Xem mã nguồn của Người Fula

{{Infobox ethnic group 
| group = Fulani, Fula
| native_name = ''Fulɓe''<!-- [[WP:NOETHNICGALLERIES]] -->
| population = 20–25 triệu<ref>{{chú thích sách|author=Felicity Crowe|title=Modern Muslim Societies|url=https://books.google.com/books?id=n4Eye4ilLVkC&pg=PA262|year=2010|publisher=Marshall Cavendish|isbn=978-0-7614-7927-7|page=262}}</ref><ref name="Danver2015p31">{{chú thích sách|author=Steven L. Danver|title=Native Peoples of the World: An Encyclopedia of Groups, Cultures and Contemporary Issues|url=https://books.google.com/books?id=vf4TBwAAQBAJ&pg=PA31|year=2015|publisher=Routledge|isbn=978-1-317-46400-6|pages=31–32}}</ref>
| popplace = [[Tây Phi]], [[Bắc Phi]], [[Trung Phi]]

[[Nigeria]], [[Guinea]], [[Guinea-Bissau]], [[Cameroon]], [[Senegal]], [[Gambia]], [[Mali]], [[Niger]], [[Burkina Faso]], [[Ghana]], [[Sudan]], [[Tchad]], [[Mauritanie]] 
| region1 = {{flag|Nigeria}}
| pop1 = 7.611.000<ref name="Kays2011">{{chú thích sách|first=Stanley J. |last=Kays |title=Cultivated Vegetables of the World: A Multilingual Onomasticon |publisher=Springer Science & Business Media |year=2011 |page=747 |isbn=9086867200}}</ref>
| region2 = {{flag|Guinea}}
| pop2 = 4.099.645<ref>{{chú thích web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gv.html |title=The World Factbook |publisher=Cia.gov |date= |access-date=ngày 15 tháng 8 năm 2015 |archive-date=2015-09-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150919074825/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook//geos/gv.html |url-status=dead }}</ref>
| region3 = {{flag|Mali}}
| pop3 = 2.567.664<ref>{{chú thích web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ml.html |title=The World Factbook |publisher=Cia.gov |date= |access-date=ngày 15 tháng 8 năm 2015 |archive-date=2015-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151110042640/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ml.html |url-status=dead }}</ref>
| region4 = {{flag|Burkina Faso}}
| pop4 = 1.639.052<ref>{{chú thích web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uv.html |title=The World Factbook |publisher=Cia.gov |date= |access-date=ngày 29 tháng 6 năm 2017 |archive-date=2020-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200606160035/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uv.html |url-status=dead }}</ref>
| region5 = {{flag|Niger}}
| pop5 = 1.211.509<ref>{{chú thích web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ng.html |title=The World Factbook |publisher=Cia.gov |date= |access-date=ngày 15 tháng 8 năm 2015 |archive-date=2020-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200424124158/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ng.html |url-status=dead }}</ref>
| region6 = {{flag|Ghana}}
| pop6 = 800.523<ref>{{chú thích web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ng.html |title=The World Factbook |publisher=Cia.gov |date= |access-date=ngày 12 tháng 8 năm 2016 |archive-date=2020-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200424124158/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ng.html |url-status=dead }}</ref>
| region7 = {{flag|Cameroon}}
| pop7 = 700.000<ref name="Kays2011"/>
| region8 = {{flag|Guinea-Bissau}}
| pop8 = 501.360<ref>{{chú thích web |url=https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/pu.html |title=The World Factbook |publisher=Cia.gov |date= |access-date=ngày 29 tháng 6 năm 2017 |archive-date=2019-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190328081537/https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/pu.html |url-status=dead }}</ref>
| region9 = {{flag|Tchad}}
| pop9 = 128.000<ref name="Kays2011"/>
| region10 = {{flag|Sudan}}
| pop10 = 90.000<ref name="Kays2011"/>
| langs = [[Tiếng Fula]], [[tiếng Ả Rập]] ([[tiếng Ả Rập Sudan]], [[tiếng Ả Rập Tchad]]), [[tiếng Pháp]], [[tiếng Anh]]
| rels = [[Hồi giáo]]
| related = [[Người Hausa]], [[người Kanuri]], [[người Toucouleur]]
}}
'''Người Fula''' hay '''người Fulani''' ({{langx|ff|Fulɓe}}; {{langx|fr|Peul|links=no}}; {{langx|ha|Fulani or Hilani}}; {{langx|pt|Fula|links=no}}; {{langx|wo|Pël}}; {{langx|bm|Fulaw}}), với dân số từ 20 đến 25 triệu người,<ref name=levinsonfula>{{chú thích sách|author=David Levinson|title=Encyclopedia of World Cultures: Africa and the Middle East, Volume 9|url=https://books.google.com/books?id=JcDMrQEACAAJ|year=1996|publisher=Gale Group|isbn=978-0-8161-1808-3|chapter=Fulani}}</ref> là một trong những [[dân tộc]] đông nhất vùng [[Sahel]] và [[Tây Phi]], phân bố rải rác khắp khu vực.<ref name="Juang2008p492">{{chú thích sách|author=Richard M. Juang|title=Africa and the Americas: Culture, Politics, and History|url=https://books.google.com/books?id=wFrAOqfhuGYC&pg=PA492|year=2008|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-85109-441-7|page=492}}</ref> Người Fula, theo truyền thống, được cho là có nguồn gốc từ các tộc người mạn [[Bắc Phi]] và [[Trung Đông]], pha trộn với những cư dân bản địa Tây Phi. Người Fula được kết nối lại với nhau nhờ một ngôn ngữ dân tộc ([[tiếng Fula]]), tín ngưỡng [[Hồi giáo]],<ref name="Encyclopedia of Africa">{{chú thích sách|author1=Anthony Appiah|author2=Henry Louis Gates|title=Encyclopedia of Africa|url=https://books.google.com/books?id=A0XNvklcqbwC|year=2010|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-533770-9|page=495}}</ref> lịch sử<ref name="Juang2008p492" /><ref name="Ndukwe1996p9">{{chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=HnwGNU6uoBQC|title=Fulani|publisher=The Rosen Publishing Group|year=1996|isbn=978-0-8239-1982-6|pages=9–17|author=Pat Ikechukwu Ndukwe}}</ref><ref name="Group201385">{{chú thích sách|url=https://books.google.com/books?id=ISAuAgAAQBAJ|title=Encyclopedia of African Peoples|publisher=Routledge|year=2013|isbn=978-1-135-96334-7|pages=85–88|author=D Group}}</ref> và văn hóa.

Một phần đáng kể người Fula (chừng một phần ba), tức khoảng 7 tới 8 triệu người<ref name=levinsonfula/> làm công việc [[mục súc]], khiến đây trở thành dân tộc với cộng đồng [[du mục]] [[mục súc]] lớn nhất thế giới.<ref name="Encyclopedia of Africa"/><ref name=levinsonladdi>{{chú thích sách|author=David Levinson|title=Encyclopedia of World Cultures: Africa and the Middle East, Volume 9|url=https://books.google.com/books?id=JcDMrQEACAAJ|year=1996|publisher=Gale Group|isbn=978-0-8161-1808-3|chapter=Fulani }}, Quote: The Fulani form the largest pastoral nomadic group in the world. The Bororo'en are noted for the size of their cattle herds. In addition to fully nomadic groups, however, there are also semisedentary Fulani —Fulbe Laddi— who also farm, although they argue that they do so out of necessity, not choice.</ref> Phần lớn người Fula là nông dân, thợ thủ công hay thương nhân sống bán định cư<ref name=levinsonladdi/> hoặc định cư.<ref name=decorsefula>{{chú thích sách|author=Christopher R. DeCorse|title=West Africa During the Atlantic Slave Trade: Archaeological Perspectives|url=https://books.google.com/books?id=8Fcr1HSZXNgC&pg=PA172 |year=2001|publisher=Bloomsburg Academic|isbn=978-0-7185-0247-8|pages=172–174}}</ref> Họ có mặt chủ yếu ở [[Tây Phi]] và mạn bắc [[Trung Phi]], nhưng cũng hiện diện ở [[Tchad]], [[Sudan]] và vùng gần [[biển Đỏ]].<ref name=gatesfulani>{{chú thích sách|author1=Anthony Appiah|author2=Henry Louis Gates|title=Encyclopedia of Africa|url=https://books.google.com/books?id=A0XNvklcqbwC|year=2010|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-533770-9|pages=495–496}}</ref>

Nhiều người Fula bị mang đến [[châu Mỹ]] từ thế kỷ 16 đến 19 do [[tuyến buôn bán nô lệ Đại Tây Dương|buôn bán nô lệ]]. Họ chủ yếu bị bắt ở [[Senegal]] và [[Guinea]], với thiểu số từ [[Mali]] và [[Cameroon]]. Một số người Fula đáng chú ý mà từng là nô lệ là [[Bilali Muhammad]], [[Ayuba Suleiman Diallo]], Salih Bilali, [[Abdulrahman Ibrahim Ibn Sori]], và [[Omar ibn Said]]. Vài hậu duệ của Bilali Muhammad vẫn sống trên [[đảo Sapelo]], [[Georgia]], Hoa Kỳ, và ông cũng để lại con cháu trên [[quần đảo Lucayan]].
[[Tập tin:Fulani and Fulania.jpg|thumb|Đàn ông và phụ nữ Fula]]
==Chú thích==
{{tham khảo|30em}}

==Tài liệu đọc thêm==
*[https://web.archive.org/web/20071002090950/http://condor.depaul.edu/~mdelance/CameroonCultures/FulbeBibliography.html Prof. Mark D. DeLancey's Fulbe studies bibliography], accessed ngày 25 tháng 3 năm 2008.

==Liên kết ngoài==
{{Thể loại Commons}}
* [https://web.archive.org/web/20131004215317/http://www.missionafrica.org.uk/ministries/14/engaging-the-nomadic-fulani-in-nigeria missionafrica.org.uk]
* [http://www.webpulaaku.net/ Lịch sử và văn hóa người Fula] 
* [http://www.peeral.com/ Tạp chí tiếng Fula] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090416080123/http://www.peeral.com/ |date = ngày 16 tháng 4 năm 2009}}
* [http://www.pulaagu.com/ Tạp chí tiếng Fula]
* [http://www.pulaar.org/ Tạp chí tiếng Fula] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120401043037/http://www.pulaar.org/ |date=2012-04-01 }}
* [http://www.mafindi.com/words Từ điển tiếng Fula] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170909193040/http://www.mafindi.com/words |date = ngày 9 tháng 9 năm 2017}}
* [http://www.mbiimi.com/ Trang tin tức tiếng Fula] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210127122453/http://www.mbiimi.com/ |date=2021-01-27 }}[https://web.archive.org/web/20090417004128/http://peeral.com/saggitorde/ l]
* [http://www.webfuuta.net/ Portal of Fulɓe Fuuta Jaloo history and culture]
{{Nhóm sắc tộc ở Cộng hòa Trung Phi}}{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Fula People}}
[[Thể loại:Người Fula| ]]
[[Thể loại:Nhóm sắc tộc ở Burkina Faso]]
[[Thể loại:Nhóm sắc tộc ở Cameroon]]
[[Thể loại:Nhóm sắc tộc ở Tchad]]
[[Thể loại:Nhóm sắc tộc ở Bờ Biển Ngà]]
[[Thể loại:Nhóm sắc tộc ở Mali]]
[[Thể loại:Nhóm sắc tộc ở Mauritanie]]
[[Thể loại:Nhóm sắc tộc ở Niger]]
[[Thể loại:Nhóm dân tộc ở Nigeria]]
[[Thể loại:Nhóm sắc tộc ở Sénégal]]
[[Thể loại:Nhóm sắc tộc ở Sudan]]
[[Thể loại:Nhóm sắc tộc ở Togo]]
[[Thể loại:Cộng đồng người Hồi giáo ở Châu Phi]]