Xem mã nguồn của Nguyễn

{{Thông tin họ Á Đông
<!-- Thông tin chung -->| họ = Nguyễn
| hình = RuanNguyen.png
| ghi chú hình = Chữ Nguyễn bằng [[chữ Hán]]
<!-- Việt Nam -->| vi-qn = Nguyễn
| vi-ch = 阮
| vi-cn = 阮
| vi-pb =
| vi-ng =
| vi-yn =
| vi-cng = <!-- Trung Quốc 
| zh-ch = 阮
| zh-ba = Ruǎn
| zh-wg = Juan
| zh-ca = ㄖㄨㄢˇ
| zh-pa =
| zh-pb =
| zh-ng =
| zh-yn =
| zh-cng = <!-- Nhật Bản -->
| ja-ka = 阮
| ja-ro =
| ja-hg = 
| ja-kk = グエン
| ja-kyu =
| ja-pa =
| ja-pb =
| ja-ng =
| ja-yn =
| ja-cng = <!-- Triều Tiên - Hàn Quốc -->
| ko-hg = 완 - 롼
| ko-hgb =
| ko-hgn =
| ko-hj = 阮
| ko-ro = Wan
| ko-mr =
| ko-pa =
| ko-pb =
| ko-ng =
| ko-yn =
| ko-cng =
}}
'''Nguyễn''' (đôi khi viết tắt '''[[Wikt:Ng̃|Ng̃]]''') là [[họ]] của [[Vùng văn hóa Á Đông|người Á Đông]]. Họ Nguyễn là họ người phổ biến nhất của [[người Việt]].<ref>{{chú thích web | url =https://m.vov.vn/nguoi-viet/bao-my-viet-ve-ho-nguyen-pho-bien-cua-nguoi-viet-476173.vov | tiêu đề =Báo Mỹ viết về họ Nguyễn phổ biến của người Việt | author = | ngày =ngày 8 tháng 2 năm 2016 | ngày truy cập =ngày 28 tháng 9 năm 2018 | nơi xuất bản =[[Đài tiếng nói Việt Nam]] | ngôn ngữ = | archive-date = ngày 1 tháng 7 năm 2017 | archive-url =https://web.archive.org/web/20170701070537/http://m.vov.vn/nguoi-viet/bao-my-viet-ve-ho-nguyen-pho-bien-cua-nguoi-viet-476173.vov }}</ref><ref name="LTH">Lê Trung Hoa, ''Họ và tên người Việt Nam'', Nhà xuất bản Khoa học - Xã hội, 2005</ref> Họ Nguyễn cũng xuất hiện tại [[Triều Tiên]] và [[Trung Quốc]] ({{Lang-zh|c=阮|p=Ruǎn|j=Jyun2}}) dù ít phổ biến hơn. Trong [[tiếng Triều Tiên]], họ này đọc là Wan ({{Lang|ko|완}}). Nhiều người Việt Nam hay nhầm cách đọc họ Nguyễn thành "Won - 원", đây là cách đọc sai vì "원" là cách đọc của họ Nguyên 元.

==Độ phổ biến==
Đây là họ có số người nhiều nhất ở Việt Nam (khoảng 39%),<ref>{{cite web |first=Maura |last= Kelly |url=http://www.slate.com/articles/news_and_politics/explainer/2011/07/nafissatou_and_amadou.html |title=Nafissatou and Amadou |publisher=Slate |date=27 July 2011}}</ref> nhiều thứ 4 trên thế giới chỉ đứng sau các họ [[Lý (họ)|Lý]], [[Vương (họ)|Vương]], [[Trương (họ)|Trương]] của Trung Quốc vào năm [[2002]].<ref name="LTH"/> Ngoài Việt Nam, họ này cũng phổ biến ở những nơi có người Việt định cư. Tại [[Úc]], họ này đứng thứ 7 và là họ không bắt nguồn từ [[Anh]] phổ biến nhất.<ref>{{Chú thích web | tác giả=The Age | tiêu đề=Nguyens keeping up with the Joneses | url=http://www.theage.com.au/news/national/whats-in-a-name/2006/09/04/1157222045836.html | ngày truy cập=ngày 9 tháng 9 năm 2006}}</ref> Tại [[Pháp]], họ này đứng thứ 54.<ref>{{Chú thích web|url=http://www.journaldesfemmes.com/nom-de-famille/noms/1/1/france.shtml|tựa đề=Les noms de famille les plus portés France|website=Le Journal des Femmes|url-status=live|ngày truy cập=2022-07-16}}</ref> Tại [[Hoa Kỳ]], họ Nguyễn được xếp hạng thứ 57 trong cuộc Điều tra Dân số năm 2000,<ref>{{chú thích báo|url=http://www.nytimes.com/2007/11/17/us/17surnames.html?_r=1&hp?hp&oref=slogin|title=In U.S. Name Count, Garcias Are Catching Up With Joneses|author=Sam Roberts|date=ngày 17 tháng 11 năm 2007|access-date =ngày 18 tháng 11 năm 2007}}</ref> nhảy một cách đột ngột từ vị trí thứ 229 năm 1990,<ref>{{Chú thích web |url=http://www.census.gov/genealogy/names/dist.all.last |ngày truy cập=2006-09-09 |tựa đề=Thứ tự các họ tại Hoa Kỳ trong Điều tra Dân số năm 1990 |archive-date = ngày 21 tháng 3 năm 1997 |archive-url=https://web.archive.org/web/19970321024534/http://www.census.gov/genealogy/names/dist.all.last |url-status=live }}</ref> và là họ gốc thuần [[Châu Á|Á châu]] phổ biến nhất. Tại [[Na Uy]] họ Nguyễn xếp hạng thứ 73<ref>{{Chú thích web|url=http://www.ssb.no/english/subjects/00/navn_en/etternavn-100.html|tiêu đề=<!--Top 100 last names-->Norwegian Name Statistics 2003: Last names used by 200 or more|tác giả=Statistics Norway|archive-url=https://web.archive.org/web/20040529075210/http://www.ssb.no/english/subjects/00/navn_en/etternavn-100.html|archive-date=2004-05-29|url-status=live|ngày truy cập=ngày 20 tháng 6 năm 2008}}</ref> và tại [[Cộng hòa Séc]] nó dẫn đầu danh sách các họ người ngoại quốc.<ref>{{chú thích báo|date=ngày 17 tháng 5 năm 2007|title=Žebříčky nejčastějších jmen vedou Nováci a Nguyenové|language=cs|publisher=Novinky|url=http://www.novinky.cz/domaci/115204-zebricky-nejcastejsich-jmen-vedou-novaci-a-nguyenove.html|access-date=ngày 7 tháng 11 năm 2007}}</ref>

== Truyền thống dòng tộc ==
[[Tập tin:Khánh thành nhà thờ dòng tộc Nguyễn Thành ở thôn Cổ Đăng, xã Tân Liên, huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng.jpg|nhỏ|Khánh thành nhà thờ dòng tộc Nguyễn Thành ở huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng]]
Trong giai đoạn đương đại, dòng tộc họ Nguyễn ở các nước, đặc biệt tại Việt Nam và Trung Quốc có xu hướng gìn giữ, bảo tồn và phát huy các giá trị truyền thống, với mục tiêu cao nhất là gắn kết các chi tộc từ khắp nơi trên thế giới với nhau. Một số hoạt động truyền thống có thể kể đến, như: xây dựng ngày giỗ Tổ dòng tộc, chi tộc;<ref>{{Chú thích web|url=http://dongson.thanhhoa.gov.vn/web/trang-chu/tin-tuc-su-kien/tin-van-hoa-the-thao/le-gio-to-dong-ho-nguyen-dinh-goc-ly-xa-dong-hoa.html|title=Lễ giỗ tổ dòng họ Nguyễn Đình (gốc Lý) xã Đông Hòa|last=Minh Ánh|first=|date=|website=|archive-url=|archive-date=|url-status=|access-date =}}</ref> lập Quỹ khuyến học; dựng văn bia, nhà truyền thống;<ref>{{Chú thích web|url=http://vhtt.ninhbinh.gov.vn/bai-viet/nha-tho-va-mo-nguyen-bac.html|title=NHÀ THỜ VÀ MỘ NGUYỄN BẶC|last=Sở Văn Hóa và Thể thao tỉnh Ninh Bình|first=|date=|website=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191013083920/http://vhtt.ninhbinh.gov.vn/bai-viet/nha-tho-va-mo-nguyen-bac.html|archive-date = ngày 13 tháng 10 năm 2019 |url-status=|access-date =}}</ref> các hoạt động văn hóa – văn nghệ... Ở một số nơi của Việt Nam, các thế hệ dòng tộc họ Nguyễn lập thành các Nhà thờ Tổ dòng họ với quy mô thành viên đến hàng ngàn người từ khắp các tỉnh, thành và hải ngoại về nước tụ họp trong ngày giỗ Tổ.<ref>{{Chú thích web|url=http://www.vanhoanghean.com.vn/dat-va-nguoi-xu-nghe6/nguoi-xu-nghe43/dong-ho-nguyen-cong-va-gia-dinh-nguyen-cong-tru-o-uy-vien-nghi-xuan|title=Dòng họ Nguyễn Công và gia đình Nguyễn Công Trứ ở Uy Viễn, Nghi Xuân|last=Võ|first=Hồng Hải|date=|website=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191014053814/http://www.vanhoanghean.com.vn/dat-va-nguoi-xu-nghe6/nguoi-xu-nghe43/dong-ho-nguyen-cong-va-gia-dinh-nguyen-cong-tru-o-uy-vien-nghi-xuan|archive-date=2019-10-14|url-status=dead|access-date=}}</ref>

== Người nổi tiếng ==
=== Việt Nam ===
{{chính|Danh sách người họ Nguyễn}}[[Tập tin:Distribution of Vietnamese family names.png|right|thumb|Phân bố họ của người Việt Nam]]

=== Trung Quốc ===
{{chính|Họ Nguyễn của Trung Quốc}}
==== Cổ đại ====
* '''Nguyễn Dung Hoa''' (阮容華), [[Vương phi|phi tần]] của [[Lưu Tống Hiếu Vũ Đế]], mẹ của [[Đại Vương|Lâm Giang vương]] [[Lưu Tử Tuy]].<ref>[[Lý Diên Thọ]], [[Nam sử]], quyển 11, Liệt truyện 1, Hậu phi liệt truyện (thượng)</ref>
* [[Vợ Hứa Doãn|Nguyễn phu nhân]], vợ đại thần [[Hứa Doãn]] của [[Tào Ngụy]], một trong [[Ngũ xú Trung Hoa]]
* [[Nguyễn Vũ]], từng là thừa tướng nước Ngụy và là một trong [[Kiến An thất tử]].
*[[Nguyễn Tịch]], danh sĩ thời Ngụy Tấn một trong Trúc lâm thất hiền
* Nguyễn Thị Đức, mẹ đẻ [[Vũ Hồn]], quan nhà đường chức An Nam Kinh lược sứ, người được xem là thủy tổ [[Họ Vũ|họ Vũ Việt Nam]].
* [[Nguyễn Hàm]], danh sĩ thời Ngụy Tấn, một trong [[Trúc lâm thất hiền]]
* [[Nguyễn Nguyên]] (阮元) [[Tổng đốc Lưỡng Quảng]] (1817 - 1826) nhà Nho, nhà sử học, đại thần thời Thanh
*[[Nguyễn Hiếu Tự]], danh sĩ thời Đông Tấn
*[[Nguyễn Vũ (Tam Quốc)|Nguyễn Vũ]], nhà văn thời [[Tam Quốc]] trong [[lịch sử Trung Quốc]]
* [[Nguyễn Phu]], Thứ sử giao châu
* [[Nguyễn Hồng Đạt]] quan nhà Chu, nhà Đường.

==== Cận đại ====
* [[Nguyễn Linh Ngọc]], tên khai sinh Nguyễn Phượng Căn, nữ diễn viên Trung Quốc thời kỳ Dân Quốc

==== Hiện đại ====
* [[:zh:阮兆祥|Nguyễn Triệu Tường]], ca sĩ Hồng Kông
*[[:zh:阮德鏘|Nguyễn Đức Cường]], phát thanh viên của Đài phát thanh Hồng Kông và từng là nghệ sĩ TVB,[[Trung Quốc]].
*[[:zh:阮兆輝|Nguyễn Chiêu Huy]], một diễn viên và nhà văn kinh kịch Quảng Đông thân Trung Quốc ở Hồng Kông.
* [[Nguyễn Kinh Thiên]], diễn viên Đài Loan.
* [[:zh:阮啸仙|Nguyễn Tiểu Tiên]], Nhà Lãnh đạo Đảng Cộng sản [[Trung Quốc]].
* [[Nguyễn Thành Phát]], Phó Bí thư Tỉnh ủy, [[Tỉnh trưởng Chính phủ Nhân dân tỉnh Vân Nam|Chủ Chủ tịch Tỉnh Vân Nam]]; Thường vụ Tỉnh ủy, Bí thư Thành ủy, Thị trưởng Chính phủ Nhân dân thành phố [[Vũ Hán]]; Phó Tỉnh trưởng Chính phủ Nhân dân tỉnh [[Hồ Bắc]]; Thị trưởng [[Hoàng Thạch]]; Thư ký trưởng Chính phủ Nhân dân tỉnh Hồ Bắc và Bí thư Thành ủy [[Tương Dương, Hồ Bắc|Tương Phàn]].

==== Nhân vật hư cấu ====
* [[Nguyễn Tiểu Nhị]], [[Nguyễn Tiểu Ngũ]], [[Nguyễn Tiểu Thất]]: nhân vật trong tiểu thuyết ''[[Thủy hử]]'' của Thi Nại Am

=== Chăm Pa ===
* [[Po Tisuntiraidapuran|Nguyễn Văn Tá]], [[vua]] [[Campuchia]], [[lãnh tụ]] của tiểu quốc [[Panduranga]] từ 1780 đến 1793.
* [[Po Ladhuanpuguh|Nguyễn Văn Hào]], [[vua]] của tiểu quốc [[Panduranga]] từ 1793 đến 1799.
* [[Po Saong Nyung Ceng|Nguyễn Văn Chấn]], [[vua]] của tiểu quốc [[Panduranga]] từ 1799 đến 1822.
* [[Po Klan Thu|Nguyễn Văn Vĩnh]], [[vua]] của tiểu quốc [[Panduranga]] từ 1822 đến 1828.
* [[Po Phaok The|Nguyễn Văn Thừa]], [[vua]] chính thức sau cùng của tiểu quốc [[Panduranga]], tại vị từ 1828 đến 1832

=== Khác ===
* [[Janet Nguyễn]], [[Thượng viện|Thượng nghĩ sĩ]] [[Tiểu bang]] [[California]].
* [[Dustin Nguyễn]], diễn viên, đạo diễn phim...
* [[Tôma Nguyễn Thái Thành]], giám mục phụ tá [[Giáo phận Orange]], [[Hoa Kỳ]]
* [[Tila Nguyễn]], người mẫu, ca sỹ...
* [[Nguyễn Trọng Hiền]], nhà [[vật lý thiên văn]].
* [[Nguyễn Cao Kỳ Duyên]] (sinh ngày [[30 tháng 6]] năm [[1965]]) là một [[người Mỹ gốc Việt]], người dẫn chương trình của ''[[Paris By Night|Paris by Night]]'' cùng với [[Nguyễn Ngọc Ngạn]], đồng thời hành nghề [[luật sư]].
* [[Lee Nguyễn]] Cầu thủ Hoa Kỳ gốc Việt.
* [[Nguyễn Đình Toàn]] là [[nhà văn]] và [[nhạc sĩ]] người Việt định cư ở Mỹ
* Ông Vinaythong Souphanouvong, tên tiếng Việt là Nguyễn Văn Chính, hiện đang sống ở Lào và là con trai thứ 3 của [[Souphanouvong]].<ref name="nhandan.com.vn">https://nhandan.com.vn/van-hoa-gia-dinh/dong-mau-viet-trong-gia-dinh-hoang-than-souphanouvong-193818</ref>
* Nhotkeomani Souphanouvong, tên tiếng Việt là Nguyễn Kiều Nga, hiện đang sống ở Lào và là con gái thứ 5 của [[Souphanouvong]].<ref name="nhandan.com.vn" />
* [[Nguyễn Văn Lập]] [[người Hy Lạp]] duy nhất từng hoạt động trong lực lượng [[Việt Minh]] thời [[chiến tranh Đông Dương]].
* [[Nguyễn Xuân Son]] cầu thủ người Việt gốc [[Brazil]]
* [[Marcel Nguyen]], vận động viên [[người Đức gốc Việt]]
* [[Jonathan Nguyễn Văn Tâm]], Giáo sư dịch tễ Đại học Nottingham, Phó Giám đốc Y tế Anh
* [[Nguyễn Tuấn Anh]], cầu thủ bóng đá người Séc gốc Việt
* [[Nguyễn Quang Riệu]], nhà [[vật lý học|vật lý]] [[thiên văn học|thiên văn]] Việt kiều tại [[Pháp]]

== Tham khảo ==
{{tham khảo|30em}}
{{Họ người Việt}}

[[Thể loại:Họ Nguyễn| ]]
[[Thể loại:Họ người Việt Nam]]
[[Thể loại:Họ người Trung Quốc]]
[[Thể loại:Họ tên]]