobscura.com/places/mud-volcanoes-of-azerbaijan|website=www.atlasobscura.com|access-date =ngày 29 tháng 8 năm 2014}}</ref> Vào năm 2001, một ngọn núi lửa bùn cách [[Baku]] {{convert|15|km|mi|0}} phun ra cột lửa cao {{convert|15|m|ft|0}}.<ref>{{chú thích báo| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/1626310.stm | work=BBC News | title=Azeri mud volcano flares | date=ngày 29 tháng 10 năm 2001 | access-date =ngày 13 tháng 5 năm 2010}}</ref>
* Ở Azerbaijan, các vụ phun trào bắt nguồn từ một hồ chứa bùn sâu được kết nối với bề mặt ngay cả trong thời gian không hoạt động, khi nước thấm qua cho thấy nguồn gốc sâu. Rò rỉ có nhiệt độ thường cao hơn nhiệt độ mặt đất xung quanh 2&nbsp;°C (3,6&nbsp;°F) - 3&nbsp;°C (5,4&nbsp;°F).<ref name="planke2003">{{chú thích tạp chí |author1=S. Planke |author2=H. Svensen |author3=M. Hovland |author4=D. A. Banks |author5=B. Jamtveit | title=Mud and fluid migration in active mud volcanoes in Azerbaijan | journal=Geo-Marine Letters |date=December 2003 | volume=23 | issue=3–4 | pages=258–268|doi=10.1007/s00367-003-0152-z|bibcode = 2003GML....23..258P }}</ref> Núi lửa bùn Lökbatan từ năm 1998 đã được trình lên UNESCO để có thể trở thành Di sản thế giới, nó nằm trong Danh sách dự kiến.<ref>{{chú thích web|title="Lok-Batan" Mud Cone|url=http://whc.unesco.org/en/tentativelists/1176/ |website=whc.unesco.org |access-date =ngày 29 tháng 8 năm 2014}}</ref>
* Vào năm 2017 [[CNN|CNN Travel]] đã đưa [[Vườn quốc gia Gobustan]] vào danh sách 50 kỳ quan thiên nhiên thế giới.<ref>{{chú thích báo|url=http://edition.cnn.com/travel/article/natural-wonder-bucket-list/index.html|title=50 natural wonders: The ultimate list|date = ngày 12 tháng 7 năm 2017 |work=CNN Travel|access-date = ngày 23 tháng 7 năm 2017 |language=en}}</ref>

====Ấn Độ==== 
Đảo [[Baratang]], một phần của quần đảo Andaman Lớn thuộc quần đảo Andaman, Ấn Độ Dương, có một số địa điểm hoạt động núi lửa bùn.

====Iran==== 
[[Tập tin:Mud Volcano Hadi Karimi.jpg|thumb|Núi lửa bùn ở tỉnh Hormozgan, miền nam Iran.]]

Có nhiều núi lửa bùn ở Iran: đặc biệt, tại các tỉnh Golestan, Hormozgan, Sistan và Baluchestan, trong đó có ngọn [[Pirgel]] cao nhất Iran.<ref>Negaresh, Hossein (2008). [https://gsm.org.my/products/702001-100493-PDF.pdf Mud volcanoes in Sistan and Baluchestan Provinces, Makran Coast, Southeast Iran] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211019032057/https://gsm.org.my/products/702001-100493-PDF.pdf |date=2021-10-19 }} (PDF), Bulletin of the Geological Society of Malaysia 54, trang 1-8.</ref>

====Philippines====
Trong Quần đảo Rùa thuộc tỉnh của [[Tawi-Tawi]], rìa tây nam của Philippines giáp [[Malaysia]], có sự hiện diện của những ngọn núi lửa bùn được thể hiện rõ trên ba hòn đảo - Lihiman, Great Bakkungan và một đảo thuộc Quần đảo Boan. Phần đông bắc của đảo Lihiman nổi bật vì có một loại bùn đùn dữ dội hơn trộn lẫn với những tảng đá lớn, tạo ra một miệng hố rộng 20&nbsp;m (66&nbsp;ft) trên phần đồi núi của hòn đảo.<ref>"[http://www.oneocean.org/ambassadors/track_a_turtle/tihpa/pti.html#Geo-physical_Features Geo-physical Features of Philippine Turtle Island]". Ocean Ambassadors Track a Turtle. Truy cập ngày 5 tháng 10 năm 2010.</ref> Những vụ đùn như vậy được báo cáo là đi kèm với động đất nhẹ và bằng chứng về vật chất đùn có thể được tìm thấy trong cây cối xung quanh. Việc ép bùn dưới biển ra khỏi đảo đã được quan sát bởi người dân địa phương.<ref>"[http://www.oneocean.org/ambassadors/track_a_turtle/tihpa/pti_description.html#lihiman Lihiman Island]". Ocean Ambassadors Track a Turtle. Truy cập ngày 5 tháng 10 năm 2010.</ref>

====Các địa điểm châu Á khác====
[[Tập tin:Mud volcano landscape at Oesilo, Oecusse District, Timor-Leste.jpg|thumb|Núi lửa bùn Oesilo, quận Oecusse, Đông Timor]]
*Trung Quốc có một số núi lửa bùn ở tỉnh [[Tân Cương]].
*Có các ngọn núi lửa bùn nằm tại thị trấn Trin Buu, phân khu Magway ở Myanmar (Miến Điện).
*Có hai núi lửa bùn đang hoạt động và một số không hoạt động ở Nam Đài Loan. Núi lửa bùn Wushan nằm ở quận Yanchao của thành phố Cao Hùng. Có những ngọn núi lửa bùn đang hoạt động ở thị trấn Wandan của huyện Pingtung.
*Có các ngọn núi lửa bùn trên đảo Pulau Tiga, ngoài khơi bờ biển phía tây của bang Sabah của Malaysia nằm trên đảo Borneo.
*Núi lửa bùn Meritam, được người dân địa phương gọi là 'lumpur bebuak', nằm cách Limbang, Sarawak, Malaysia khoảng 35&nbsp;km là một điểm thu hút khách du lịch.<ref>{{chú thích web |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2017/10/11/volcanoes-pull-in-the-crowd-curious-tourists-flock-to-kg-meritam-for-a-chance-to-dip-in-mudfilled-cr/ |title='Volcanoes' pull in the crowd|access-date =ngày 23 tháng 1 năm 2019|date=ngày 11 tháng 10 năm 2017|author=Zulazhar Sheblee|publisher=The Star}}</ref> 
Một tai nạn khoan ngoài khơi Brunei trên đảo Borneo năm 1979 đã khiến một ngọn núi lửa bùn mất 20 [[giếng cứu trợ]] và gần 30 năm phải dừng lại việc thăm dò dầu khí.
Các núi lửa bùn đang hoạt động xảy ra ở Oesilo (Quận Oecusse, Đông Timor). Một ngọn núi lửa bùn ở Bibiluto (quận Viqueque) đã phun trào từ năm 1856 đến 1879.<ref>[https://books.google.com/books?id=jzdCAAAAIAAJ&pg=PA165&lpg=PA165&dq=Bibiluto+Timor&source=bl&ots=m6liRLrUa4&sig=_yNYRdI9oEoV9FkVXPpHPvTgadI&hl=de&ei=RpGsTebTDNHRsga16f2aCA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CB0Q6AEwATg8#v=onepage&q=Bibiluto%20Timor&f=false Sammlungen des Geologischen Reichsmuseums in Leiden, Arthur Wichmann: ''Gesteine von Timor und einiger angrenzenden Inseln''. Leiden, E. J. Brill, 1882–1887 1, Bände 10–11, S. 165]</ref>

=== Bắc Mỹ ===
[[Tập tin:Mike n mud pot.jpg|thumb|Một miệng núi lửa bùn ở Bắc California, và quy mô của nó.]]
[[Tập tin:Mud pot 5.jpg|thumb|Một miệng núi lửa bùn lạnh ở [[Glenblair, California]].]]
[[Tập tin:Mud Volcanos.jpg|thumb|upright|left|Ảnh chụp từ trên cao của núi lửa bùn trên cao nguyên [[Nahlin]], [[British Columbia]]. Về quy mô, mỗi ngọn núi lửa có đường kính khoảng 20 m.]]

Núi lửa bùn ở lục địa Bắc Mỹ bao gồm:

* Một cánh đồng núi lửa bùn lạnh cỡ nhỏ (<{{convert|2|m|ft}}) được kiểm soát nằm ở Bờ biển Mendocino của California, gần [[Glenblair, California|Glenblair]] và [[Fort Bragg, California]]. Đất sét hạt mịn đôi khi được thu hoạch bởi thợ gốm địa phương.<ref name="gfxedge">{{chú thích web|url=http://www.gfxedge.com/itt/discover_northern_california.shtml|title=Discover northern california|publisher=Independent Travel Tours|access-date =ngày 25 tháng 2 năm 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081010050149/http://www.gfxedge.com/itt/discover_northern_california.shtml|archivedate=ngày 10 tháng 10 năm 2008}}</ref>
* Núi lửa bùn Shrub và Núi lửa bùn Klawasi trong lưu vực [[Sông Copper (Alaska)|sông Copper]] bên dãy núi Wrangell, [[Alaska]]. Khí thải chủ yếu là CO<sub>2</sub> và nitơ; các núi lửa được liên kết với hoạt động [[magma]].
* Một ngọn núi lửa bùn không tên cao {{convert|30|m|ft}} với đỉnh rộng khoảng {{convert|100|m|ft|0}}, cách bờ biển Redondo, California 24&nbsp;km (15 dặm) và nằm dưới độ sâu {{convert|800|m|ft|sigfig=3}} của [[Thái Bình Dương]].

Một cánh đồng núi lửa bùn nhỏ (<{{convert|3|m|ft}}) ở khu vực địa nhiệt [[biển Salton]] gần thị trấn [[Niland, California]].<ref>{{chú thích web|last=Howser|first=Huell|title=Desert Adventures – California's Gold Special (142)|url=http://blogs.chapman.edu/huell-howser-archives/2009/09/07/desert-adventures-142-californias-gold-special/|work=California's Gold|publisher=[[Chapman University]] Huell Howser Archive|authorlink=Huell Howser|date=ngày 7 tháng 9 năm 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130624012419/http://blogs.chapman.edu/huell-howser-archives/2009/09/07/desert-adventures-142-californias-gold-special/|archivedate=ngày 24 tháng 6 năm 2013}}</ref> Phát thải chủ yếu là CO<sub>2</sub>. Một trong số đó, được gọi là Niland Geyser, không ngừng hoạt động thất thường.<ref>[https://www.livescience.com/63998-mud-pool-creeping-across-california.html ''A Gurgling Mud Pool Is Creeping Across Southern California Like a Geologic Poltergeist'' Tháng 11 năm 2018]</ref>

* Núi lửa bùn Smooth Ridge nằm ở độ sâu {{convert|1000|m|ft|sigfig=3}} dưới nước gần Hẻm núi Monterey, California.
* Núi lửa bùn [[Kaglulik]], nằm ở độ sâu {{convert|43|m|ft}} dưới đáy Biển Beaufort, gần ranh giới phía bắc của Alaska và Canada. [[Dầu mỏ]] được cho là tồn tại trong khu vực này.
* Núi lửa bùn Maquinna, nằm ở vị trí {{convert|16|-|18|km|mi}} về phía tây đảo Vancouver, British Columbia, Canada.

====Núi lửa bùn tại Yellowstone"====
[[Tập tin:Yellowstone mud volcano 17894.jpg|thumb|Núi lửa bùn tại Yellowstone<ref>NPS, Peaco, 1998</ref>]]

Tên của các ngọn núi mang đặc điểm "Núi lửa bùn" tại [[Vườn quốc gia Yellowstone]] và khu vực xung quanh có thể không chính xác; chúng bao gồm các suối nước nóng, chậu bùn và [[fumaroles]], chứ không phải là một ngọn núi lửa bùn thực sự. Tùy thuộc vào định nghĩa chính xác của thuật ngữ núi lửa bùn, sự hình thành Yellowstone có thể được coi là cụm núi lửa bùn thủy nhiệt. Đặc điểm này ít hoạt động hơn nhiều so với mô tả được ghi lại đầu tiên, mặc dù khu vực này khá năng động. Yellowstone là một khu vực địa nhiệt với một khoang [[magma]] gần bề mặt, và khí hoạt động chủ yếu là hơi nước, [[cacbon dioxide]] và [[hydro sulfide]].

Tuy nhiên, có những núi lửa bùn và mạch nước bùn ở một vài nơi thuộc Yellowstone.<ref name="usgsglossmudv">{{chú thích web | title=Mud volcano | work=USGS Photo glossary of volcano terms | url=http://volcanoes.usgs.gov/Products/Pglossary/MudVolcano.html | access-date =ngày 20 tháng 4 năm 2005 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20050404035116/http://volcanoes.usgs.gov/Products/Pglossary/MudVolcano.html <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = ngày 4 tháng 4 năm 2005}}</ref> Một "nồi bùn tuần hoàn có cơ sở hoạt động theo chiều dọc" đôi khi hoạt động như một mạch nước phun, phun bùn lên cao đến khoảng 10 mét.

=== Caribê ===
[[Tập tin:On mud volcano. Trinidad.jpg|thumb|Núi lửa bùn phía nam [[Trinidad]], năm 1967.]]
[[Tập tin:Devil's Woodyard Dec,2007.jpg|thumb|Một ngọn núi lửa bùn ở Trinidad & Tobago.]]

* Có nhiều núi lửa bùn ở [[Trinidad và Tobago]] ở Caribbean, gần khu dự trữ dầu khí ở phía nam đảo Trinidad. Kể từ ngày 15 tháng 8 năm 2007, núi lửa bùn Moruga Bouffle phun trào ra khí metan cho thấy nó đang hoạt động. Có một số núi lửa bùn khác ở các hòn đảo nhiệt đới bao gồm:
* Núi Devils Woodyard gần [[Trinidad và Tobago]].
* Núi Moruga Bouffe gần [[Moruga]].
* Núi [[Piparo]].
* [[Chatham, Trinidad and Tobago|Chatham]] dưới đáy nước trong kênh Columbus; núi lửa bùn này định kỳ tạo ra một hòn đảo có thời gian tồn tại ngắn.
* Núi lửa bùn Erin Bouffe gần bãi biển Los Iros.
* Núi lửa bùn L'eau Michel ở Bunsee Trace, Penal.
* Một số núi lửa bùn lớn đã được xác định trên khu phức hợp bồi tụ ở ngoài khơi [[Barbados]].<ref>{{chú thích tạp chí|last=Barnard|first=A.|last2=Sager|first2=W. W.|last3=Snow|first3=J. E.|last4=Max|first4=M. D.|date = ngày 1 tháng 6 năm 2015 |title=Subsea gas emissions from the Barbados Accretionary Complex|journal=Marine and Petroleum Geology|volume=64|pages=31–42|doi=10.1016/j.marpetgeo.2015.02.008}}</ref>

=== Nam Mỹ ===
==== Venezuela ====
[[Tập tin:Volcan de lodo.jpg|thumb|Núi lửa bùn Yagrumito ở Monagas, Venezuela (cách Maturín 6 km).]]
Phần lãnh thổ phía đông của [[Venezuela]] có một số núi lửa bùn (hoặc vòm bùn), tất cả chúng đều có nguồn gốc liên quan đến các mỏ dầu. Bùn cách Maturín {{convert|6|km|mi}}, chứa nước, khí sinh học, hydrocarbon và một lượng muối đáng kể. Gia súc từ [[savanna]] thường tụ tập xung quanh để liếm bùn khô vì hàm lượng muối của nó.

==== Colombia ====
Núi [[El Totumo]],<ref>{{chú thích web |url=http://www.isic.org/sisp/index.htm?fx=event&event_id=29975 |title=Archived copy |access-date = ngày 23 tháng 2 năm 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071007063900/http://www.isic.org/sisp/index.htm?fx=event&event_id=29975 |archivedate = ngày 7 tháng 10 năm 2007}}</ref> đánh dấu sự phân chia giữa Bolívar và Atlantico ở Colombia. Núi lửa này cao khoảng {{convert|50|ft|m}} và có thể chứa 10 đến 15 người trong miệng núi lửa; Nhiều khách du lịch và người dân địa phương thường ghé thăm ngọn núi lửa này do những lợi ích dược phẩm của bùn; nó nằm cạnh một ''cienaga'', hay hồ. Núi lửa này đang trong tình trạng tranh chấp pháp lý giữa Bolívar và Atlántico vì giá trị du lịch của nó.

==Xem thêm==
* [[Núi lửa nhựa đường]]
* [[Lỗ phun lạnh]]
* [[Miệng phun thủy nhiệt]]
* [[Núi lửa đá lạnh]]
* [[Bùn núi lửa]]
* [[Mêtan hyđrat]]
* [[Núi lửa cát]]
* [[Núi ngầm]]

==Tham khảo==
{{tham khảo|30em}}

==Liên kết ngoài==
{{Thể loại Commons|Mud volcanoes}}
* [https://web.archive.org/web/20110714042441/http://www.martinhovland.com/mud_volcanoes.htm Origin of mud volcanoes]
* [https://web.archive.org/web/20070929201052/http://www.carltonswcd.org/mud_volcanoes.htm  Cold water mud volcanoes created by artesian pressure in Minnesota's Nemadji River basin]
* [https://web.archive.org/web/20061030152954/http://bulletin.gia.az/ Bulletin Of Mud Volcanology] Azerbaijan Academy Of Sciences (in English)
* [http://soundwaves.usgs.gov/2003/06/outreach2.html Gaia's Breath—Methane and the Future of Natural Gas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090212180320/http://soundwaves.usgs.gov/2003/06/outreach2.html |date = ngày 12 tháng 2 năm 2009}} – USGS, Tháng 6 năm 2003
* [http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/1626310.stm Azeri mud volcano flares] – ngày 29 tháng 10 năm 2001, BBC report
* [https://web.archive.org/web/20041115034012/http://walrus.wr.usgs.gov/cabrillo/tierra/methane_hydrate.html Redondo Beach mud volcano with methane hydrate deposits]
* [https://web.archive.org/web/20050118200908/http://walrus.wr.usgs.gov/hydrocarbons/index.html Hydrocarbons Associated with Fluid Venting Process in Monterey Bay, California]
* [http://water.usgs.gov/pubs/wri/wri004207/ Hydrothermal Activity and Carbon-Dioxide Discharge at Shrub and Upper Klawasi Mud Volcanoes, Wrangell Mountains, Alaska] – U.S. Geological Survey Water-Resources Investigations Report 00-4207
* [https://web.archive.org/web/20050728121303/http://www.gsi.gov.in/mudvol.htm Mud Volcano Eruption at Baratang, Middle Andamans]
* [http://azer.com/aiweb/categories/magazine/ai112_folder/112_articles/112_mud_volcano.html Article on mud volcanoes from Azerbaijan International]
* [http://www.bioedonline.org/news/news.cfm?art=2755 Mud volcano floods Java], Tháng 8 năm 2006
* [http://english.aljazeera.net/NR/exeres/BE5EF1A2-5B9A-4329-ACC9-7054CB62AD2F.htm Mud volcano work suspended, 25 tháng 2 năm 2007, Al Jazeera English]
* [http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/7966437.stm Possible mud volcano on Mars (BBC News)]
* [http://seismo.berkeley.edu/blogs/seismoblog.php/2008/11/04/of-mud-pots-and-the-end-of-the-san-andre Of Mud Pots and the End of the San Andreas Fault (Seismo Blog)]
* [https://www.youtube.com/watch?v=_U8r8fNHqt0 Mud Volcanoes at West Nile Delta] Video quay bởi GEOMAR I Helmholtz-Centre for Ocean Research Kiel
* {{YouTube|id =NBdGCr7Lf3I|title = El Totumo volcano near Cartagena, Colombia}}

[[Thể loại:Núi lửa bùn| ]]
[[Thể loại:Núi lửa học]]
[[Thể loại:Thạch luận]]
[[Thể loại:Địa mạo núi lửa]]
[[Thể loại:Núi lửa hút chìm|Bùn]]