Xem mã nguồn của Nhóm ngôn ngữ Gaul-Rôman

{{Infobox language family|name=Nhóm ngôn ngữ Gaul-Rôman|region=* [[Pháp]], [[San Marino]], [[Monaco]], [[Quần đảo Channel]]
* Một số phần của [[Ý]], [[Bỉ]], [[Tây Ban Nha]] và [[Thụy Sĩ]]|familycolor=Indo-European|fam2=[[Nhóm ngôn ngữ gốc Ý|gốc Ý]]|fam3=[[Nhóm ngôn ngữ Rôman|Rôman]]|fam4=[[Nhóm ngôn ngữ Tây Rôman|Tây Rôman]]|child1=[[Nhóm ngôn ngữ Oïl|Oïl]]|child2=[[tiếng Franco-Provençal|Franco-Provençal]]|child3=[[Nhóm ngôn ngữ Occitan-Rôman|Occitan-Rôman]]|child4=[[Nhóm ngôn ngữ Gaul-Ý|Gaul-Ý]]|child5=[[Nhóm ngôn ngữ Rhaetia-Rôman|Rhaetia-Rôman]]|glotto=nort3208|glottorefname=Northwestern Shifted Romance|glottoname=}}
'''Nhóm ngôn ngữ Gaul-Rôman''' thuộc [[nhóm ngôn ngữ Rôman]] bao gồm ngôn ngữ con [[tiếng Pháp]], [[tiếng Occitan]] và tiếng [[tiếng Franco-Provençal]] (Arpitan).<ref>Charles Camproux, ''Les langues romanes'', PUF 1974. p. 77–78.</ref><ref>Pierre Bec, ''La langue occitane'', éditions PUF, Paris, 1963. p. 49–50.</ref><ref>{{Chú thích sách|url=https://books.google.fr/books?id=L3p9DAAAQBAJ|title=The Oxford Guide to the Romance Languages|last=Ledgeway|first=Adam|last2=Maiden|first2=Martin|date = ngày 5 tháng 9 năm 2016 |publisher=Oxford University Press|year=|isbn=9780191063251|location=|pages=292 & 319|language=en}}</ref> Tuy nhiên, các định nghĩa khác rộng hơn nhiều, bao gồm nhiều ngôn ngữ như [[tiếng Catalunya]], [[nhóm ngôn ngữ Gaul-Ý]],<ref>{{chú thích web | url = https://doi.org/10.1093/llc/fqx041 | tiêu đề = Revisiting the classification of Gallo-Italic: a dialectometric approach | author = | ngày = | ngày truy cập = 3 tháng 1 năm 2020 | nơi xuất bản = OUP Academic | ngôn ngữ = }}</ref> và [[nhóm ngôn ngữ Rhaetia-Rôman]].<ref>G.B. Pellegrini, "Il cisalpino ed il retoromanzo, 1993". See also "The Dialects of Italy", edited by Maiden & Parry, 1997</ref>

Tiếng Gaul-Rôman cổ là một trong ba ngôn ngữ trong đó [[Lời thề của Strasbourg]] được viết vào năm 842 Công nguyên.

== Phân loại ==
Nhóm ngôn ngữ Gaul-Rôman bao gồm:

* [[Tiếng Pháp]], [[nhóm ngôn ngữ Oïl]]. Nhóm này bao gồm [[Tiếng Pháp|tiếng Pháp chuẩn]], [[Phương ngữ Orleanais|Orleanais]], [[tiếng Gallo]], [[tiếng Angevin]], Tourangeau, [[phương ngữ Saintongeais|Saintongeais]], [[Phương ngữ Poitevin|tiếng Poitevin]], [[Tiếng Burgundian (Oïl)|Bourgign]], [[tiếng Picard]], [[Tiếng Wallon]], [[tiếng Lorrain]] và [[tiếng Norman]].<ref>{{Chú thích sách|url=https://books.google.fr/books?id=sE-N3v0IoXcC&|title=The Cambridge History of the Romance Languages|last=Maiden|first=Martin|last2=Smith|first2=John Charles|last3=Ledgeway|first3=Adam|date=2011|publisher=Cambridge University Press|year=|isbn=9780521800723|location=|pages=167|language=en}}</ref> 
* [[Tiếng Franco-Provençal|Tiếng Arpitan]], còn được gọi là Franco-Provençal, ở miền đông nam nước Pháp, miền tây Thụy Sĩ và khu vực [[Thung lũng Aosta]] ở tây bắc Italia. Trước đây được coi là một phương ngữ của Oïl hoặc Occitan, về mặt ngôn ngữ, nó là một ngôn ngữ riêng, hoặc một nhóm ngôn ngữ riêng biệt, vì nhiều phương ngữ của nó có ít khả năng thông hiểu lẫn nhau. Nó chia sẻ các đặc điểm của cả [[tiếng Pháp]] và [[tiếng Provençal]]. 
* [[Tiếng Occitan]] hay tiếng Oc, có các phương ngữ như [[tiếng Provençal]] và [[Tiếng Gascon|tiếng Gascon-Aran]].<ref>{{Chú thích sách|url=https://books.google.fr/books?id=P8NkAwAAQBAJ|title=The Cambridge History of the Romance Languages: Volume 2, Contexts|last=Maiden|first=Martin|last2=Smith|first2=John Charles|last3=Ledgeway|first3=Adam|date = ngày 24 tháng 10 năm 2013 |publisher=Cambridge University Press|year=|isbn=9781316025550|location=|pages=173|language=en}}</ref>

Các gia đình ngôn ngữ khác đôi khi được cho vào, bao gồm:

* [[Tiếng Catalunya]] có các dạng chuẩn của tiếng Catalunya và [[tiếng Valencia]]. Việc đưa tiếng Catalunya vào nhóm Gaul-Rôman bị tranh cãi bởi một số nhà ngôn ngữ học đưa nó vào [[Nhóm ngôn ngữ Iberia-Rôman|nhóm Iberia-Rôman]].<ref>{{Chú thích sách|url=https://books.google.fr/books?id=P8NkAwAAQBAJ|title=The Cambridge History of the Romance Languages: Volume 2, Contexts|last=Maiden|first=Martin|last2=Smith|first2=John Charles|last3=Ledgeway|first3=Adam|date = ngày 24 tháng 10 năm 2013 |publisher=Cambridge University Press|year=|isbn=9781316025550|location=|pages=177|language=en}}</ref> Tuy nhiên, nói chung, tiếng Catalunya hiện đại, đặc biệt là về mặt ngữ pháp, vẫn gần gũi với tiếng Occitan hiện đại hơn là [[tiếng Tây Ban Nha]] hoặc [[tiếng Bồ Đào Nha]].
* [[Nhóm ngôn ngữ Rhaetia-Rôman]], bao gồm [[tiếng Romansh]] của [[Thụy Sĩ]], [[tiếng Ladin]] ở khu vực [[Dolomites]] và [[tiếng Friuli]] ở [[Friuli]]. Nhóm này có thể được phân vào nhóm Gaul-Rôman hoặc là một nhánh riêng biệt trong [[nhóm ngôn ngữ Tây Rôman]]. Nhóm Rhaetia-Rôman là một nhóm đa dạng, với các phương ngữ Ý chịu ảnh hưởng của [[tiếng Veneto]] và [[tiếng Ý]] và [[tiếng Romansh]] của Franco-Provençal.
* [[Nhóm ngôn ngữ Gallo-Ý|Nhóm ngôn ngữ Gaul-Ý]]. Chúng bao gồm [[tiếng Piemonte]], [[tiếng Liguria]], Tây và Đông [[Tiếng Lombard|Lombard]], [[tiếng Emilia-Romagna]], Gaul-Ý tại Sicily và Gaul-Ý tại Basilicata. [[Tiếng Veneto]] cũng là một phần của nhánh Gaul-Ý theo cả Ethnologue<ref>https://www.ethnologue.com/lingu/vec</ref> và Glottolog.<ref>https://glottolog.org/resource/languoid/id/istr1244</ref> Nhóm ngôn ngữ Gaul-Ý có thể được phân loại vào nhóm Gaul-Rôman hoặc là một nhánh con của [[nhóm ngôn ngữ Tây Rôman]]. [[Tiếng Liguria]] (và tiếng Veneto nếu được xem xét) giữ lại âm cuối -o, là (những) trường hợp ngoại lệ trong nhóm Gaul-Rôman.

Theo quan điểm của một số nhà ngôn ngữ học ([[Pierre Bec]], [[Andreas Schorta]], [[Heinrich Schmid]], [[Geoffrey Hull]]), nhóm Rhaetia-Rôman và Gaul-Ý tạo thành một liên hiệp ngôn ngữ duy nhất có tên "Rhaetia-Cisalpine" hoặc "Padania", mà còn bao gồm các phương ngữ [[tiếng Veneto]] và [[tiếng Istria]], có đặc điểm ngôn ngữ Ý được coi là nhợt nhạt và thứ yếu.<ref>The most developed formulation of this theory is to be found in the research of Geoffrey Hull, "La lingua padanese: Corollario dell’unità dei dialetti reto-cisalpini". ''Etnie: Scienze politica e cultura dei popoli minoritari'', 13 (1987), pp. 50-53; 14 (1988), pp. 66-70, and ''The Linguistic Unity of Northern Italy and Rhaetia: Historical Grammar of the Padanian Language'', 2 vols. Sydney: Beta Crucis, 2017..</ref>

== Mở rộng địa lý truyền thống ==
[[Tập tin:Gallo-Romance_languages.svg|nhỏ|Phạm vi gần đúng của các ngôn ngữ Gaul-Rôman được nói ở Châu Âu (theo định nghĩa rộng nhất của thuật ngữ này).{{Cần chú thích|date=December 2018}}]]
Nhóm ngôn ngữ Gaul-Rôman lan truyền bao xa thay đổi rất nhiều tùy thuộc vào ngôn ngữ nào được cho vào trong nhóm. Những ngôn ngữ được xem xét trong định nghĩa hẹp nhất của nó (ví dụ nhóm ngôn ngữ Oïl và tiếng Arpitan) được sử dụng ở mạn bắc [[Pháp|nước Pháp]], một phần của [[Flanders]], [[Alsace]], một phần của [[Lorraine]], vùng [[Wallonie|Wallonia]] của [[Bỉ]], [[Quần đảo Eo Biển]], một phần của [[Thụy Sĩ]] và miền bắc [[nước Ý]].

Ngày nay, một ngôn ngữ Gaul-Rọman (tiếng Pháp) chiếm ưu thế tại phần lớn khu vực địa lý này (bao gồm cả các khu vực phi Rôman trước đây của Pháp) và cũng đã lan rộng ra nước ngoài.

Ở phạm vi rộng nhất, khu vực này cũng bao gồm miền nam nước Pháp, [[Catalunya]], [[Valencia]] và các [[Quần đảo Baleares]] ở miền đông [[Tây Ban Nha]] và phần lớn miền bắc [[Ý]].

== Tham khảo ==
{{tham khảo}}

{{DEFAULTSORT:Gaul-Rôman}}
[[Thể loại:Ngôn ngữ Gallo-Rôman]]