Xem mã nguồn của Nguyễn Minh Vân

{{Thông tin nhân vật
| tên = Nguyễn Minh Vân
| đảng phái = {{CSVN}}
| ngày mất = {{Ngày mất và tuổi|2014|12||1923}}
| module = {{Tiểu sử quân nhân|embed=yes|cấp bậc={{QH|Đại tá}}|năm phục vụ=1967|phục vụ=[[Tổng cục Tình báo, Quân đội nhân dân Việt Nam|Tổng Cục II]]|thuộc=[[Bộ Quốc phòng (Việt Nam)|Bộ Quốc phòng]]}}
| nơi sinh = 1923
| ngày sinh = 
| quốc tịch = {{VNM}}
| quê quán = [[Nông Sơn (huyện)|Nông Sơn]], [[Quảng Nam]]
| con cái = 
| tên khai sinh = Nguyễn Đình Quảng
| tên khác = Năm Trung<br>Nguyễn Dân Trung<br>Nguyễn Minh Vân<br>Nguyễn Văn Quán
| hình = Nguyễn Minh Vân đại tá.jpg
| cỡ hình = 150px
| cha = [[Nguyễn Đình Hiến]]
| mẹ = Tôn Nữ Thị Trinh
| ghi chú hình = đại tá Minh Vân năm 2014
}}
'''Nguyễn Minh Vân''' (1923 – 2014) có tên đầy đủ là '''Nguyễn Đình Quảng''' bút danh '''Nguyễn Dân Trung''' là một nhân viên [[tình báo]] của [[Quân đội nhân dân Việt Nam]] với quân hàm [[Đại tá Quân đội nhân dân Việt Nam|Đại tá]].<ref>{{Chú thích web |last=Nguyễn Kim Thành |date=22019-11-11 |title=Còn mãi với thời gian |url=https://sknc.qdnd.vn/nhan-vat/con-mai-voi-thoi-gian-501676 |access-date=2025-05-26 |website=Báo Quân đội nhân dân |language=vi-vn}}</ref><ref name=":2" />

== Tiểu sử ==
Nguyễn Đình Quảng sinh năm 1923, quê ở xã [[Quế Lộc]], huyện [[Nông Sơn (huyện)|Nông Sơn]], tỉnh [[Quảng Nam]] (nay là xã [[Nông Sơn (xã)|Nông Sơn]], thành phố [[Đà Nẵng]]).<ref name=":6">{{Chú thích web |last=Võ Văn Trường |date=2014-09-06 |title=Gặp tác giả 3.000 câu thơ nơi ngục Chín Hầm |url=https://baoquangnam.vn/gap-tac-gia-3-000-cau-tho-noi-nguc-chin-ham-3035093.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20250123102307/https://baoquangnam.vn/gap-tac-gia-3-000-cau-tho-noi-nguc-chin-ham-3035093.html |archive-date=2025-01-23 |access-date=2025-05-26 |website=Báo Quảng Nam |language=}}</ref> Cha ông là cụ [[Nguyễn Đình Hiến]] – một viên quan dưới [[Nhà Nguyễn|triều Nguyễn]] từng làm Phủ doãn Thừa Thiên, mẹ ông tên là Tôn Nữ Thị Trinh.<ref name=":5">{{Chú thích web |last=X.B. |date=2015-10-23 |title=Chuyện với một “thợ săn” cao niên Hà thành |url=https://cand.com.vn/Tu-lieu-antg/Chuyen-voi-mot-tho-san-cao-nien-Ha-Thanh-i369058/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20250221170220/https://cand.com.vn/Tu-lieu-antg/Chuyen-voi-mot-tho-san-cao-nien-Ha-Thanh-i369058/ |archive-date=2025-02-21 |access-date=2025-05-26 |website=Báo Công an Nhân dân điện tử |language=vi}}</ref><ref name=":8" /> Gia đình ông thường sinh sống ở [[Huế (thành phố thuộc tỉnh)|Huế]] theo công việc của cha, Quảng được theo học trường [[Trường Trung học phổ thông chuyên Quốc Học – Huế|Quốc học Huế]] từ trước 1945,<ref name=":6" /> ông được học [[tiếng Pháp]] và đậu tú tài.<ref name=":5" /> Năm 1948, ông kết hôn với Nguyễn Thị Thìn, người gốc [[Hà Nội]], cũng là con cái nhà tư sản đi theo cách mạng.<ref name=":7">{{Chú thích web |last=Thanh Hà |date=2009-4-30 |title=Những cặp vợ chồng tình báo: Trở về từ "tử ngục" Chín Hầm |url=https://giadinh.suckhoedoisong.vn/nhung-cap-vo-chong-tinh-bao-tro-ve-tu-tu-nguc-chin-ham-172090429022335349.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20250221181707/https://giadinh.suckhoedoisong.vn/nhung-cap-vo-chong-tinh-bao-tro-ve-tu-tu-nguc-chin-ham-172090429022335349.htm |archive-date=2025-02-21 |access-date=2025-05-26 |website=[[Báo Sức khỏe và Đời sống]] |language=vi}}</ref> Họ có 1 con trai tên Nguyễn Quốc Hùng.<ref>{{Chú thích web |last=Thảo Nhi |date=2024-12-19 |title=Cảm xúc dâng trào khi tham quan Trưng bày chuyên đề “Gan vàng dạ sắt” – Cổng thông tin Sở Văn Hóa Thể Thao Hà Nội |url=https://sovhtt.hanoi.gov.vn/cam-xuc-dang-trao-khi-tham-quan-trung-bay-chuyen-de-gan-vang-da-sat/ |access-date=2025-05-26 |website=Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội}}</ref>

== Sự nghiệp ==

=== Chiến tranh Đông Dương ===
Sau khi được cha gửi gắm cho Bộ trưởng Bộ Nội vụ [[Huỳnh Thúc Kháng]], Quảng đã được giới thiệu làm thư ký cho thứ trưởng [[Phan Bôi|Hoàng Hữu Nam]]. Một thời gian sau, tiếp tục được điều sang Phòng tình báo do [[Hoàng Minh Đạo]] phụ trách và được ông Đạo nhận làm em nuôi rồi đặt cho bí danh '''Nguyễn Minh Vân'''.<ref>{{Chú thích web |last=Trần Minh Thu |date=2018-06-11 |title=Hoàng Minh Đạo trong ký ức đồng đội |url=https://phuongnam.vanhoavaphattrien.vn/hoang-minh-dao-trong-ky-uc-dong-doi-a12894.html |access-date=2025-05-26 |website=Chuyên trang của Tạp chí điện tử Văn hóa và Phát triển |language=vi}}</ref><ref name=":3" /> Tháng 9 năm 1945, ông là Trưởng ban Tuyên truyền Giải phóng quân tại [[Đà Nẵng]].<ref name=":3" /> Tháng 12 năm 1946, ông là Trưởng ban Tình báo Hà Nội.<ref name=":5" /> Ngày 3 tháng 2 năm 1947, ông được kết nạp [[Đảng Cộng sản Việt Nam]].<ref name=":6" /> Năm 1949, ông phụ trách Phòng Cán sự điệp báo của Cục Tình báo và công tác tại [[Việt Bắc]] đến năm 1954.<ref name=":7" /><ref name=":3">{{Chú thích web |last=Ngọc Giang |date=2024-08-07 |title=Chiếc áo bằng bao tải thô và tập thơ “Sống trong mồ” |url=https://www.qdnd.vn/tu-lieu-ho-so/van-kien-tu-lieu/chiec-ao-bang-bao-tai-tho-va-tap-tho-song-trong-mo-785444 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20240916131426/https://www.qdnd.vn/tu-lieu-ho-so/van-kien-tu-lieu/chiec-ao-bang-bao-tai-tho-va-tap-tho-song-trong-mo-785444 |archive-date=2024-09-16 |access-date=2025-05-26 |website=[[Báo Quân đội nhân dân]] |language=vi}}</ref>

=== Chiến tranh Việt Nam ===
[[Chiến tranh Việt Nam]] diễn ra, Minh Vân được chuyển về công tác tại Cơ quan tình báo chiến lược Trung ương do [[Trần Hiệu]] làm Giám đốc.<ref name=":7" /> Đầu tháng 6 năm 1956, ông được phái vào Huế để nắm mạng lưới điệp báo miền Trung,<ref name=":1" /> theo chỉ đạo trực tiếp từ ông Lê Minh, Uỷ viên Thường vụ Khu uỷ, phụ trách Ban địch tình của Liên khu uỷ V.<ref name=":0">{{Chú thích web |last=Hồng Hà |date=2015-04-12 |title=Vị Đại tá tình báo huyền thoại trở về từ “địa ngục trần gian” (Kỳ 1) |url=https://baophapluat.vn/vi-dai-ta-tinh-bao-huyen-thoai-tro-ve-tu-dia-nguc-tran-gian-ky-1-post193891.html |access-date=2025-05-26 |website=Báo Pháp luật Việt Nam điện tử |language=vi}}</ref> nhưng vướng phải chiến dịch "tố cộng, diệt cộng" quyết liệt nên ông mắc kẹt tại căn cứ ở Quảng Nam trong thời gian dài. Sau đó ông được cử vào miền Nam vào cuối tháng 6 năm 1957.<ref name=":1">{{Chú thích web |last=Hồng Hà |date=2015-04-19 |title=Vị Đại tá tình báo huyền thoại trở về từ “địa ngục trần gian” (Kỳ 2) |url=https://baophapluat.vn/vi-dai-ta-tinh-bao-huyen-thoai-tro-ve-tu-dia-nguc-tran-gian-ky-2-post195192.html |access-date=2025-05-26 |website=Báo Pháp luật Việt Nam điện tử |language=vi}}</ref> Minh Vân với tên giả là Nguyễn Văn Quán, xuất phát từ căn cứ Trung Mang, Quảng Nam vào hoạt động hợp pháp tại Sài Gòn qua đường hàng không và được bàn giao một lưới nội tuyến cao cấp đang hoạt động tại đó.<ref name=":0" /> Tháng 11 năm 1957, Minh Vân bị Mật vụ Miền Trung tố giác và bị bắt vào nhà giam của Tổng nha Công an Việt Nam Cộng hòa, sau đó chuyển sang Trại giam đặc biệt P.42. Tháng 2 năm 1958, Minh Vân bị ra Huế, giam tại Lao xá thuộc Ty Công an Thừa Thiên. Tháng 3 và tháng 5 năm 1958, [[Ngô Đình Cẩn]] cho người đưa Minh Vân đến gặp riêng nhằm chiêu hàng ông, nhưng không thành. Ngày 8 tháng 8 năm 1961, Ngô Đình Cẩn hạ lệnh cho biệt giam Minh Vân tại Trại giam Mang Cá, rồi ngày 10 tháng 11 năm 1961, tiếp tục đưa ông đến tử ngục [[Chín Hầm]], giam tại xà lim số 13, hầm số 8.<ref name=":1" />

Tại nhà tù Chín Hầm, Minh Vân đã sáng tác ra tập thơ "Sống trong mồ" dài 3000 câu, tất cả đều được ghi trong trí nhớ, tập thơ được sáng tác vào khoảng cuối năm 1962, đầu năm 1963. Sau [[Đảo chính Việt Nam Cộng hòa 1963|cuộc đảo chính lật đổ Ngô Đình Diệm]], chiều ngày 3 tháng 11 năm 1963, một nhóm đảo chính ở nhà tù đã đưa ông và một số đồng đội về Ty Công an Huế để chờ giải quyết.<ref name=":4">{{Chú thích web |last=Hồng Hà |date=2015-04-26 |title=Vị Đại tá tình báo huyền thoại trở về từ “địa ngục trần gian” (Kỳ 3) |url=https://baophapluat.vn/vi-dai-ta-tinh-bao-huyen-thoai-tro-ve-tu-dia-nguc-tran-gian-ky-3-post195488.html |access-date=2025-05-26 |website=Báo Pháp luật Việt Nam điện tử |language=vi}}</ref> Minh Vân là một trong ba người còn sống của hầm số 8 sau cuộc đảo chính này.<ref name=":8">{{Chú thích web |last=Lê Thị Mai An |date=2018-9-5 |title=Tử ngục Chín Hầm - những điều cần biết |url=https://vienktxh.hanoi.gov.vn/nghien-cuu-trao-doi/tu-nguc-chin-ham-nhung-dieu-can-biet-97377.html |url-status=live |access-date=2025-05-26 |website=Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội }}{{Liên kết hỏng|date=2026-05-20 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> Ông tiếp tục bị giam ở Nhà tù Lao Xá một thời gian rồi bị đưa vào [[Sài Gòn]] và được trả tự do vào ngày 23 tháng 5 năm 1964.<ref name=":3" />

=== Sau năm 1975 ===
Năm 1973, phần I của tập thơ được Nhà xuất bản Văn học in thành sách với 1.200 câu và được tái bản bổ sung vào năm 2002.<ref name=":3" /><ref name=":4" /> Bản chép tay bài thơ do Minh Vân viết hiện nay được đặt tại [[Bảo tàng Cách mạng Việt Nam]]<ref name=":4" /> và bản in đầu tiên được đặt tại Bảo tàng Tổng cục II thuộc [[Bộ Quốc phòng (Việt Nam)|Bộ Quốc phòng]].<ref name=":3" />

Nguyễn Minh Vân nghỉ hưu năm 1983 và qua đời tháng 12 năm 2014.<ref name=":7" /><ref name=":4" />

== Vinh danh ==
Tháng 12 năm 2019, Nhà xuất bản Thông tấn cho xuất bản cuốn sách có tên “Sống trong mồ - Huyền thoại và đời thật của Nhà tình báo Nguyễn Minh Vân” do nhà nghiên cứu, thạc sĩ Nguyễn Kim Thành biên soạn.<ref name=":2">{{Chú thích web |last=Song Thanh |date=2019-12-17 |title=Sống trong mồ- huyền thoại và đời thật của một nhà tình báo |url=https://www.qdnd.vn/xa-hoi/chinh-sach/song-trong-mo-huyen-thoai-va-doi-that-cua-mot-nha-tinh-bao-605469 |access-date=2025-05-26 |website=Báo Quân đội nhân dân |language=vi}}</ref>

Năm 2022, Hội đồng nhân dân thành phố Đà Nẵng khóa X quyết định lấy tên ông đặt cho một con đường dài 770m ở [[Hòa Vang (xã)|Hòa Vang]].<ref>{{Chú thích web |date=2023-4-6 |title=Đường phố mang tên danh nhân: Nguyễn Minh Vân |url=https://1022.vn/chi-tiet-tin-tuc?dinhdanh=42320&cat=0 |access-date=2025-05-26 |website=Trung tâm Thông tin và giám sát, điều hành thông minh Đà Nẵng }}{{Liên kết hỏng|date=2026-05-20 |bot=InternetArchiveBot }}</ref>

== Trong văn hóa ==
Hình tượng vợ chồng Nguyễn Minh Vân - Nguyễn Thị Thìn được tái hiện trong bộ phim truyền hình dài 15 tập [[Con đường sáng (phim dài tập)|''Con đường sáng'']] phát sóng năm 2008 kể về cuộc đời tướng tính báo [[Hoàng Minh Đạo]]. Trong đó Nguyễn Minh Vân do [[Thiện Tùng|Lê Thiện Tùng]] thể hiện, còn bà Thìn do diễn viên Thanh Nhàn thể hiện.

== Tham khảo ==
{{Tham khảo|30em}}
{{Tình báo Việt Nam}}
{{Thời gian sống|1923|2014}}

[[Thể loại:Đại tá Quân đội nhân dân Việt Nam]]
[[Thể loại:Người họ Nguyễn tại Việt Nam]]
[[Thể loại:Người Quảng Nam]]
[[Thể loại:Điệp viên Việt Nam]]